Γαστρεντερικό σύστημα και Ψυχική υγεία

Το στομάχι συχνά αναφέρεται ως ο "δεύτερος εγκέφαλος" επειδή διατρέχεται από 100 εκατομμύρια νευρώνες, ουσιαστικά τον ίδιο τύπο νευρικών κυττάρων που υπάρχουν στον εγκέφαλο. Προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι η γαστρεντερική οδός περιέχει περισσότερους νευρώνες από το νωτιαίο μυελό και το περιφερικό νευρικό σύστημα.

Στην καθημερινή κλινική μου πρακτική ως ψυχίατρος-ψυχοθεραπευτής, παρατηρώ τακτικά αυτή τη σύνδεση: ασθενείς που προσέρχονται με επίμονο άγχος ή καταθλιπτικά συμπτώματα, συχνά αναφέρουν ταυτόχρονα και ανεξήγητες γαστρεντερικές ενοχλήσεις, επιβεβαιώνοντας πως σώμα και νους λειτουργούν ως ένα αδιαίρετο, ενιαίο σύνολο.

Το στομάχι είναι σε άμεση επικοινωνία με τον εγκέφαλο. Όλοι αυτοί οι νευρώνες επικοινωνούν μεταξύ τους, μοιράζονται πληροφορίες για την λειτουργικότητα κάθε στιγμή. Η σύνδεση στομάχου-εγκεφάλου εξηγεί γιατί πολλά συναισθηματικά και ψυχολογικά θέματα εκδηλώνονται με προβλήματα στο γαστρεντερικό. Εξηγεί γιατί νιώθετε πεταλούδες στο στομάχι πριν από το πρώτο ραντεβού και σφίξιμο όταν ακούτε δυσάρεστα νέα.

Ο ρόλος του στομάχου στις διαταραχές της διάθεσης

Η φλεγμονή συνοδεύει τις ψυχικές διαταραχές και μπορεί να εξηγεί τη σύνδεση ανάμεσα στο στομάχι και στην ψυχική υγεία.¹ Οι μελέτες δείχνουν ότι οι ασθενείς με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επίσης αντιμετωπίζουν κατάθλιψη και άγχος.

Τα πνευμονογαστρικό νεύρο και το μικροβίωμα του εντέρου παίζουν σημαντικό ρόλο σε αυτό. Η διέγερση του πνευμονογαστρικού διερευνάται για την πιθανή συμβολή της στη διαχείριση της φλεγμονής και του στρες, και κάποιες μελέτες έχουν δείξει ότι η διέγερση του πνευμονογαστρικού (VNS) αποτελεί μια εγκεκριμένη συμπληρωματική προσέγγιση για τη διαχείριση της ανθεκτικής κατάθλιψης, υπό στενή ιατρική παρακολούθηση.³

Συγκεκριμένα βακτήρια όπως ο Lactobaccilus rhamnosus μπορεί να δώσει σήμα στου νευρώνες να απελευθερώσουν γ-αμινοβουτυρικό οξύ, έναν νευροδιαβιβαστή που προάγει την χαλάρωση. Τα μικρόβια του στομάχου επίσης προάγουν την νευροπλαστικότητα, μια διαδικασία που εμπλέκεται στη διάθεση.

Πώς η υγεία του στομάχου επηρεάζει τον εγκέφαλο και την ψυχική υγεία;

Η γαστρεντερική οδός αποικίζεται τρισεκατομμύρια μικροοργανισμούς, όπως τα βακτήρια. Ωστόσο, όλα τα βακτήρια δεν είναι το ίδιο. Κάποια συμβάλλουν στην σωματική υγεία και στην ψυχική ευεξία (καλά βακτήρια), ενώ άλλα σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο για νοσήματα και διαταραχές (κακά βακτήρια). Τα καλά και τα κακά βακτήρια είναι σε μια συνεχή μάχη για να ελέγξουν το στομάχι σας. Η ισορροπία μεταξύ ωφέλιμων και δυνητικά παθογόνων μικροοργανισμών θεωρείται ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση της γαστρεντερικής ομοιόστασης.

Τα βακτήρια του στομάχου έχουν πολλές επιδράσεις στον εγκέφαλο, όπως η παραγωγή των νευροδιαβιβαστών όπως η σεροτονίνη, η ντοπαμίνη και το γ-αμινοβουτυρικό οξύ. Οι νευροδιαβιβαστές είναι ζωτικής σημασίας για την συναισθηματική υγεία και οι ανωμαλίες στα επίπεδά τους οδηγούν σε πολλές ψυχικές διαταραχές.

Κατάθλιψη: οι μελέτες δείχνουν ότι η κατάθλιψη συνδέεται με την έλλειψη συγκεκριμένων βακτηρίων στους υγιείς ανθρώπους και αυξημένα επίπεδα των επιβλαβών βακτηρίων που τυπικά συνδέονται με τη νόσο του Crohn.²
Άγχος: όσον αφορά τις διαταραχές άγχους, οι μελέτες δείχνουν ότι τα επιβλαβή βακτήρια του στομάχου έχουν μεγάλο μερίδιο ευθύνης. Τα δεδομένα δείχνουν ότι το μικροβίωμα του εντέρου μπορεί να υποστηριχθεί με κατάλληλα προβιοτικά, συμβάλλοντας δυνητικά στη διαχείριση της ψυχικής ευεξίας, στα πλαίσια πάντα μιας ολοκληρωμένης ιατρικής θεραπευτικής προσέγγισης.

Συμπληρώματα για καλύτερη υγεία

Υπάρχουν διάφορα συμπληρώματα διατροφής και τρόφιμα που μπορούν να βοηθήσουν:

Προβιοτικά και τρόφιμα που έχουν υποστεί ζύμωση: όπως το κεφίρ.
Ψυχοβιοτικά

Τα παραπάνω περιέχουν χρήσιμα βακτήρια που μπορούν να βοηθήσουν το πεπτικό και το νευρικό σύστημα.

Ενίσχυση του οργανισμού

Κάποιες συμπληρωματικές προσεγγίσεις πρέπει να εντάσσονται στο γενικότερο πλαίσιο ενίσχυσης του οργανισμού, πάντα υπό τις οδηγίες ενός εξειδικευμένου ιατρού.

Βιβλιογραφία

1. Ruhina Afroz Patel et al. (2025). Gut microbiome-gut brain axis-depression: interconnection.The World Journal of Biological Psychiatry. [link]
2.Nikolova et al. (2021). Perturbations in Gut Microbiota Composition in Psychiatric Disorders: A Review and Meta-analysis. JAMA Psychiatry, 78(12), 1343-1354. [link]
3.National Institute for Health and Care Excellence (NICE). (2020). Vagus nerve stimulation for treatment-resistant depression. [link]

Στομάχι: πως επηρεάζει την ψυχική υγεία