Γλουταθειόνη: ιδιότητες και οφέλη στην υγεία

Γλουταθειόνη

Η γλουταθειόνη είναι μια οργανική χημική ένωση που υπάρχει φυσιολογικά στο σώμα μας. Η σύνθεσή της λαμβάνει χώρα στο ήπαρ και στα νευρικά κύτταρα του κεντρικού νευρικού συστήματος. Από βιοχημικής άποψης η γλουταθειόνη είναι ένα τριπεπτίδιο με τρία αμινοξέα, την L-κυστεΐνη, την γλυκίνη και το L-γλουταμινικό οξύ.

Για να το θέσουμε απλά, αποτελεί ένα από τα πιο ισχυρά "εργαλεία" του οργανισμού για την απομάκρυνση επιβλαβών ουσιών. Παράγεται στα κύτταρά μας και λειτουργεί ως ασπίδα προστασίας απέναντι σε στρεσογόνους παράγοντες του περιβάλλοντος και της καθημερινής φθοράς.

Ιδιότητες γλουταθειόνης

Η γλουταθειόνη είναι ένα αντιοξειδωτικό, ένα μόριο που συνδέεται με τη διαχείριση των ελεύθερων ριζών στο σώμα. Οι ελεύθερες ρίζες είναι ασταθή μόρια που σχηματίζονται σε απόκριση σε παράγοντες όπως η διατροφή και το περιβάλλον. Όταν οι ελεύθερες ρίζες υπερισχύουν των αντιοξειδωτικών, τότε συμβαίνει οξειδωτική βλάβη στα κύτταρα. Αυτό μπορεί να οδηγήσει στην φλεγμονή και σε πολλά θέματα υγείας όπως η υψηλή αρτηριακή πίεση και ο διαβήτης μέχρι την άνοια-Alzheimer.

Τα αντιοξειδωτικά είναι απαραίτητα για την υγεία μας. Το σώμα παράγει μόνο του κάποια αντιοξειδωτικά αλλά τα περισσότερα πηγάζουν από εξωτερικές πηγές όπως η διατροφή ή τα συμπληρώματα διατροφής.

Η γλουταθειόνη παίζει κύριο ρόλο:

• Στο μεταβολισμό των τοξινών και των ουσιών που προκαλούν καρκίνο.
• Στη φυσιολογική σύνθεση και επιδιόρθωση του DNA.
• Στην παραγωγή πρωτεϊνών και προσταγλαδίνης, μιας ένωσης που δρα σαν ορμόνη.
• Στην ενεργοποίηση ενζύμων.

Η γλουταθειόνη επίσης συμβάλλει στη διάσπαση των θρεπτικών συστατικών και στην ρύθμιση λειτουργιών του σώματος, όπως η ανοσολογική απόκριση.

Οφέλη γλουταθειόνης

1. Ο ρόλος της στο οξειδωτικό στρες

Το οξειδωτικό στρες είναι μια κατάσταση στην οποία υπάρχει ανισορροπία ανάμεσα στην παραγωγή ελεύθερων ριζών και στην ικανότητα του σώματος να τις καταπολεμήσει. Στην κλινική μου εμπειρία, παρατηρώ συχνά πως η χρόνια έκθεση στο ψυχολογικό στρες μπορεί να αποτελέσει σοβαρό επιβαρυντικό παράγοντα, εντείνοντας το οξειδωτικό φορτίο στον οργανισμό και επηρεάζοντας τόσο τη σωματική όσο και την ψυχική ανθεκτικότητα.

Τα υψηλά επίπεδα οξειδωτικού στρες είναι πρόδρομος πολλών ασθενειών, όπως ο διαβήτης, ο καρκίνος και η ρευματοειδής αρθρίτιδα. Η γλουταθειόνη συμμετέχει στους μηχανισμούς αντιμετώπισης του οξειδωτικού στρες από τον οργανισμό.

Μελέτες που έχουν γίνει έδειξαν ότι τα χαμηλά επίπεδα γλουταθειόνης οδηγούν στην αύξηση του οξειδωτικού στρες, που μπορεί να προκαλέσει καρκίνο. Επίσης τα υψηλά επίπεδα γλουταθειόνης αυξάνουν τα επίπεδα των αντιοξειδωτικών και έτσι τα κύτταρα έχουν μεγαλύτερη αντοχή στο οξειδωτικό στρες.

2. Συσχέτιση με την ψωρίαση

Η σχέση της γλουταθειόνης με την ψωρίαση έχει μελετηθεί περιορισμένα και δεν τεκμηριώνει αυτόνομη θεραπευτική χρήση. Η πρωτεΐνη ορού γάλακτος έχει εμπλουτιστεί προηγουμένως με γλουταθειόνη.

3. Επίδραση στους ηπατικούς δείκτες

Ο θάνατος των κυττάρων στο ήπαρ μπορεί να επιδεινωθεί από την ανεπάρκεια αντιοξειδωτικών, όπως η γλουταθειόνη. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε λιπώδη νόσο του ήπατος σε όσους καταναλώνουν ή όχι υπερβολικές ποσότητες αλκοόλ. Σε ορισμένες μελέτες έχουν παρατηρηθεί συσχετίσεις με ηπατικούς βιοδείκτες, χωρίς αυτό να αρκεί για κλινικό ισχυρισμό θεραπείας ή βελτίωσης.

Μία μελέτη ανέφερε ερευνητικά ευρήματα μετά από ενδοφλέβια χορήγηση σε συγκεκριμένο πρωτόκολλο, χωρίς αυτό να αποτελεί σύσταση χρήσης. Οι συμμετέχοντες είχαν μια μείωση στη μηλονική διαλδεΰδη, ενός δείκτη που δείχνει την καταστροφή των κυττάρων του ήπατος.

Άλλη μελέτη περιέγραψε ευρήματα μετά από από του στόματος χορήγηση σε συνδυασμό με αλλαγές στον τρόπο ζωής, χωρίς να τεκμηριώνεται αυτόνομο θεραπευτικό αποτέλεσμα. Σε αυτή την περίπτωση το συμπλήρωμα περιείχε 300mg γλουταθειόνης και έπρεπε η λήψη του να είναι καθημερινή για 4 μήνες.

4. Γλουταθειόνη και διαβήτης

Τα μακροχρόνια υψηλά επίπεδα γλυκόζης (διαβήτης) στο αίμα έχουν άμεση σύνδεση με τα μειωμένα επίπεδα γλουταθειόνης. Αυτό μπορεί να προκαλέσει οξειδωτικό στρες και βλάβη στους ιστούς. Τα συμπληρώματα διατροφής με κυστεΐνη και γλυκίνη ενισχύουν τα επίπεδα της γλουταθειόνης. Επίσης έχουν μελετηθεί ως προς τη σχέση τους με δείκτες οξειδωτικού στρες σε άτομα με ανεξέλεγκτο διαβήτη.

Όσο μεγαλώνουμε, η παραγωγή της γλουταθειόνη μειώνεται, για αυτό οι μελέτες που έγιναν για να διερευνήσουν το ρόλο της γλουταθειόνης στην διαχείριση του βάρους και στην αντίσταση στην ινσουλίνη στους ηλικιωμένους, έδειξαν ότι τα χαμηλά επίπεδα γλουταθειόνης συνδέονταν με μικρότερη καύση του λίπους και υψηλότερα ποσοστά αποθήκευσης λίπους στο σώμα.

5. Έρευνες για τη νόσο Parkinson

Η νόσος του Parkinson επηρεάζει το κεντρικό νευρικό σύστημα και έχει συμπτώματα όπως το τρέμουλο. Είναι μια νόσος που δεν έχει θεραπεία. Έχουν δημοσιευθεί περιορισμένα ερευνητικά δεδομένα για τη γλουταθειόνη στη νόσο Parkinson, χωρίς επαρκή τεκμηρίωση για καθιερωμένη συμπτωματική ωφέλεια.¹ Sharer, N. M., et al. (1995). Clinical Trial of 24 Hours' Treatment with Glutathione Precursors in Acute Pancreatitis. Clinical Drug Investigation, 10(3), 147-157.

Απαιτούνται επιπλέον μελέτες και δεν τεκμηριώνεται σήμερα ως καθιερωμένη θεραπευτική επιλογή.

6. Γλουταθειόνη και αυτοάνοσα νοσήματα

Η χρόνια φλεγμονή που προκαλείται από τα αυτοάνοσα νοσήματα αυξάνει το οξειδωτικό στρες. Αυτά τα νοσήματα περιλαμβάνουν τη ρευματοειδή αρθρίτιδα, τη κοιλιοκάκη, και τον ερυθηματώδη λύκο. Η γλουταθειόνη έχει μελετηθεί σε σχέση με μηχανισμούς οξειδωτικού στρες, χωρίς να τεκμηριώνεται θεραπευτική ρύθμιση της ανοσολογικής απόκρισης. Στα αυτοάνοσα νοσήματα το ανοσοποιητικό σύστημα προσβάλλει συγκεκριμένους κυτταρικούς στόχους, ενώ η γλουταθειόνη αποτελεί μέρος των φυσικών αντιοξειδωτικών συστημάτων των μιτοχονδρίων.

7. Αναπνευστικό σύστημα

Η Ν-ακετυλοκυστεΐνη είναι ένα φάρμακο που χρησιμοποιείται για την θεραπεία καταστάσεων όπως το άσθμα και η κυστική ίνωση. Χρησιμοποιείται συχνά για τη διαχείριση των εκκρίσεων του αναπνευστικού. Παράλληλα, μελετάται για την πιθανή επίδρασή της στους δείκτες φλεγμονής. Η Ν-ακετυλοκυστεΐνη είναι υποπροϊόν της γλουταθειόνης.

8. Κυκλοφορικό σύστημα και κινητικότητα

Σημαντικά είναι επίσης τα ευρήματα σχετικά με την περιφερική αρτηριακή νόσο, η οποία είναι μια κατάσταση στην οποία οι περιφερικές αρτηρίες φράζουν από τον σχηματισμό πλακών. Αυτό συνήθως συμβαίνει στα πόδια. Υπάρχουν περιορισμένες ερευνητικές αναφορές για τη σχέση της γλουταθειόνης με δείκτες κυκλοφορίας, χωρίς επαρκή βάση για θεραπευτικό ισχυρισμό. Οι συμμετέχοντες που λάμβαναν γλουταθειόνη αντί του placebo κάνανε ενδοφλέβιες ενέσεις 2 φορές την ημέρα για 5 πέντε ημέρες.

Πηγές γλουταθειόνης

Η γλουταθειόνη υπάρχει φυσικά σε πολλά φρούτα και λαχανικά. Τα γαλακτοκομικά προϊόντα, τα δημητριακά και το ψωμί έχουν γενικά χαμηλά επίπεδα γλουταθειόνης. Τα φρούτα και τα λαχανικά είναι πλούσια σε γλουταθειόνη, όπως και τα φρέσκα κρέατα.

Η γλουταθειόνη υπάρχει σε μερικά φαγητά, αν και το μαγείρεμα και η παστερίωση της μειώνουν σημαντικά τα επίπεδά της. Η γλουταθειόνη απαντάται σε διάφορα τρόφιμα, όπως φρέσκα φρούτα, λαχανικά και άλλα τρόφιμα στο πλαίσιο μιας ισορροπημένης διατροφής.

Τα συμπληρώματα διατροφής με γλουταθειόνη είναι πολύ δημοφιλή και υπάρχουν πολλές διαθέσιμες επιλογές. Ωστόσο, η χρήση ενέσιμης γλουταθειόνης απαιτεί προσοχή καθώς οργανισμοί υγείας έχουν εκδώσει προειδοποιήσεις για πιθανούς κινδύνους.² Sonthalia, S., et al. (2016). Glutathione as a skin whitening agent: Facts, myths, evidence and controversies. Indian Journal of Dermatology, Venereology and Leprology, 82(3), 262-272. ³ FDA highlights concerns with using dietary ingredient glutathione to compound sterile injectable drugs Αν και η γλουταθειόνη έχει ζωτικό ρόλο στο σώμα, τα οφέλη της συνδέονται εν μέρει με την κυστεΐνη που αποτελεί δομικό της συστατικό. Τα συμπληρώματα διατροφής με Ν-ακετυλοκυστεΐνη, παρέχουν τα επίπεδα της κυστεΐνης που είναι απαραίτητα για την σύνθεση της γλουταθειόνης.

Βιβλιογραφία

1. ↸1.Sharer, N. M., et al. (1995). Clinical Trial of 24 Hours' Treatment with Glutathione Precursors in Acute Pancreatitis. Clinical Drug Investigation, 10(3), 147-157. [link]
2. ↸2.Sonthalia, S., et al. (2016). Glutathione as a skin whitening agent: Facts, myths, evidence and controversies. Indian Journal of Dermatology, Venereology and Leprology, 82(3), 262-272. [link]
3. ↸3.FDA highlights concerns with using dietary ingredient glutathione to compound sterile injectable drugs [link]