Οι δυο πλευρές της αυτοπεποίθησης
Η πίστη στις δυνατότητές μας και γενικότερα η πίστη στον εαυτό μας, μας βοηθάει και μας παρακινεί να αντιμετωπίζουμε επιτυχώς τις προκλήσεις και τις απαιτήσεις της καθημερινότητας, ή ότι άλλο προκύπτει στο ενδιάμεσο. Η αυτοπεποίθηση είναι ένα χαρακτηριστικό που μπορεί να αποκτήσει κανείς.
Από την εμπειρία μου στην ψυχοθεραπεία έχω διαπιστώσει ότι οι άνθρωποι με άγχος έχουν δυο στόχους:
- Να νιώθουν λιγότερο στρες. Προφανώς θέλουν να έχουν λιγότερες κρίσεις πανικού, να είναι λιγότερο νευρικοί σε κοινωνικές εκδηλώσεις, να μην ανησυχούν συνέχεια.
- Να αποκτήσουν περισσότερη αυτοπεποίθηση. Δεν θέλουν απλά να νιώθουν λιγότερο στρες, θέλουν να έχουν αυτοπεποίθηση όταν μιλούν με άλλους ανθρώπους. Δεν θέλουν απλά να σταματήσουν να παθαίνουν κρίσεις πανικού στο αεροπλάνο, θέλουν να νιώθουν αυτοπεποίθηση όταν ταξιδεύουν.
Η ενίσχυση της αυτοπεποίθησης περιλαμβάνει δυο σημαντικά στοιχεία: την διαχείριση της ανασφάλειας και την ενίσχυση της αυτοαποτελεσματικότητας.
Διαχείριση της ανασφάλειας
Η ανασφάλεια είναι ένας όρος ομπρέλα που περιλαμβάνει διάφορες εσωτερικές καταστάσεις και συναισθήματα όπως το άγχος, η νευρικότητα, ο φόβος, η ανησυχία, η αυτοκριτική και οι αμφιβολίες για τον εαυτό.
Φυσικά, η ανασφάλεια είναι αναπόφευκτη σε κάποιες περιπτώσεις. Ακόμη και τα άτομα με αυτοπεποίθηση μπορεί κάποιες φορές να αμφιβάλλουν για τον εαυτό τους και να ανησυχούν.
Η αυτοπεποίθηση δεν σημαίνει έλλειψη ανασφάλειας, σημαίνει ότι διαχειρίζεστε τις ανασφάλειες σας με υγιή και παραγωγικό τροπο.
Για παράδειγμα, φανταστείτε να πρέπει να κάνετε μια παρουσίαση μπροστά στους συνεργάτες σας και σε ανώτερα στελέχη της εταιρείας στην οποία εργάζεστε. Νιώθετε μέσα σας ανασφάλεια, μια μικρή ανησυχία ότι μπορεί να τα θαλασσώσετε μπροστά σε όλους, νιώθετε νευρικοί, και ο κόμπος στο στομάχι γίνεται πιο έντονος.
Αυτή είναι η αρχική ανασφάλεια. Είναι φυσιολογικό, συμβαίνει σε όλους μας σε ένα βαθμό, και δεν είναι κάτι που μπορείτε ή πρέπει να το αποφύγετε.
Αν είστε ένα άτομο με θέματα αυτοπεποίθησης, αυτή η αρχική ανασφάλεια προφανώς μετατρέπεται σε διαρκή ανασφάλεια πολύ γρήγορα.
Για παράδειγμα, μπορεί η αρχική ανησυχία να πυροδοτεί την σκέψη ότι κάτι κακό θα συμβεί και σίγουρα τα πράγματα δεν θα πάνε καλά. Κατα συνέπεια, η νευρικότητα αυξάνεται και μετατρέπεται σε κρίση πανικού.
Όταν δεν αντιδράτε με τον κατάλληλο τρόπο στην αρχική σας ανασφάλεια, αυτή μετατρέπεται σε διαρκή ανασφάλεια, και αυτό είναι που υπονομεύει την αυτοπεποίθηση σας.
Από την άλλη πλευρά, οι άνθρωποι με υγιή αυτοπεποίθηση γνωρίζουν ότι η αρχική ανασφάλεια είναι κάτι φυσιολογικό, αν και άβολο, και δεν σημαίνει απαραίτητα κάτι για τις ικανότητες τους. Με αλλά λόγια, οι άνθρωποι με αυτοπεποίθηση δεν αφήνουν την ανασφάλεια να τους κατακλύσει επειδή την κατανοούν αντί να προσπαθούν να την ξεφορτωθούν.
Ο καλύτερος τρόπος για να διαχειριστεί κάποιος την ανασφάλεια είναι να την αναγνωρίσει και να την αποδεχτεί αντί να προσπαθεί να την διορθώσει ή να την ξεφορτωθεί.
Ανεξάρτητα με το πόσο καλοί είστε στην διαχείριση της ανασφάλειας, είναι ανάγκη να πιστέψετε ότι είστε ικανοί να διαχειριστείτε δύσκολες καταστάσεις.
Ενίσχυση της αυτοαποτελεσματικότητας
Η αυτοαποτελεσματικότητα είναι η πεποίθηση ότι μπορείτε να ανταποκριθείτε καλά σε οποιαδήποτε πρόκληση και αν αντιμετωπίζετε.
Για παράδειγμα, αν έχετε υψηλή αυτοαποτελεσματικότητα για τις δημόσιες ομιλίες, αυτό σημαίνει ότι πιστεύετε ότι είστε ικανοί να μιλήσετε δημόσια.
Αν όμως, έχετε χαμηλή αυτοαποτελεσματικότητα για το μπάσκετ, αυτό σημαίνει ότι δεν νιώθετε ικανοί να παίξετε καλό μπάσκετ.
Φυσικά, η αυτοαποτελεσματικότητα δεν σημαίνει την απουσία φόβου, ανησυχίας ή άλλων ανασφαλειών. Σημαίνει ότι συνεχίζετε να πιστεύετε στις ικανότητες σας παρά τις ανασφάλειες σας.
Από πού προκύπτει η αυτοαποτελεσματικότητα;
Η απάντηση είναι ότι προκύπτει από τις εμπειρίες. Όταν επανειλλημένα έχετε αποδείξει στον εαυτό σας ότι μπορείτε να τα πάτε καλά σε κάθε κατάσταση, σταδιακά χτίζετε την πίστη στις ικανότητες σας.
Η αυτοαποτελεσματικότητα προέρχεται από τις συμπεριφορές και τις εμπειρίες, όχι από τις σκέψεις.
Οι θετικές δηλώσεις, η επεξεργασία των σχέσεων της παιδικής ηλικίας με τη μητέρα σας στην ψυχοθεραπεία θα σας βοηθήσει.
Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν κάνουν εξάσκηση, σταματάνε γρήγορα ή τα παρατάνε, επειδή δεν ξέρουν πως να διαχειριστούν τις ανασφάλειες τους. Σκέφτονται τη δύσκολη συζήτηση που είναι ανάγκη να κάνουν με το σύντροφο τους, αλλά αμέσως νιώθουν στρες, στη συνέχεια κλείνονται στον εαυτό τους και αποφεύγουν να νιώσουν άγχος.
Αυτό εξηγεί γιατί μιλάμε για τις δυο πλευρές της αυτοπεποίθησης:
- Η αυτοαποτελεσματικότητα είναι αναγκαία για να έχετε αυτοπεποίθηση. Αλλά είναι απίθανο να προσπαθήσετε να αποκτήσετε αυτοαποτελεσματικότητα αν δεν μπορείτε να διαχειριστείτε τις ανασφάλειες σας.
- Από την άλλη πλευρά, είναι δύσκολο να διαχειριστείτε τις ανασφάλειες σας καλά αν δεν πιστεύετε στις ικανότητες σας.
Πώς θα ενισχύσετε την αυτοπεποίθηση σας;
Ας υποθέσουμε ότι θέλετε να βελτιώσετε την αυτοπεποίθηση σας και να κάνετε μια δύσκολη συζήτηση με το σύντροφο σας. Αν ο στόχος σας είναι να κάνετε μια δύσκολη συζήτηση όπως το να μετακομίσετε σε μια άλλη χώρα τότε θα χρειαστείτε πολύ θάρρος.
Όταν μια πρόκληση είναι μεγάλη, χρειάζεστε την αυτοαποτελεσματικότητα και την ικανότητα διαχείρισης των ανασφαλειών σας.
Αυτό που μπορείτε να κάνετε είναι μικρά βήματα.
Αν έχετε υπομονή μπορείτε να χτίσετε την αυτοπεποίθηση σας όπως θα κάνατε με κάθε άλλη δεξιότητα.
Τι μπορείτε να κάνετε;
- Επιλέξτε μια συγκεκριμένη πτυχή της ζωής σας στην οποία θα θέλατε να έχετε μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση. Για παράδειγμα, να μιλάτε στη διάρκεια των συνεδριάσεων στη δουλειά.
- Στη συνέχεια, επιλέξτε μια σχετικά εύκολη εκδοχή αυτής της δύσκολης κατάστασης. Για παράδειγμα, πείτε ένα πράγμα σε κάθε συνάντηση που έχετε. Με εξάσκηση και συνέπεια, και με την σωστή διαχείριση των ανασφαλειών μπορείτε να τα καταφέρετε.
- Από τη στιγμή που θα έχετε αυξήσει την αυτοαποτελεσματικότητα και θα νιώθετε μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση, αναγνωρίστε μια ακόμη δύσκολη κατάσταση. Για παράδειγμα, εκφράζοντας φωναχτά την άποψη σας σε κάθε συνάντηση.
- Σταδιακά δουλέψτε με περισσότερες καταστάσεις μέχρι να φτάσετε στον τελικό σας στόχο. Για παράδειγμα, να πείτε στον εργοδότη σας ότι έχετε αντίθετη άποψη και να εξηγήσετε γιατί.
Η αυτοπεποίθηση δεν είναι αξιοζήλευτο χαρακτηριστικό της προσωπικότητας με το οποίο γεννιούνται μερικοί άνθρωποι. Η αυτοπεποίθηση είναι το αποτέλεσμα της διαχείρισης των ανασφαλειών και της αυτοαποτελεσματικότητας.
Αύξηση αυτοπεποίθησης
Δεν χρειάζεται να υποφέρετε από χαμηλή αυτοπεποίθηση και αυτοεκτίμηση. Μπορείτε να αποκτήσετε αυτοπεποίθηση και να νιώσετε καλύτερα με τον εαυτό σας. Μπορείτε να σταματήσετε να βάζετε εσείς εμπόδια και τρικλοποδιές στην ευτυχία του εαυτού σας!
Η ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ μπορεί να σας βοηθήσει να βελτιώσετε την αυτοεκτίμησή σας σημαντικά. Για τον ίδιο στόχο, υπάρχουν βοηθήματα τα οποία μπορούν να επιταχύνουν τα μέγιστα το διάστημα που θα χρειαστεί, όπως το EMDR (για την επεξεργασία των ψυχολογικών τραυμάτων).