Πρώτη μέρα στο σχολείο

Πρώτη μέρα στο σχολείο (Δημοτικό, νηπιαγωγείο, παιδικός σταθμός)

Το καλοκαίρι τελείωσε και μια ανάσα χωρίζει τους μαθητές από το πρώτο κουδούνι της νέας σχολικής χρονιάς! Ο Σεπτέμβριος είναι ο μήνας της επιστροφής των μαθητών στις αίθουσες των σχολείων αλλά και των μικρότερων παιδιών στο νηπιαγωγείο και τον παιδικό σταθμό. Η ανεμελιά του καλοκαιριού μας αποχαιρετά και δίνει τη θέση του στις υποχρεώσεις της καθημερινότητας.

Η πρώτη μέρα στο σχολείο προκαλεί ανησυχία σε πολλά παιδιά αλλά και στους γονείς. Για τους περισσότερους γονείς αυτή η μετάβαση είναι μια πρόκληση, ωστόσο μπορούμε να ακολουθήσουμε κάποια βήματα που θα κάνουν τη μετάβαση στη νέα σχολική χρονιά πιο εύκολη.

Αλλαγή προγράμματος

Σίγουρα το καθημερινό πρόγραμμα των παιδιών είχε αλλάξει και είχε προσαρμοστεί στις καλοκαιρινές ανάγκες και συνήθειες της οικογένειας. Επομένως η επαναφορά του χειμερινού προγράμματος είναι αναγκαία. Δημιουργούμε λοιπόν μια "ρουτίνα", την οποία θα τηρούμε πιστά καθημερινά. Προκειμένου το ξεκίνημα της κάθε μέρας να είναι, όσο το δυνατόν ευκολότερο, απαραίτητο είναι τα παιδιά να έχουν χρόνο για ξεκούραση και επαρκή ύπνο. Επομένως, η ώρα του φαγητού, του μπάνιου και του ύπνου πρέπει να είναι η ίδια καθημερινά, χωρίς μεγάλες αποκλίσεις. Η σταθερότητα στον κύκλο ύπνου-αφύπνισης έχει τεκμηριωθεί ότι προάγει τη βέλτιστη γνωστική λειτουργία και συναισθηματική ρύθμιση στους μαθητές.¹ Rachel Widome et al., (2020). Association of Delaying School Start Time With Sleep Duration. JAMA Pediatrics, 174(7). Με αυτό τον τρόπο δημιουργούμε στα παιδιά ασφάλεια και σταθερότητα και εξασφαλίζουμε ένα εύκολο πρωινό ξύπνημα.

Αγορά σχολικής ύλης

Πηγαίνουμε μαζί με τα παιδιά να προμηθευτούμε όσα χρειάζονται για τη νέα σχολική χρονιά π.χ σχολική τσάντα, μολύβια, κασετίνα, μαρκαδόρους κ.α. Μην ξεχνάτε ότι είναι προτιμότερο να διαλέξουν τα παιδιά αυτά που τους αρέσουν ώστε να γίνει πιο διασκεδαστική η διαδικασία.

Πρώτη μέρα στο σχολείο

Για τα παιδιά που θα πάνε πρώτη φορά στο σχολείο χρειάζεται μια σωστή προετοιμασία ώστε να μην τους φανεί μεγάλη η αλλαγή και να μπορέσουν να προσαρμοστούν το γρηγορότερο δυνατό.

1. Η συζήτηση των γονιών με το παιδί βοηθά στη νέα ρουτίνα

Μιλάμε στα παιδιά για το νέο σχολικό περιβάλλον, τους καινούριους φίλους που θα γνωρίσουν, τον δάσκαλο/α που θα έχουν, για τις καινούριες γνώσεις και εμπειρίες που θα αποκτήσουν. Ακούμε τους προβληματισμούς των παιδιών και προσπαθούμε να απαντήσουμε σε αυτά που μας ρωτάνε. Επίσης μπορούμε να μιλήσουμε για τη δική μας πρώτη μέρα στο σχολείο, πώς τη βιώσαμε και πώς ξεπεράσαμε το άγχος μας. Σε κάθε περίπτωση δίνουμε μια θετική προοπτική για το σχολείο στα μάτια των παιδιών λέγοντάς τους ότι το σχολείο είναι ένας χώρος όπου υπάρχει άφθονη αγάπη αλλά και κατανόηση. Η ανοιχτή και υποστηρικτική επικοινωνία ενισχύει τον δεσμό γονέα-παιδιού, διευκολύνοντας την ομαλότερη προσαρμογή στις προκλήσεις.² Kenneth R. Ginsburg et al., (2007). The Importance of Play in Promoting Healthy Child Development and Maintaining Strong Parent-Child Bonds. Pediatrics, 119(1), 182-191.

2. Επίσκεψη στο σχολείο

Λίγο πριν την έναρξη της σχολικής χρονιάς μπορούμε με το παιδί να επισκεφτούμε το σχολείο, να κάνουμε ξενάγηση στους εσωτερικούς χώρους και ιδιαίτερα στην αίθουσα όπου θα διδάσκεται τα μαθήματά του, στο προαύλιο και σε άλλα βασικά μέρη (όπως η αίθουσα εκδηλώσεων, το γυμναστήριο, οι τουαλέτες, το κυλικείο κ.α). Αν υπάρχει η δυνατότητα, θα ήταν πολύ ωραίο να συνδυάσουμε την ξενάγηση στο σχολείο με την γνωριμία με τον δάσκαλο-α που θα έχει το παιδί τη νέα σχολική χρονιά. Έτσι, το παιδί γνωρίζοντας τον χώρο αλλά και τον εκπαιδευτικό, αρχίζει να νιώθει περισσότερη ασφάλεια και σιγουριά για το νέο του ξεκίνημα. Αυτή η προσέγγιση εναρμονίζεται με τις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες για την υιοθέτηση ενός ολιστικού σχολικού μοντέλου που προάγει την ψυχολογική ασφάλεια.³ Social, emotional and mental wellbeing in primary and secondary education (NG223).

3. Διάβασμα ενός βιβλίου για το σχολείο

Διαβάζουμε με το παιδί ένα βιβλίο σχετικό με την πρώτη μέρα στο σχολείο. Η ιστορία του βιβλίου μας βοηθά να συζητήσουμε με το παιδί για τις ανησυχίες ή τυχόν προβλήματα που ίσως ανακύψουν την μέρα αυτή. (Για παράδειγμα ένα παιδάκι θέλει να πάει στην τουαλέτα αλλά φοβάται/ντρέπεται να το πει στην δασκάλα του. Τι πρέπει να κάνει; Ή ένα παιδάκι θέλει να πιει νερό αλλά έχει ξεχάσει το παγουρίνο του. Τι πρέπει να κάνει;). Σκοπός μας είναι να προτρέψουμε το παιδί να βρει λύσεις ή το βοηθάμε εμείς να βρει.

4. Διαχείριση άγχους αποχωρισμού

Ένα παιδί που θα πάει πρώτη φορά στο σχολείο (είτε πρόκειται για παιδικό σταθμό είτε για νηπιαγωγείο ή δημοτικό) ίσως αισθάνεται το άγχος του αποχωρισμού από τον γονέα του. Κάθε παιδί ίσως το εκφράζει με το δικό του τρόπο (κλάμα, νευρικότητα, άρνηση για το σχολείο) όμως οι γονείς οφείλουν να δείχνουν αποφασιστικότητα, σιγουριά, χαρά και αισιοδοξία ώστε να μεταφέρουν τα ίδια συναισθήματα και στα παιδιά.

Επιπλέον, την πρώτη μέρα που οι γονείς αφήνουν το παιδί τους στο σχολείο πρέπει και οι ίδιοι να αισθάνονται δυνατοί και να μην λυγίσουν σε ενδεχόμενο κλάμα του παιδιού. Θα πρέπει να εξηγήσουν στα παιδιά ότι ο χώρος του σχολείου είναι για τους μαθητές και τους δασκάλους, και όχι για τις μαμάδες και τους μπαμπάδες. Επίσης, θα τους εξηγήσουν ότι και εκείνοι πρέπει να φύγουν για τη δουλειά τους αλλά θα γυρίσουν να τα πάρουν όταν θα σχολάσουν από το μάθημά τους.

Οι γονείς θα πρέπει να είναι συνεπείς στην ώρα που θα πάρουν το παιδί από το σχολείο (έτσι το παιδί δεν θα αισθανθεί ότι ο γονιός του άργησε να το πάρει και αυτό θα βοηθήσει στον αποχωρισμό των επόμενων ημερών). Η ψυχολογική υποστήριξη και η εκπαίδευση των γονέων αποτελούν βασικούς πυλώνες για τη μείωση του παιδικού άγχους και την ενίσχυση της προσαρμοστικότητας στο σχολικό περιβάλλον.

Ως ψυχίατρος-ψυχοθεραπευτής, παρατηρώ συχνά στην κλινική μου πρακτική πως η συναισθηματική σταθερότητα των ίδιων των γονέων λειτουργεί ως ο ισχυρότερος ρυθμιστής για το νευρικό σύστημα του παιδιού τις πρώτες κρίσιμες ημέρες προσαρμογής.

5. Ενδιαφέρον για την εμπειρία του παιδιού

Δείχνουμε ενδιαφέρον για την πρώτη μέρα του παιδιού στο σχολείο. Ζητάμε από το παιδί να μας αφηγηθεί πως ήταν η πρώτη μέρα στο σχολείο του. Το ακούμε προσεκτικά, το ενθαρρύνουμε και αν βλέπουμε ότι έχει δυσκολία στο να εκφράσει πως ήταν η μέρα του, κάνουμε κάποιες βοηθητικές ερωτήσεις. Ίσως κάποια παιδιά να μην δίνουν απαντήσεις στις ερωτήσεις μας. Αυτό δεν θα πρέπει να μας πανικοβάλλει. Το παιδί θέλει τον χρόνο του και θα αρχίσει από μόνο του να μας μιλάει για την πρώτη του μέρα όταν εκείνο είναι έτοιμο.

Βιβλιογραφία

1. ↸1.Rachel Widome et al., (2020). Association of Delaying School Start Time With Sleep Duration. JAMA Pediatrics, 174(7). [link]
2. ↸2.Kenneth R. Ginsburg et al., (2007). The Importance of Play in Promoting Healthy Child Development and Maintaining Strong Parent-Child Bonds. Pediatrics, 119(1), 182-191. [link]
3. ↸3.Social, emotional and mental wellbeing in primary and secondary education (NG223). [link]