Jonathan Galindo

Στις μέρες μας, όπως και τα προηγούμενα χρόνια, κυκλοφορούν στον τύπο αναφορές που προειδοποιούν για μια επικίνδυνη διαδικτυακή πρόκληση. Λέγεται ότι υπάρχει ένα άτομο που γράφει σε παιδιά και νέους με το όνομα Jonathan Galindo και τους ενθαρρύνει να προχωρήσουν σε αυτοτραυματισμούς. Όπως και με παρόμοιες αναφορές στο παρελθόν, γρήγορα αποδείχθηκε ότι πρόκειται για φάρσα. Παρ' όλα αυτά, αξίζει να μιλήσουμε στα παιδιά και στους νέους για αυτό το φαινόμενο του Διαδικτύου.

Τι είναι το φαινόμενο "Jonathan Galindo";

Πρόκειται για μια διαδικτυακή φάρσα που στοχεύει στον εκφοβισμό παιδιών και εφήβων μέσω social media. Χρησιμοποιεί την παραμορφωμένη εικόνα ενός χαρακτήρα που θυμίζει τον "Goofy" (γνωστός ως "Dusky Sam") για να στέλνει απειλητικά μηνύματα ή να προκαλεί τους χρήστες σε επικίνδυνες δοκιμασίες (προκλήσεις).

Ακόμη κι αν δεν υπάρχει πραγματικός κίνδυνος από αυτή την υποτιθέμενη πρόκληση, ο φόβος των παιδιών και των νέων για την τρομακτική φιγούρα είναι πραγματικός. Τα παιδιά και οι έφηβοι θα πρέπει οπωσδήποτε να μάθουν ότι δεν υπάρχει λόγος να φοβούνται αυτή τη φιγούρα. Οι λογαριασμοί με το όνομα Jonathan Galindo και η ανατριχιαστική εικόνα προφίλ που βασίζεται στον χαρακτήρα κινουμένων σχεδίων Goofy είναι ψεύτικα προφίλ. Δημιουργούνται από άτομα που θέλουν να γελοιοποιήσουν τους άλλους με το να τους τρομάξουν. Εάν επικοινωνήσει μαζί σας ένα από αυτά τα προφίλ, συνιστάται να αναφέρετε αμέσως τον λογαριασμό στον διαχειριστή της πλατφόρμας ή να τον μπλοκάρετε. Γενικά, τα παιδιά και οι νέοι δεν πρέπει να ανταποκρίνονται σε προσπάθειες επικοινωνίας από αγνώστους.

Είναι πολύ σημαντικός ο ρόλος των μέσων ενημέρωσης σε αυτά τα φαινόμενα στο διαδίκτυο. Είτε πρόκειται για την Πρόκληση της Μπλε Φάλαινας, το Momo ή τον Jonathan Galindo, οι φερόμενες τάσεις δημιουργούνται εξαρχής από πολλές και δυσανάλογες αναφορές σε αυτές. Βέβαια, κάποια στιγμή δημοσιεύτηκαν πληροφορίες, με συστάσεις για δράση σχετικά με την αναφορά τέτοιων φαινομένων. Και στην παρούσα περίπτωση, το ενδιαφέρον για την φιγούρα τρόμου δημιουργήθηκε αρχικά από την αναφορά που έγινε γι' αυτήν. Το υψηλό προφίλ παρακινεί τους ανθρώπους να δημιουργούν ψεύτικα προφίλ και να επικοινωνούν με άλλους ανθρώπους για να τους τρομάξουν. Η υποτιθέμενη τρομακτική πρόκληση γίνεται έτσι μια αυτοεκπληρούμενη προφητεία.

Η κρισιμότητα του να αναφέρεται και να αφαιρείται άμεσα περιεχόμενο που ενθαρρύνει τους αυτοτραυματισμούς υπογραμμίζεται πλέον ως απόλυτη προτεραιότητα και από κορυφαίους επιστημονικούς φορείς (APA).³ Η ανεξέλεγκτη έκθεση των εφήβων σε κακόβουλες διαδικτυακές προκλήσεις αποτελεί τον πυρήνα πρόσφατων κρατικών οδηγιών δημόσιας υγείας,⁴ και θα πρέπει παράλληλα να υιοθετηθεί υπεύθυνη επικοινωνία σχετικά με την αυτοκτονία και τον αυτοτραυματισμό στα ΜΜΕ,¹ για την προστασία των παιδιών και των εφήβων.

Γιατί τα παιδιά είναι ευάλωτα σε τέτοιες προκλήσεις;

Από ψυχολογική σκοπιά, η εφηβεία χαρακτηρίζεται από αυξημένη ανάγκη για κοινωνική αποδοχή και φόβο αποκλεισμού (FOMO). Οι αλγόριθμοι των social media μπορούν να επιδεινώσουν αυτά τα συναισθήματα, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο άγχους και συμμετοχής σε viral τάσεις για επιβεβαίωση.

Τα άτομα πίσω από τους κακόβουλους λογαριασμούς δεν τρομάζουν απλώς τα παιδιά, αλλά εφαρμόζουν τακτικές ψυχολογικής χειραγώγησης. Αρχικά προσεγγίζουν τα παιδιά με φιλική ή μυστηριώδη διάθεση, ζητώντας την εκτέλεση απλών, αθώων δοκιμασιών για να χτίσουν μια ψευδαίσθηση δέσμευσης και εμπιστοσύνης. Στη συνέχεια, το παιχνίδι μετατρέπεται σε εκβιασμό: οι δράστες απειλούν ότι θα διαρρεύσουν προσωπικά δεδομένα ή ότι θα κάνουν κακό στην οικογένεια του παιδιού αν δεν υπακούσει σε ακραίες εντολές. Αυτή η βίαιη μετάβαση προκαλεί στο παιδί οξύ στρες και αίσθημα αβοηθητότητας. Ως ψυχίατρος, βλέπω συχνά ότι θύματα cyberbullying παγιδεύονται σε παρόμοιες καταστάσεις, αποφεύγοντας να ζητήσουν βοήθεια από τους γονείς λόγω της ενοχής και του φόβου.

Προειδοποιητικά σημάδια που πρέπει να προσέξουν οι γονείς

Η έγκαιρη αναγνώριση των προειδοποιητικών σημαδιών είναι ζωτικής σημασίας. Πρέπει να βρίσκεστε σε εγρήγορση για ξαφνικές αλλαγές στη συμπεριφορά του παιδιού ή του εφήβου.

Αν το παιδί κλείνει βιαστικά τις οθόνες όταν πλησιάζετε, απομονώνεται στο δωμάτιό του ή παρουσιάζει ανεξήγητες διαταραχές στον ύπνο και την όρεξη, αυτά υποδηλώνουν ότι ίσως υφίσταται διαδικτυακό εκφοβισμό ή ότι συμμετέχει σε κάτι επικίνδυνο.

Επιπλέον, προσέξτε αν φοράει μακρυμάνικα ρούχα ακόμα και σε ζεστό καιρό, κάτι που συχνά αποτελεί προσπάθεια απόκρυψης σημαδιών αυτοτραυματισμού (στα χέρια, πόδια, εσωτερικό των μηρών).

Οι απότομες συναισθηματικές μεταπτώσεις, το έντονο άγχος μετά τη χρήση των social media και η άρνηση για συμμετοχή σε κοινωνικές δραστηριότητες αποτελούν ξεκάθαρα σημεία ανησυχίας. Η εμφάνιση αυτών των συμπτωμάτων απαιτεί άμεση διερεύνηση, χωρίς τιμωρητική διάθεση και, εφόσον κριθεί απαραίτητο, κλινική αξιολόγηση από ειδικό παιδοψυχίατρο.

Πώς μπορούν οι γονείς να βοηθήσουν τα παιδιά;

Πρώτα από όλα είναι ανάγκη οι γονείς να παραμένουν ψύχραιμοι. Ειδικά για το συγκεκριμένο «challenge» δεν υπάρχουν στοιχεία ότι έχει οδηγήσει σε επιβεβαιωμένα επικίνδυνα περιστατικά, ωστόσο, ο φόβος που μπορεί να προκαλέσει είναι πραγματικός και χρειάζεται σοβαρή αντιμετώπιση. Οι υπερβολικές προειδοποιήσεις σχετικά με κινδύνους μπορούν να ενισχύσουν τους ήδη υπάρχοντες φόβους στα παιδιά και τους νέους.

Οι γονείς πρέπει να είναι κοντά στα παιδιά τους και να γνωρίζουν τι συμβαίνει στο διαδίκτυο και αν υπάρχει κάτι που τα πιέζει. Εάν είναι δυνατόν, καλό είναι να συμμετέχουν στις διαδικτυακές δραστηριότητες των παιδιών και των νέων με τρόπο κατάλληλο για την ηλικία τους και να καταστήσουν σαφές ότι είναι διαθέσιμοι για επικοινωνία σε περίπτωση που εμφανιστεί κάποιo πρόβλημα. Συχνά βλέπω γονείς να κατάσχουν τις συσκευές μόλις το παιδί αναφέρει έναν φόβο. Αυτό είναι λάθος τακτική. Το παιδί εκλαμβάνει την αφαίρεση του κινητού ως τιμωρία για την ειλικρίνειά του. Το αποτέλεσμα; Την επόμενη φορά που θα συναντήσει κάτι επικίνδυνο, δεν θα σας το πει για να μη χάσει την πρόσβασή του. Χτίστε μια σχέση "συμμαχίας" και όχι "αστυνόμευσης".

Οι γονείς είναι ανάγκη να μιλούν για αυτές τις προκλήσεις στα παιδιά, να τις εξετάζουν προσεκτικά για να καταλάβουν αν είναι επικίνδυνες ή όχι. Οι γονείς μπορούν να αναζητούν πληροφορίες και πρακτικές οδηγίες σε επίσημες, αξιόπιστες πηγές (π.χ. οργανισμούς δημόσιας υγείας ή φορείς ασφαλούς διαδικτύου).

Συχνά, παρόμοιο περιεχόμενο κυκλοφορεί ευρέως επειδή διαδίδεται αλυσιδωτά.² Επομένως, εξηγήστε με τρόπο κατάλληλο για την ηλικία των παιδιών τι σημαίνει αυτό, ειδικά γιατί δεν χρειάζεται να τις φοβούνται και ότι δεν χρειάζεται να ανησυχούν για τυχόν αρνητικές συνέπειες αν δεν τις προωθήσουν.

Επισημάνετε στα παιδιά ότι πρέπει να αποφεύγουν να προωθούν σε άλλους αυτά τα μηνύματα. Ακόμα κι αν τα ίδια τα παιδιά δεν φοβούνται και πιστεύουν ότι το όλο θέμα είναι διασκεδαστικό: Ένα τέτοιο περιεχόμενο μπορεί να τρομάξει πολύ τους άλλους και ως εκ τούτου δεν πρέπει να προωθείται. Ανάλογα με το περιεχόμενο, η προώθηση μπορεί ακόμη και να έχει συνέπειες εάν, για παράδειγμα, υπάρχει απειλή βίας ή προτρέπει σε εγκληματικές πράξεις.

Οι γονείς πρέπει να λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τους φόβους των παιδιών και των νέων. Ακόμη και αν δεν υπάρχει κανένας λόγος για να φοβούνται, οι διάφορες φιγούρες τρόμου και οι ιστορίες που τις περιβάλλουν είναι σίγουρα τρομακτικές. Τα παιδιά και οι νέοι θα απευθυνθούν στους γονείς τους για τέτοιες ανησυχίες μόνο εάν αισθάνονται ότι τα λαμβάνουν σοβαρά υπόψη.

Ενημέρωση για τους κινδύνους του διαδικτύου

Το διαδίκτυο μπορεί να έχει σοβαρούς κινδύνους για τα παιδιά, όπως επικίνδυνες προκλήσεις, ιδέες και κουλτούρες. Τα παιδιά πρέπει να μάθουν να χρησιμοποιούν με ασφάλεια το διαδίκτυο. Αν ένα παιδί δέχεται σχόλια ή το προσεγγίζουν άγνωστοι στο διαδίκτυο τότε είναι σημαντικό να κάνετε καταγγελία στις αρμόδιες αρχές.

Αν δείτε ενδείξεις αυτοτραυματισμού ή επίμονης έντονης δυσφορίας, ζητήστε αξιολόγηση από ειδικό παιδοψυχίατρο.³

Φυσικά, αν το ανήλικο παιδί σας έχει πέσει θύμα κάποιας πρόκλησης στο διαδίκτυο είναι σημαντικό να ζητήσετε αξιολόγηση από παιδοψυχίατρο και, αν κριθεί απαραίτητο, να ξεκινήσει ψυχολογική/ψυχοθεραπευτική υποστήριξη, ώστε να ενισχυθούν η αυτοπεποίθηση και η αυτοεκτίμησή του.

Τηλέφωνα έκτακτης ανάγκης

Σε περιπτώσεις διαδικτυακού εκβιασμού και επικίνδυνων προκλήσεων, η άμεση επικοινωνία με τους αρμόδιους φορείς είναι κρίσιμη για την ασφάλεια των παιδιών.

Εάν αντιληφθείτε ότι το παιδί σας έχει πέσει θύμα κακόβουλων λογαριασμών, καλέστε άμεσα:

11188: Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος, η οποία λειτουργεί όλο το 24ωρο για τη διαχείριση άμεσων διαδικτυακών κινδύνων.
1018: Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία, εάν το παιδί εκφράζει σκέψεις αυτοτραυματισμού ή βρίσκεται σε κρίση.
1056: Εθνική Γραμμή SOS από το Χαμόγελο του Παιδιού, για γενικότερη ψυχολογική υποστήριξη και συμβουλευτική γονέων και εφήβων.

Η έγκαιρη παρέμβαση προλαμβάνει ανεπανόρθωτες συνέπειες.

Βιβλιογραφία

1.World Health Organization. Preventing suicide: a resource for media professionals. [link]
2.Fassi, L., et al. (2024). Social media use and internalizing symptoms in clinical and community adolescent samples: A systematic review and meta-analysis. JAMA Pediatrics, 178(8), 814–822. [link]
3.American Psychological Association. (2023). Health advisory on social media use in adolescence. [APA Social Media Safety Guidelines]
4.Office of the Surgeon General (OSG). (2023). Social media and youth mental health: The U.S. Surgeon General's advisory. U.S. Department of Health and Human Services. [US Surgeon General Youth Warning]
5.Hawton, K., et al. (2012). Self-harm and suicide in adolescents. The Lancet, 393(10186), 2373–2385. [link]

Jonathan Galindo – μια εκφοβιστική διαδικτυακή φάρσα