Ψυχοσωματικά συμπτώματα: τι είναι, αιτίες, θεραπεία

ψυχοσωματικά συμπτώματα, τι είναι τα ψυχοσωματικά συμπτώματα, αιτίες ψυχοσωματικών συμπτωμάτων, παράγοντες κινδύνου για τα ψυχοσωματικά συμπτώματα, στρες και ψυχοσωματικά συμπτώματα, θεραπεία ψυχοσωματικών συμπτωμάτων

Τι είναι τα Ψυχοσωματικά Συμπτώματα;

Ο όρος “ψυχοσωματικά συμπτώματα” αναφέρεται σε σωματικά συμπτώματα που προκύπτουν ή επηρεάζονται από το μυαλό και τα συναισθήματα χωρίς να υπάρχει κάποια παθολογική αιτία στο σώμα ή ευρήματα. Αναφερόμαστε σε αυτά επίσης με τους όρους σωματόμορφες διαταραχές ή ιατρικώς ανεξήγητα συμπτώματα.

Τα ψυχοσωματικά συμπτώματα προκαλούνται ή επιδεινώνονται από το συναισθηματικό στρες και εκδηλώνονται στο σώμα ως σωματικός πόνος και άλλα συμπτώματα. Η κατάθλιψη μπορεί επίσης να συμβάλλει στα ψυχοσωματικά συμπτώματα, ειδικά όταν το ανοσοποιητικό σύστημα κάποιου είναι αδύναμο λόγω σοβαρού ή χρόνιου στρες.

Μια λανθασμένη αντίληψη για τα ψυχοσωματικά συμπτώματα είναι ότι απλά υπάρχουν στη φαντασία κάποιου. Στην πραγματικότητα, τα σωματικά συμπτώματα είναι αληθινά και απαιτούν θεραπεία όπως κάθε άλλη νόσος. Δυστυχώς, η θεραπεία δεν είναι πάντοτε έγκαιρη ή αποτελεσματική.

Το έντονο κοινωνικό στίγμα γύρω από τα ψυχοσωματικά συμπτώματα και τις ψυχικές διαταραχές αποτελούν εμπόδιο για κάποιους ανθρώπους από το να ζητήσουν βοήθεια. Ακόμη και όταν κάποιος ζητά βοήθεια, το στίγμα είναι ισχυρό.

Σε κανέναν δεν αρέσει να του λένε ότι τα συμπτώματά του είναι “ψυχοσωματικά”. Αυτό συμβαίνει, επειδή για πολλούς ανθρώπους, ο όρος σημαίνει ότι κάτι υπάρχει μόνο στη φαντασία κάποιου. Όταν σας λένε ότι τα συμπτώματά σας δεν είναι αληθινά νιώθετε ότι σας προσβάλλουν και δεν σας σέβονται. Ωστόσο, τα ψυχοσωματικά συμπτώματα εξηγούν τη σύνδεση μεταξύ μυαλού και σώματος. Στις μέρες μας οι γιατροί αντιμετωπίζουν με τελείως διαφορετικό τρόπο αυτά τα συμπτώματα. Είναι γνωστό ότι ψυχολογικοί και βιολογικοί παράγοντες επηρεάζουν την υγεία μας, και τα ψυχοσωματικά συμπτώματα είναι εξίσου σημαντικά όπως τα σωματικά συμπτώματα.

Οι άνθρωποι με ψυχοσωματικά συμπτώματα φαίνεται ότι παρατηρούν σχολαστικά τα συμπτώματά τους. Συνήθως επισκέπτονται συχνά τους γιατρούς, χωρίς όμως να υπάρχει κάποια ιατρική εξήγηση για τα συμπτώματά τους. Οι ανησυχίες για την υγεία βρίσκονται στο επίκεντρο της ζωής τους, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να λειτουργούν σωστά και να οδηγούνται στην απομόνωση και στη μοναξιά.

Σημάδια ψυχοσωματικών διαταραχών

Μαζί με τα ψυχοσωματικά συμπτώματα πολλές φορές συνυπάρχει το συναισθηματικό στρες. Καθώς ο καθένας μας είναι διαφορετικός και αυτό σημαίνει ότι τα συμπτώματα μπορεί να διαφέρουν, υπάρχουν κάποια κοινά συμπτώματα των ψυχοσωματικών διαταραχών:

  • Συγκεκριμένες αισθήσεις, όπως η δυσκολία στην αναπνοή ή ο πόνος
  • Πιο ειδικά συμπτώματα, όπως η αδυναμία ή η κόπωση
  • Συνεχής ανησυχία για πιθανές ασθένειες
  • Σκέψεις ότι οι σωματικές αισθήσεις είναι απειλητικές για τη ζωή
  • Αμφιβολίες για την επάρκεια της πρόσφατης ιατρικής γνωμάτευσης ή θεραπείας
  • Επαναλαμβανόμενος έλεγχος του σώματος για ανωμαλίες
  • Συχνές ιατρικές επισκέψεις που δεν ανακουφίζουν τις ανησυχίες ή που επιδεινώνουν την κατάσταση
  • Εμπειρία σοβαρής εξασθένησης του οργανισμού που θα έπρεπε να συνδέεται με κάποια σωματική νόσο, αν και δεν υπάρχουν στοιχεία που να υποστηρίζουν τη διάγνωση

Αιτίες

Η ακριβής αιτία των ψυχοσωματικών συμπτωμάτων δεν είναι ξεκάθαρη. Ωστόσο, κάποιοι από τους ακόλουθους παράγοντες παίζουν σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση των συμπτωμάτων:

  • Γενετικοί και βιολογικοί παράγοντες συμβάλλουν στην αυξημένη ευαισθησία στον πόνο ή σε άλλα ερεθίσματα.
  • Δυσκολία στην επεξεργασία συναισθηματικών θεμάτων που μπορεί να οδηγούν το άτομο σε σωματικά συμπτώματα ως αμυντικό μηχανισμό επειδή δεν λύνει τα συναισθηματικά του θέματα.
  • Συμπεριφορές που μπορεί να οδηγούν σε συμπτώματα. Όπως η προσοχή ή η φροντίδα που λαμβάνει κάποιος όταν είναι άρρωστος.

Πώς το στρες μπορεί να προκαλέσει σωματικά συμπτώματα;

Το στρες είναι ένας φυσιολογικός μηχανισμός στο σώμα μας που ενεργοποιείται όταν αντιμετωπίζουμε μια κατάσταση απειλητική για τη ζωή μας. Όταν εμφανίζεται κάποιος κίνδυνος, το σώμα προετοιμάζεται ή να τον αντιμετωπίσει ή να τρέξει μακριά.

Το σώμα μας εκκρίνει τις ορμόνες του στρες, την αδρεναλίνη και την κορτιζόλη. Αυτές οι ορμόνες προκαλούν αύξηση στον ρυθμό της καρδιάς και της αρτηριακής πίεσης, καταστέλλουν το πεπτικό σύστημα και επηρεάζουν το ανοσοποιητικό σύστημα. Αυτή η απόκριση έχει ως σκοπό να μας δώσει την ενέργεια που χρειαζόμαστε είτε για να αντιμετωπίσουμε τον κίνδυνο ή να ξεφύγουμε από αυτόν. Αφού η απειλή περάσει, το σώμα συνήθως επανέρχεται σε κατάσταση ηρεμίας. Αυτή η συνολική αντίδραση έχει ως σκοπό να μας κρατήσει ασφαλείς. Δεν είναι απαραίτητα κάτι κακό, μας βοηθά να διαχειριστούμε ή να αποφύγουμε τον κίνδυνο.

Το μέτριο άγχος μπορεί να είναι βοηθητικό γιατί μας δίνει κίνητρο και ενέργεια να ολοκληρώσουμε τις καθημερινές μας εργασίες. Αλλά αν είστε συνεχώς σε κατάσταση άγχους ή ανησυχίας, αυτό μπορεί να βλάψει την υγεία σας. Το συνεχές στρες σημαίνει ότι τα επίπεδα της κορτιζόλης και της αδρεναλίνης είναι συνεχώς υψηλά και σπάνια επανέρχεστε σε κατάσταση ηρεμίας. Αυτό έχει όμως αρνητική επίδραση στη λειτουργία του οργανισμού. Το στρες μπορεί να μειώσει την αντοχή σας στον πόνο.

Τα τμήματα του εγκεφάλου που είναι υπεύθυνα για την αντίληψη του πόνου σχετίζονται με την ανησυχία και την κατάθλιψη και οι κύριοι νευροδιαβιβαστές (σεροτονίνη και νορεπινεφρίνη) που είναι υπεύθυνοι για την μεταφορά των ερεθισμάτων του πόνου στον εγκέφαλο και στο νευρικό σύστημα επίσης εμπλέκονται στους μηχανισμούς του άγχους και της κατάθλιψης.

Τα συμπτώματα του χρόνιου στρες περιλαμβάνουν:

  • Πονοκεφάλους, αίσθημα καύσου, κάψιμο στο κεφαλι
  • Κόμπος στο λαιμό, πνίξιμο, δυσκολία να καταπιεί (δυσκαταποσία)
  • Βάρος στο στήθος/στέρνο
  • Ημικρανίες
  • Μυϊκή ένταση
  • Διαταραχές του γαστρεντερικού όπως η διάρροια, ο πόνος στο στομάχι και οι αλλαγές στην όρεξη
  • Αϋπνία, διαταραχές ύπνου
  • Νωθρότητα

Το στρες και τα ψυχικά τραύματα μπορεί να προκαλέσουν αυτοάνοσα νοσήματα όπως η θυρεοειδίτιδα Hashimoto, η ψωρίαση, η ρευματοειδής αρθρίτιδα και πολλά άλλα.

Παράγοντες κινδύνου

Οποιαδήποτε διαταραχή έχει κάποιους παράγοντες κινδύνου που μπορούν να αυξήσουν τις πιθανότητες της εμφάνισης ψυχοσωματικών συμπτωμάτων. Για παράδειγμα, το κάπνισμα, είναι ένας παράγοντας κινδύνου που συμβάλλει στην ανάπτυξη καρκίνου του πνεύμονα. Οι παράγοντες κινδύνου για τα ψυχοσωματικά συμπτώματα περιλαμβάνουν τα εξής:

  • Εμπειρία ενός ψυχοπιεστικού γεγονότος, όπως η βία ή το τραύμα (πένθος, χωρισμός, κα)
  • Χαμηλό μορφωτικό επίπεδο
  • Χαμηλό κοινωνικοοικονομικό επίπεδο
  • Ιστορικό άγχους ή κατάθλιψης
  • Οικογενειακό ιστορικό κάποιας χρόνιας νόσου

Ιατρικές καταστάσεις που έχουν ψυχολογικό υπόβαθρο

Καθώς όλες οι ιατρικές καταστάσεις δεν εμφανίζονται με ψυχολογικά συμπτώματα, υπάρχουν κάποιες που επιδεινώνονται σε περιόδους στρες. Αν βιώνετε οποιαδήποτε από τις ακόλουθες ιατρικές καταστάσεις ή συμπτώματα και αρχίζετε να νιώθετε συναισθηματική ή ψυχική πίεση, τότε καλό θα ήταν να μιλήσετε με έναν ψυχοθεραπευτή:

  • Πόνο
  • Κόπωση
  • Υψηλή αρτηριακή πίεση
  • Δερματικές παθήσεις, όπως η ψωρίαση ή το έκζεμα
  • Διαταραχές του γαστρεντερικού όπως το έλκος στο στομάχι ή το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου
  • Νοσήματα του καρδιαγγειακού

Πολλά νοσήματα ή καταστάσεις, όπως τα παραπάνω μπορεί να επιδεινώνονται από ψυχολογικούς παράγοντες.

Είναι τα ψυχοσωματικά συμπτώματα επικίνδυνα;

Τα ψυχοσωματικά συμπτώματα είναι αληθινά για το άτομο που τα βιώνει και δεν πρέπει να υποτιμούνται. Οι μακροχρόνιες ψυχολογικές επιδράσεις των ψυχοσωματικών συμπτωμάτων είναι σοβαρές. Για παράδειγμα, τα ψυχοσωματικά συμπτώματα είναι γνωστό ότι συνδέονται με:

  • Αποτυχία στη δημιουργία δυνατών σχέσεων
  • Απώλεια της δουλειάς
  • Οικονομικές δυσκολίες που σχετίζονται με την απώλεια της δουλειάς ή τα αυξημένα ιατρικά έξοδα
  • Εμφάνιση άλλων ψυχικών διαταραχών όπως το άγχος, η κατάθλιψη

Πρόληψη και θεραπεία

Δεν είναι πάντα εύκολο να προλάβετε την εμφάνιση των ψυχοσωματικών συμπτωμάτων. Ωστόσο, το να μάθετε να αναγνωρίζετε πότε είστε αγχωμένοι και πως αντιδρά το σώμα σας σε συνθήκες στρες είναι πολύ βοηθητικό. Μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμο να μάθετε κάποιες τεχνικές χαλάρωσης, όπως ο διαλογισμός ή η γιόγκα.

Αν νιώθετε άγχος ή έχετε πεσμένη διάθεση ή αν δεν μπορείτε να επεξεργαστείτε τα συναισθήματα που συνδέονται με τα ψυχοσωματικά σας συμπτώματα, καλό είναι να ζητήσετε βοήθεια. Η πρόωρη παρέμβαση βοηθά ώστε να μην επιδεινώνονται τα συμπτώματα και αποτρέπει τις μακροχρόνιες αρνητικές επιδράσεις που τα συνοδεύουν.

Είναι καλό να μιλήσετε με τον γιατρό σας πριν ξεκινήσετε οποιαδήποτε θεραπεία. Θα μπορεί να ανατρέξει στο ιατρικό ιστορικό σας και να σας δώσει οδηγίες για να φροντίσετε για την ανακούφιση των σωματικών συμπτωμάτων σας και να σας προτείνει τρόπους διαχείρισης των ψυχολογικών συμπτωμάτων.

Η ψυχοθεραπεία είναι η καλύτερη θεραπευτική επιλογή για τα ψυχοσωματικά συμπτώματα. Η ψυχοθεραπεία βοηθά τους ασθενείς να μάθουν νέους τρόπους διαχείρισης και επίλυσης των προβλημάτων τους και να μπορούν να κατανοούν πιο βαθιά τα σωματικά και τα ψυχολογικά συμπτώματα. Οι ασθενείς στην ψυχοθεραπεία μαθαίνουν να θέτουν ρεαλιστικούς στόχους και να αναγνωρίζουν και να αλλάζουν μοτίβα συμπεριφοράς τα οποία έχουν αρνητική επίδραση στην σωματική και ψυχική τους υγεία και ευεξία.

Αντιμετώπιση ψυχοσωματικών συμπτωμάτων

Υπάρχουν πολλές θεραπευτικές επιλογές για την διαχείριση των ψυχοσωματικών συμπτωμάτων ώστε να μπορείτε να απολαμβάνετε τη ζωή σας, όπως η ΟΜΟΙΟΠΑΘΗΤΙΚΗ και ο ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΣ. Εάν τα ψυχοσωματικά συμπτώματα ξεκίνησαν μετά από ένα μεγάλο στρες ή σοκ, το EMDR μπορεί να βοηθήσει να απαλλαγείτε από αυτά. Η ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ επίσης σας παρέχει ασφαλές περιβάλλον, χωρίς κριτική , για να μιλήσετε για όλες σας τις ανησυχίες και τους προβληματισμούς.

Σχετικά άρθρα

ΚΑΝΕ ΤΟ ΤΕΣΤ