ASMR - τι είναι;
Αν και ο όρος ASMR έκανε την εμφάνισή του μόλις το 2010, τα βίντεο ASMR έχουν γίνει γρήγορα πολύ δημοφιλή, στα social media (Instagram, Facebook) καθώς υπάρχουν πάνω από 13 εκατομμύρια βίντεο. Σε αυτά υπάρχουν ήχοι που προκαλούν μια συγκεκριμένη αντίδραση στον εγκέφαλο. Καθώς το ASMR μπήκε στη ζωή μας, οι μελέτες γύρω από αυτά αυξήθηκαν. Αν και στην αρχή όλοι το θεωρούσαν ένα περίεργο φαινόμενο, στη συνέχεια άρχισαν να το παίρνουν στα σοβαρά.
Τι είναι το ASMR;
Το ASMR είναι η συντομογραφία για το Autonomous Sensory Meridian Response (Αυτόνομη Αισθητήρια Ανταπόκριση Μεσημβρινών). Ο όρος αυτός χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει την αντίδραση του εγκεφάλου σε συγκεκριμένα ακουστικά ή οπτικά ερεθίσματα. Είναι μια αίσθηση μυρμηγκιάσματος ως αντίδραση σε συγκεκριμένα οπτικά και ακουστικά ερεθίσματα. Αυτή η αίσθηση μπορεί να προχωρά σε όλο το κρανίο ή κάτω από το πίσω μέρος του αυχένα, και σε μερικούς ανθρώπους κάτω από τη σπονδυλική στήλη ή τα άκρα. Αυτή η αίσθηση είναι ευχάριστη, χαλαρωτική, ηρεμιστική και συμβάλλει στην ευεξία.
Στην ψυχική υγεία αποφεύγουμε απόλυτες διατυπώσεις τύπου "δουλεύει για όλους". Αυτό που έχει αξία είναι: τι λειτουργεί για εσάς, πόσο σταθερά, και αν σας βοηθά χωρίς να καθυστερεί την αναζήτηση της κατάλληλης βοήθειας όταν χρειάζεται.
Παραδείγματα ASMR
Δεν βιώνουν όλοι οι άνθρωποι την αίσθηση του ASMR. Όσοι όμως την νιώθουν, μπορεί να έχουν την ίδια αντίδραση σε πολλά ερεθίσματα ή καταστάσεις, όπως οι ήχοι, οι εικόνες. Η ένταση συγκεκριμένων ερεθισμάτων μπορεί να ποικίλει, και ενώ ένα άτομο μπορεί να αντιδρά στον ήχο του ψίθυρου, ένα άλλο να βιώνει το ASMR με:
- Χαμηλόφωνη ομιλία ή αργή κίνηση
- Χτυπήματα
- Επαφή με τα μάτια
- Μασάζ, χτένισμα μαλλιών
- Μάσημα
- Φωτεινά μοτίβα
- Αργό γύρισμα των σελίδων ενός βιβλίου
- Ήχους έντονους
- Εφαρμογή μακιγιάζ στο πρόσωπο
Είναι πολύ ενδιαφέρον να σημειώσουμε ότι τα βίντεο αυτά οδηγούν σε μια ASMR αντίδραση, εν μέρει επειδή το ASMR μπορεί να συμβεί χωρίς την αίσθηση της φυσικής επαφής αλλά αντιθέτως μέσα από οπτικά και ακουστικά ερεθίσματα που διεγείρουν την αίσθηση της αφής.
Τα βίντεο στα οποία κάποιος ψιθυρίζει είναι ένα απλό παράδειγμα ASMR. Επιπλέον ερεθίσματα περιλαμβάνουν ήχους που προέρχονται από το χάιδεμα ή το γρατζούνισμα των υφασμάτων, τα χτυπήματα σε ένα μικρόφωνο, τα χτυπήματα σε μια επιφάνεια, το ξεφύλλισμα ενός βιβλίου. Πολύ δημοφιλή ASMR βίντεο περιλαμβάνουν το βούρτσισμα των μαλλιών, τους ήχους από τις αργές και σταθερές κινήσεις των χεριών.
Οι άνθρωποι που ανταποκρίνονται στα ερεθίσματα του ASMR μπορεί να νιώθουν μια ευχάριστη αίσθηση μυρμηγκιάσματος που συμβαίνει στο κεφάλι και συχνά ταξιδεύει κατά μήκος των ώμων και κάτω από τη σπονδυλική στήλη. Μαζί με την σωματική αντίδραση, υπάρχει ένα αίσθημα ηρεμίας.
Οι μελέτες γύρω από αυτό το φαινόμενο είναι ελάχιστες, με την ανάγκη για περαιτέρω έρευνες. Αλλά κατά προσέγγιση περίπου το 20% του πληθυσμού έχει μια αντίδραση στα ερεθίσματα του ASMR, και αυτό εντείνει το ενδιαφέρον γύρω από αυτό το φαινόμενο.
Οι μελέτες δείχνουν ότι το φαινόμενο αυτό πάντα παρατηρούταν γύρω μας. Πολλοί άνθρωποι το βίωναν μέχρι την παιδική ηλικία, αλλά συχνά υπέθεταν ότι είναι μια προσωπική ιδιορρυθμία. Μόνο με την εμφάνιση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης άρχισε να εξαπλώνεται η ευαισθητοποίηση για το ASMR. Τα social media δημιούργησαν χώρο ώστε να μιλούν οι άνθρωποι για τις εμπειρίες τους, και έτσι το ASMR έγινε δημοφιλές.
Ποια μονοπάτια στον εγκέφαλο ενεργοποιεί το ASMR;
Οι πολύ πρώιμες έρευνες δείχνουν ότι το ASMR έχει κοινά αισθητηριακά μονοπάτια με εμπειρίες όπως ο ενθουσιασμός που προκαλεί ένα μουσικό κομμάτι ή την αίσθηση του ρίγους της απόλαυσης για κάτι αισθητικά ευχάριστο. Μια μελέτη χρησιμοποίησε μαγνητική τομογραφία για να απεικονίσει τον εγκέφαλο των ανθρώπων που βιώνουν ASMR. Τα στοιχεία έδειξαν ότι υπήρχε σημαντική νευρική δραστηριότητα στις περιοχές του εγκεφάλου που έχουν σχέση με το συναίσθημα και την επιβράβευση.1
Επίσης, βρέθηκαν ενδιαφέρουσες φυσιολογικές διαφορές μεταξύ των δύο εμπειριών. Τα ρίγη συγκίνησης αύξαναν το ρυθμό της καρδιάς και την αναπνοή, ενώ το ASMR προκαλεί ακριβώς το αντίθετο. Σε μια μελέτη του 2017 οι συμμετέχοντες που έβλεπαν ASMR βίντεο είχαν ήρεμο καρδιακό ρυθμό και αναπνοή, ανάλογη με τις τεχνικές χαλάρωσης όπως η γιόγκα και ο διαλογισμός.2
Το ASMR λειτουργεί ή βοηθά τους ανθρώπους;
Δεν είναι εύκολη η απάντηση σε ένα τέτοιο ερώτημα. Μερικοί άνθρωποι λένε πως όταν βλέπουν ASMR βίντεο αυτό τους βοηθά να ηρεμούν ή να χαλαρώνουν, ενώ άλλοι δεν δείχνουν ιδιαίτερο ενθουσιασμό για αυτό. Ένα πράγμα που βοηθά ένα άτομο μπορεί να μην βοηθά κάποιο άλλο, και είναι πολύ νωρίς για να εξηγήσει κάποιος γιατί και πως συμβαίνει αυτό.
Πρόσφατες μελέτες έχουν δείξει ότι οι άνθρωποι που βλέπουν ASMR βίντεο έχουν πιο ήρεμο καρδιακό ρυθμό, και αυτή η μείωση είναι συγκρίσιμη με άλλες τεχνικές χαλάρωσης. Κάποιοι πιστεύουν ότι το ASMR μπορεί να συμβάλλει σε μια αίσθηση χαλάρωσης που μπορεί να βιώνουν άτομα με στρες. Άλλοι ελπίζουν ότι το ASMR μπορεί να προσφέρει υποστηρικτικό ρόλο στο μέλλον και ότι μπορεί να χρησιμοποιείται ως συμπληρωματικό μέσο χαλάρωσης για άτομα που αντιμετωπίζουν αϋπνία, κατάθλιψη ή άγχος.
Το ASMR προκαλεί κάποιες φυσιολογικές αντιδράσεις στη λειτουργία του εγκεφάλου και του σώματος. Ωστόσο, δεν υπάρχουν στοιχεία που να δείχνουν αν το ASMR επιδρά στη διάθεση ή αν έχει μακροχρόνιες επιδράσεις στην ψυχική υγεία.
Αν θέλετε να το δοκιμάσετε, ξεκινήστε με 5–10 λεπτά, χαμηλή ένταση και ένα “ουδέτερο” trigger (π.χ. ξεφύλλισμα βιβλίου). Παρατηρήστε: χαλάρωση, δυσφορία, υπνηλία, εκνευρισμό. Αν κάτι σας επιβαρύνει, σταματήστε.
Οφέλη του ASMR
Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι πολλοί άνθρωποι που βλέπουν ASMR βίντεο νιώθουν ανακούφιση από το στρες 3 και έχουν οφέλη στον ύπνο τους. Άλλα οφέλη περιλαμβάνουν την βελτίωση της διάθεσης και των συμπτωμάτων του σωματικού πόνου. Αν και οι έρευνες συνεχίζονται, το ASMR φαίνεται να έχει ευεργετικές επιδράσεις στη χαλάρωση και τη διάθεση, σύμφωνα με προκαταρκτικές έρευνες.
Στις μέρες μας, υπάρχει τεράστιο ενδιαφέρον για το ASMR. Ωστόσο, είναι ανάγκη να γίνουν περισσότερες μελέτες για τις πιθανές επιδράσεις που μπορεί να έχει στη διάθεση και τη χαλάρωση.
Πότε χρειάζεται προσοχή
Αποφύγετε περιεχόμενο που σας προκαλεί δυσφορία, υπερένταση ή αναβίωση τραυματικών εμπειριών. Αν παρατηρείτε ότι χρησιμοποιείτε ASMR ως μοναδικό τρόπο “να αντέξετε” έντονο άγχος/πανικό/καταθλιπτική διάθεση, αυτό είναι σήμα να ζητήσετε υποστήριξη από ειδικό ψυχικής υγείας.
ASMR και ψυχική υγεία
Αν και πολλοί υποστηρίζουν ότι το ASMR έχει οφέλη στην διάθεση, μπορεί να συμβάλλει σε μια αίσθηση χαλάρωσης για άτομα που βιώνουν στρες ή αϋπνία, τίποτε από αυτά δεν είναι αποδεδειγμένο. Οι έρευνες βρίσκονται σε πρώιμο στάδιο και απαιτείται περαιτέρω μελέτη.
Αν το άγχος/η θλίψη/η αϋπνία είναι καθημερινά, διαρκούν πάνω από 2–4 εβδομάδες ή συνοδεύονται από σημαντική έκπτωση λειτουργικότητας, είναι λογικό να ζητήσετε αξιολόγηση. Η έγκαιρη παρέμβαση συνήθως μειώνει την επιβάρυνση και επιταχύνει την αποκατάσταση. Με τη βοήθεια της ψυχοθεραπείας μπορείτε να εξερευνήσετε τις αιτίες της κατάθλιψης ή του άγχους και να εργαστείτε για την αντιμετώπισή τους, ενώ το EMDR μπορεί να σας βοηθήσει στα ψυχικά τραύματα.
Βιβλιογραφία
- 1.Sakurai, N., et al. (2023). Brain function effects of autonomous sensory meridian response (ASMR) video viewing. Frontiers in Neuroscience, 16, 1025745. [link]
- 2.Poerio, G. L., et al. (2018). More than a feeling: Autonomous sensory meridian response (ASMR) is characterized by reliable changes in affect and physiology. PLOS ONE, 13(6), e0196645. [link]
- 3.Barratt, E. L., et al. (2015). Autonomous sensory meridian response (ASMR): A flow-like mental state. PeerJ, 3, e851. [link]