Αρρυθμίες, άγχος και καυτηριασμός (ablation)

Στρατηγικές Διαχείρισης Αρρυθμιών

Οι αρρυθμίες αποτελούν διαταραχές στον καρδιακό ρυθμό (ταχυκαρδία, βραδυκαρδία) και μπορεί να προκαλούν συμπτώματα όπως η ζαλάδα, τάσεις λιποθυμίας ή αίσθημα παλμών, τα οποία επηρεάζουν σημαντικά την ποιότητα ζωής των ανθρώπων. Σε κάποιες περιπτώσεις οι αρρυθμίες και το άγχος συνδέονται.¹ Lambiase, P. D., et al. (2023). Psychological stress, the central nervous system and arrhythmias Βέβαια, οι αρρυθμίες μπορούν να αντιμετωπιστούν με πολλούς τρόπους.

1. Αλλαγές στον τρόπο ζωής

Μερικές φορές υπάρχει μια σύνδεση ανάμεσα στις αρρυθμίες και σε αλλά θέματα υγείας. Για παράδειγμα, κάποιες αρρυθμίες έχουν σχέση με την καφεΐνη, το αλκοόλ, το άγχος, τις δραστηριότητες που οδηγούν στην έκρηξη αδρεναλίνης, την αφυδάτωση, την κόπωση ή θέματα υγείας.

Αν αναγνωριστούν οι αιτίες της αρρυθμίας, η διαχείριση μπορεί να περιλαμβάνει την αποφυγή των αιτίων, όπως η μείωση του αλκοόλ ή της καφεΐνης.

Η παχυσαρκία είναι άλλη μια κοινή αιτία των αρρυθμιών, και μπορεί να συνδέεται με άλλα θέματα υγείας και να προκαλεί υπνική άπνοια, υπέρταση ή διαβήτη. Η απώλεια βάρους σε αυτές τις περιπτώσεις συμβάλλει καθοριστικά στη βελτίωση του καρδιακού ρυθμού.

Άλλα θέματα υγείας μπορεί να προκαλούν αρρυθμίες, και η βέλτιστη διαχείριση αυτών των καταστάσεων να βοηθήσει στη μείωση των επεισοδίων της αρρυθμίας.

2. Φαρμακευτική αγωγή

Τα φάρμακα μπορεί να είναι ένας δόκιμος τρόπος για τη διαχείριση και τη μείωση του κινδύνου εμφάνισης του ακανόνιστου καρδιακού ρυθμού. Αυτά τα φάρμακα ανήκουν σε διάφορες κατηγορίες και περιλαμβάνουν:

• Β-αναστολείς: μειώνουν την ευαισθησία της καρδιάς στην αδρεναλίνη και περιλαμβάνουν φάρμακα όπως η μετοπρολόλη, ατενολόλη.
• Αναστολείς καναλιών ασβεστίου: μειώνουν τα ηλεκτρικά σήματα που ταξιδεύουν από το πάνω μισό έως το κάτω μισό της καρδιάς και περιλαμβάνουν φάρμακα όπως η διλτιαζέμη και η βεραπαμίλη.
• Αντιαρρυθμικά φάρμακα: αλλάζουν την ηλεκτρική δραστηριότητα των κυττάρων της καρδιάς και περιλαμβάνουν φάρμακα όπως η φλεκαϊνίδη, η προπαφαινόνη κ.α.

Τα φάρμακα που μειώνουν την πήξη του αίματος, τα αντιπηκτικά, συνταγογραφούνται όταν υπάρχει αρρυθμία ή κάποιο άλλο καρδιακό πρόβλημα που θα μπορούσε να οδηγήσει σε σχηματισμό θρόμβων ή εγκεφαλικό (όπως η ασπιρίνη, η βαρφαρίνη).

3. Επεμβάσεις

Ο στόχος σε κάθε διαδικασία για την αρρυθμία είναι ο περιορισμός των συμπτωμάτων και η μείωση του κινδύνου ώστε οι ασθενείς να έχουν μια καλή ποιότητα ζωής.³ Cai‐Hua Sang et al. 2013). Depression, Anxiety, and Quality of Life After Catheter Ablation in Patients With Paroxysmal Atrial Fibrillation. Οι διαδικασίες για την αρρυθμία μπορεί να είναι γρήγορες, μη επεμβατικές αλλά και πιο δύσκολες που απαιτούν νοσοκομειακή περίθαλψη.

Κάποιες διαδικασίες ηλεκτροφυσιολογίας περιλαμβάνουν:

Καρδιομετατροπή

Αυτή η διαδικασία είναι μια γρήγορη "επαναφορά" της καρδιάς και είναι πολύ αποτελεσματική ώστε η καρδιά να επανέλθει στο φυσιολογικό της ρυθμό. Δυστυχώς, δεν αποκλείει την πιθανότητα αρρυθμιών στο μέλλον.

Στη διάρκεια αυτής της διαδικασίας, ένα γρήγορο ηλεκτροσόκ γίνεται στην καρδιά με την χρήση δύο μεγάλων αυτοκόλλητων επιθεμάτων που τοποθετούνται στο στήθος και την πλάτη. Το σοκ προκαλεί ξαφνική σύσπαση των μυών του στήθους, γίνεται με αναισθησία για να αποφευχθεί ο πόνος ή η δυσφορία.

Βηματοδότης

Ο βηματοδότης είναι μια μικρή ηλεκτρική συσκευή που εμφυτεύεται κάτω από το δέρμα, συνήθως ακριβώς κάτω από την κλείδα στο στήθος, και είναι συνδεδεμένη σε ένα, δύο ή τρία μικρά ηλεκτρικά καλώδια που περνούν μέσα από μια φλέβα και στη συνέχεια μέσα στην καρδιά.

Ο βηματοδότης συχνά χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση του ασυνήθιστα αργού καρδιακού παλμού που προκαλεί συμπτώματα όπως η ζαλάδα, η υπνηλία, η κόπωση, η αδυναμία άσκησης, η δύσπνοια ή η λιποθυμία. Η βραδυκαρδία μπορεί να είναι επικίνδυνη.

Εμφυτεύσιμος απινιδωτής

Είναι μια διαφορετική ηλεκτρική συσκευή που εμφυτεύεται κάτω από το δέρμα, κάτω από το οστό της κλείδας στο στήθος, όπως ο βηματοδότης, με ένα ή περισσότερα καλώδια που περνούν στην κυκλοφορία του αίματος και την καρδιά.

Συνήθως έχει τις ίδιες λειτουργίες με τον βηματοδότη, και μπορεί να ρυθμίσει τον αργό καρδιακό ρυθμό. Αυτή η συσκευή έχει την ικανότητα να μεταφέρει ηλεκτρικά σήματα για να βγάλει την καρδιά από έναν απειλητικό για τη ζωή γρήγορο καρδιακό ρυθμό (όπως η κοιλιακή ταχυκαρδία).

Η συσκευή αυτή εμφυτεύεται σε ανθρώπους που έχουν επιβιώσει από καρδιακή ανακοπή ή όσους έχουν καρδιακά προβλήματα που τους θέτουν σε κίνδυνο. Τέτοια καρδιακά προβλήματα περιλαμβάνουν την αδύναμη καρδιά (λόγω εμφράγματος, ιϊκών λοιμώξεων, φλεγμονής στην καρδιά), και άλλων καταστάσεων όπου η καρδιά μπορεί να είναι αδύναμη, όπως η καρδιομυοπάθεια. Επίσης, κάποιες κληρονομικές καρδιοπάθειες δημιουργούν κίνδυνο για αρρυθμίες όπως η υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια.

Κατάλυση (ablation) με καθετήρα

Είναι μια ελάχιστα επεμβατική μέθοδος αντιμετώπισης για τις αρρυθμίες. Αυτή η διαδικασία εφαρμόζεται για να βρεθεί και να αντιμετωπιστεί ο ανώμαλος ιστός της καρδιάς, διορθώνοντας τον καρδιακό ρυθμό.

Είναι μια διαδικασία όπου λεπτοί καθετήρες περνούν μέσα από τις φλέβες ή/και τις αρτηρίες της βουβωνικής χώρας, και οδηγούνται μέσα στην καρδιά για να εκτελέσουν πολύ λεπτομερείς ηλεκτρικές δοκιμές της καρδιάς.

Όταν εντοπίζονται ανώμαλα ηλεκτρικά σημεία ή βραχυκυκλώματα, μπορούν να χρησιμοποιηθούν πολύ ακριβείς τεχνικές θέρμανσης (καυτηριασμός) ή ψύξης με στόχο την εξάλειψη των προβληματικών σημείων, για την αντιμετώπιση ή τη διαχείριση των αρρυθμιών και των έκτακτων συστολών.

Η διαδικασία αυτή μπορεί να γίνει για τον έλεγχο των συμπτωμάτων, να μειώσει την ανάγκη για φάρμακα και να βελτιώσει την ποιότητα ζωής των ασθενών.

Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται ablation;

Το ablation αντιμετωπίζει αποτελεσματικά τις περισσότερες ταχυκαρδίες. Είναι γενικά, η επιλογή πρώτης γραμμής όταν κάποιος έχει συμπτωματική ή απειλητική για τη ζωή αρρυθμία. Ο καρδιολόγος προτείνει αυτή τη διαδικασία αν έχετε ακανόνιστο καρδιακό ρυθμό που τα φάρμακα δεν μπορούν να ελέγξουν επαρκώς.

Η διαδικασία αυτή ενδείκνυται για την αντιμετώπιση των εξής αρρυθμιών:

• Κολπική μαρμαρυγή και κολπικός πτερυγισμός: αυτές κάνουν τις άνω κοιλότητες της καρδιάς σας (που ονομάζονται κόλποι) να χτυπούν ακανόνιστα και αναποτελεσματικά. Ως αποτέλεσμα των ακανόνιστων παλμών που οδηγούν σε συσσώρευση αίματος στους κόλπους, η κολπική μαρμαρυγή και ο κολπικός πτερυγισμός μπορεί να προκαλούν το σχηματισμό θρόμβων που μπορούν να ταξιδέψουν παντού στο σώμα, και να προκαλέσουν εγκεφαλικό επεισόδιο.
• Υπερκοιλιακή ταχυκαρδία: τα άτομα με υπερκοιλιακή ταχυκαρδία βιώνουν επεισόδια γρήγορων, ακανόνιστων καρδιακών παλμών (300 παλμοί το λεπτό). Η καρδιά μπορεί να αντλεί αίμα φυσιολογικά, αλλά τα επαναλαμβανόμενα επεισόδια υπερκοιλιακής ταχυκαρδίας μπορεί να καταστρέψουν την καρδιά με τον καιρό.
• Κοιλιακή ταχυκαρδία: οι κάτω κοιλίες μπορεί να αρχίσουν να χτυπούν πολύ γρήγορα. Αυτή είναι μια επικίνδυνη αρρυθμία που μπορεί να οδηγεί σε καρδιακό επεισόδιο.

Ένας καρδιολόγος μπορεί να προτείνει την ablation αν ένας ασθενής διατρέχει μεγάλο κίνδυνο για αιφνίδια καρδιακή ανακοπή (όταν η καρδιά σταματά χωρίς προειδοποίηση). Όταν η αιτία της καρδιακής ανακοπής δεν είναι προφανής, τότε ο καρδιολόγος θα τοποθετήσει καθετήρες για να μελετήσει το ρυθμό της καρδιάς από μέσα. Αυτή είναι μια μελέτη ηλεκτροφυσιολογίας, η οποία βοηθά στην αξιολόγηση του τύπου του ανωμάλου ρυθμού που προκάλεσε την καρδιακή ανακοπή.

Διαχείριση υποτροπής και προσδοκίες

Στην πραγματικότητα, τα ποσοστά επιτυχίας είναι υψηλά. Για την παροξυσμική κολπική μαρμαρυγή, η επιτυχία της πρώτης επέμβασης κυμαίνεται στο 70-80%, ενώ το ποσοστό αυτό μπορεί να ξεπεράσει το 90% αν χρειαστεί και δεύτερη επαναληπτική διαδικασία. Ακόμη και σε πιο δύσκολες περιπτώσεις (εμμένουσα μορφή), η μείωση του φορτίου της αρρυθμίας βελτιώνει δραματικά την ποιότητα ζωής.

Γενικά, η επανεμφάνιση μιας έκτακτης συστολής ή ταχυκαρδίας αμέσως μετά την επέμβαση δεν πρέπει να προκαλεί ανησυχία. Ο καρδιακός ιστός χρειάζεται χρόνο για να επουλωθεί. Ενώ παραδοσιακά οριζόταν στους 3 μήνες, οι νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες (2024) τείνουν να τη μειώσουν στις 8 εβδομάδες, καθώς οι σύγχρονες τεχνικές προκαλούν λιγότερη φλεγμονή. Σε αυτό το διάστημα, οι αρρυθμίες είναι αναμενόμενες.

Η πιθανότητα υποτροπής εξαρτάται από συγκεκριμένους προγνωστικούς παράγοντες. Η ανάγκη για επαναληπτική επέμβαση είναι πιθανότερη σε περιπτώσεις:

• Αρρύθμιστης υπέρτασης και παχυσαρκίας.
• Υπνικής άπνοιας που δεν αντιμετωπίζεται.
• Μεγάλης διάτασης του κόλπου ή μακροχρόνιας ύπαρξης της αρρυθμίας.

Η ρύθμιση αυτών των παραγόντων αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες επιτυχίας.

Προετοιμασία για ablation

Πριν από το ablation είναι ανάγκη να ακολουθήσετε πιστά τις οδηγίες του γιατρού σας σχετικά με τη διακοπή αντιπηκτικών φαρμάκων και τη λήψη τροφής.

Είναι σημαντικό να συζητήσετε με τον γιατρό σας αν θα γίνει διακοπή ή συνέχιση των αντιπηκτικών, καθώς η σύγχρονη τάση ευνοεί τη μη διακοπή για την ελαχιστοποίηση του κινδύνου.

Τι συμβαίνει στη διάρκεια του ablation;

1. Ο γιατρός θα εισάγει έναν μικρό σωλήνα (θήκη) μέσα από το δέρμα σας και σε μια αρτηρία ή φλέβα για να δημιουργήσει ένα άνοιγμα (ένα αιμοφόρο αγγείο στη βουβωνική χώρα, το χέρι, το πόδι ή τον λαιμό σας). Στη συνέχεια θα εισάγει τα ηλεκτρόδια του καθετήρα στη θήκη, περνά τους καθετήρες μέσα από τη φλέβα ή την αρτηρία σας και μέχρι την καρδιά σας.
2. Χαρτογραφεί την προβληματική περιοχή, ώστε να γνωρίζει ποιον ιστό να αντιμετωπίσει. Χρησιμοποιεί τον καθετήρα για να αντιμετωπίσει τον ανώμαλο καρδιακό ιστό και να μπλοκάρει τον ανώμαλο ρυθμό. Απομακρύνει τον καθετήρα και τη θήκη από την αρτηρία ή τη φλέβα και χρησιμοποιεί ειδικά ράμματα για να αποτρέψει την αιμορραγία. Η διαδικασία χρειάζεται 2-4 ώρες για να ολοκληρωθεί.

Ποια είναι τα βήματα μετά το ablation;

Μετά ο ασθενής πάει στο δωμάτιο ανάνηψης και μένει εκεί για αρκετές ώρες υπό συνεχή παρακολούθηση. Μπορεί να χρειαστεί να μείνει στο νοσοκομείο για 6-8 ώρες μετά τη διαδικασία. Ανάλογα με την κατάσταση του, μπορεί να γυρίσει σπίτι του την ίδια μέρα ή να περάσει τη νύχτα στο νοσοκομείο. Όταν είναι έτοιμος να επιστρέψει σπίτι του, ο ασθενής θα λάβει λεπτομερείς οδηγίες από τον γιατρό.

Ρίσκο/Όφελος ablation

Το ablation είναι μια ελάχιστα επεμβατική μέθοδος που συνήθως δεν απαιτεί να μείνει ο ασθενής πολλές μέρες στο νοσοκομείο. Μπορεί να επαναφέρει τον φυσιολογικό καρδιακό ρυθμό όταν τα φάρμακα δεν επαρκούν.

Το ablation με ενέργεια παλμικού πεδίου έχει ελάχιστη επίδραση στους παρακείμενους ιστούς (όπως τα νεύρα ή ο οισοφάγος), πράγμα που κάνει την μέθοδο ιδιαίτερα ασφαλή. Η επιτυχία της ablation ποικίλει ανάλογα με την ανωμαλία στο ρυθμό της καρδιάς που έχει ο κάθε ασθενής.

Το ρίσκο της διαδικασίας είναι μικρό. Οι ασθενείς σπάνια εμφανίζουν επιπλοκές, ειδικά σε νοσοκομεία που ειδικεύονται σε αυτή. Οι πιθανοί κίνδυνοι περιλαμβάνουν θρόμβους, βλάβη στα αιμοφόρα αγγεία, λοίμωξη ή αιμορραγία.

Χειρουργείο καρδιάς

Το χειρουργείο στην καρδιά γίνεται όταν:

• Τα φάρμακα ή οι ελάχιστα επεμβατικές διαδικασίες δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν την αρρυθμία.
• Η καρδιά του ασθενούς έχει ασυνήθιστο σχήμα.
• Οι ασθενείς έχουν και αλλά καρδιακά προβλήματα.

Βιβλιογραφία

1. ↸1.Lambiase, P. D., et al. (2023). Psychological stress, the central nervous system and arrhythmias [link]
2. ↸2.Nancy Frasure-Smith et al. (2012). Anxiety Sensitivity Moderates Prognostic Importance of Rhythm-Control Versus Rate-Control Strategies in Patients With Atrial Fibrillation and Congestive Heart Failure. [link]
3. ↸3.Cai‐Hua Sang et al. 2013). Depression, Anxiety, and Quality of Life After Catheter Ablation in Patients With Paroxysmal Atrial Fibrillation. [link]
4. ↸4.ESC (European Society of Cardiology). [link]