Τεστ Παπ: συχνές ερωτήσεις

Τεστ Παπ

Το τεστ Παπ (τεστ Παπανικολάου) είναι μια εξέταση που συμβάλλει στον έγκαιρο εντοπισμό του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Ο τράχηλος της μήτρας είναι το κάτω, στενό άκρο της μήτρας που καταλήγει στον κόλπο.³ WHO guideline for screening and treatment of cervical pre-cancer lesions for cervical cancer prevention.Το τεστ Παπ αποτελεί ουσιαστικά τη διαδικασία συλλογής κυττάρων από τον τράχηλο της μήτρας και την ανάλυσή τους στη συνέχεια στο εργαστήριο (πήρε την ονομασία του από το γυναικολόγο Γεώργιο Παπανικολάου που το εφηύρε).

Στο εργαστήριο, γίνεται ο έλεγχος των κυττάρων στο μικροσκόπιο για την αναγνώριση καρκινικών ευρημάτων ή για κύτταρα με χαρακτηριστικά που μπορεί να εξελιχθούν σε καρκίνο. Τα κύτταρα που μπορεί να γίνουν καρκινικά έχουν την ονομασία προκαρκινικά. Η εύρεση και η ιατρική διαχείριση των προκαρκινικών αλλοιώσεων υποστηρίζει τη γενικότερη υγεία του τραχήλου. Το τεστ Παπ αποτελεί μια εξέταση προσυμπτωματικού ελέγχου και τα ευρήματά του καθοδηγούν την περαιτέρω ιατρική αξιολόγηση.

Πόσο συχνά πρέπει να κάνω τεστ Παπ;

Γενικά, αν μια γυναίκα είναι στην ηλικία μεταξύ των 21 και των 65 ετών χρειάζεται να κάνει το τεστ Παπ κάθε τρία χρόνια.

Μια άλλη επιλογή για γυναίκες από 30 ετών και πάνω είναι να κάνουν το τεστ Παπ κάθε 5 χρόνια αν η εξέταση συνδυάζεται με την εξέταση για τον ιό των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV).¹ Fontham et al. (2020). Cervical cancer screening for individuals at average risk: 2020 guideline update from the American Cancer Society. CA: A Cancer Journal for Clinicians, 70(5), 321-346.Η μόλυνση με τον ιό HPV είναι η πιο κοινή σεξουαλικά μεταδιδόμενη λοίμωξη που συνδέεται με τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας.² Arbyn et al. (2020). Estimates of incidence and mortality of cervical cancer in 2018: a worldwide analysis. The Lancet Global Health, 8(2), e191-e203.

Ωστόσο, ανάλογα με το ιστορικό της κάθε γυναίκας, ο γυναικολόγος είναι αυτός που θα καθορίσει τη συχνότητα της εξέτασης, καθώς μπορεί να κρίνει ότι πρέπει να γίνεται πιο συχνά.

Πότε πρέπει να σταματήσω να κάνω τεστ Παπ;

Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις μια γυναίκα και ο γιατρός της μπορεί να αποφασίσουν τη διακοπή του τεστ Παπ, όπως:

• Μετά από ολική υστερεκτομή:Αν έχετε κάνει ολική υστερεκτομή – η χειρουργική αφαίρεση της μήτρας και του τραχήλου – μπορείτε να ρωτήσετε τον γιατρό σας αν χρειάζεται να συνεχίσετε να κάνετε το τεστ Παπ. Αν η υστερεκτομή έγινε για προβλήματα που δεν είχαν σχέση με τον καρκίνο, όπως τα ινομυώματα, τότε ίσως να μπορείτε να σταματήσετε τα τεστ Παπ. Ωστόσο, αν η υστερεκτομή έγινε επειδή υπήρχε καρκίνος στον τράχηλο της μήτρας ή προκαρκινικές αλλοιώσεις, ο γιατρός σας μπορεί να σας συστήσει να συνεχίσετε κανονικά τις εξετάσεις.
• Μεγαλύτερη ηλικία: Γενικά οι γιατροί συμφωνούν ότι οι γυναίκες μπορούν να σταματήσουν το τεστ Παπ στην ηλικία των 65 ετών εφόσον οι προηγούμενες εξετάσεις τους ήταν αρνητικές.

Συζητήστε με το γιατρό σας τις επιλογές σας ώστε να αποφασίσετε τι είναι καλύτερο για εσάς με βάση τους παράγοντες κινδύνου που ίσως να έχετε.

Πότε χρειάζεται να κάνω συχνότερα το τεστ Παπ;

Ο γιατρός μπορεί να σας προτείνει να κάνετε πιο συχνά το τεστ Παπ, ανεξαρτήτως ηλικίας αν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου όπως:

• Διάγνωση για καρκίνο του τραχήλου της μήτρας ή τεστ Παπ που έδειξε προκαρκινικά κύτταρα
• Μόλυνση από τον ιό HIV
• Αδύναμο ανοσοποιητικό λόγω μεταμόσχευσης οργάνων, χημειοθεραπείας ή χρόνιας χρήσης κορτικοστεροειδών
• Ιστορικό καπνίσματος

Πώς γίνεται το τεστ Παπ;

Το τεστ Παπ είναι μια εξέταση που γίνεται στο ιατρείο του γυναικολόγου και διαρκεί μόλις λίγα λεπτά. Η γυναίκα πρέπει να βγάλει τα ρούχα της από τη μέση και κάτω και να ξαπλώσει στο γυναικολογικό κρεβάτι, με τα γόνατα λυγισμένα.

Ο γιατρός εισάγει με προσοχή στον κόλπο ένα ιατρικό εργαλείο που ονομάζεται κολποδιαστολέας, ο οποίος κρατά τα τοιχώματα του κόλπου ανοιχτά ώστε να είναι ορατός ο τράχηλος της μήτρας. Στη συνέχεια, ο γιατρός παίρνει δείγμα των κυττάρων από τον τράχηλο χρησιμοποιώντας ένα ειδικό βουρτσάκι. Η λήψη του δείγματος δεν προκαλεί πόνο.

Αφού γίνει η λήψη του δείγματος ο γιατρός τοποθετεί τα κύτταρα σε ένα γυάλινο πλακίδιο (συμβατικό τεστ Παπ) ή σε ένα ειδικό φιαλίδιο με υγρό συντήρησης (τεστ Παπ υγρής φάσης, thin prep). Το δείγμα στέλνεται στο εργαστήριο για έλεγχο και ανάλυση στο μικροσκόπιο. Εκεί αξιολογούνται τα χαρακτηριστικά των κυττάρων για να διαπιστωθεί αν είναι φυσιολογικά ή έχουν υποστεί αλλοιώσεις.

Τι προετοιμασία χρειάζεται πριν το τεστ Παπ;

Για να εξασφαλίσετε ότι το τεστ Παπ θα είναι όσο το δυνατόν πιο αξιόπιστο καλό είναι να ακολουθήσετε τις παρακάτω οδηγίες:

• Αποφύγετε την σεξουαλική επαφή, τις κολπικές πλύσεις, τα σπερματοκτόνα για δύο ημέρες πριν από την εξέταση, καθώς αυτά μπορεί να απομακρύνουν τα κύτταρα ή να μην αφήνουν ορατά τα μη φυσιολογικά κύτταρα.
• Προσπαθήστε να μην κάνετε τεστ Παπ κατά τη διάρκεια της περιόδου σας. Είναι καλύτερα να προγραμματίσετε την εξέταση άλλη στιγμή του κύκλου, παρόλο που η εξέταση μπορεί να γίνει ακόμα και αν έχετε περίοδο.

Είναι επώδυνη η εξέταση;

Γενικά το τεστ Παπ δεν πονάει, ίσως να νιώσετε μια μικρή πίεση, αλλά σίγουρα δεν είναι μια εξέταση που προκαλεί πόνο. Βέβαια η εμπειρία για την κάθε γυναίκα είναι διαφορετική. Κάποιες γυναίκες νιώθουν ένα ελαφρύ τσίμπημα ή κράμπα αλλά τα συμπτώματα εξαφανίζονται αμέσως μόλις τελειώσει η εξέταση.

Αν είναι το πρώτο σας τεστ Παπ καλό είναι να πείτε στο γιατρό σας ότι νιώθετε λίγο άγχος ώστε να είναι πιο προσεκτικός.

Πότε βγαίνουν τα αποτελέσματα για το τεστ Παπ;

Τα αποτελέσματα του τεστ Παπ συνήθως χρειάζονται λίγες ημέρες για να βγουν, βέβαια αυτό εξαρτάται από το εργαστήριο στο οποίο έχετε κάνει την εξέταση. Ο γιατρός σας θα σας ενημερώσει πότε θα είναι έτοιμα τα αποτελέσματα.

Τι σημαίνουν τα αποτελέσματα του τεστ Παπ;

Ανάλογα με το εργαστήριο, τα αποτελέσματα του τεστ Παπ μπορούν να αναφέρουν διάφορα πράγματα. Είναι πολύ σημαντικό να συζητήσετε τα αποτελέσματα με το γιατρό σας, καθώς είναι ο μόνος κατάλληλος για να σας δώσει συγκεκριμένες απαντήσεις ανάλογα με το ιστορικό σας.

Γενικά τα αποτελέσματα του τεστ Παπ μπορεί να είναι φυσιολογικά ή μη φυσιολογικά.

1. Φυσιολογικά αποτελέσματα (Αρνητικό τεστ παπ)

Αν ανακαλυφθούν μόνο φυσιολογικά κύτταρα κατά τη διάρκεια της εξέτασης, τότε το αποτέλεσμα του τεστ Παπ είναι αρνητικό. Αυτό σημαίνει ότι δεν θα χρειαστείτε άλλη θεραπεία ή άλλες εξετάσεις μέχρι το επόμενο τεστ Παπ.

2. Μη φυσιολογικά αποτελέσματα (Θετικό τεστ παπ)

Αν τα κύτταρα στον τράχηλο της μήτρας είναι μη φυσιολογικά, τότε το τεστ Παπ είναι θετικό. Το θετικό αποτέλεσμα δεν σημαίνει ότι έχετε καρκίνο στον τράχηλο της μήτρας. Συνήθως αυτό που σημαίνει είναι ότι υπάρχουν αλλοιώσεις στα κύτταρα που μπορεί να οφείλονται στον ιό HPV.

Το θετικό αποτέλεσμα εξαρτάται από τον τύπο των κυττάρων που έχουν ανιχνευθεί.

• Άτυπα πλακώδη κύτταρα απροσδιόριστης σημασίας (ASCUS): Τα πλακώδη κύτταρα είναι λεπτά και επίπεδα και αναπτύσσονται στην επιφάνεια του υγιούς τραχήλου της μήτρας. Στην περίπτωση των ASCUS, το τεστ Παπ αποκαλύπτει ελαφρώς μη φυσιολογικά πλακώδη κύτταρα, αλλά οι αλλαγές δεν υποδηλώνουν ξεκάθαρα την παρουσία προκαρκινικών κυττάρων.Αν κάνετε την εξέταση με το υγρό συντήρησης, τότε ο γιατρός μπορεί να αναλύσει το δείγμα για την παρουσία ιών που προάγουν την ανάπτυξη του καρκίνου, όπως κάποιοι τύποι του ιού HPV. Αν δεν υπάρχει κάποιος ιός, τα μη φυσιολογικά κύτταρα δεν αποτελούν πηγή ανησυχίας. Αν υπάρχει ανίχνευση του ιού, τότε χρειάζονται περαιτέρω εξετάσεις.
• Πλακώδης ενδοεπιθηλιακή βλάβη (SIL): Ο συγκεκριμένος όρος χρησιμοποιείται για να δείξει ότι τα κύτταρα που έχουν συλλεχθεί από το τεστ Παπ είναι προκαρκινικά.Αν οι αλλαγές είναι μικρού βαθμού (LSIL), σημαίνει ότι το μέγεθος, το σχήμα και άλλα χαρακτηριστικά των κυττάρων υποδεικνύουν ότι αν υπάρχει μια προκαρκινική βλάβη, μπορεί να πάρει χρόνια για να γίνει καρκίνος. Αν οι αλλαγές είναι υψηλού βαθμού (HSIL), υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα η βλάβη να γίνει πολύ πιο σύντομα καρκίνος. Η αναζήτηση για περαιτέρω διαγνωστικές εξετάσεις είναι απαραίτητη σε αυτή την περίπτωση.
• Άτυπα αδενικά κύτταρα (AGC): Τα αδενικά κύτταρα παράγουν βλέννα και αναπτύσσονται στο άνοιγμα του τραχήλου της μήτρας και μέσα στη μήτρα. Τα άτυπα αδενικά κύτταρα μπορεί να είναι ελαφρώς μη φυσιολογικά, αλλά δεν είναι ξεκάθαρο αν είναι καρκινικά ή όχι. Χρειάζονται περισσότερες εξετάσεις για να καθοριστεί η πηγή των άτυπων κυττάρων και η σημασία τους.
• Αδενοκαρκίνωμα ή καρκίνος από πλακώδη κύτταρα: Αυτό το αποτέλεσμα σημαίνει ότι τα κύτταρα που συλλέχθηκαν για το τεστ Παπ φαίνονται τόσο μη φυσιολογικά που ο παθολόγος είναι σχεδόν σίγουρος ότι πρόκειται για καρκίνο. Ο καρκίνος από πλακώδη κύτταρα αναφέρεται σε καρκίνους που προκύπτουν στα επίπεδα κύτταρα της επιφάνειας του κόλπου ή του τραχήλου της μήτρας. Το αδενοκαρκίνωμα αναφέρεται σε καρκίνους που προκύπτουν σε αδενικά κύτταρα. Αν υπάρχουν τέτοια κύτταρα, ο γιατρός θα σας συστήσει αμέσως περαιτέρω εξετάσεις.

Τι γίνεται μετά από ένα μη φυσιολογικό τεστ Παπ;

Αν το τεστ Παπ είναι μη φυσιολογικό, ο γιατρός θα κάνει κολποσκόπηση για να εξετάσει τους ιστούς του τραχήλου της μήτρας, του κόλπου και του αιδοίου. Επίσης ο γιατρός θα πάρει ένα δείγμα (βιοψία) από κάθε περιοχή που μοιάζει ανώμαλη. Αυτά τα τμήματα ιστού στέλνονται για ανάλυση στο εργαστήριο ώστε να βγει η τελική διάγνωση.

Βιβλιογραφία

1. ↸1.Fontham et al. (2020). Cervical cancer screening for individuals at average risk: 2020 guideline update from the American Cancer Society. CA: A Cancer Journal for Clinicians, 70(5), 321-346. [link]
2. ↸2.Arbyn et al. (2020). Estimates of incidence and mortality of cervical cancer in 2018: a worldwide analysis. The Lancet Global Health, 8(2), e191-e203. [link]
3. ↸3.WHO guideline for screening and treatment of cervical pre-cancer lesions for cervical cancer prevention. [link]