iTBS - Θεραπεία για την Ανθεκτική Κατάθλιψη
Το iTBS είναι ένα θεραπευτικό πρωτόκολο μαγνητικής διέγερσης του εγκεφάλου (intermittent Theta Burst Stimulation) που εφαρμόζεται στοχευμένα για την κλινική διαχείριση ανθεκτικών ψυχιατρικών διαταραχών (όπως η ανθεκτική κατάθλιψη). Το iTBS βασίζεται στις ίδιες αρχές και λειτουργίες με το rTMS, όμως χρησιμοποιεί τριπλούς παλμούς σε πολύ υψηλότερη συχνότητα (50hz, Theta Burst Stimulation, διέγερση θήτα) για να διεγείρει τους νευρώνες του εγκεφάλου. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ο χρόνος των συνεδριών να είναι πολύ μικρότερος, 3 λεπτά συγκριτικά με τα 20-40 λεπτά που χρειάζεται το rTMS.1
Πώς λειτουργεί το iTBS;
Χρησιμοποιούνται συσκευές όπως αυτές του rTMS, σε κλινικές ή νοσοκομεία.4 Χρειάζονται καθημερινές συνεδρίες 3 λεπτών, για 5-6 εβδομάδες περίπου. Το iTBS λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο όπως το rTMS, δηλαδή διεγείροντας τον προμετωπιαίο φλοιό (τις περισσότερες φορές τον έξω ραχιαίο προμετωπιαίο φλοιό DLPFC).
Τα κύματα θήτα θεωρείται πως έχουν τη δυνατότητα να ενισχύσουν ξανά νευρωνικά μονοπάτια του εγκεφάλου που είτε έχουν γίνει πιο αδρανή (υπολειτουργούν) και «καταθλιπτικά» ή πιο υπερδραστήρια και «αγχωτικά». Η μίμηση της δραστηριότητας των κυμάτων θήτα θεωρείται ως μια εξέλιξη συγκριτικά με το rTMS ως εγκεκριμένη συμπληρωματική παρέμβαση για την μείζονα κατάθλιψη. Χρησιμοποιώντας διέγερση υψηλής συχνότητας (50Hz) σε ρυθμό θήτα, το iTBS μπορεί να μιμηθεί με μεγαλύτερη ακρίβεια τη φυσική νευρωνική δραστηριότητα του εγκεφάλου.
Η διέγερση του εγκεφάλου με αυτόν τον τρόπο έχει αποδειχθεί από μελέτες ότι οδηγεί σε ενισχυμένη νευροπλαστικότητα.2
Υπάρχουν δύο μορφές TBS:
- το iTBS (intermittent, με παύσεις)
- το cTBS (continuous, συνεχόμενο)
Και οι δύο μορφές χρησιμοποιούν τις ίδιες ριπές παλμών αλλά διαφέρουν στον χρονισμό, επομένως οι συνεδρίες είναι πολύ σύντομες (περίπου 3 λεπτά για το iTBS, και λιγότερο από ένα λεπτό για το cTBS).
Παρενέργειες iTBS
Η μέθοδος θεωρείται κλινικά ανεκτή και παρουσιάζει ευνοϊκό προφίλ ασφαλείας. Συχνότερη παρενέργεια είναι ο πονοκέφαλος, που διαρκεί συνήθως τις πρώτες 3 ημέρες, και οι μυϊκές συσπάσεις στο πρόσωπο. Η πιο σοβαρή αλλά σπάνια παρενέργεια, είναι η κρίση επιληψίας.
Ποιο είναι καλύτερο, το rTMS ή iTBS;
Εχουν μια παρόμοια θεραπευτική αποτελεσματικότητα.
Η κλινική πραγματικότα είναι πως σε άλλους ασθενείς μπορεί να ταιριάζει καλύτερα (να είναι είτε πιο ανεκτό, με λιγότερες παρενέργειες, ή πιο αποτελεσματικό) το iTBS και σε άλλους το rTMS.
Από την καθημερινή κλινική πρακτική στο ιατρείο, παρατηρώ πως η επιλογή μεταξύ iTBS και rTMS πρέπει να εξατομικεύεται αυστηρά. Η προσεκτική αξιολόγηση του ιατρικού ιστορικού και του προφίλ ανοχής του κάθε ασθενούς αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο για την ασφαλή και βέλτιστη πορεία της όποιας παρέμβασης.
Πόσο διαρκούν τα αποτελέσματα του iTBS;
Υπάρχει μεγάλο ποσοστό υποτροπής για αυτό απαιτούνται συνήθως τακτικές αναμνηστικές συνεδρίες ή/και αντικαταθλιπτικά.3 Όσον αφορά την κατάθλιψη συγκεκριμένα τα στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι:
- το 50% των ασθενών θα υποτροπιάσει μέσα σε 1 χρόνο (δηλαδή θα ξανακάνει ένα καταθλιπτικό επεισόδιο), αν δεν κάνει κάποια θεραπεία συντήρησης, δηλαδή αναμνηστικές συνεδρίες συνήθως ανά 1-3 μήνες.
- και το 80% των ασθενών θα υποτροπιάσουν μέσα σε 3 χρόνια χωρίς κάποια θεραπεία συντήρησης.
Τα αποτελέσματα του rTMS σε ελάχιστους ασθενείς μπορεί να διαρκέσουν περισσότερο από ένα χρόνο.
Άλλες μέθοδοι για την αντιμετώπιση της ανθεκτικής κατάθλιψης
Υπάρχουν πολλές επιλογές για τη διαχείριση της ανθεκτικής κατάθλιψης, του μετατραυματικού στρες, ή άλλων ανθεκτικών ψυχιατρικών διαταραχών.
Εναλλακτικές και Συμπληρωματικές Προσεγγίσεις για την Κατάθλιψη
Η ψυχοθεραπευτική παρέμβαση συμβάλλει στην ολιστική διαχείριση των αιτιών της κατάθλιψης, ενώ μέθοδοι όπως το EMDR αποτελούν τεκμηριωμένες επιλογές για την επεξεργασία του τραύματος.
Ως ψυχίατρος-ψυχοθεραπευτής, τονίζω σταθερά στους θεραπευόμενους ότι καμία βιολογική παρέμβαση δεν λειτουργεί αυτόνομα σε ένα κενό. Η συνδυαστική προσέγγιση με στοχευμένη ψυχοθεραπεία μεγιστοποιεί την κλινική ανταπόκριση και θωρακίζει τον ασθενή μακροπρόθεσμα απέναντι σε ενδεχόμενες μελλοντικές υποτροπές.
Βιβλιογραφία
- 1.Blumberger, J. T., et al. (2018). Effectiveness of theta burst versus high-frequency repetitive transcranial magnetic stimulation in patients with depression (THREE-D): a randomised non-inferiority trial. The Lancet, 391(10131), 1683-1692. [link]
- 2.Mutz, J., et al. (2018). Comparative efficacy and acceptability of non-surgical brain stimulation for the treatment of adult unipolar and bipolar depression: systematic review and network meta-analysis. Neuroscience & Biobehavioral Reviews. [link]
- 3.Cole, E. J., et al. (2020). Stanford Accelerated Intelligent Neuromodulation Therapy for Treatment-Resistant Depression. American Journal of Psychiatry, 177(8), 716-726. [link]
- 4.Repetitive transcranial magnetic stimulation for depression (NICE Guideline IPG542). National Institute for Health and Care Excellence. [link]