Κάππαρη
Η κάππαρη είναι ένα πολύ δημοφιλές συστατικό της Μεσογειακής κουζίνας. Τα βρώσιμα μπουμπούκια του φυτού είναι μικρά αλλά γεμάτα με θρεπτικά συστατικά.
Η κάππαρη ή αλλιώς κάππαρις (Capparis spinosa) είναι ένα φυτό που ευδοκιμεί στη Μεσόγειο, έχει στρογγυλεμένα φύλλα και άνθη που έχουν χρώμα από λευκό ως ροζ. Ο καρπός της κάππαρης μπορεί να γίνει τουρσί, ενώ τα βρώσιμα μπουμπούκια της αποτελούν καρύκευμα. Συνήθως καταναλώνεται ως τουρσί, γεγονός που της προσδίδει την χαρακτηριστική έντονη γεύση και το πικάντικο άρωμά της. Χρησιμοποιείται ευρέως σε σαλάτες, σάλτσες (όπως η ταρτάρ) και πιάτα ζυμαρικών.
Εκτός από τη μοναδική γεύση και το άρωμα της, η κάππαρη έχει πολλά θρεπτικά συστατικά τα οποία μπορούν να ενισχύσουν τη διατροφική αξία των γευμάτων μας.
Ποια είναι τα ενεργά συστατικά της κάπαρης;
Τα κύρια ενεργά συστατικά της κάππαρης είναι οι φαινόλες, όπως τα ακόλουθα φλαβονοειδή:
- Η κουερσετίνη και τα παράγωγά της (ειδικά η ρουτίνη)
- Η καμφερόλη και τα παράγωγά της
Άλλες ενεργές ενώσεις στην κάππαρη περιλαμβάνουν:
- Τα αλκαλοειδή (καππαρισίνη Α, Β, C , γουανοσίνη , καππαρίνη Α και Β).
- Τα καροτενοειδή (προ-βιταμίνη Α), τα τερπενοειδή (βιταμίνη Ε) και βιταμίνη C
- Πολυσακχαρίτες
Φυσικά, το περιεχόμενο της κάπαρης σε φαινολικές ενώσεις και βιταμίνες έχει άμεση σχέση με το που και πως γίνεται η καλλιέργειά της. Η περιεκτικότητα σε θρεπτικά συστατικά (πχ φλαβονοειδή, βιταμίνης Α) μπορεί να ποικίλλει ανάλογα με την περιοχή προέλευσης και τις συνθήκες καλλιέργειας.
Η κάππαρη μπαίνει σε άλμη για την μείωση της πικράδας της. Στη διάρκεια της επεξεργασίας της, ένα μέρος της ρουτίνης διασπάται σε κουερσετίνη. Αυτό συμβαίνει κατά την προσθήκη αλατιού.
Αντιοξειδωτικά
Η συσσώρευση των ελεύθερων ριζών στο σώμα μπορεί να προκαλεί βλάβες στο DNA, στις πρωτεΐνες και σε σημαντικά μόρια. Οι αντιοξειδωτικές ενώσεις που περιέχει η κάππαρη σχετίζονται με:
- Την διάσπαση των ελεύθερων ριζών
- Την αναστολή των ενζύμων και των μορίων που οδηγούν στη σύνθεση των ελεύθερων ριζών
- Την ενίσχυση των αντιοξειδωτικών μορίων και ενζύμων
Τα αντιοξειδωτικά που υπάρχουν σε αφθονία στην κάππαρη είναι η ρουτίνη, η κουερσετίνη, η καμφερόλη, οι προανθοκυανιδίνες, τα καροτενοειδή, η βιταμίνη Ε και η βιταμίνη C.
Οφέλη στην υγεία
Η σχέση της με τα επίπεδα γλυκόζης
Η προσθήκη κάππαρης στη διατροφή μας είναι ένας καλός τρόπος για να αυξήσουμε την πρόσληψη των φυτικών ινών χωρίς να αυξήσουμε τις θερμίδες που καταναλώνουμε. Οι φυτικές ίνες συμβάλλουν στην αργή απορρόφηση της γλυκόζης στην κυκλοφορία του αίματος. Αυτό μπορεί να βοηθήσει στην ομαλότερη διακύμανση της γλυκόζης (Huseini, 2013).
Συμβάλλει στην πήξη του αίματος
Η κάππαρη είναι μια καλή πηγή βιταμίνης Κ. Η βιταμίνη Κ είναι απαραίτητη για πολλές λειτουργίες του οργανισμού μας. Παίζει κύριο ρόλο στην πήξη του αίματος, καθώς είναι απαραίτητη για την λειτουργία πολλών πρωτεϊνών που εμπλέκονται στη διαδικασία της πήξης και είναι ζωτικής σημασίας για την αποτροπή της αιμορραγίας. Έτσι συμβάλλει στην επούλωση.
Αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες
Η οξεία φλεγμονή είναι ένα σημαντικό κομμάτι της ανοσοποιητικής μας απόκρισης και έχει ως σκοπό να μας προστατεύει από ξένους εισβολείς. Η χρόνια φλεγμονή, από την άλλη πλευρά, μπορεί να είναι η ρίζα πολλών νοσημάτων και ίσως να συμβάλλει στην ανάπτυξη ασθενειών όπως ο καρκίνος, τα νοσήματα του καρδιαγγειακού και ο διαβήτης.
Η κάππαρη περιέχει αντιοξειδωτικά όπως η κουερσετίνη, η καμφερόλη, η επικατεχίνη και οι προανθοκυανιδίνες. Τα αντιοξειδωτικά βοηθούν στην καταπολέμηση των ελεύθερων ριζών και προστατεύουν τα κύτταρα από το οξειδωτικό στρες με αποτέλεσμα πιθανή μείωση της φλεγμονής (Zhou, H. et al., 2010). Έτσι ενδέχεται να προσφέρουν προστασία έναντι χρόνιων καταστάσεων.
Συμβάλλει στην υγεία των οστών
Εκτός από την πήξη του αίματος, η βιταμίνη Κ παίζει κύριο ρόλο στην υγεία των οστών. Αυτό συμβαίνει επειδή η βιταμίνη Κ εμπλέκεται στο μεταβολισμό των οστών και είναι απαραίτητη για την αύξηση των επιπέδων μιας συγκεκριμένης πρωτεΐνης, η οποία συμβάλλει στην διατήρηση των αποθηκών ασβεστίου στα οστά.
Δεδομένα για την υγεία του ήπατος
Κάποιες μελέτες έχουν δείξει ότι η καθημερινή κατανάλωση κάππαρης μπορεί να έχει οφέλη για το ήπαρ. Πιο συγκεκριμένα, έχει παρατηρηθεί ότι η κατανάλωση κάπαρης σχετίζεται με μείωση των επιπέδων των τριγλυκεριδίων και της χοληστερόλης, μπορεί να υποστηρίξει την προσπάθεια απώλειας βάρους, και φαίνεται να σχετίζεται με βελτίωση των δεικτών ηπατικής λειτουργίας όπως η αμινοτρανσφεράση της αλανίνης (ALT) και του ασπαρτικού οξέος (AST) (Khavasi, 2017).
Παρενέργειες κάππαρης
Αν και η κάππαρη είναι μια καλή επιλογή διατροφικά, μερικοί άνθρωποι είναι ανάγκη να μειώνουν την κατανάλωσή της στο ελάχιστο.
Αν και η αλλεργία στην κάπαρη είναι δεν είναι κάτι σύνηθες, υπάρχουν κάποιες περιπτώσεις αλλεργικής αντίδρασης που περιλαμβάνουν συμπτώματα όπως:
- Κνίδωση
- Οίδημα
- Ερυθρότητα
Φυσικά, αν κάποιος εμφανίζει οποιοδήποτε από τα παραπάνω συμπτώματα είναι ανάγκη να επικοινωνήσει άμεσα με το γιατρό του.
Η κάππαρη έχει υψηλά ποσοστά νατρίου και μια μικρή ποσότητα μπορεί να ξεπεράσει το ημερήσιο όριο πρόσληψης νατρίου. Η πρόσληψη νατρίου είναι ιδιαίτερα σημαντική για τους ανθρώπους με υπέρταση και πολλές φορές μια διατροφή με χαμηλή περιεκτικότητα σε νάτριο είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για την μείωση της αρτηριακής πίεσης. Επίσης, όταν καταναλώνουμε τροφές που είναι πλούσιες σε νάτριο τότε αυξάνουμε τον κίνδυνο για προβλήματα του γαστρεντερικού.
Καλό είναι πριν την κατανάλωση της κάππαρης να την ξεπλένετε 3-5 λεπτά μέσα σε νερό. Με αυτό τον τρόπο όχι μόνο απομακρύνετε το επιπλέον αλάτι αλλά επίσης αναδεικνύετε την γεύση και το άρωμά της.
Αν και οι κίνδυνοι από την κάππαρη είναι ελάχιστοι, στην περίπτωση που κάποιος εμφανίζει αλλεργικά συμπτώματα πρέπει να επικοινωνεί άμεσα με το γιατρό του.
Σύνοψη Οφελών
Στα πλαίσια μιας ισορροπημένης διατροφής η κάππαρη έχει πολλά οφέλη. Εκτός από την ιδιαίτερη γεύση της έχει και υψηλή διατροφική αξία. Είναι πλούσια σε αντιοξειδωτικά και ενεργές ενώσεις που μελετώνται για τη δράση τους ενάντια στο οξειδωτικό στρες και τη φλεγμονή. Περιέχει βιταμίνη Κ που παίζει κύριο ρόλο στην πήξη του αίματος και στην υγεία των οστών. Οι φυτικές ίνες που περιέχει συμβάλλουν στην ρύθμιση των επιπέδων της γλυκόζης στο αίμα.
Ορισμένες συμπληρωματικές προσεγγίσεις μπορούν να βοηθήσουν επικουρικά στην ενίσχυση του οργανισμού, σωματικά και ψυχικά, υπό τις οδηγίες ενός εξειδικευμένου γιατρού.
Βιβλιογραφία
- 1.Huseini, H. F. et al. (2013). Capparis spinosa L. (Caper) fruit extract in treatment of type 2 diabetic patients: a randomized double-blind placebo-controlled clinical trial. Complementary Therapies in Medicine, 21(5), 447-452.
- 2.Khavasi, N. et al. (2017). Effect of Daily Caper Fruit Pickle Consumption on Disease Regression in Patients with Non-Alcoholic Fatty Liver Disease: A Double-Blinded Randomized Clinical Trial. Advanced Pharmaceutical Bulletin, 7(4), 627-632.
- 3.Zhou, H. et al. (2010). Anti-inflammatory effects of caper (Capparis spinosa L.) fruit aqueous extract and the isolation of main phytochemicals. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 58(24), 12717-12721.