Σελήνιο

Το σελήνιο είναι ένα ιχνοστοιχείο που υπάρχει φυσικά στο νερό και σε κάποιες τροφές. Οι άνθρωποι χρειάζονται πολύ μικρό ποσοστό σεληνίου, το οποίο παίζει σημαντικό ρόλο στο μεταβολισμό.

Γιατί είναι σημαντικό το σελήνιο;

Το σελήνιο έχει προσελκύσει την προσοχή λόγω των αντιοξειδωτικών του ιδιοτήτων. Ειδικότερα, τα αντιοξειδωτικά συμβάλλουν στην προστασία των κυττάρων από οξειδωτικές βλάβες, σύμφωνα με τα διαθέσιμα ερευνητικά δεδομένα. Ορισμένες παρατηρητικές μελέτες υποδηλώνουν πιθανή συσχέτιση μεταξύ επαρκών επιπέδων σεληνίου και μειωμένου κινδύνου εμφάνισης καρκίνου του προστάτη. Ωστόσο, τα αποτελέσματα δεν είναι οριστικά και απαιτείται περαιτέρω έρευνα.

Μεταξύ των υγιών ανθρώπων, η ανεπάρκεια του σεληνίου είναι ασυνήθιστη. Αλλά κάποιες καταστάσεις, όπως ο HIV, η νόσος του Crohn και άλλες, συνδέονται με τα χαμηλά επίπεδα σεληνίου. Οι άνθρωποι που θρέφονται ενδοφλέβια έχουν πιθανότητες να εμφανίσουν χαμηλά επίπεδα σεληνίου.

Οφέλη σεληνίου

1. Αντιοξειδωτική δράση

Το σελήνιο αποτελεί συμπαράγοντα για πολλά αντιοξειδωτικά ένζυμα όπως η υπεροξειδάση της γλουταθειόνης, της οποίας ο κύριος ρόλος είναι να συμβάλλει στην προστασία των ιστών από την οξειδωτική βλάβη. Το σώμα μας χρειάζεται σελήνιο για να μπορεί να ωφεληθεί από τα αντιοξειδωτικά που καταπολεμούν τη φλεγμονή και τις ελεύθερες ρίζες.¹

2. Υγεία ανοσοποιητικού συστήματος

Το σελήνιο συμβάλλει στη φυσιολογική κυτταρική λειτουργία και αυτό είναι ένα πολύ σημαντικό κομμάτι για την υγεία του ανοσοποιητικού συστήματος. Το σελήνιο είναι αναγκαίο για τη σωστή λειτουργία των ουδετερόφιλων, των μακροφάγων, των ΝΚ κυττάρων, των Τ-λεμφοκυττάρων, και άλλων μηχανισμών του ανοσοποιητικού. Όλα αυτά συμβάλλουν στη φυσιολογική λειτουργία της άμυνας του οργανισμού έναντι μολύνσεων, σύμφωνα με τα βιοϊατρικά δεδομένα.

3. Υγεία του θυρεοειδή

Το σελήνιο βοηθά το σώμα στο μεταβολισμό των ορμονών του θυρεοειδή, οι οποίες βοηθούν στη ρύθμιση του μεταβολισμού, της πέψης και της διάθεσης. Σε ορισμένες κλινικές μελέτες, η χορήγηση σεληνίου σε άτομα με αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα, σε συνδυασμό με φαρμακευτική αγωγή, έχει συσχετιστεί με μείωση των αντιθυρεοειδικών αντισωμάτων. Ωστόσο, η χρήση του ως θεραπευτικής αγωγής απαιτεί ιατρική εκτίμηση και παρακολούθηση. Ορισμένες μελέτες έχουν διερευνήσει τη συσχέτιση της επαρκούς πρόσληψης σεληνίου με τη μεταγεννητική λειτουργία του θυρεοειδή, τα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά αλλά όχι οριστικά.²

Σελήνιο και κίνδυνος καρκίνου: τι δείχνει η έρευνα

Το σελήνιο διαθέτει αντιοξειδωτική δράση που, σύμφωνα με ερευνητικά δεδομένα, ενδέχεται να συσχετίζεται με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης ορισμένων μορφών καρκίνου, χωρίς να αποτελεί θεραπευτική αγωγή. Ορισμένες παρατηρητικές μελέτες έχουν συσχετίσει υψηλότερα επίπεδα σεληνίου με μειωμένο κίνδυνο για καρκίνο του προστάτη και παχέος εντέρου, αλλά δεν έχουν επιβεβαιώσει οριστικά αυτή τη σχέση. Τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα υποδηλώνουν πιθανή συσχέτιση της επαρκούς πρόσληψης σεληνίου με τη διατήρηση της γενικής υγείας· ωστόσο, δεν υπάρχουν οριστικά αποδεικτικά στοιχεία ότι το σελήνιο «αποδεδειγμένα» μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου.

Πηγές σεληνίου

Τα ποσοστά του σεληνίου στις τροφές μπορεί να ποικίλλουν ανάλογα με το ποσοστό του σεληνίου που υπάρχει στο χώμα που μεγαλώνει το φυτό. Τα φυτά που παίρνουν το σελήνιο από το έδαφος, επηρεάζουν και το ποσοστό του σεληνίου στα ζώα που καταναλώνουν αυτά τα φυτά. Οι ζωικές πρωτεΐνες είναι γενικά καλές πηγές σεληνίου. Τα θαλασσινά και τα βραζιλιάνικα φιστίκια είναι τροφές με υψηλή περιεκτικότητα σε σελήνιο αν και υπάρχει στο ψωμί, στα δημητριακά, στο κόκκινο κρέας και στα αυγά. Τροφές που περιέχουν σελήνιο περιλαμβάνουν:

Βραζιλιάνικα φιστίκια
Ψάρια και οστρακοειδή
Βοδινό κρέας
Γαλοπούλα
Κοτόπουλο
Εμπλουτισμένα δημητριακά
Ψωμί ολικής άλεσης
Φασόλια, φακές

Συνιστώμενη πρόσληψη και όριο ασφάλειας

Η ημερήσια πρόσληψη σεληνίου πρέπει να προέρχεται κατά προτεραιότητα από τη διατροφή, εκτός αν υπάρχει συγκεκριμένη ιατρική ένδειξη για συμπλήρωμα. Η υπερβολική λήψη μπορεί να είναι επιβλαβής, γι’ αυτό τα συμπληρώματα δεν πρέπει να λαμβάνονται αλόγιστα ή παράλληλα από πολλά διαφορετικά προϊόντα. Για ακριβείς συστάσεις ανά ηλικία, φύλο και κλινική κατάσταση, είναι χρήσιμη η αναφορά σε επίσημες οδηγίες υγειονομικών φορέων.³

Ποιοι είναι οι κίνδυνοι στην πρόσληψη σεληνίου;

Παρενέργειες: Η φυσιολογική πρόσληψη σεληνίου συνήθως δεν έχει παρενέργειες. Όμως η υπερβολική πρόσληψη σεληνίου μπορεί να προκαλέσει κακή αναπνοή, πυρετό και ναυτία όπως και προβλήματα στο ήπαρ, στους νεφρούς και στην καρδιά.
Αλληλεπιδράσεις: Το σελήνιο μπορεί να αλληλεπιδρά με άλλα φάρμακα και συμπληρώματα διατροφής, όπως τα αντιόξινα, κάποια χημειοθεραπευτικά φάρμακα, τα κορτικοστεροειδή, την νιασίνη, τις στατίνες που χορηγούνται για τη μείωση της χοληστερόλης και τα αντισυλληπτικά χάπια.

Βιβλιογραφία

1.Rayman, M. P., et al. (2012). Selenium and human health. The Lancet, 379(9822), 1256–1268. [link]
2.Winther, K. H., et al. (2020). Selenium in thyroid disorders — essential knowledge for clinicians. Nature Reviews Endocrinology, 16(3), 165–176. [link]
3.National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements. (2026). Selenium: Health Professional Fact Sheet. [link]

Σελήνιο: τα οφέλη του στην υγεία