Άνοια: μορφές, συμπτώματα, θεραπεία,πρόληψη – Αλτσχάιμερ

άνοια, τι είναι η άνοια. Alzheimer, συμπτώματα άνοιας, αιτίες άνοιας, τύπο άνοιας, παράγοντες κινδύνου άνοιας. θεραπεία άνοιας, πρόληψη άνοιας, πως βοηθάμε ένα άτομο που έχει άνοια

Άνοια – Αλτσχάιμερ

Η άνοια είναι μια νόσος που επηρεάζει την μνήμη, τη σκέψη και την λήψη αποφάσεων στην καθημερινότητα. Το Alzheimer (νόσος Αλτσχάιμερ) είναι ο πιο κοινός τύπος άνοιας. Υπολογίζεται ότι περίπου 5 εκατομμύρια ενήλικες, 65 ετών και άνω, είχαν διαγνωστεί με άνοια το 2014 και πως μέχρι το 2050 ο αριθμός αυτός θα φτάσει τα 12 εκατομμύρια.

Αν και η άνοια παρατηρείται κυρίως σε ηλικιωμένους ανθρώπους, δεν αποτελεί φυσιολογικό κομμάτι της γήρανσης. Υπάρχουν άνθρωποι που ζουν την ζωή τους, μεγαλώνουν και δεν εμφανίζουν ποτέ άνοια. Η φυσιολογική διαδικασία της γήρανσης μπορεί να περιλαμβάνει αδυναμία στους μύες και στα οστά, στένωση των αρτηριών και των αγγείων, και κάποιες αλλαγές στη μνήμη , όπως:

  • Όταν κάποιος χάνει συχνά τα κλειδιά του
  • Δυσκολεύεται να βρει μια λέξη αλλά την θυμάται αργότερα
  • Ξεχνά το όνομα κάποιου γνωστού του ατόμου
  • Ξεχνά τα πιο πρόσφατα γεγονότα

Φυσιολογικά, οι γνώσεις και οι εμπειρίες χτίζονται με τα χρόνια, οι παλιές αναμνήσεις και η γλώσσα παραμένουν ανέπαφες. Ποια είναι όμως τα συμπτώματα της άνοιας;

Ποια είναι τα συμπτώματα της άνοιας;

Η άνοια προκαλείται από την καταστροφή ή την απώλεια των νευρικών κυττάρων και των συνδέσεων τους στον εγκέφαλο. Ανάλογα με την περιοχή του εγκεφάλου στην οποία εμφανίζεται η βλάβη, η άνοια μπορεί να επηρεάσει διαφορετικά τον κάθε άνθρωπο και να προκαλεί διαφορετικά συμπτώματα.

Επειδή η άνοια είναι ένας γενικός όρος, τα συμπτώματά της ποικίλλουν από άτομο σε άτομο. Οι άνθρωποι με άνοια έχουν προβλήματα με:

  • Την μνήμη
  • Την προσοχή
  • Την επικοινωνία
  • Την σκέψη, την κρίση και την επίλυση προβλημάτων

Τα σημάδια που δείχνουν την άνοια περιλαμβάνουν τα εξής:

  • Κάποιος να χάνεται σε μια γνωστή γειτονιά
  • Κάποιος να χρησιμοποιεί ασυνήθιστες λέξεις όταν αναφέρεται σε οικεία αντικείμενα
  • Κάποιος να ξεχνά τα ονόματα μελών της οικογένειας και στενών φίλων
  • Κάποιος να ξεχνά τις παλιές αναμνήσεις
  • Κάποιος που δεν μπορεί να ολοκληρώσει μόνος του όσα έχει να κάνει

Τα συμπτώματα της άνοιας εξαρτώνται από την αιτία, αλλά τα πιο συχνά είναι τα εξής:

Γνωστικές αλλαγές:

  • Απώλεια μνήμης, η οποία συνήθως παρατηρείται από κάποιο άλλο άτομο
  • Δυσκολία στην επικοινωνία ή στην εύρεση λέξεων
  • Προβλήματα όρασης και προσανατολισμού, όπως το να χάνεται κάποιος ενώ οδηγεί
  • Δυσκολία στη σκέψη ή στην επίλυση προβλημάτων
  • Δυσκολία στη διαχείριση πολύπλοκων εργασιών
  • Δυσκολία στην οργάνωση
  • Δυσκολία στο συγχρονισμό και στις κινήσεις
  • Σύγχυση και αποπροσανατολισμός

Ψυχολογικές αλλαγές:

  • Αλλαγές στην προσωπικότητα
  • Κατάθλιψη
  • Άγχος
  • Ακατάλληλη συμπεριφορά
  • Παράνοια
  • Ταραχή
  • Ψευδαισθήσεις

Αιτίες άνοιας

Οι διάφορες μορφές άνοιας κατηγοριοποιούνται ανάλογα με το τι έχουν κοινό, όπως η εναπόθεση πρωτεΐνης ή πρωτεϊνών στον εγκέφαλο ή σε κάποιο τμήμα του εγκεφάλου. Κάποιες ασθένειες και καταστάσεις μοιάζουν με την άνοια, όπως παρανέργειες από φάρμακα ή ανεπάρκεια βιταμινών, και αυτές βελτιώνονται με την κατάλληλη θεραπεία.

Η άνοια μπορεί να οφείλεται σε μια αναστρέψιμη αιτία όπως οι παρενέργειες μιας φαρμακευτικής αγωγής, η αυξημένη πίεση τον εγκέφαλο, η ανεπάρκεια βιταμινών, και η ανισορροπία στις ορμόνες του θυρεοειδή. Οι γιατροί είναι σημαντικό να αξιολογούν όλες αυτές τις αναστρέψιμες αιτίες στους ασθενείς που ανησυχούν μήπως έχουν άνοια.

Ποιοι είναι οι πιο συχνοί τύποι άνοιας;

Οι πιο συχνοί τύποι άνοιας είναι οι εξής:

  • Το Alzheimer (νόσος Αλτσχάιμερ): αυτός είναι ο πιο κοινός τύπος άνοιας, και αποτελεί το 60-80% των περιπτώσεων. Προκαλείται από συγκεκριμένες αλλαγές στον εγκέφαλο. Το χαρακτηριστικό σύμπτωμα είναι όταν κάποιος δυσκολεύεται να θυμηθεί πρόσφατα γεγονότα, όπως μια συζήτηση που έγινε πριν από λίγα λεπτά ή ώρες, ενώ η δυσκολία να θυμηθεί κάποιος παλιές αναμνήσεις παρατηρείται αργότερα στη νόσο. Επίσης η δυσκολία στο περπάτημα ή στις συζητήσεις ή οι αλλαγές στην προσωπικότητα εμφανίζονται αργότερα. Το οικογενειακό ιστορικό είναι ο πιο σημαντικός παράγοντας κινδύνου. Αν κάποιος έχει ένα συγγενή πρώτου βαθμού με Alzheimer αυξάνεται ο κίνδυνος να εμφανιστεί και στον ίδιο κατά 10-30%.
  • Η αγγειακή άνοια: αποτελεί περίπου το 10% των περιπτώσεων άνοιας και συνδέεται με εγκεφαλικά επεισόδια ή άλλα θέματα που σχετίζονται με την ροή του αίματος στον εγκέφαλο. Ο διαβήτης, η υψηλή αρτηριακή πίεση και η υψηλή χοληστερόλη αποτελούν επίσης παράγοντες κινδύνου. Τα συμπτώματα εξαρτώνται από την περιοχή του εγκεφάλου που επηρεάζεται και το μέγεθός της. Η ασθένεια εξελίσσεται σταδιακά, πράγμα το οποίο σημαίνει ότι τα συμπτώματα μπορεί ξαφνικά να επιδεινωθούν αν το άτομο πάθει περισσότερα εγκεφαλικά επεισόδια ή μικροεγκεφαλικά.
  • Η άνοια με σωμάτια Lewy: εκτός από τα τυπικά συμπτώματα της άνοιας όπως η απώλεια μνήμης, οι άνθρωποι με αυτή τη μορφή άνοιας έχουν προβλήματα στην κίνηση ή στην ισορροπία, όπως η δυσκαμψία ή το τρέμουλο. Πολλοί άνθρωποι βιώνουν αλλαγές στην πνευματική διαύγεια που περιλαμβάνουν την υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας και τη σύγχυση. Μπορεί επίσης να δυσκολεύονται να κοιμηθούν το βράδυ ή να έχουν οπτικές παραισθήσεις (να βλέπουν ανθρώπους, αντικείμενα   που δεν υπάρχουν στην πραγματικότητα).
  • Η μετωποκροταφική άνοια: αυτός ο τύπος άνοιας συχνά οδηγεί σε αλλαγές στην προσωπικότητα και στη συμπεριφορά εξαιτίας του τμήματος του εγκεφάλου που επηρεάζεται. Οι άνθρωποι με αυτή την νόσο μπορεί να φέρουν τον εαυτό τους σε δύσκολη θέση ή να συμπεριφέρονται ακατάλληλα. Για παράδειγμα, ένα άτομο που ήταν προσεκτικό στον τρόπο που μιλούσε μπορεί να κάνει προσβλητικά σχόλια και να παραμελεί τις υποχρεώσεις του στο σπίτι ή στη δουλειά. Μπορεί επίσης να υπάρχουν προβλήματα σε γλωσσικές δεξιότητες όπως η ομιλία ή η κατανόηση.

Ποιοι είναι οι παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης της άνοιας;

Οι παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης της άνοιας είναι οι εξής:

  • Ηλικία: ο ισχυρότερος παράγοντας κινδύνου για την εμφάνιση άνοιας είναι η προχωρημένη ηλικία, με τις περισσότερες περιπτώσεις να εμφανίζονται σε ανθρώπους 65 ετών και άνω.
  • Οικογενειακό ιστορικό: οι άνθρωποι που έχουν γονείς ή συγγενείς με άνοια είναι πολύ πιο πιθανό να εμφανίσουν άνοια.
  • Εθνικότητα/καταγωγή: οι ηλικιωμένοι Αφροαμερικάνοι έχουν διπλάσιες πιθανότητες να εμφανίσουν άνοια από ότι οι λευκοί. Οι Ισπανόφωνοι έχουν 1,5 περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν άνοια από ότι οι λευκοί.
  • Προβλήματα του καρδιαγγειακού: η υψηλή αρτηριακή πίεση, η υψηλή χοληστερόλη και το κάπνισμα αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας αν δεν αντιμετωπιστούν κατάλληλα.
  • Τραυματισμοί στο κεφάλι: οι τραυματισμοί στο κεφάλι αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας, ειδικά αν είναι σοβαροί ή επαναλαμβανόμενοι.

Πώς γίνεται η διάγνωση της άνοιας;

Ο γιατρός σας θα σας κάνει κάποια τεστ (όπως το Mini Mental State Examination – MMSE) για να αξιολογήσει την προσοχή, την μνήμη και άλλες γνωστικές ικανότητες και να καταλήξει στο εάν συντρέχει λόγος ανησυχίας. Η κλινική εξέταση, οι εξετάσεις αίματος, η μαγνητική ή η αξονική τομογραφία βοηθούν στον εντοπισμό της υποκείμενης αιτίας.

Στην περίπτωση της άνοιας μικτού τύπου, πολλές μορφές άνοιας εμφανίζονται ταυτόχρονα στον εγκέφαλο, ειδικά στους ανθρώπους άνω των 80 ετών. Για παράδειγμα, ένα άτομο μπορεί να έχει Alzheimer και αγγειακή άνοια ταυτόχρονα. Δεν είναι πάντα προφανές αν ένα άτομο έχει μικτού τύπου άνοια μέχρι τα συμπτώματα της μιας μορφής άνοιας να είναι εμφανή ή να αλληλεπικαλύπτονται από τα συμπτώματα ενός άλλου τύπου άνοιας. Η εξέλιξη της νόσου μπορεί να είναι πιο γρήγορη συγκριτικά με τις περιπτώσεις στις οποίες παρατηρείται μια μόνο μορφή άνοιας.

Τεστ άνοιας

Συχνά γίνεται με τη χρήση των παρακάτω δύο τεστ άνοιας, τα οποία ελέγχουν τη μνήμη, γλώσσα, προσανατολισμό, γραφή κ.α.

  • το MMSE (Mini Mental State Examination)
  • το τεστ του ρολογιού (clock drawing test).

Πώς μπορεί να θεραπευτεί η άνοια;

Η θεραπεία της άνοιας εξαρτάται από την υποκείμενη αιτία. Οι νευροεκφυλιστικές μορφές άνοιας, όπως το Alzheimer, δεν έχουν θεραπεία, αν και υπάρχουν φάρμακα που βοηθούν στην προστασία του εγκεφάλου ή στη διαχείριση των συμπτωμάτων, όπως το άγχος ή οι αλλαγές στη συμπεριφορά. Γίνονται πολλές μελέτες ώστε να βρεθούν νέα φάρμακα για την άνοια.

Τον Ιούνιο 2021 ο Αμερικανικός Οργανισμός Φαρμάκων (FDA) ανακοίνωσε ότι χορήγησε άδεια έγκρισης για το φάρμακο Aducanumab (Aduhelm) που ανέπτυξε η εταιρεία Biogen για ασθενείς με Αλτσχάιμερ. Το Aduhelm έχει ως στόχο την απομάκρυνση των επικίνδυνων συσσωματώσεων πρωτεΐνης (βήτα-αμυλοειδής) από τον εγκέφαλο. Ωστόσο υπάρχουν έντονες διαφωνίες και προβληματισμοί σχετικά με το πόσο αποτελεσματικό είναι το φάρμακο, επειδή τα αποτελέσματα των κλινικών δοκιμών ήταν αμφιλεγόμενα.

Ο υγιεινός τρόπος ζωής, που περιλαμβάνει τακτική άσκηση, υγιεινή διατροφή και διατήρηση των κοινωνικών σχέσεων, μειώνει την πιθανότητα εμφάνισης χρόνιων ασθενειών και μειώνει την πιθανότητα εμφάνισης άνοιας.

Τι μπορώ να κάνω αν ένα αγαπημένο μου πρόσωπο έχει άνοια;

Το οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον αποτελούν το υποστηρικτικό δίκτυο του ασθενή με άνοια και για αυτό είναι πολύ σημαντικά. Αν υποπτεύεστε ότι κάποιο κοντινό σας πρόσωπο έχει άνοια καλό είναι να:

  • Μιλήσετε με το αγαπημένο σας πρόσωπο: συζητήστε να επισκεφτείτε ένα γιατρό για να πάρετε μια γνώμη για όλες τις αλλαγές που έχετε παρατηρήσει. Μιλήστε ανοιχτά για την οδήγηση ή για το γεγονός ότι χρειάζεται να έχει πάντα μαζί του την ταυτότητά του.
  • Κανονίστε μια επίσκεψη στο γιατρό σας: μπορείτε να κλείσετε ένα ραντεβού με έναν γιατρό με τον οποίο νιώθετε άνετα ώστε να αξιολογήσει την κατάσταση.
  • Μιλήσετε με τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειάς σας: αρχίστε να κάνετε έναν προγραμματισμό και να δείτε πως θα αντιμετωπίσετε την κατάσταση.

Πρόληψη της άνοιας

Δεν υπάρχει ένας και μοναδικός τρόπος για την πρόληψη της άνοιας. Υπάρχουν ωστόσο, πράγματα που μπορεί να κάνει ο καθένας και να βοηθούν, όπως:

  • Να κρατάμε το μυαλό μας ενεργό: δραστηριότητες όπως το διάβασμα, τα παζλ, τα παιχνίδια λέξεων και μνήμης ίσως να καθυστερούν την έναρξη της άνοιας και να ελαττώνουν τις επιδράσεις της.
  • Να είμαστε φυσικά και κοινωνικά δραστήριοι: η φυσική άσκηση και η κοινωνική αλληλεπίδραση ίσως να καθυστερούν την έναρξη της άνοιας και να μειώνουν τα συμπτώματά της. Καλό είναι να αφιερώνουμε 150 λεπτά την εβδομάδα στην άσκηση.
  • Διακοπή του καπνίσματος: πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι το κάπνισμα στη μέση ηλικία και μετά ίσως να αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης της άνοιας και ασθενειών των αιμοφόρων αγγείων. Η διακοπή του καπνίσματος μειώνει τον κίνδυνο και βελτιώνει γενικά την υγεία μας.
  • Επαρκής πρόσληψη βιταμινών: οι μελέτες δείχνουν ότι οι άνθρωποι με χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D στο αίμα είναι πιο πιθανό να εμφανίζουν Alzheimer και άλλες μορφές άνοιας. Η βιταμίνη D υπάρχει σε πολλές τροφές, συμπληρώματα και κυρίως η σύνθεσή της γίνεται στο δέρμα από την έκθεση στον ήλιο. Είναι σημαντικό να έχουμε επαρκή επίπεδα βιταμίνης D, όπως και βιταμινών του συμπλέγματος Β και βιταμίνης C.
  • Αντιμετώπιση των θεμάτων ψυχικής υγείας: είναι πολύ σημαντικό να έχουμε καλή ψυχική υγεία. Αν κάποιο άτομο έχει θέματα άγχους ή κατάθλιψης χρειάζεται να ζητήσει την βοήθεια ενός ψυχοθεραπευτή.
  • Ισορροπημένη διατροφή: μια διατροφή, όπως η Μεσογειακή, που είναι πλούσια σε φρούτα, λαχανικά, τροφές ολικής άλεσης και ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, τα οποία υπάρχουν σε συγκεκριμένα ψάρια και ξηρούς καρπούς, προάγει την υγεία και μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης της άνοιας. Αυτή η διατροφή επίσης συμβάλλει στην καλή υγεία του καρδιαγγειακού.
  • Ποιοτικός ύπνος: όλοι μας χρειάζεται να κοιμόμαστε επαρκώς το βράδυ ώστε να είμαστε λειτουργικοί και με καλή διάθεση. Η υγιεινή ύπνου βοηθά ώστε να κοιμόμαστε καλά.
  • Αντιμετώπιση άλλων θεμάτων υγείας: οι άνθρωποι που έχουν θέματα ακοής έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να εμφανίσουν εξασθένηση των γνωστικών ικανοτήτων τους. Η πρώιμη θεραπεία των προβλημάτων ακοής, όπως με η χρήση ακουστικών, βοηθά στη μείωση του κινδύνου της άνοιας.

Ενίσχυση του νευρικού συστήματος

Για την ενίσχυση του οργανισμού γενικότερα, των γνωσιακών λειτουργικών και της αντιμετώπισης του στρες/άγχους, υπάρχουν αποτελεσματικές λύσεις μέσα από την ΟΜΟΙΟΠΑΘΗΤΙΚΗ και το ΒΕΛΟΝΙΣΜΟ.

gdpr-image
This website uses cookies to improve your experience. By using this website you agree to our Data Protection Policy.
Read more