Κατανοώντας το χρόνιο στρες

χρόνιο στρες, στρες,επιδράσεις στρες στην υγεία, διαχείριση στρες

Χρόνιο Στρες

Το στρες περιγράφεται ως ένα συναίσθημα ανησυχίας, μια κατάσταση όπου νιώθουμε ότι δεν μπορούμε να ανταπεξέλθουμε στα προβλήματα που μας έχουν κατακλύσει.Επηρεάζει ανθρώπους όλων των ηλικιών και όλων των κοινωνικών τάξεων, και μπορεί να οδηγήσει σε σωματικά και ψυχικά προβλήματα υγείας. Σύμφωνα με τον ορισμό, το στρες είναι μια άβολη ʺσυναισθηματική εμπειρία που συνοδεύεται από βιοχημικές, σωματικές και συμπεριφορικές αντιδράσειςʺ.

Το στρες σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να είναι ωφέλιμο, δίνοντας στον οργανισμό επιπλέον ενέργεια ώστε να ανταπεξέλθει σε δύσκολες καταστάσεις, όπως οι εξετάσεις στο σχολείο ή οι προθεσμίες στη δουλειά. Όμως το υπερβολικό στρες έχει μακροπρόθεσμα αρνητικές συνέπειες για την υγεία και επηρεάζει αρνητικά το ανοσοποιητικό σύστημα, το καρδιαγγειακό, το νευροενδοκρινικό και το κεντρικό νευρικό σύστημα.

Πώς το στρες επηρεάζει αρνητικά την υγεία μας;

 Το υπερβολικό άγχος έχει σοβαρές συνέπειες. Ενώ οι άνθρωποι μπορούν να ξεπεράσουν μικρά (σε ένταση και χρόνο) επεισόδια στρες χρησιμοποιώντας τους φυσιολογικούς μηχανισμούς άμυνας του οργανισμού για την ανταπόκριση σε δύσκολες καταστάσεις, το υπερβολικό χρόνιο στρες, το οποίο είναι συνεχές και επίμονο για παρατεταμένη χρονική περίοδο, μπορεί να είναι εξουθενωτικό ψυχολογικά και σωματικά, οδηγώντας είτε σε σωματικές νόσους είτε σε ψυχοσωματικά συμπτώματα.

Αντίθετα με τους μικρούς καθημερινούς παράγοντες που μας προκαλούν στρες (οι οποίοι είναι σύντομοι σε διάρκεια και διαχειρίσιμοι)όταν κάποιος παράγοντας είναι μακροχρόνιος ή δεν αντιμετωπίζεται το αποτέλεσμα μπορεί να είναι σοβαρά προβλήματα υγείας, όπως το άγχος, η αϋπνία, οι μυϊκοί πόνοι, η υψηλή αρτηριακή πίεση και το αδύναμο ανοσοποιητικό σύστημα. Οι μελέτες δείχνουν ότι το στρες σαφώς συμβάλλει στην εμφάνιση σοβαρών νοσημάτων, όπως τα νοσήματα του καρδιαγγειακού συστήματος, η κατάθλιψη και μεταβολικά νοσήματα. Σε μερικές μελέτες περιγράφεται για παράδειγμα, ότι η διαχείριση του χρόνιου στρες με επιβλαβείς τρόπους (όπως η υπερβολική κατανάλωση έτοιμου φαγητού) συμβάλλει στην επιδημία της παχυσαρκίας. Και παρόλο αυτές τις συνδέσεις μεταξύ χρόνιου στρες και σωματικών παθήσεων, διαπιστώνεται πως το 30% των ανθρώπων ποτέ δεν συζητά για τους τρόπους διαχείρισης του στρες με τον γιατρό τους.

Το χρόνιο στρες μπορεί να οφείλεται στην καθημερινή μας έκθεση σε παράγοντες άγχους στους οποίους δεν δίνουμε τη δέουσα προσοχή, καθώς και στην έκθεση σε μικρο-τραυματικά γεγονότα. Οι συνέπειες του χρόνιου στρες είναι σοβαρές, ειδικά όταν συμβάλλουν στο άγχος και στην κατάθλιψη.

Οι άνθρωποι που ταλαιπωρούνται από την κατάθλιψη και το άγχος έχουν διπλάσιο κίνδυνο για καρδιαγγειακά προβλήματα από ότι οι άνθρωποι χωρίς στρες. Επιπλέον, οι μελέτες δείχνουν ότι υπάρχει σύνδεση μεταξύ οξύ και χρόνιου στρες και της κατάχρησης εξαρτησιογόνων ουσιών (όπως το αλκοόλ, τσιγάρο, κάνναβη).

Στρες, εγκέφαλος και παιδική ηλικία

Οι άνθρωποι που έχουν βιώσει υψηλά επίπεδα στρες στη ζωή τους, ειδικά κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας (πχ διαζύγιο γονιών, καυγάδες στο σπίτι, κακοποίηση, θάνατος, κα) έχουν αυξημένες πιθανότητες για συναισθηματικά και σωματικά προβλήματα κατά τη διάρκεια περιόδων έντονου στρες αργότερα στη ζωή τους. Ένας από τους λόγους αυτής της προδιάθεσης είναι η ύπαρξη νευρωνικών μονοπατιών που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση του άγχους σε μόνιμη βάση. Δηλαδή το μυαλό και το σώμα έχουν συνηθίσει σε ένα αρνητικό τρόπο σκέψης και λειτουργίας, όταν βρίσκονται σε κατάσταση στρες.Τα μονοπάτια του νευρικού συστήματος που βοηθούν ένα άτομο να έχει πρόσβαση στην ηρεμία είναι λιγότερο αξιοποιήσιμα, είναι δύσκολο να προσπελαθούν με τον καιρό, και εν τέλει ατροφούν.

Οι αιτίες που προκαλούν στρες είναι πολλές και δρουν αθροιστικά. Τα προβλήματα στη δουλειά, τα θέματα της σχέσης, τα οικονομικά προβλήματα, τα ιατρικά προβλήματα, όλα αυτά προκαλούν στρες. Η σύνδεση μυαλού-σώματος είναι τόσο ισχυρή που το στρες αλλάζει την φυσιολογία ενός ατόμου. Οι συνεχείς ή οι μακροχρόνιοι παράγοντες άγχους εξαντλούν ένα άτομο με τον καιρό και βάζουν σε κίνδυνο το σώμα, το μυαλό και το νευρικό σύστημα.

Διαχείριση του στρες

Οι μελέτες επίσης αποκαλύπτουν μια ισχυρή σύνδεση μεταξύ της αϋπνίας και του χρόνιου στρες. Περισσότερο από το 40%των ενηλίκων αναφέρει ότι μένει ξύπνιο τη νύχτα λόγω άγχους. Αυτό που προτείνουν οι ψυχίατροι-ψυχοθεραπευτές είναι καταρχήν να φροντίσουμε την “υγιεινή του ύπνου”, δηλαδή να πέφτουμε για ύπνο μια συγκεκριμένη ώρα κάθε βράδυ, να κοιμόμαστε για τουλάχιστον επτά με οχτώ ώρες και να περιορίσουμε την απόσπαση της προσοχής στο υπνοδωμάτιο απομακρύνοντας τηλεοράσεις και υπολογιστές.

Δυστυχώς πολλοί άνθρωποι που βιώνουν παρατεταμένο στρες δεν κάνουν τις αναγκαίες αλλαγές στον τρόπο ζωής τους για να μειώσουν το στρες και να προλάβουν κάποια προβλήματα υγείας. Η βελτίωση του τρόπου ζωής και οι αλλαγές στην συμπεριφορά είναι ουσιαστικά βήματα για τη βελτίωση της υγείας συνολικά και την αποφυγή του χρόνιου στρες. Το κλειδί στη διαχείριση του στρες είναι η αναγνώριση αυτού και η αλλαγή στα πράγματα ή στις συμπεριφορές που το προκαλούν. Βεβαίως, οι αλλαγές αυτές αποτελούν μια πρόκληση.

Κάντε μικρά βήματα για να μειώσετε το στρες και να βελτιώσετε τη συναισθηματική σας υγεία, όπως το να πάτε ένα περίπατο καθημερινά, και σταδιακά θα δείτε τα θετικά αποτελέσματα. Κινητοποιηθείτε για μικρές αλλά ισχυρές αλλαγές, που θα σας βοηθήσουν να διαχειριστείτε το στρες. Η σωματική άσκηση αυξάνει την παραγωγή των ορμονών της χαράς, των ενδορφινών, ένα τύπο νευροδιαβιβαστών στον εγκέφαλο, και βοηθά στην αντιμετώπιση της ήπιας κατάθλιψης και του άγχους. Η ισορροπημένη διατροφή βοηθά και βελτιώνει την ποιότητα του ύπνου.

Ψυχοθεραπεία και αντιμετώπιση του στρες

Αν παρόλη την προσπάθεια σας συνεχίζετε να έχετε υπερβολικό στρες για μεγάλο χρονικό διάστημα, ή αν το στρες δημιουργεί προβλήματα στην καθημερινότητά σας, είναι σημαντικό να διερευνήσετε τα προβλήματά σας μέσω της ψυχοθεραπείας. Ένας κατάλληλα ειδικός ψυχοθεραπευτής θα σας βοηθήσει να ξεπεράσετε τα εμπόδια που σας σταματούν από το να ζείτε μια υγιή και χαρούμενη ζωή, να διαχειριστείτε το στρες αποτελεσματικά και να αναγνωρίσετε συμπεριφορές και καταστάσεις που συμβάλλουν στα υψηλά επίπεδα στρες.

Βελονισμός και στρες

Ο βελονισμός είναι μια βοηθητική μέθοδος για την αντιμετώπιση του χρόνιου στρες (όπως και η ομοιοπαθητική). Ο βελονισμός επηρεάζει τα κέντρα στρες του εγκεφάλου, και ρυθμίζει την έκκριση ορμονών όπως η κορτιζόλη.

Χρόνιο στρες και EMDR

Οι μελέτες δείχνουν ότι υπάρχουν διαφορετικές αποτελεσματικές μορφές ψυχοθεραπείας που βοηθούν στη διαχείριση του στρες και μία από αυτές είναι το EMDR, το οποίο είναι εξαιρετικά αποτελεσματικό σε συνδυασμό με την “κλασική” ψυχοθεραπεία συζήτησης. Αυτό συμβαίνει επειδή οι θεραπευόμενοι δεν μιλάνε απλά για τα προβλήματά τους, αλλά με τη βοήθεια του EMDR καταφέρουν να καταπολεμήσουν τις βαθύτερες αιτίες αυτών. Το EMDR είναι μια αποτελεσματική ολιστική μορφή θεραπείας που βοηθά τους θεραπευόμενους να επεξεργαστούν ψυχολογικά τραυματα, να αλλάξουν τον μοτίβα συμπεριφοράς και σκέψης που ταλαιπωρούν τους ανθρώπους για πολλά χρόνια, συνήθως από την παιδική τους ηλικία.

Αντιμετώπιση στρες

Το χρόνιο στρες άλλοτε μπορεί να αντιμετωπιστεί με τις κατάλληλες αλλαγές στον τρόπο ζωής και στις συνήθειες μας, και με την ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ, την ΟΜΟΙΟΠΑΘΗΤΙΚΗ, το ΒΕΛΟΝΙΣΜΟ και σε κάποιες πιο σοβαρές περιπτώσεις με τα αντικαταθλιπτικά ή/και αγχολυτικά φάρμακα.

 

Σχετικά άρθρα

ΚΑΝΕ ΤΟ ΤΕΣΤ