Παιδοφιλία

Παιδοφιλία

Οι περιπτώσεις παιδεραστίας έχουν αυξηθεί ανησυχητικά το τελευταίο διάστημα. Πολλοί τέτοιοι ενήλικες εγκληματίες πάσχουν από μια ψυχοσεξουαλική διαταραχή γνωστή ως παιδοφιλία όπου έχουν σεξουαλικές φαντασιώσεις με μικρά παιδιά. Σύμφωνα με το Εθνικό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας, ένας παιδόφιλος κακοποιεί κατα μέσο όρο 117 παιδιά, και πολλά περιστατικά δεν αναφέρονται ποτέ. Μεταξύ αυτών των περιπτώσεων κακοποίησης παιδιών, τα 2/3 των παιδιών είναι ηλικίας κάτω των 10 ετών.

Τι είναι η παιδοφιλία;

Η παιδοφιλία είναι μια παραφιλία και περιλαμβάνει παρεισφρέουσες και επαναλαμβανόμενες σεξουαλικές επιθυμίες και φαντασιώσεις με παιδιά στην προεφηβεία. Σύμφωνα με την Αμερικανική Ψυχιατρική Εταιρεία (APA) και το εγχειρίδιο DSM-5, ορίζεται πλέον επισήμως ως «Παιδοφιλική Διαταραχή» (Pedophilic Disorder).² Paraphilic Disorders - American Psychiatric Association (DSM-5 Fact Sheet).

Η λέξη παιδοφιλία προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις “παιδί” και “φιλία”. Οι παιδόφιλοι είναι συνήθως οικογενειακοί φίλοι ή συγγενείς, οι οποίοι μπορεί να κοιτάνε ένα παιδί ή να το γδύνουν και να το αγγίζουν. Ωστόσο, συνήθως οι πράξεις περιλαμβάνουν στοματικό σεξ ή άγγιγμα στα γεννητικά όργανα του παιδιού ή του παιδόφιλου. Η επιστημονική βιβλιογραφία υποδεικνύει ότι περιβαλλοντικοί και κοινωνικοί παράγοντες, όπως η συναισθηματική παραμέληση, ενδέχεται να αυξήσουν την ευαλωτότητα των ανηλίκων.

Το κύριο χαρακτηριστικό αυτής της διαταραχής είναι ότι το άτομο νιώθει σεξουαλική διέγερση για τα παιδιά και όχι για ένα σωματικά ώριμο ενήλικα. Ένα άτομο πρέπει να είναι τουλάχιστον 16 ετών, και να να είναι τουλάχιστον 5 χρόνια μεγαλύτερο από το παιδί στην προεφηβεία, ώστε η έλξη να οριστεί ως παιδοφιλία. Αν ένα άτομο είναι 16 ετών και νιώθει έλξη για ένα άτομο που είναι 5 χρόνια μικρότερο, τότε θα λαμβάνονταν υπόψη για τη διαταραχή.

Ένα ακόμη χαρακτηριστικό της διαταραχής είναι τα επαναλαμβανόμενα σεξουαλικά όνειρα, οι συμπεριφορές και η επιθυμία για παιδιά 13 ετών ή μικρότερα. Αυτή η επιθυμία προς τα παιδιά μπορεί να αφορά παιδιά του ίδιου φύλου ή του αντιθέτου φύλου. Κάποιοι παιδόφιλοι νιώθουν έλξη και για τα αγόρια και για τα κορίτσια. Κάποιοι νιώθουν έλξη μόνο για παιδιά ενώ άλλοι και για παιδιά και για ενήλικες. Αυτά τα θέματα πρέπει να επιμένουν για τουλάχιστον 6 μήνες και πρέπει να παρεμβαίνουν στην καθημερινή λειτουργικότητα του ατόμου για να θεωρηθούν συμπτώματα.³ Anthony R. Beech, et al. (2016). Paraphilias in the DSM-5. Annual Review of Clinical Psychology, 12, 383-406.

Η παιδοφιλία εμφανίζεται πριν ή κατα τη διάρκεια της εφηβείας και είναι σταθερή με τον καιρό, αν και πολλά παιδόφιλα άτομα αναφέρουν ότι δεν ένιωθαν σεξουαλική έλξη για τα παιδιά μέχρι την μέση ηλικία.

Πολλοί παιδόφιλοι μπορεί να περιορίζουν τη δράση τους για να μην αποκαλυφθούν στα παιδιά, να αγγίζουν και να χαϊδεύουν απαλά το παιδί, να του βγάζουν τα ρούχα και να το κοιτάνε, ή να αυνανίζονται μπροστά στο παιδί. Το πορνογραφικό υλικό με παιδιά είναι ένας αξιόπιστος δείκτης της παιδοφιλίας, αν και κάποιοι που δεν είναι παιδόφιλοι βλέπουν πορνογραφικό υλικό με παιδιά.

Οι παιδόφιλοι έχουν εμμονή με το να συλλέγουν, να οργανώνουν και να κατηγοριοποιούν το πορνογραφικό υλικό με παιδιά ανάλογα με το φύλο, την ηλικία και τις φαντασιώσεις τους. Κάποιοι μάλιστα δημιουργούν κοινότητες στο διαδίκτυο με σκοπό να μεγαλώσουν τις συλλογές τους. Τα παιδιά είναι ιδιαίτερα ευάλωτα στους παιδόφιλους στο διαδίκτυο. Πολλοί παιδόφιλοι χρησιμοποιούν το διαδίκτυο για να χτίσουν μια σχέση εμπιστοσύνης με ένα παιδί με σκοπό την συνάντηση.

Η διάγνωση της παιδοφιλίας δεν απαιτεί την σεξουαλική πράξη με ένα παιδί. Η διάγνωση γίνεται με βάση την παρουσία φαντασιώσεων ή σεξουαλικών επιθυμιών ακόμη και αν δεν υπάρχει κάποια πράξη.

Συνήθως οι παιδόφιλοι είναι κυρίως άνδρες. Η συχνότητα της παιδοφιλίας είναι περίπου 3-5% στο γενικό πληθυσμό.

Η ακριβής συχνότητα της παιδοφιλίας είναι δύσκολο να υπολογιστεί επειδή υπάρχει το στίγμα γύρω από αυτήν, και για αυτό πολλοί παιδόφιλοι σπάνια ζητάνε βοήθεια. Επίσης, πολλοί παιδόφιλοι δεν αναγνωρίζουν ότι κάτι πάει λάθος με αυτούς.

Αιτίες παιδοφιλίας

Μέσα από την κλινική πρακτική και την ευρύτερη ψυχιατρική αξιολόγηση, διαπιστώνουμε πως η αιτιοπαθογένεια της διαταραχής είναι πολυπαραγοντική. Δεν αρκεί η εξέταση ενός μεμονωμένου παράγοντα, αλλά απαιτείται η κατανόηση της αλληλεπίδρασης μεταξύ νευροβιολογικού υποβάθρου και πρώιμων ψυχοτραυματικών εμπειριών.

Κάποιοι ειδικοί πιστεύουν ότι η παιδοφιλία οφείλεται σε βιολογικούς παράγοντες, μια από τις ορμόνες στους άνδρες προδιαθέτει να αποκλίνουν σεξουαλικά. Ωστόσο, μια μελέτη του 2006 έδειξε ότι δεν υπάρχουν στοιχεία που να δείχνουν ότι υπάρχει σύνδεση ανάμεσα στη γενετική και στην παιδοφιλία.

Κάποιες μελέτες υποστηρίζουν ότι ένα ή περισσότερα νευρολογικά χαρακτηριστικά που υπάρχουν κατα τη γέννηση προκαλούν ή αυξάνουν την πιθανότητα για παιδοφιλία.

Κάποιες μελέτες με τη βοήθεια της MRI έδειξαν ότι οι άνδρες παιδόφιλοι έχουν μικρότερο όγκο λευκής ουσίας από ότι οι φυσιολογικοί άνθρωποι. Η fMRI έχει δείξει ότι οι παιδεραστές που έχουν διαγνωστεί με παιδοφιλία έχουν μειωμένη δράση του υποθάλαμου συγκριτικά με τους ανθρώπους που δεν είναι παιδόφιλοι.⁴ Tenbergen et al. (2015). The Neurobiology and Psychology of Pedophilia: Recent Advances and Challenges. Frontiers in Human Neuroscience, 9, Article 344.

Οι ενήλικες που έχουν κάποια ψυχική νόσο, όπως οι διαταραχές προσωπικότητας, και κακοποιούν τα παιδιά έχουν περισσότερες πιθανότητες να είναι παιδόφιλοι.

Άλλες μελέτες προτείνουν ότι η παιδοφιλία είναι αποτέλεσμα συγκεκριμένων ψυχολογικών παραγόντων (π.χ. έχουν κακοποιηθεί σεξουαλικά στην παιδική τους ηλικία). Κάποιοι παιδόφιλοι έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση, κατάθλιψη, άγχος και διαταραχές προσωπικότητας.

Διαχείριση και Θεραπευτικές Προσεγγίσεις της Παιδοφιλικής Διαταραχής

Οι τρέχουσες θεραπευτικές προσεγγίσεις για την παιδοφιλία περιλαμβάνουν ψυχοθεραπεία και φαρμακευτική αγωγή. Η ψυχοθεραπευτική παρέμβαση στοχεύει στη διαχείριση των παρορμήσεων, των συμπεριφορών και των γνωσιακών στρεβλώσεων που σχετίζονται με την τέλεση σεξουαλικών αδικημάτων εις βάρος ανηλίκων. Η ψυχοθεραπεία βοηθά τους ασθενείς να αναπτύξουν αυτοέλεγχο και ενσυναίσθηση και να αλλάξουν την οπτική τους για το σεξ.

Η φαρμακευτική αγωγή με αντιανδρογόνα μπορεί να χρησιμοποιηθεί στο πλαίσιο εξειδικευμένων ιατρικών πρωτοκόλλων, στοχεύοντας στον έλεγχο των ορμονικών επιπέδων. Είναι επίσης γνωστά ως χημικός ευνουχισμός καθώς τα επίπεδα της τεστοστερόνης πέφτουν γρήγορα, φτάνουν ακόμη και σε επίπεδα ευνουχισμού μετά από αρκετές εβδομάδες. Ο θεραπευτικός σχεδιασμός εστιάζει στον αυτοέλεγχο της σεξουαλικής παρόρμησης, με απώτερο σκοπό τη διαχείριση της επικίνδυνης συμπεριφοράς απέναντι σε ανηλίκους.

Η συγκεκριμένη φαρμακευτική παρέμβαση, που συχνά αναφέρεται ευρέως και μη δόκιμα ως «χημικός ευνουχισμός», καταστέλλει τη σεξουαλική ορμή, διευκολύνοντας ενίοτε τη συμμετοχή του ατόμου στην ψυχοθεραπευτική διαδικασία.¹ Landgren et al. (2020). Effect of Gonadotropin-Releasing Hormone Antagonist on Risk of Committing Child Sexual Abuse in Men With Pedophilic Disorder: A Randomized Clinical Trial. JAMA Psychiatry, 77(9), 903-911. Ο συνδυασμός ψυχοθεραπείας και φαρμακευτικής αγωγής εφαρμόζεται σε ανθρώπους που έχουν πολλές πιθανότητες να υποκύψουν στις ορμές τους. Σε αντίθεση με το χειρουργικό ευνουχισμό, όπου οι γονάδες αφαιρούνται μέσω μιας τομής στο σώμα, ο χημικός ευνουχισμός δεν είναι τόσο ριζικός καθώς δεν αφαιρούνται όργανα, ούτε είναι μια μορφή στείρωσης.

Η κλινική κοινότητα επισημαίνει πως η παιδοφιλική διαταραχή αποτελεί συχνά μια χρόνια κατάσταση που απαιτεί μακροχρόνια διαχείριση, καθώς ο κίνδυνος υποτροπής σε επιβλαβείς συμπεριφορές παραμένει διαρκής.

Θέματα γύρω από τη διάγνωση της παιδοφιλίας

Οι παιδόφιλοι που ζουν με αυτές τις ανώμαλες ορμές και συμπεριφορές μπορεί να νιώθουν έντονη δυσφορία. Η παιδοφιλία παρεμβαίνει στη λειτουργικότητα και προκαλεί στρες. Η παιδοφιλία είναι έγκλημα και τιμωρείται με αυστηρές ποινές φυλάκισης.

Οι παιδόφιλοι σπάνια ζητούν βοήθεια καθώς νιώθουν ταπείνωση, ενοχές και δυσφορία. Οι παιδόφιλοι στιγματίζονται από την κοινωνία και αυτό κάνει ακόμη πιο δύσκολη την αναζήτησή βοήθειας.

Η κακοποίηση στην παιδική ηλικία θεωρείται η κυρία αιτία της παιδοφιλίας. Η νομική και σωφρονιστική αντιμετώπιση αποτελεί το βασικό πλαίσιο προστασίας της κοινωνίας, παράλληλα με την ανάγκη για εξειδικευμένη κλινική διαχείριση.

Βιβλιογραφία

1. ↸1.Landgren et al. (2020). Effect of Gonadotropin-Releasing Hormone Antagonist on Risk of Committing Child Sexual Abuse in Men With Pedophilic Disorder: A Randomized Clinical Trial. JAMA Psychiatry, 77(9), 903-911. [link]
2. ↸2.Paraphilic Disorders - American Psychiatric Association (DSM-5 Fact Sheet). [link]
3. ↸3.Anthony R. Beech, et al. (2016). Paraphilias in the DSM-5. Annual Review of Clinical Psychology, 12, 383-406. [link]
4. ↸4.Tenbergen et al. (2015). The Neurobiology and Psychology of Pedophilia: Recent Advances and Challenges. Frontiers in Human Neuroscience, 9, Article 344. [link]