Καρκίνος στη γλώσσα

Καρκίνος στη Γλώσσα

Ο καρκίνος στη γλώσσα είναι κακοήθεια που μπορεί να εμφανιστεί στο πρόσθιο τμήμα της γλώσσας ή στη βάση της. Πιθανά συμπτώματα είναι μια πληγή που δεν επουλώνεται, μάζα, πόνος, δυσκολία στην κατάποση ή αίσθηση ότι κάτι εμποδίζει τον λαιμό. Η διάγνωση γίνεται με κλινική εξέταση, βιοψία και, όταν χρειάζεται, απεικονιστικό έλεγχο.

Ο καρκίνος στη γλώσσα είναι μια μορφή καρκίνου που ξεκινά στα κύτταρα της γλώσσας. Τα τελευταία χρόνια τα περιστατικά καρκίνου στη στοματική κοιλότητα και στη γλώσσα συγκεκριμένα, έχουν αυξηθεί.  Συχνά η διάγνωση γίνεται με καθυστέρηση, με αποτέλεσμα να είναι σε προχωρημένο στάδιο η νόσος όταν εντοπίζεται, επηρεάζοντας αρνητικά την πρόγνωση.

Διαφορετικοί τύποι καρκίνου μπορεί να επηρεάζουν τη γλώσσα. Ωστόσο, τις περισσότερες φορές ο καρκίνος στη γλώσσα ξεκινά από τα λεπτά, πλακώδη κύτταρα στην επιφάνεια της γλώσσας. Ο τύπος των κυττάρων στον καρκίνο της γλώσσας παίζει σημαντικό ρόλο στην πρόγνωση και στη θεραπεία.

Επίσης το σημείο της γλώσσας στο οποίο κάνει την εμφάνισή του ο καρκίνος παίζει σημαντικό ρόλο στην θεραπεία. Ο καρκίνος της γλώσσας μπορεί να κάνει την εμφάνισή του:

• Στη στοματική κοιλότητα, όπου είναι πιο εύκολο κάποιος να τον δει και να τον αισθανθεί. Ο καρκίνος στη στοματική κοιλότητα αποτελεί μια από τις πιο συχνές κακοήθειες κεφαλής-τραχήλου παγκοσμίως.
• Στο λαιμό, στη βάση της γλώσσας, όπου ο καρκίνος δίνει λιγότερα συμπτώματα (υποφαρυγγικός καρκίνος της γλώσσας). Η διάγνωση του καρκίνου στη βάση της γλώσσας μπορεί να γίνει σε προχωρημένο στάδιο, όταν ο όγκος είναι μεγαλύτερος και τα καρκινικά κύτταρα έχουν περάσει στους λεμφαδένες του λαιμού.

Τα υψηλά ποσοστά καρκίνου στη βάση της γλώσσας έχουν σχέση με τον ιό των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV), ο οποίος έχει σημαντική επίδραση στην πρόγνωση και στη θεραπεία του καρκίνου.¹ Bray, F., et al. (2024). Global cancer statistics 2022: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries. CA: A Cancer Journal for Clinicians, 74(3), 229–263.

Η θεραπεία για τον καρκίνο της γλώσσας τυπικά περιλαμβάνει χειρουργείο για την αφαίρεσή του. Η χημειοθεραπεία, η ακτινοθεραπεία και η στοχευμένη θεραπεία αποτελούν συμπληρωματικές θεραπευτικές επιλογές που αξιολογούνται από τον ειδικό γιατρό ανάλογα με το στάδιο και τα χαρακτηριστικά της νόσου.

Η θεραπεία για τον προχωρημένο καρκίνο στη γλώσσα μπορεί να επηρεάζει την ομιλία και την κατάποση της τροφής. Φυσικά, υπάρχουν εξειδικευμένες ομάδες αποκατάστασης που βοηθούν τους ασθενείς να διαχειριστούν τις αλλαγές που προκύπτουν από τη θεραπεία.

Ποια είναι τα Συμπτώματα του Καρκίνου στη Γλώσσα;

Συνήθως όταν ο καρκίνος εντοπίζεται στην επιφάνεια της γλώσσας προκαλεί συμπτώματα όπως:

• Μια μάζα στο πλάι της γλώσσας που ακουμπά στα δόντια.
• Μια μάζα που μοιάζει με έλκος και είναι γκρι-ροζ ως κόκκινη.
• Μια μάζα που αιμορραγεί εύκολα αν ο ασθενής την δαγκώσει ή την ακουμπήσει.

Όταν ο καρκίνος είναι στη βάση της γλώσσας τα συμπτώματα είναι τα εξής:

• Είναι δύσκολο κάποιος να δει τον όγκο στα πρώιμα στάδια, για αυτό και η διάγνωσή του μπορεί να γίνει μόνο όταν είναι πιο μεγάλος σε μέγεθος.
• Υπάρχουν λίγα συμπτώματα στα πρώιμα στάδια.
• Σε προχωρημένο στάδιο, ο καρκίνος μπορεί να προκαλεί πόνο, την αίσθηση ότι κάτι φράζει το λαιμό, δυσκολία στην κατάποση, την αίσθηση ενός όγκου στο λαιμό, αλλαγές στη φωνή ή πόνο στο αυτί.

Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση

Χρειάζεται έλεγχος χωρίς καθυστέρηση όταν υπάρχει πληγή ή μάζα στη γλώσσα που δεν υποχωρεί, λευκή ή κόκκινη πλάκα, ανεξήγητη αιμορραγία, δυσκολία στην κατάποση, πόνος στο αυτί ή αίσθηση ότι κάτι έχει κολλήσει στον λαιμό. Αν η βλάβη επιμένει ή χειροτερεύει για πάνω από 2 εβδομάδες, απαιτείται αξιολόγηση από γιατρό.

Αιτίες και Παράγοντες Κινδύνου

Μερικοί άνθρωποι εμφανίζουν καρκίνο στη γλώσσα χωρίς να υπάρχουν παράγοντες κινδύνου. Ο καρκίνος είναι πιο συχνός σε μεγαλύτερες ηλικίες, 40 ετών και άνω, αν και μπορεί να εμφανιστεί και σε νέους ανθρώπους. Επίσης ο καρκίνος του στόματος είναι δύο φορές πιο συχνός στους άνδρες. Άλλοι παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν:

• Το κάπνισμα: Οι καπνιστές έχουν 5 φορές περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν καρκίνο στη γλώσσα συγκριτικά με τους μη καπνιστές.
• Η κατανάλωση αλκοόλ.
• Ο HPV είναι ένας ιός που μεταδίδεται κατά τη σεξουαλική επαφή. Τα στελέχη 16 και 18 αυξάνουν τον κίνδυνο για καρκίνο στη γλώσσα.
• Ορισμένες μελέτες αναφέρουν διαφορές στην επίπτωση ανά φυλετικό/εθνολογικό υπόβαθρο, με πολυπαραγοντικές αιτίες που δεν έχουν πλήρως διευκρινιστεί.
• Ηλικία: άνω των 45 ετών
• Φύλο: μεγαλύτερες πιθανότητες έχουν οι άνδρες
• Κακή διατροφή: η διατροφή που δεν περιέχει φρούτα, λαχανικά και πηγές βιταμίνης Α
• Αδύναμο ανοσοποιητικό σύστημα
• Λειχήνας πλάνους (οδοντικός λειχήνας), μια χρόνια φλεγμονώδης νόσος του βλεννογόνου
• Χρήση μαριχουάνας

Διάγνωση του Καρκίνου της Γλώσσας

Ο γιατρός κάνει αρχικά κλινική εξέταση στη γλώσσα, στο λαιμό και στον αυχένα. Η βιοψία του ύποπτου έλκους ή του όγκου θα γίνει για την ανάλυση των καρκινικών κυττάρων. Η βιοψία του καρκίνου της γλώσσας μπορεί να γίνει με τοπική αναισθησία, καθώς όταν εντοπίζεται στη βάση της γλώσσας μπορεί να χρειάζεται η χρήση λαρυγγοσκοπίου ή μιας λεπτής βελόνας αναρρόφησης και ίσως σε κάποιες περιπτώσεις να χρειάζεται ολική αναισθησία.

Η αξονική τομογραφία (CT) στον αυχένα μπορεί να δίνει περισσότερες πληροφορίες για την θέση του όγκου και το μέγεθος του, όπως επίσης και για την κατάσταση των λεμφαδένων. Για την καλύτερη απεικόνιση πολλές φορές μπορεί να γίνει ενδοφλέβια χορήγηση σκιαγραφικού.

Η σωστή ενημέρωση στο στάδιο της διάγνωσης έχει ιδιαίτερη αξία, γιατί βοηθά τον ασθενή να κατανοήσει τι εξετάζεται, γιατί χρειάζεται βιοψία και ποιος είναι ο ρόλος κάθε εξέτασης, χωρίς περιττό πανικό αλλά και χωρίς επικίνδυνη αναβολή.

Θεραπεία του Καρκίνου στη Γλώσσα

1. Χειρουργική Αφαίρεση

Όταν ο καρκίνος είναι πάνω στη γλώσσα και έχει μικρό μέγεθος η χειρουργική του αφαίρεση είναι η θεραπεία εκλογής. Αν ο όγκος είναι μεγαλύτερος, μπορεί να έχει γίνει η διασπορά του στους λεμφαδένες στον λαιμό. Όταν αυτό συμβαίνει μπορεί ο γιατρός να προτείνει την αφαίρεση των λεμφαδένων που έχουν επηρεαστεί στην περιοχή του λαιμού. Σε περιπτώσεις μικρών όγκων, η χειρουργική αφαίρεση συνήθως δεν προκαλεί σημαντικές αισθητικές ή λειτουργικές αλλαγές. Ωστόσο, η έκβαση εξαρτάται από το μέγεθος και τη θέση του όγκου.

Οι μεγαλύτεροι όγκοι μπορεί να εξαπλώνονται και να κάνουν δύσκολη την κατάποση, ενώ η χειρουργική τους αφαίρεση ενδέχεται να επηρεάζει την ομιλία και την κατάποση. Με τις σύγχρονες μεθόδους αποκατάστασης, πολλοί ασθενείς ανακτούν μέρος ή και το σύνολο της ομιλίας τους και βελτιώνουν τα προβλήματα κατάποσης, αν και τα αποτελέσματα ποικίλλουν.

Οι όγκοι που είναι στη βάση της γλώσσας είναι συνήθως πιο μεγάλοι επειδή στα πρώιμα στάδια είναι δύσκολο κάποιος να τους διακρίνει. Το μοναδικό πρώιμο σύμπτωμα είναι ο πόνος. Αργότερα μπορεί να εμφανιστούν αλλαγές στη φωνή ή δυσκολία στην κατάποση.

Επειδή ο καρκίνος στη βάση της γλώσσας μπορεί να διαγνωστεί αργότερα, μπορεί να έχει γίνει ήδη η διασπορά των καρκινικών κυττάρων στο λαιμό. Αν υπάρχει διασπορά των καρκινικών κυττάρων στους λεμφαδένες, τότε η αφαίρεσή τους είναι η καλύτερη επιλογή.

2. Ακτινοθεραπεία

Η ακτινοθεραπεία περιλαμβάνει ρυθμιζόμενης έντασης ακτινοβολία, που στοχεύει στον περιορισμό του πολλαπλασιασμού των καρκινικών κυττάρων. Η ακτινοθεραπεία επίσης στοχεύει στην καταστροφή καρκινικών κυττάρων και στη συρρίκνωση του όγκου, ανάλογα με το στάδιο και τα χαρακτηριστικά της νόσου. Η ρυθμιζόμενη ένταση της ακτινοβολίας επιτρέπει τη χρήση αποτελεσματικών δόσεων ακτινοβολίας με λιγότερες παρενέργειες από ότι οι συμβατικές τεχνικές ακτινοθεραπείας. Η ακτινοθεραπεία συνήθως γίνεται καθημερινά για 5–6 εβδομάδες.

3. Χημειοθεραπεία

Η χημειοθεραπεία μπορεί να γίνει για διαφορετικούς λόγους:

• Μαζί με ακτινοθεραπεία σαν εναλλακτική της χειρουργικής επέμβασης.
• Μετά το χειρουργείο για την μείωση του κινδύνου υποτροπής.
• Για την μείωση του πολλαπλασιασμού των καρκινικών κυττάρων και τον έλεγχο των συμπτωμάτων όταν δεν υπάρχει άλλη θεραπεία (παρηγορητική θεραπεία).² Johnson, D. E., et al. (2020). Head and neck squamous cell carcinoma. Nature Reviews Disease Primers, 6(1).

4. Στοχευμένη Θεραπεία και Ανοσοθεραπεία

Ορισμένοι ασθενείς με καρκίνο της γλώσσας μπορεί να είναι κατάλληλοι για στοχευμένη βιολογική θεραπεία ή ανοσοθεραπεία, ανάλογα με τα μοριακά χαρακτηριστικά του όγκου. Η αξιολόγηση και η απόφαση θεραπείας γίνεται από εξειδικευμένο ογκολόγο στο πλαίσιο πολυδύναμης ομάδας .

Μείωση του Κινδύνου για Καρκίνο στη Γλώσσα

Μεταξύ των παραγόντων που σχετίζονται με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου στη γλώσσα, οι πιο τεκμηριωμένοι περιλαμβάνουν:

• η διακοπή του καπνίσματος
• ο περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ
• η υιοθέτηση ισορροπημένης διατροφής πλούσιας σε φρούτα και λαχανικά, η οποία σχετίζεται με μειωμένο κίνδυνο, χωρίς να αποτελεί εγγύηση πρόληψης
• ο εμβολιασμός κατά του HPV, που συστήνεται για εφήβους και νέους ενήλικες και αποτελεί αποδεδειγμένο μέτρο μείωσης κινδύνου για HPV-σχετιζόμενες κακοήθειες ³ World Health Organization International Agency for Research on Cancer. (2023). Comprehensive assessment of evidence on oral cancer prevention.

Βιβλιογραφία

1. ↸1.Bray, F., et al. (2024). Global cancer statistics 2022: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries. CA: A Cancer Journal for Clinicians, 74(3), 229–263. [link]
2. ↸2.Johnson, D. E., et al. (2020). Head and neck squamous cell carcinoma. Nature Reviews Disease Primers, 6(1). [link]
3. ↸3.World Health Organization International Agency for Research on Cancer. (2023). Comprehensive assessment of evidence on oral cancer prevention. [link]