Λοιμώδης μονοπυρήνωση

Λοιμώδης μονοπυρήνωση

Η λοιμώδης μονοπυρήνωση έχει ως κύριο χαρακτηριστικό της τους πρησμένους λεμφαδένες, τον πυρετό, τον πονόλαιμο και την υπερβολική κόπωση. Συχνά, η μετάδοση της γίνεται μέσω επαφής με μολυσμένο σάλιο από το στόμα. Τα συμπτώματα μπορεί να κάνουν 4-6 εβδομάδες για να εμφανιστούν και συνήθως δεν διαρκούν περισσότερο από 4 μήνες. Η μετάδοση είναι δύσκολο να αποτραπεί πλήρως επειδή ακόμη και όταν ένας άνθρωπος δεν έχει συμπτώματα μπορεί να φέρει τον ιό στο σάλιο του.

Αιτίες λοιμώδους μονοπυρήνωσης

Η πιο συχνή αιτία της λοιμώδους μονοπυρήνωσης είναι ο ιός Epstein-Barr, αλλά υπάρχουν και άλλοι ιοί που μπορεί να προκαλούν παρόμοια συμπτώματα. Η μετάδοση αυτού του ιού μπορεί να γίνει μέσω του σάλιου, και μπορεί κάποιος να μολυνθεί από ένα φιλί ή όταν μοιράζεται φαγητό και ποτό με άλλους.

Αν και τα συμπτώματα της λοιμώδους μονοπυρήνωσης είναι δυσάρεστα, η λοίμωξη υποχωρεί μόνη της χωρίς να έχει μακροχρόνιες επιδράσεις. Οι περισσότεροι ενήλικες έχουν εκτεθεί στον ιό Epstein-Barr και έχουν αντισώματα. Αυτό σημαίνει ότι έχουν ανοσία και δεν θα εμφανίσουν λοιμώδη μονοπυρήνωση.

Ο ιός Epstein-Barr είναι πολύ συχνός, περίπου το 90% των ανθρώπων έχουν μολυνθεί μέχρι την ηλικία των 35 ετών. Βέβαια, αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι εμφανίζουν συμπτώματα λοιμώδους μονοπυρήνωσης, κάποιοι άνθρωποι απλά φέρουν τον ιό.

Ιός Epstein-Barr (EBV)

Ο ιός Epstein-Barr είναι μέλος της οικογένειας των ερπητοϊών. Σύμφωνα με τα στοιχεία είναι ένας από τους πιο συχνούς ιούς που προσβάλλουν τους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο.

Όταν κάποιος έχει μολυνθεί με τον ιό Epstein-Barr, ο ιός παραμένει αδρανής στο σώμα για το υπόλοιπο της ζωής του. Σε σπάνιες περιπτώσεις, μπορεί να ενεργοποιηθεί ξανά, αλλά συνήθως δεν προκαλεί κανένα σύμπτωμα.

Η λοιμώδης μονοπυρήνωση είναι μεταδοτική;

Η λοιμώδης μονοπυρήνωση είναι μεταδοτική, αν και οι ειδικοί δεν είναι απολύτως σίγουροι για το πόσο μεγάλο είναι το χρονικό διάστημα της μετάδοσης.

Επειδή ο ιός Epstein-Barr παραμένει στο λαιμό, μπορεί η μετάδοση να γίνει αν κάποιος έρθει σε επαφή με το σάλιο ενός ατόμου που φέρει τον ιό, όπως μέσω φιλιού, φαγητού. Εξαιτίας της μεγάλης περιόδου επώασης, μπορεί κάποιος να μην γνωρίζει ότι έχει λοιμώδη μονοπυρήνωση.

Η λοιμώδης μονοπυρήνωση μπορεί να είναι μεταδοτική μέχρι και 3 μήνες ή περισσότερο μετά τα συμπτώματα.

Συμπτώματα λοιμώδους μονοπυρήνωσης

Η λοιμώδης μονοπυρήνωση συνήθως διαρκεί 1-2 μήνες. Τα ακόλουθα συμπτώματα είναι τα πιο συχνά, αν και κάθε άτομο μπορεί να εμφανίζει διαφορετικά συμπτώματα. Γενικά, τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Πυρετό
• Πρησμένους λεμφαδένες στο λαιμό, στις μασχάλες και στη βουβωνική χώρα
• Υπερβολική κόπωση
• Πονόλαιμο
• Διογκωμένο σπλήνα
• Πονοκέφαλο και πόνους στο σώμα
• Δυσκολία στη συγκέντρωση ή ήπια πνευματική σύγχυση ("brain fog"), που συχνά συνοδεύει την έντονη σωματική εξάντληση

Βλάβη στο ήπαρ, που μπορεί να είναι ήπια και να προκαλεί προσωρινά ίκτερο, με αποτέλεσμα το κίτρινο χρώμα στο δέρμα και στο λευκό του ματιού λόγω των πολύ υψηλών επιπέδων της χολερυθρίνης στην κυκλοφορία του αίματος

Φυσική πορεία και υποτροπές

Από τη στιγμή που ένα άτομο είχε λοιμώδη μονοπυρήνωση, ο ιός παραμένει αδρανής στο λαιμό και στα κύτταρα του αίματος για όλη την υπόλοιπη ζωή του. ² Ebrahimi, F., et al. (2024). Coinfection of EBV with other pathogens: A narrative review. Frontiers in Virology. Αν ένα άτομο έχει εκτεθεί στον ιό Epstein-Barr, συνήθως δεν έχει κίνδυνο να εμφανίσει λοιμώδη μονοπυρήνωση ξανά.

Τα συμπτώματα της λοιμώδους μονοπυρήνωσης μπορεί να μοιάζουν με αυτά άλλων ιατρικών καταστάσεων. Για αυτό είναι αναγκαίο να έχετε επικοινωνία με το γιατρό σας για την διάγνωση.

Παράγοντες κινδύνου

Οι παρακάτω ομάδες έχουν υψηλότερο κίνδυνο να εμφανίσουν λοιμώδη μονοπυρήνωση:

• νέοι άνθρωποι ηλικίας 15-30 ετών
• μαθητές
• ειδικευόμενοι γιατροί
• νοσοκόμες
• φροντιστές
• άνθρωποι που παίρνουν φάρμακα που καταστέλλουν το ανοσοποιητικό σύστημα

Κάθε άτομο που έρχεται σε στενή επαφή με πολλούς ανθρώπους έχει μεγαλύτερο κίνδυνο να εμφανίσει λοιμώδη μονοπυρήνωση. Για αυτό και υπάρχουν πολλά περιστατικά στα σχολεία και στα πανεπιστήμια.

Διάγνωση λοιμώδους μονοπυρήνωσης

Η διάγνωση της λοιμώδους μονοπυρήνωσης συνήθως βασίζεται στα συμπτώματα. Ωστόσο, η επιβεβαίωση της διάγνωσης μπορεί να γίνει με ειδικές εξετάσεις αίματος και άλλα εργαστηριακά τεστ, που περιλαμβάνουν:

• Τον αριθμό των λευκών αιμοσφαιρίων, που δεν αποτελεί διαγνωστικό κριτήριο, αλλά η παρουσία συγκεκριμένων λευκών αιμοσφαιρίων (λεμφοκυττάρων) υποστηρίζει τη διάγνωση.
• Το μονο-τεστ (τεστ μονοπυρήνωσης) είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γρήγορα τα ετερόφιλα αντισώματα (συγκολλητίνες).

Θεραπεία λοιμώδους μονοπυρήνωσης

Σύμφωνα με τις τρέχουσες κλινικές κατευθυντήριες οδηγίες, η διαχείριση της λοιμώδους μονοπυρήνωσης είναι κυρίως υποστηρικτική. Ο γιατρός σας θα σχεδιάσει την καλύτερη θεραπεία για εσάς με βάση:

• Την ηλικία σας
• Την συνολική σας υγεία και το ιστορικό σας
• Την σοβαρότητα των συμπτωμάτων
• Πόσο καλά μπορεί να δεχθεί ο οργανισμός σας συγκεκριμένα φάρμακα ή θεραπείες
• Την διάρκεια της νόσου
• Τις ανάγκες και τις επιθυμίες σας

Η θεραπεία για την λοιμώδη μονοπυρήνωση μπορεί να περιλαμβάνει:

• Ξεκούραση (να δώσετε στο ανοσοποιητικό σας σύστημα το χρόνο που χρειάζεται για να αντιμετωπίσει τον ιό)
• Κατανάλωση άφθονων υγρών
• Φάρμακα για τον πυρετό και την δυσφορία
• Κορτικοστεροειδή μόνο όταν είναι αναγκαίο για την μείωση του οιδήματος στο λαιμό και στις αμυγδαλές
• Ψυχολογική αποφόρτιση και διαχείριση του άγχους, καθώς η παρατεταμένη απομόνωση και η αδράνεια μπορεί να επηρεάσουν τη διάθεση

Πιθανές επιπλοκές

Οι επιπλοκές της λοιμώδους μονοπυρήνωσης δεν είναι κάτι σύνηθες, ωστόσο μπορεί να περιλαμβάνουν: ³ Xu, L., et al. (2022). Serious consequences of Epstein-Barr virus infection. International Journal of Laboratory Hematology, 44(6).

• Ρήξη σπλήνα
• Φλεγμονή στους νεφρούς
• Αιμολυτική αναιμία
• Προβλήματα στο νευρικό σύστημα, όπως η εγκεφαλίτιδα, η μηνιγγίτιδα και άλλες καταστάσεις ¹ Martinez, O. M., et al. (2017). The immune response to Epstein-Barr virus and implications for posttransplant lymphoproliferative disorder. Transplantation, 101(9), 2009-2016.
• Φλεγμονή στην καρδιά
• Προβλήματα στο ρυθμό της καρδιάς
• Απόφραξη των αεραγωγών

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η λοιμώδης μονοπυρήνωση έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καταθλιπτικών συμπτωμάτων και παρατεταμένης κόπωσης μετά την οξεία φάση. Η έγκαιρη αναγνώριση αυτών των σημείων είναι σημαντική για την πλήρη ανάρρωση.

Πότε πρέπει να επισκεφτώ το γιατρό;

Πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας αν έχετε λοιμώδη μονοπυρήνωση και νιώθετε:

• Δυσκολία στην αναπνοή ή στην κατάποση
• Ζαλάδα ή τάση λιποθυμίας
• Υπερβολική μυϊκή αδυναμία στα χέρια ή στα πόδια
• Έντονους πόνους στο σώμα
• Επίμονο υψηλό πυρετό
• Σοβαρό πονοκέφαλο
• Έντονο πόνο στην άνω αριστερή κοιλία

Πρόγνωση

Τα συμπτώματα της λοιμώδους μονοπυρήνωσης μπορεί να είναι σοβαρά. Μπορεί να επηρεάζουν προσωρινά την καθημερινότητα ενός ατόμου. Ευτυχώς, όλα αυτά τα συμπτώματα υποχωρούν σταδιακά με την κατάλληλη φροντίδα στο σπίτι.

Μπορεί κάποιος να νιώθει παρατεταμένη κόπωση και μειωμένη διάθεση για αρκετούς μήνες. Η αποδοχή αυτής της παροδικής κατάστασης χωρίς άγχος βοηθά σημαντικά στην ταχύτερη ανάρρωση. Για αυτό είναι ανάγκη οι ασθενείς να προστατεύουν την υγεία τους , να ξεκουράζονται και να πίνουν αρκετά υγρά. Πρέπει να αποφεύγουν επίπονες δραστηριότητες ώστε να μειώσουν τον κίνδυνο ρήξης σπλήνα.

Οι περισσότερες περιπτώσεις λοιμώδους μονοπυρήνωσης δεν προκαλούν σοβαρά προβλήματα. Ωστόσο, τα συμπτώματα όπως η υπερβολική κόπωση, ο πονόλαιμος και οι πόνοι στο σώμα μπορεί να επηρεάζουν την ζωή ενός ατόμου. Η ξεκούραση και τα παυσίπονα είναι ο καλύτερος τρόπος για την ανακούφιση των συμπτωμάτων.

Μείωση του κινδύνου μετάδοσης της λοιμώδους μονοπυρήνωσης

Δεν υπάρχει κάποιο εμβόλιο για την λοιμώδη μονοπυρήνωση. Ο καλύτερος τρόπος για τη μείωση του κινδύνου μετάδοσης του ιού είναι η καλή υγιεινή. Καλό είναι να μην μοιραζόμαστε φαγητά, ποτά με κάποιον που έχει λοιμώδη μονοπυρήνωση ή σημάδια ιογενούς λοίμωξης, όπως ο πυρετός, ο βήχας, ο πονόλαιμος ή η κόπωση.

Βιβλιογραφία

1. ↸1.Martinez, O. M., et al. (2017). The immune response to Epstein-Barr virus and implications for posttransplant lymphoproliferative disorder. Transplantation, 101(9), 2009-2016. [link]
2. ↸2.Ebrahimi, F., et al. (2024). Coinfection of EBV with other pathogens: A narrative review. Frontiers in Virology. [link ]
3. ↸3.Xu, L., et al. (2022). Serious consequences of Epstein-Barr virus infection. International Journal of Laboratory Hematology, 44(6). [link ]