Κρίσεις Πανικού

Κρίση Πανικού


Ως κρίση πανικού ορίζεται η ξαφνική εμφάνιση έντονου άγχους και φόβου, η οποία βιώνεται ως ιδιαίτερα τρομακτική, κατακλυσμιαία και μη διαχειρίσιμη από το άτομο. Η καρδιά αρχίζει να χτυπάει έντονα και υπάρχει δυσκολία στην αναπνοή. Το άτομο νιώθει σαν να πεθαίνει (να νομίζει ότι παθαίνει έμφραγμα) ή σαν να τρελαίνεται. Σε πολλές περιπτώσεις οι κρίσεις αυτές εμφανίζονται απροειδοποίητα, ενώ κάποιες άλλες φορές προηγείται κάποιο συγκεκριμένο ερέθισμα. Η εμφάνιση των επεισοδίων τυπικά είναι απροειδοποίητη και να μην υπάρχει κάποια συγκεκριμένη αιτία, ωστόσο υπάρχουν και οι κρίσεις πανικού που εμφανίζονται πάντοτε κάτω από συγκεκριμένες καταστάσεις π.χ. όταν κάποιος είναι σε κάποιο μέρος με πολύ κόσμο (αγοραφοβία) ή κλειστό χώρο (κλειστοφοβία) ενώ πολλές φορές ο φόβος ότι θα επέλθει μια κρίση πανικού, είναι ικανός από μόνος του να προκαλέσει τα συμπτώματα της κρίσης.

Το άτομο βιώνει τις κρίσεις αυτές ως ιδιαίτερα απειλητικές για την ακεραιότητά του, καθώς οι κρίσεις μπορούν να εμφανιστούν οποιαδήποτε στιγμή της ημέρας, κατά τη διάρκεια οποιασδήποτε δραστηριότητας. Μετά το πρώτο επεισόδιο κρίσης πανικού τα περισσότερα άτομα αρχίζουν να αποφεύγουν τα μέρη και τις καταστάσεις στα οποία έπαθαν την κρίση πανικού φοβούμενα πως αν επισκεφτούν το ίδιο μέρος θα το ξαναπάθουν. Και με τον τρόπο αυτό αρχίζει σιγά σιγά να εγκαθιδρύεται το πρόβλημα, καθώς το άτομο αρχίζει να οργανώνει όλη του την καθημερινότητα βάσει του φόβου μήπως πάθει πάλι κρίση πανικού.

Υπολογίζεται ότι μέχρι 4% του πληθυσμού υποφέρει από σοβαρές και συχνές κρίσεις πανικού ενώ στις γυναίκες η πάθηση είναι δύο έως τρεις φορές συχνότερη σε σύγκριση με τους άνδρες. Οι κρίσεις πανικού επηρεάζουν τον κάθε άνθρωπο διαφορετικά. Άτομα που έχουν βιώσει στο παρελθόν κάποια κρίση πανικού μπορούν μερικές φορές να "αντέξουν" την κρίση χωρίς να παρουσιάσουν εξωτερικά συμπτώματα, ενώ σε αντίθεση άτομα που βιώνουν την κρίση για πρώτη φορά μπορεί να πιστέψουν πως παθαίνουν έμφραγμα ή νευρικό κλονισμό.

Τι είναι οι Κρίσεις Πανικού;


Οι κρίσεις πανικού σύμφωνα με τα ψυχιατρικά ταξινομικά συστήματα ανήκουν στις Αγχώδεις διαταραχές. Οι Aγχώδεις Διαταραχές συναντούνται με μια συχνότητα 15% στον γενικό πληθυσμό, ενώ οι κρίσεις πανικού συγκεκριμένα στο 3.5%.

Η κρίση πανικού αποτελεί μια αιφνίδια κρίση έντονου άγχους δυσφορίας, φόβου και ενίοτε και ψυχικού τρόμου, η οποία κορυφώνεται σε διάστημα λίγων λεπτών. Τα συμπτώματα με τα οποία εκδηλώνεται μπορεί να διαχωριστούν σε ψυχολογικά (αίσθημα αποπροσωποποίησης, αίσθημα απώλειας ελέγχου του νου, φόβος επικειμένου θανάτου) και σωματικά (αίσθημα παλμών, ταχυκαρδία, εφίδρωση, δυσχέρεια στην αναπνοή, αιμωδίες, αίσθημα αστάθειας).

Η διαταραχή πανικού αποτελεί μια αγχώδη διαταραχή η οποία χαρακτηρίζεται από αιφνίδιες και επαναλαμβανόμενες κρίσεις πανικού, δημιουργεί στον πάσχοντα επίμονη ανησυχία, η οποία αφορά στην πιθανότητα να επακολουθήσουν και άλλες προσβολές πανικού, ανησυχία και φόβο για τις ενδεχόμενες επιπτώσεις (“συγκοπή”, “τρέλα”) και σημαντική αλλαγή στη συμπεριφορά εξαιτίας των προσβολών πανικού (π.χ. συμπεριφορές αποφυγής). Στη Διαταραχή πανικού ο αριθμός των κρίσεων πανικού μπορεί να κυμαίνεται από λίγες προσβολές κατά τη διάρκεια ενός έτους, μέχρι πολλές προσβολές κατά τη διάρκεια μιας ημέρας.

Συμπτώματα της κρίσης πανικού


Τα συνηθέστερα συμπτώματα της κρίσης πανικού είναι έντονος φόβος, άγχος, πανικός, αίσθημα επερχόμενης τρέλας (παράνοιας), αίσθημα απώλειας ελέγχου και αίσθημα επερχόμενου θανάτου, ωστόσο υπάρχουν ακόμα μερικά συμπτώματα που μπορεί να βιώσει κάποιος. Συγκεντρωτικά, αναφέρονται παρακάτω:

  • Ταχυκαρδία
  • Αίσθημα ασφυξίας, πνιγμού, δύσπνοια - Δυσκολία στην αναπνοή
  • Φόβος θανάτου, φόβος ότι χάνεται ο έλεγχος, φόβος τρέλας
  • Πόνος στο στήθος
  • Τρέμουλο
  • Εφίδρωση, ρίγος ή εξάψεις
  • Ναυτία, ζάλη, ίλιγγος
  • Αίσθημα αδυναμίας και τάση λιποθυμίας
  • Μουδιάσματα των άκρων, μυρμηγκιάσματα
  • Αποπραγματοποίηση (αίσθημα μη πραγματικού) ή αποπροσωποποίηση (ότι βγαίνετε από το σώμα σας)
  • Φόβος ότι μπορεί να πεθάνετε ή ότι είστε σοβαρά άρρωστος

Τα συμπτώματα αυτά εμφανίζονται ξαφνικά και συνήθως κορυφώνονται μέσα σε 10 λεπτά. Οι περισσότερες κρίσεις πανικού διαρκούν περίπου 20-30 λεπτά. Η κρίση πανικού λειτουργεί σαν φαύλος κύκλος. Όσο περισσότερο ανησυχείτε, ότι θα σας συμβεί, τόσο αυξάνετε τις πιθανότητες όντως να συμβεί. Το πρώτο βήμα για να περάσει πιο ανώδυνα είναι η αποδοχή και η γνώση. Εάν γνωρίζετε τι συμβαίνει, είστε καλύτερα προετοιμασμένοι να το αντιμετωπίσετε σωστά.

H διάγνωση της Διαταραχής Πανικού θα γίνει αν αντιμετωπίζετε επαναλαμβανόμενες και απροσδόκητες κρίσεις πανικού που ακολουθούνται από τουλάχιστον ένα μήνα συνεχούς άγχους ή ανησυχίας σχετικά με το ενδεχόμενο νέων κρίσεων. Αυτό λέγεται άγχος προσμονής και είναι από τα πολύ ενοχλητικά και επίμονα συμπτώματα. Ο ειδικός γιατρός σε αυτές τις περιπτώσεις είναι ο ψυχίατρος. Οι δύο κύριοι τύποι θεραπείας για τη διαταραχή πανικού είναι ψυχολογική θεραπεία (ψυχοθεραπεία) και φαρμακευτική αγωγή.

Κρίσεις πανικού και θεραπεία χωρίς φάρμακα

Υπάρχουν αποτελεσματικές εναλλακτικές τεχνικές για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων των κρίσεων πανικού χωρίς φάρμακα. Η ψυχοθεραπεία αποτελεί μια σημαντική μέθοδο αντιμετώπισης των κρίσεων πανικού. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν διάφορες τεχνικές ψυχοθεραπείας, όπως η Γνωσιακή-Συμπεριφορική ψυχοθεραπεία, η Γνωστική-Αναλυτική ψυχοθεραπεία, και η Συστημική-Οικογενειακή Ψυχοθεραπεία. Συμπληρωματικά μπορεί να βοηθήσει και η ομοιοπαθητική θεραπεία.

Ιδίως σε περιπτώσεις που η έναρξη των κρίσεων πανικού ακολούθησε τραυματικά γεγονότα (για παράδειγμα: ατυχήματα, απώλεια αγαπημένων προσώπων, διαζύγια, άσχημα νέα, κλπ) η συνδυασμένη θεραπεία ψυχοθεραπείας & EMDR έχει εξαιρετικά αποτελέσματα.

Κρίσεις πανικού και φαρμακευτική αγωγή

Ο συνδυασμός φαρμάκων και ψυχοθεραπείας προσφέρει υψηλά ποσοστά επιτυχίας. Ορισμένες φορές αυτός ο συνδυασμός είναι αναγκαίος για ένα μικρό χρονικό διάστημα, όταν τα συμπτώματα είναι πολύ έντονα και καθημερινά, και ο ασθενής δεν μπορεί να εφαρμόσει τεχνικές αυτοβοήθειας.

Σχετικά με τη φαρμακευτική αγωγή, φάρμακα εκλογής για τη θεραπεία κρίσεων πανικού είναι τα αντικαταθλιπτικά. Τα πιο συχνά χρησιμοποιούμενα αντικαταθλιπτικά είναι αυτά που δρουν στο σύστημα της σεροτονίνης και κυρίως οι εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRIs) όπως η φλουοξετίνη, η σερτραλίνη, η παροξετίνη, η σιταλοπράμη και η s-σιταλοπράμη, ενώ λιγότερο συχνά χρησιμοποιούνται φάρμακα με διπλή αναστολή επαναπρόσληψης (SNRIs) όπως η βενλαφαξίνη. Τις πρώτες εβδομάδες της θεραπείας θέση έχουν και τα αγχολυτικά (βενζοδιαζεπίνες) από τα οποία προτιμούνται κυρίως η αλπραζολάμη, και ακολουθούν η λοραζεπάμη, η βρωμαζεπάμη και η κλοναζεπάμη. 

Θεραπεία με Ψυχοθεραπεία και Ομοιοπαθητική

Σε γενικές γραμμές, τα αποτελέσματα από τη συνδυασμένη θεραπεία με Ψυχοθεραπεία και Ομοιοπαθητική είναι εξαιρετικά. Αυτό αφορά ιδίως ασθενείς με πρόσφατη έναρξη κρίσεων πανικού, αλλά επίσης και τους ασθενείς που υποφέρουν χρόνια από κρίσεις πανικού. Η λήψη αγχολυτικών ή αντικαταθλιπτικών φαρμάκων δεν αποτελεί γενικά εμπόδιο στην καλή πορεία των ασθενών.

Με μια συστηματική θεραπεία και ένα ρεαλιστικό (χρονικά) στόχο βελτίωσης, οι ασθενείς έχουν μια πολύ καλή πορεία, και στις περισσότερες περιπτώσεις καταφέρνουν να αντιμετωπίσουν όχι μόνο το άγχος και τα συμπτώματα των κρίσεων πανικού, αλλά και τα βαθύτερα αίτια αυτών, ώστε μόνο περιστασιακά να χρειάζεται να λάβουν κάποιο φάρμακο.

Συνδυασμένη θεραπεία με EMDR

Ιδίως σε περιπτώσεις που η έναρξη των κρίσεων πανικού ακολούθησε τραυματικά γεγονότα (ατυχήματα, απώλεια αγαπημένων προσώπων, άσχημα νέα, κλπ) η συνδυασμένη θεραπεία με EMDR έχει εξαιρετικά αποτελέσματα.