Λινολεϊκό Οξύ (CLA)

To συζευγμένο λινολεϊκό οξύ- CLA(Conjugated Linoleic Acid), είναι ένας τύπος λιπαρού οξέος, και πιο συγκεκριμένα ένα ωμέγα-6 λιπαρό οξύ. Αυτή η μορφή του λινολεϊκού οξέος, είναι η πιο γνωστή μορφή των ωμέγα-6 λιπαρών οξέων που συναντάμε στις τροφές. Υπάρχουν 28 διαφορετικοί τύποι του CLA, αλλά οι δύο είναι πιο σημαντικοί.

Ωμέγα-6 λιπαρά οξέα και φλεγμονή

Το συζευγμένο λινολεϊκό οξύ (CLA) υπάρχει στα γαλακτοκομικά προϊόντα, στο κρέας των μηρυκαστικών ζώων και σε πολλά βιομηχανικά υδρογονωμένα φυτικά έλαια και άλλα συνθετικά προϊόντα.

Όλοι οι τύποι των λιπιδίων, είτε προέρχονται από προϊόντα ζωικής προέλευσης, αυγά, γαλακτοκομικά προϊόντα, ξηρούς καρπούς, σπόρους, αποτελούνται από λιπαρά οξέα. Κάποια λιπαρά οξέα είναι απαραίτητα επειδή το σώμα δεν μπορεί να τα συνθέσει μόνο του, ενώ αλλά μπορεί να τα συνθέσει το σώμα από αλλά θρεπτικά συστατικά. Τα απαραίτητα λιπαρά οξέα που παίρνουμε από τη διατροφή μας είναι τα πολυακόρεστα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα (που υπάρχουν στα ψάρια, στα θαλασσινά, στα αυγά και σε ξηρούς καρπούς ή σπόρους) και τα πολυακόρεστα ωμέγα-6 λιπαρά οξέα (που υπάρχουν στα φυτικά έλαια, στους ξηρούς καρπούς και στους σπόρους).

Τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα είναι γνωστά για την αντιφλεγμονώδη δράση τους. Η αλήθεια είναι ότι χρειαζόμαστε και τους δυο τύπους λιπαρών οξέων για να έχουμε ένα ισορροπημένο ανοσοποιητικό, ορμονικό, γαστρεντερικό και νευρικό σύστημα.

Τα ωμέγα-6 λιπαρά οξέα είναι άφθονα στη διατροφή των Δυτικών πολιτισμών και κάποιες φορές είναι επικίνδυνα ειδικά όσα υπάρχουν στα φυτικά έλαια που χρησιμοποιούνται για τα έτοιμα φαγητά. Όταν η διατροφή είναι πλούσια σε ωμέγα-6 λιπαρά οξέα μπορεί να οδηγεί σε φλεγμονές. Και όπως γνωρίζουμε, η φλεγμονή είναι η ρίζα για πολλές χρονιές παθήσεις, όπως ο καρκίνος, τα νοσήματα του καρδιαγγειακού, η κατάθλιψη, τα αυτοάνοσα νοσήματα και η άνοια.

Και αυτοί οι δυο τύποι λιπαρών οξέων είναι απαραίτητοι για τον οργανισμό μας, αλλά πρέπει να λαμβάνονται σε σωστές ποσότητες. Το CLA είναι μια μορφή ωμέγα-6 λιπαρού οξέος, το οποίο συμπεριφέρεται σαν ωμέγα-3 λιπαρό οξύ στο σώμα και βοηθά στη μείωση των φλεγμονών.

Ποια είναι τα οφέλη του CLA;

1. Απώλεια βάρους και καύση λίπους

Το CLA θεωρείται ότι βοηθά στην απώλεια λίπους σύμφωνα με ορισμένες μελέτες.¹ Όχι μόνο συμβάλλει στη απώλεια βάρους και στην καύση του λίπους, αλλά αυξάνει και την μυϊκή μάζα.

Το CLA μπορεί να μειώνει το λίπος μέσω επιδράσεων στο μεταβολισμό, στη λιπογένεση, στη φλεγμονή, στο μεταβολισμό των λιπιδίων, στην απόπτωση.

2. Ρύθμιση του σακχάρου και βελτίωση της λειτουργίας της ινσουλίνης

Υπάρχουν στοιχεία που δείχνουν την σύνδεση ανάμεσα στην αντίστροφη συσχέτιση μεταξύ της πρόσληψης CLA στη διατροφή και στον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη. Η υπόθεση λέει ότι το CLA εμπλέκεται στη ρύθμιση της ινσουλίνης.

Οι καλύτερες πηγές CLA είναι το κρέας από ζώα που τρέφονται με χορτάρι, το οποίο σταθεροποιεί το σάκχαρο και βοηθά στη ρύθμιση των επιπέδων του. Η διατροφή χαμηλή σε υδατάνθρακες είναι ωφέλιμη για τον έλεγχο του διαβήτη.

3. Βελτίωση της λειτουργίας του ανοσοποιητικού

Το CLA ενισχύει τη δράση του ανοσοποιητικού και έχει αντικαρκινική δράση. Βοηθά στη ρύθμιση των ορμονών πράγμα που προλαμβάνει τον καρκίνο.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι η ποιότητα των λιπαρών οξέων στη διατροφή επηρεάζει σημαντικά την πιθανότητα για καρκίνο. Και το συζευγμένο λινολεϊκό οξύ βοηθά στην υγεία με πολλούς τρόπους, ειδικά με την καταπολέμηση της φλεγμονής. Όσο πιο χαμηλά είναι τα επίπεδα της φλεγμονής τόσο λιγότερο οξειδωτικό στρες υπάρχει και άρα λιγότερες πιθανότητες για καρκίνο.

Το CLA φαίνεται να ρυθμίζει τις ανοσολογικές και φλεγμονώδεις αποκρίσεις καθώς και να βελτιώνει την οστική μάζα.

4. Μείωση των αλλεργιών και των συμπτωμάτων του άσθματος

Η κατανάλωση τροφών που είναι πλούσιες σε CLA ή η λήψη συμπληρωμάτων με CLA βελτιώνει τα συμπτώματα των ανθρώπων με εποχικές αλλεργίες. Κάποιες μελέτες, έχουν δείξει ότι για τους ανθρώπους με άσθμα το CLA είναι μια φυσική θεραπεία, καθώς έχει την ικανότητα να ελέγχει τη φλεγμονή.

5. Βελτίωση των συμπτωμάτων της ρευματοειδούς αρθρίτιδας

Κάποια στοιχεία δείχνουν ότι το CLA είναι ωφέλιμο για τη μείωση της φλεγμονής σε αυτοάνοσα νοσήματα όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα. Τα συμπληρώματα με CLA και βιταμίνη Ε βοηθούν στη μείωση των συμπτωμάτων της αρθρίτιδας όπως ο πόνος και η πρωινή δυσκαμψία.

Πηγές CLA: τροφές και συμπληρώματα

Αν και το CLA διαφημίζεται εντόνως ως συμπλήρωμα, οι πιο ασφαλείς φυσικές πηγές του βρίσκονται στα γαλακτοκομικά και το κρέας μηρυκαστικών (αγελάδες, πρόβατα). Ο κρισιμότερος παράγοντας είναι η διατροφή του ζώου: τα ζώα ελευθέρας βοσκής παράγουν προϊόντα με έως και 300-500% υψηλότερη περιεκτικότητα σε CLA συγκριτικά με τα ζώα εκτροφής με σιτηρά.

Οι καλύτερες πηγές του CLA περιλαμβάνουν:

Βούτυρο από αγελάδες που τρέφονται με χορτάρι (ιδανικά βιολογικό)
Γαλακτοκομικά προϊόντα όπως το γάλα, το γιαούρτι με πλήρη λιπαρά
Βοδινό κρέας από ζώα που τρέφονται με χορτάρι (ιδανικά βιολογικό)
Σε μικρότερο ποσοστό σε αρνί ελεύθερος βοσκής, γαλοπούλα και θαλασσινά

Η ενσωμάτωση ποιοτικού βιολογικού βουτύρου, πλήρους γάλακτος και μοσχαρίσιου κρέατος ελευθέρας βοσκής, παρέχει το CLA στην πιο βιοδιαθέσιμη μορφή του. Παράλληλα, προσφέρει συνεργατικά οφέλη με άλλες πολύτιμες λιποδιαλυτές βιταμίνες (A, D, K2), χωρίς τους μεταβολικούς κινδύνους των συνθετικών συμπληρωμάτων.

Δοσολογία CLA

Για την επίτευξη αποτελεσμάτων με τη μέγιστη δυνατή ασφάλεια, η αυστηρή τήρηση της δοσολογίας του CLA είναι καθοριστική.

Οι κλινικές μελέτες υποδεικνύουν ότι μια δόση των 3.2 γραμμαρίων ημερησίως είναι η βέλτιστη για τη μείωση του σωματικού λίπους.

Δόσεις άνω των 6 γραμμαρίων την ημέρα δεν προσφέρουν επιπλέον αδυνάτισμα, αλλά πολλαπλασιάζουν τους κινδύνους γαστρεντερικών και ηπατικών διαταραχών.

Προτείνεται η λήψη του συμπληρώματος να χωρίζεται σε 2-3 μικρότερες δόσεις (π.χ. 1.000 mg τη φορά) και να λαμβάνεται πάντοτε κατά τη διάρκεια των γευμάτων. Η παρουσία τροφής διευκολύνει την απορρόφηση των λιπαρών οξέων και αποτρέπει τη ναυτία.

Κίνδυνοι και παρενέργειες

Πριν λάβετε κάποιο συμπλήρωμα με CLA, είναι σημαντικό να σταθμίσετε προσεκτικά τα οφέλη και τους πιθανούς κινδύνους. Οι υψηλές δόσεις έχουν συνδεθεί με σοβαρά μεταβολικά προβλήματα, επηρεάζοντας το ήπαρ και τον τρόπο που ο οργανισμός διαχειρίζεται τη γλυκόζη.

Κλινικές μελέτες δείχνουν ότι συγκεκριμένα ισομερή του CLA μπορούν να προκαλέσουν ανακατανομή του λίπους και συσσώρευσή του στο συκώτι, οδηγώντας σε μη αλκοολική λιπώδη νόσο του ήπατος (NAFLD). Αυτό αυξάνει τον κίνδυνο για αντίσταση στην ινσουλίνη, μεταβολικό σύνδρομο και διαβήτη τύπου 2. Άλλες κλινικές μελέτες σε ανθρώπους δείχνουν ότι τα συμπληρώματα CLA, και ειδικά συγκεκριμένα ισομερή του, μπορεί να προκαλέσουν αντίσταση στην ινσουλίνη και να επηρεάσουν αρνητικά το μεταβολισμό της γλυκόζης.²

Ως ιατρός, αποθαρρύνω τη χρήση συμπληρωμάτων CLA σε άτομα με αυξημένα ηπατικά ένζυμα, ηπατοπάθειες, σοβαρή παχυσαρκία με σπλαχνικό λίπος ή μεταβολικό σύνδρομο, καθώς οι κίνδυνοι ηπατικής φλεγμονής υπερτερούν του όποιου οφέλους στο αδυνάτισμα. Αν έχετε πρόβλημα στη λειτουργία του ήπατος ή αιμορραγικές διαταραχές, τα συμπληρώματα CLA μπορεί να μην είναι ασφαλή, καθώς ενδέχεται να επηρεάζουν την πήξη του αίματος και να αυξάνουν τον κίνδυνο αιμορραγίας.

Οι τροφές που περιέχουν φυσικά CLA, αντίθετα, δεν θεωρούνται επικίνδυνες στις συνήθεις διατροφικές ποσότητες.

Ενίσχυση του οργανισμού

Ορισμένες συμπληρωματικές προσεγγίσεις μπορούν να βοηθήσουν στην ενίσχυση ολόκληρου του οργανισμού, πάντα υπό τις οδηγίες ενός εξειδικευμένου γιατρού.

Συχνές ερωτήσεις (FAQ)

Βοηθά το CLA στην απώλεια λίπους;

Ως συμπλήρωμα έχει μελετηθεί για μείωση σωματικού λίπους, με μέτρια όμως αποτελέσματα. Ορισμένες μετα-αναλύσεις δείχνουν μικρή αλλά υπαρκτή μείωση λιπώδους μάζας σε συγκεκριμένες δόσεις.

Είναι ασφαλές το CLA για μακροχρόνια χρήση;

Τα δεδομένα για μακροχρόνια χρήση CLA είναι περιορισμένα. Βραχυπρόθεσμα, σε λογικές δόσεις, φαίνεται σχετικά ασφαλές για υγιή άτομα, αλλά μεγαλύτερες δόσεις και παρατεταμένη λήψη σχετίζονται με μεταβολικές επιπλοκές, ιδιαίτερα σε άτομα με προδιάθεση για λιπώδες ήπαρ ή διαβήτη. Συνιστάται ιατρική εκτίμηση πριν από παρατεταμένη χρήση.

Βιβλιογραφία

1.Whigham, L. D., et al. (2007). Efficacy of conjugated linoleic acid for reducing fat mass: a meta-analysis in humans. The American Journal of Clinical Nutrition, 85(5), 1203–1211. [CLA Human Fat Mass Reduction ]
2.Risérus, U., et al. (2002). Treatment With Dietary trans10cis12 Conjugated Linoleic Acid Causes Isomer-Specific Insulin Resistance in Obese Men With the Metabolic Syndrome. Diabetes Care, 25(9), 1516–1521. [CLA Human Insulin Resistance Risk]