Μήπως έχετε μια κακιά, τοξική πεθερά;
Η ψυχολογική επιβάρυνση από τις ενδοοικογενειακές συγκρούσεις αποτελεί συχνό φαινόμενο, με τις δυσλειτουργικές δυναμικές να επηρεάζουν άμεσα την ποιότητα ζωής του ζευγαριού. Η έλλειψη ορίων και η χειριστική συμπεριφορά μπορούν να προκαλέσουν χρόνιο στρες και να κλονίσουν την οικογενειακή συνοχή.
Πολλές φορές η σχέση με την πεθερά σας μπορεί να δημιουργεί πολλά θέματα. Eιδικά αν η πεθερά σας δεν είναι φιλική απέναντί σας. Κανένας δεν θέλει να έχει μια πεθερά ελεγκτική, αλλά είναι σημαντικό να αναγνωρίζετε όλα τα σημάδια που δείχνουν ότι η πεθερά σας επιδεικνύει τοξική συμπεριφορά. Πώς θα καταλάβετε ότι έχετε μια τοξική πεθερά;
Η αναγνώριση των ελεγκτικών συμπεριφορών απαιτεί άμεση και οριοθετημένη επικοινωνία. Η ανοιχτή συζήτηση με τον σύντροφο είναι απαραίτητη ώστε να τεθούν υγιή όρια, τα οποία αποτρέπουν την κλιμάκωση της ενδοοικογενειακής έντασης.
Μια τοξική πεθερά είναι πάντα μια μεγάλη πρόκληση, αλλά πολλές γυναίκες διαχειρίζονται μια τέτοια κατάσταση. Περίπου το 60% των γυναικών έναντι το 15% των ανδρών αναφέρουν ότι έχουν κακή σχέση με την πεθερά τους. Συνήθως οι εκφράσεις που χρησιμοποιούν για να περιγράψουν τη σχέση τους είναι άβολη, πιεστική, τοξική.
Αιτίες έντασης στη σχέση με τις πεθερές
Μια πηγή έντασης ανάμεσα στις γυναίκες και στις πεθερές τους είναι η πίεση να κάνουν παιδιά. Ενώ άλλη μια κοινή αιτία διαφωνίας είναι η πεποίθηση της πεθεράς ότι καμία γυναίκα δεν είναι αρκετά καλή για το γιο της.
Επίσης, τα χρήματα, τα κοινωνικά στερεότυπα, οι θρησκευτικές πεποιθήσεις, και το γεγονός ότι η πεθερά μπορεί να μπλέκεται στις αποφάσεις του ζευγαριού. Αυτές οι εντάσεις μπορεί να χειροτερεύουν στις οικογενειακές συγκεντρώσεις, με αποτέλεσμα τα ζευγάρια να μετανιώνουν τελικά. Για αυτό, όταν ένας σύντροφος έχει πρόβλημα με τον/την πεθερά του, αυτό είναι πρόβλημα του ζευγαριού.
Δεν μπορεί μονάχα ο ένας σύντροφος να διαχειριστεί αυτή την κατάσταση. Τα ζευγάρια, είτε τους αρέσει είτε όχι, πρέπει να γίνονται μια δεμένη ομάδα.1 Και αυτό θα γίνει αν αρχίζουν να επικοινωνούν ανοιχτά για δύσκολα και ευαίσθητα θέματα.
Τα χαρακτηριστικά μια τοξικής πεθεράς
1. Μπορεί να κάνει απροειδοποίητες επισκέψεις
Αν η πεθερά σας κάνει επισκέψεις στο σπίτι σας χωρίς προειδοποίηση, μπορεί να το κάνει για να σας ελέγχει. Ίσως να σας έχει βοηθήσει οικονομικά για να αγοράσετε το σπίτι σας, να έχει πληρώσει την ανακαίνιση, ή να νιώθει ότι έχει το δικαίωμα ως μητέρα να κάνει ότι θέλει. Είτε έτσι είτε αλλιώς, οι απροειδοποίητες επισκέψεις αποτελούν παράδειγμα έλλειψης ορίων και σεβασμού. Μπορείτε να βάλετε ένα τέλος σε αυτή τη συμπεριφορά, προσφέροντας τις ώρες και τις ημέρες που μπορεί να σας επισκεφθεί.
Αν αυτό δεν λειτουργήσει, την επόμενη φορά που θα χτυπήσει το κουδούνι του σπιτιού σας, μην ανοίξετε. Όταν η πεθερά σας επισημάνει ότι πέρασε να σας δει, μπορείτε να της πείτε ότι εκτιμάτε το ενδιαφέρον της. Αλλά δεν μπορούσατε εκείνη τη στιγμή να απαντήσετε και να της προτείνετε να περάσει μια άλλη μέρα από το σπίτι σας.

2. Έχει υπερβολικές αντιδράσεις
Αν η πεθερά σας θέλει να επηρεάζει τους άλλους ανθρώπους γύρω της με την υπερβολική έκφραση των συναισθημάτων της (drama queen), τότε μπορεί να προσπαθεί να πάρει τον έλεγχο. Μπορεί να κλαίει και να κάνει παράπονα ενώ οι γύρω της κάνουν τα πάντα για να νιώσει καλύτερα.
Όταν η πεθερά σας αντιδρά υπερβολικά, είναι σημαντικό να μένετε ήρεμοι. Να υπενθυμίζετε στον εαυτό σας ότι δεν είστε υπεύθυνοι για τη συμπεριφορά της. Μπορείτε να της πείτε ότι σας λυπεί το γεγονός ότι νιώθει έτσι, και να την ρωτήσετε αν χρειάζεται κάτι. Ίσως να μην μπορείτε να της δώσετε ότι θέλει. Καλό είναι να την αφήσετε να αντιδράσει και μην κάνετε προσπάθεια να διορθώσετε την κατάσταση.
3. Σας βομβαρδίζει με επικριτικές ερωτήσεις
Αυτή η τακτική κρύβει πολλές παγίδες. Από το χρώμα του τοίχου στο παιδικό δωμάτιο, μέχρι το ντύσιμο των παιδιών σας, η πεθερά κρίνει τα πάντα για τη ζωή σας, τις επιλογές σας, και αυτό είναι ένα σημάδι ελεγκτικής συμπεριφοράς. Απλά αντιδράστε ήρεμα και ευγενικά, αλλά αποφασιστικά. Μπορείτε να απαντήσετε και εσείς σε μια επικριτική ερώτηση, όπως, "Έδωσες πάλι στα παιδιά έτοιμο φαγητό;" με ένα απλό ναι.
4. Έχει πάντα δίκιο
Αν η πεθερά σας πιστεύει ότι έχει πάντα δίκιο και ξέρει καλύτερα, τότε προφανώς είναι ελεγκτική. Θέλει να επισημαίνει όλα τα λάθη σας και να προκαλεί προστριβές στη σχέση σας. Για να μπορέσετε να διαχειριστείτε αυτή τη συμπεριφορά, είναι ανάγκη να κάνετε μια σοβαρή συζήτηση με το σύντροφό σας και να θέσετε τα όριά σας που θα κρατήσουν μακριά την τοξικότητα της πεθεράς σας.
5. Δεν δέχεται το "όχι" ως απάντηση
Η πεθερά σας θέλει να έχει τον έλεγχο όταν δεν μπορεί να ακούει το "όχι" ως απάντηση. Για παράδειγμα, αν δεν μπορείτε να παρευρεθείτε σε μια οικογενειακή συγκέντρωση (είτε από επιλογή ή επειδή έχετε προγραμματίσει κάτι άλλο), τότε ίσως να πρέπει να διαχειριστείτε τις απαιτήσεις της πεθερά σας. Μπορεί να προσπαθήσει με κάθε τρόπο να σας πείσει να αλλάξετε γνώμη.
Αυτό είναι ένα χαρακτηριστικό του ναρκισσισμού.2 Κάθε φορά που κάποιος κάνει προσπάθεια να σας πείσει για κάτι, θέλει ουσιαστικά να σας ελέγχει. Για να μπορέσετε να διαχειριστείτε αυτή τη συμπεριφορά πρέπει να έχετε μια δυνατή ομάδα με τον σύντροφό σας.
Έτσι, κάθε απόφασή σας πρέπει να είναι σεβαστή από όλους. Η έλλειψη ορίων προκαλεί προβλήματα στις σχέσεις με τις πεθερές.
Στρατηγικές Διαχείρισης και Οριοθέτησης
Τις περισσότερες φορές οι τοξικές πεθερές παραβιάζουν τα όρια του ζευγαριού και οι σχέσεις μπορεί να είναι έντονες, ειδικά όταν πιστεύουν ότι καμία γυναίκα δεν αξίζει στους γιους τους.
Μέσα από την πολυετή κλινική μου εμπειρία ως ψυχίατρος και ψυχοθεραπευτής, παρατηρώ συχνά πως η καθυστερημένη αναγνώριση αυτών των τοξικών μοτίβων οδηγεί σε βαθιά ρήξη τη συζυγική σχέση. Η έγκαιρη παρέμβαση αποτελεί το κλειδί.
Η ψυχοθεραπεία μπορεί να σας βοηθήσει να δυναμώσετε, να βάλετε όρια στη φθορά από την πεθερά σας.4 Επιπρόσθετα, επιστημονικά τεκμηριωμένες προσεγγίσεις όπως το EMDR, μπορούν να συμβάλουν στη διαχείριση τραυματικών εμπειριών, υποστηρίζοντας την ψυχική ανθεκτικότητα.3
Βιβλιογραφία
- 1.Robles, T. F., et al. (2014). Marital quality and health: A meta-analytic review. Psychological Bulletin, 140(1), 140-187. [link]
- 2.Caligor, E., et al. (2015). Narcissistic personality disorder: Diagnostic and clinical challenges. American Journal of Psychiatry, 172(5), 415-422. [link]
- 3.Thole H Hoppen, et al. (2024). The efficacy of psychological interventions for adult post-traumatic stress disorder following exposure to single versus multiple traumatic events: A meta-analysis of randomised controlled trials. The Lancet Psychiatry, 11(2), 125-135. [link]
- 4.American Psychological Association. Clinical Practice Guideline for the Treatment of Posttraumatic Stress Disorder (PTSD) in Adults. [link]
