Είδη θεραπείας - Ψυχοθεραπείας - Τεχνικές

Υπάρχουν πλέον διαθέσιμες τεχνικές και είδη ψυχοθεραπείας με τη βοήθεια των οποίων μπορεί να διερευνηθούν και να αντιμετωπιστούν ολιστικά τα αίτια της διαταραχής που εμφανίζει ένας άνθρωπος. Ο στόχος στη θεραπεία στο ιατρείο μας είναι να διερευνηθούν οι βαθύτερες ψυχολογικές ρίζες των προβλημάτων, και όχι απλώς τα συμπτώματα.

Για παράδειγμα, η "κατάθλιψη" και οι "κρίσεις πανικού" συχνά συνδέονται με σύνθετους ψυχοπιεστικούς παράγοντες, οι οποίοι περιλαμβάνουν θέματα διαπροσωπικών σχέσεων και αρκετές φορές αφορούν μία αίσθηση αδιεξόδου ή δυσκολίας στη διαχείριση αλλαγών ζωής. Μέσα από αυτές τις διεργασίες, αναδύονται τα διάφορα κλινικά συμπτώματα (π.χ. θλίψη, άγχος, ψυχοσωματικά συμπτώματα, κα).

Σαφώς και πρέπει να σεβαστεί κανείς τα συμπτώματα και να τα αντιμετωπίσει, ιδίως όταν είναι πολύ έντονα. Ωστόσο, αν η προσέγγιση περιοριστεί αποκλειστικά στη φαρμακευτική ανακούφιση των συμπτωμάτων, χωρίς παράλληλη διερεύνηση των υποκείμενων ψυχολογικών παραγόντων που συμβάλλουν στο πρόβλημα, η θεραπεία παραμένει ατελής. Μπορείτε να διαβάσετε ορισμένα παραδείγματα ουσιαστικής ψυχοθεραπείας όπου διερευνήθηκαν σε βάθος οι ψυχολογικοί παράγοντες των προβλημάτων.

Στο ιατρείο μας ακολουθούμε μία συνθετική, ολιστική προσέγγιση. Ο συνδυασμός μεθόδων όπως η ψυχοθεραπεία, το EMDR και συμπληρωματικές προσεγγίσεις, όταν εφαρμόζονται εξατομικευμένα μετά από κλινική αξιολόγηση, μπορεί να βοηθήσει ουσιαστικά τους ανθρώπους, όπως δείχνει η κλινική μας εμπειρία και όπως φαίνεται στις μαρτυρίες θεραπευομένων (οι εμπειρίες αυτές είναι ατομικές και δεν αποτελούν εγγύηση αποτελεσμάτων της θεραπείας).

Ενημερωτική επισκόπηση θεραπειών

Μέθοδοι που εστιάζουν στους βαθύτερους ψυχολογικούς και διαπροσωπικούς παράγοντες των προβλημάτων και όχι μόνο στα συμπτώματα:

1. Ψυχοθεραπεία

Η ουσιαστική ψυχοθεραπεία είναι μια θεραπευτική διαδικασία εξέλιξης, αυτογνωσίας και επούλωσης, κατά την οποία ένας έμπειρος Ψυχίατρος-Ψυχοθεραπευτής και ο άνθρωπος που απευθύνεται σε αυτόν συζητούν θέματα που τον απασχολούν, με στόχο να τα επεξεργαστεί και να βρει τους τρόπους που θα συμβάλλουν εν τέλει σε μια πιο χαρούμενη και ικανοποιητική ζωή.¹ Η ψυχοθεραπεία είναι αυτό που δίνει ένα πλαίσιο στη θεραπεία και συνδέει όλες τις θεραπευτικές τεχνικές.

2. EMDR

Το EMDR είναι μια ειδική μέθοδος τραυματοθεραπείας με την οποία επεξεργαζόμαστε εμπειρίες τραυματικών ή άλλων γεγονότων, τα οποία είτε αλλάζουν τη ζωή του ανθρώπου, είτε μένουν χαραγμένα στη μνήμη για πάντα. Είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικό για τα ψυχικά τραύματα (PTSD) ενώ υπάρχουν ενδείξεις χρησιμότητας και σε άλλες καταθλιπτικές και αγχώδεις διαταραχές.¹¹ ¹² Μπορεί να βοηθήσει τον άνθρωπο να επεξεργαστεί ψυχολογικά εμπόδια και δυσκολίες του παρελθόντος,² ¹³ όταν εφαρμόζεται από έναν έμπειρο, ειδικό θεραπευτή EMDR.

Σχετικά με τα αποτελέσματα του EMDR, μπορείτε να διαβάσετε εμπειρίες και κριτικές για το EMDR.
Μπορείτε αρχικά να κάνετε το EMDR τεστ σχετικά με το τραύμα που αντιμετωπίζετε και μια πρώτη εκτίμηση καταλληλότητας.

3. Συμπληρωματικές/Εναλλακτικές θεραπείες

Συγκεκριμένες συμπληρωματικές προσεγγίσεις (CAM) λειτουργούν υποστηρικτικά στην αντιμετώπιση ψυχοσωματικών συμπτωμάτων.

Ομοιοπαθητική: είναι ένα φυσικό θεραπευτικό σύστημα που στοχεύει στην ολιστική ενδυνάμωση του οργανισμού. Χρησιμοποιείται υποστηρικτικά στην κλινική πράξη με στόχο τη βελτίωση της ψυχοσωματικής ισορροπίας. Σύμφωνα με πρόσφατη συστηματική ανασκόπηση,³ υπάρχουν ενδείξεις για πιθανά θετικά αποτελέσματα της ομοιοπαθητικής ως συμπληρωματικής αγωγής, σε εξατομικευμένες θεραπείες, παρότι η επιστημονική κοινότητα παραμένει επιφυλακτική και τα ευρήματα χρειάζονται περαιτέρω επιβεβαίωση. Τα ομοιοπαθητικά σκευάσματα είναι συνήθως καλώς ανεκτά και δεν αλληλεπιδρούν αρνητικά με τη φαρμακευτική αγωγή.
Βελονισμός: βασίζεται στην αρχαία κινεζική ιατρική, και μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά για την αντιμετώπιση συμπτωμάτων που σχετίζονται με την κατάθλιψη,⁷ το άγχος,⁴ το στρες και ψυχοσωματικά συμπτώματα. Επίσης, χρησιμοποιείται υποστηρικτικά σε προσπάθειες αλλαγής συνηθειών (όπως ο έλεγχος βάρους και η διακοπή καπνίσματος), ενισχύοντας τη συνολική θεραπευτική προσπάθεια. Διακρίνουμε τον βιοϊατρικό βελονισμό και τον παραδοσιακό βελονισμό.

Προσοχή: Ο βελονισμός και η ομοιοπαθητική δεν αντικαθιστούν τις τεκμηριωμένες ιατρικές θεραπείες. Χρησιμοποιούνται μόνο επικουρικά, μετά από κλινική αξιολόγηση και ενημέρωση, δεν ενδείκνυνται για επείγουσες ή σοβαρές καταστάσεις, δεν αποτελούν θεραπεία πρώτης γραμμής για ψυχικές διαταραχές και δεν πρέπει να καθυστερούν ή να αντικαθιστούν τεκμηριωμένες παρεμβάσεις.

4. Φαρμακοθεραπεία

Τα ψυχιατρικά φάρμακα μπορούν να χρησιμοποιηθούν παράλληλα με τις υπόλοιπες τεχνικές όταν τα συμπτώματα είναι μέτρια‑σοβαρά, μακροχρόνια ή προκαλούν σημαντική έκπτωση της λειτουργικότητας. Η επιλογή ψυχιατρικών φαρμάκων γίνεται εξατομικευμένα με αξιολόγηση οφέλους‑κινδύνου και τακτική παρακολούθηση από τον θεράποντα ψυχίατρο.

Τα φάρμακα στην ψυχιατρική έχουν διαφορετικές ενδείξεις και προφίλ παρενεργειών, και χωρίζονται σε έξι βασικές κατηγορίες:

Αντικαταθλιπτικά
Αγχολυτικά
Υπναγωγά (για τις διαταραχές ύπνου)
Σταθεροποιητικά (σταθεροποιητές διάθεσης)
Αντιψυχωσικά
Ψυχοδιεγερτικά (για ΔΕΠΥ και διαταραχές προσοχής)

Η συνδυαστική προσέγγιση με ψυχοθεραπεία μπορεί να βελτιώσει την έκβαση σε πολλές διαταραχές.⁹ ¹⁰

5. Νευροψυχιατρικές μέθοδοι

Γενικά υπάρχουν σύγχρονες νευροψυχιατρικές μέθοδοι, όπως το rTMS για την αντιμετώπιση της ανθεκτικής μείζονος κατάθλιψης.⁵

6. Καθοδήγηση και τεχνικές για την επίτευξη στόχων

Πρακτικές προσωπικής ανάπτυξης και επικοινωνίας, οι οποίες δεν υποκαθιστούν την κλινική αξιολόγηση ή την ψυχοθεραπευτική/ιατρική φροντίδα όπου αυτή απαιτείται:

Life Coaching: μία μέθοδος προσωπικής ανάπτυξης, που εστιάζει στη διαδικασία με την οποία ένας άνθρωπος δέχεται υποστήριξη για την επίτευξη ενός επαγγελματικού ή προσωπικού στόχου.

Οι θεραπευτικές αποφάσεις απαιτούν κλινική αξιολόγηση

Η φαρμακευτική αγωγή είναι ένα πολύτιμο εργαλείο, ωστόσο η συνταγογράφησή της πρέπει να είναι αποτέλεσμα προσεκτικής κλινικής εκτίμησης και όχι η μοναδική ή αυτόματη απάντηση σε κάθε ψυχική δυσκολία. Για να προσφερθεί ουσιαστική βοήθεια, ο γιατρός χρειάζεται να έχει εναλλακτικές λύσεις, δηλαδή να είναι εκπαιδευμένος και σε άλλες μεθόδους ώστε να μπορεί να αναγνωρίζει που μπορεί να βοηθήσει με κάτι άλλο εκτός των ψυχοφαρμάκων, όπως με την ψυχοθεραπεία για παράδειγμα.

Επιλογές διαχείρισης χωρίς φάρμακα

Ως ψυχίατρος κατανοώ πως πολλοί άνθρωποι επιθυμούν να εξαντλήσουν τα περιθώρια βελτίωσης χωρίς τη χρήση φαρμακευτικών ουσιών. Εφόσον η κλινική εικόνα και η βαρύτητα των συμπτωμάτων το επιτρέπουν (κυρίως σε ήπιες έως μέτριες περιπτώσεις), εφαρμόζουμε εξειδικευμένα πρωτόκολλα που εστιάζουν στην ψυχοθεραπεία και τη φυσική ενίσχυση του οργανισμού.

Μπορείτε να ενημερωθείτε αναλυτικά για τις δυνατότητες που υπάρχουν για την θεραπεία της κατάθλιψης χωρίς φάρμακα.

Τα φάρμακα δεν αποτελούν από μόνα τους μια απόλυτη λύση για τα περισσότερα ψυχικά προβλήματα, ωστόσο σε πολλές διαταραχές αποτελούν απαραίτητο μέρος της θεραπείας. Παραμένουν ένα χρήσιμο θεραπευτικό εργαλείο με το οποίο κανείς μπορεί να μειώσει τη διάρκεια και την ένταση της συμπτωματολογίας, ενώ παράλληλα επεξεργάζεται τα ουσιαστικά ζητήματα που τον αφορούν με τη βοήθεια της ψυχοθεραπείας και, όπου ενδείκνυται, άλλων συμπληρωματικών προσεγγίσεων. Υπάρχουν θεραπευτικές λύσεις για τους περισσότερους ανθρώπους που αντιμετωπίζουν προβλήματα στη ζωή τους, ψυχικές διαταραχές ή ψυχοσωματικά συμπτώματα.

Και πολύ συχνά, το να μιλήσει κάποιος με έναν ειδικό γιατρό μπορεί να προσφέρει ανακούφιση και αίσθημα ασφάλειας.

Συνθετική αντιμετώπιση

Ως ψυχίατρος-ψυχοθεραπευτής MD, MSc, ECP αντιμετωπίζω με βάση το βιοψυχοκοινωνικό μοντέλο⁶ τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι, και όχι απλώς τις "διαγνώσεις". Ο γιατρός προσεγγίζει συνθετικά και πολύπλευρα τα προβλήματα, και όχι μονοδιάστατα, χρησιμοποιώντας σύγχρονα μέσα και συμπληρωματικές θεραπείες μετά από κλινική αξιολόγηση.

Τα φάρμακα αποτελούν θεραπευτικά εργαλεία που πρέπει να χρησιμοποιούνται στοχευμένα όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο μετά από εξατομικευμένη κλινική αξιολόγηση, και όχι ως μια γενικευμένη λύση για όλους.

«Για τον άνθρωπο που έχει ένα σφυρί, κάθε πρόβλημα μοιάζει σαν ένα καρφί» – Abraham Maslow

Στο ιατρείο αξιοποιούμε πολλαπλά θεραπευτικά εργαλεία, δίνοντας προτεραιότητα στην ψυχοθεραπεία και το EMDR, ώστε να αντιμετωπίζουμε ουσιαστικά και όχι μονοδιάστατα τις ανάγκες των ανθρώπων.

Επείγοντα περιστατικά

Για επείγοντα περιστατικά θα πρέπει να απευθυνθείτε στο γιατρό σας, σε εφημερεύον νοσοκομείο, στο 166 (ΕΚΑΒ) ή σε κάποια γραμμή βοήθειας όπως στο 1018 της Γραμμής Παρέμβασης για την Αυτοκτονία ή στο 10306 της Γραμμής Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης. Το ιατρείο δεν λειτουργεί ως μονάδα επειγόντων.

Βιβλιογραφία

1.Cuijpers, P., et al. (2023). Psychological treatment of depression: A systematic overview of a "system of meta-analyses". Journal of Affective Disorders. [Psychotherapy Efficacy]
2.Wright, S. L., et al. (2024). EMDR v. other psychological therapies for PTSD: a systematic review and meta-analysis. Psychological Medicine. [EMDR Efficacy]
3.Hamre, H. J., et al. (2023). Efficacy of homoeopathic treatment: Systematic review of meta-analyses of randomised placebo-controlled homoeopathy trials. Reviews on Recent Clinical Trials. [Homeopathy]
4.Hong, W., et al. (2023). Effectiveness of electroacupuncture on anxiety: a systematic review and meta-analysis. Frontiers in Psychology. [Acupuncture]
5.Zhang, R., et al. (2024). Evaluating the effects of tDCS on depressive and anxiety symptoms: A systematic review and meta-analysis. Translational Psychiatry. [tDCS]
6.Bolton, D., & Gillett, G. (2019). The Biopsychosocial Model of Health and Disease: New Philosophical and Scientific Developments. Palgrave Pivot. [Biopsychosocial Model]
7.Chan, Y.-Y., et al. (2015). The benefit of combined acupuncture and antidepressant medication for depression: A systematic review and meta-analysis. Journal of Affective Disorders, 176, 106–117. [Acupuncture for depression]
8.American Academy of Family Physicians. (2023). Pharmacologic treatment of depression in adults. American Family Physician. [Combined treatment for depression]
9.National Institute for Health and Care Excellence. (2022). Depression in adults: Treatment and management (NG222). [NICE combined depression treatment]
10.World Health Organization. (2015). Antidepressant medication in comparison with psychological treatment for adults with depression (mhGAP evidence resource). [WHO depression treatment comparison]
11.American Psychological Association. (2017). Clinical practice guideline for the treatment of posttraumatic stress disorder (PTSD) in adults. [APA EMDR PTSD guideline]
12.National Institute for Health and Care Excellence. (2018). Post‑traumatic stress disorder (NG116). [NICE PTSD EMDR guidance]
13.Carletto, S., et al. (2021). Eye movement desensitization and reprocessing (EMDR) for depression: a systematic review and meta-analysis. European Journal of Psychotraumatology, 12(1), 1894736. [EMDR for depression]

Είδη θεραπείας – ψυχοθεραπείας