Jonathan Galindo
Στις μέρες μας, όπως και τα προηγούμενα χρόνια, κυκλοφορούν στον τύπο αναφορές που προειδοποιούν για μια επικίνδυνη διαδικτυακή πρόκληση. Λέγεται ότι υπάρχει ένα άτομο που γράφει σε παιδιά και νέους με το όνομα Jonathan Galindo και τους ενθαρρύνει να προχωρήσουν σε αυτοτραυματισμούς. Όπως και με παρόμοιες αναφορές στο παρελθόν, γρήγορα αποδείχθηκε ότι πρόκειται για φάρσα. Παρ' όλα αυτά, αξίζει να μιλήσουμε στα παιδιά και στους νέους για αυτό το φαινόμενο του Διαδικτύου.
Τι είναι το φαινόμενο "Jonathan Galindo";
Πρόκειται για μια διαδικτυακή φάρσα που στοχεύει στον εκφοβισμό παιδιών και εφήβων μέσω social media. Χρησιμοποιεί την παραμορφωμένη εικόνα ενός χαρακτήρα που θυμίζει τον "Goofy" (γνωστός ως "Dusky Sam") για να στέλνει απειλητικά μηνύματα ή να προκαλεί τους χρήστες σε επικίνδυνες δοκιμασίες (challenges).
Ακόμη κι αν δεν υπάρχει πραγματικός κίνδυνος από αυτή την υποτιθέμενη πρόκληση, ο φόβος των παιδιών και των νέων για την τρομακτική φιγούρα είναι πραγματικός. Τα παιδιά και οι έφηβοι θα πρέπει οπωσδήποτε να μάθουν ότι δεν υπάρχει λόγος να φοβούνται αυτή τη φιγούρα. Οι λογαριασμοί με το όνομα Jonathan Galindo και η ανατριχιαστική εικόνα προφίλ που βασίζεται στον χαρακτήρα κινουμένων σχεδίων Goofy είναι ψεύτικα προφίλ. Δημιουργούνται από άτομα που θέλουν να γελοιοποιήσουν τους άλλους με το να τους τρομάξουν. Εάν επικοινωνήσει μαζί σας ένα από αυτά τα προφίλ, συνιστάται να αναφέρετε αμέσως τον λογαριασμό στον διαχειριστή της πλατφόρμας ή να τον μπλοκάρετε. Γενικά, τα παιδιά και οι νέοι δεν πρέπει να ανταποκρίνονται σε προσπάθειες επικοινωνίας από αγνώστους.
Είναι πολύ σημαντικός ο ρόλος των μέσων ενημέρωσης σε αυτά τα φαινόμενα στο διαδίκτυο. Είτε πρόκειται για την Πρόκληση της Μπλε Φάλαινας, το Momo ή τον Jonathan Galindo, οι φερόμενες τάσεις δημιουργούνται εξαρχής από πολλές και δυσανάλογες αναφορές σε αυτές. Βέβαια, κάποια στιγμή δημοσιεύτηκαν πληροφορίες, με συστάσεις για δράση σχετικά με την αναφορά τέτοιων φαινομένων. Και στην παρούσα περίπτωση, το ενδιαφέρον για την φιγούρα τρόμου δημιουργήθηκε αρχικά από την αναφορά που έγινε γι' αυτήν. Το υψηλό προφίλ παρακινεί τους ανθρώπους να δημιουργούν ψεύτικα προφίλ και να επικοινωνούν με άλλους ανθρώπους για να τους τρομάξουν. Η υποτιθέμενη τρομακτική πρόκληση γίνεται έτσι μια αυτοεκπληρούμενη προφητεία. Για αρχές υπεύθυνης επικοινωνίας σχετικά με την αυτοκτονία και τον αυτοτραυματισμό στα ΜΜΕ και online, δείτε τον οδηγό του ΠΟΥ.1
Γιατί τα παιδιά είναι ευάλωτα σε τέτοιες προκλήσεις;
Από ψυχολογική σκοπιά, η εφηβεία χαρακτηρίζεται από αυξημένη ανάγκη για κοινωνική αποδοχή και φόβο αποκλεισμού (FOMO). Οι αλγόριθμοι των social media μπορούν να επιδεινώσουν αυτά τα συναισθήματα, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο άγχους και συμμετοχής σε viral τάσεις για επιβεβαίωση.
Πώς μπορούν οι ενήλικες να βοηθήσουν τα παιδιά και τους νέους;
Πρώτα από όλα είναι ανάγκη να παραμένουν ψύχραιμοι. Ειδικά για το συγκεκριμένο «challenge» δεν υπάρχουν στοιχεία ότι έχει οδηγήσει σε επιβεβαιωμένα επικίνδυνα περιστατικά, ωστόσο, ο φόβος που μπορεί να προκαλέσει είναι πραγματικός και χρειάζεται σοβαρή αντιμετώπιση. Οι υπερβολικές προειδοποιήσεις σχετικά με κινδύνους μπορούν να ενισχύσουν τους ήδη υπάρχοντες φόβους στα παιδιά και τους νέους.
Οι γονείς πρέπει να είναι κοντά στα παιδιά τους και να γνωρίζουν τι συμβαίνει στο διαδίκτυο και αν υπάρχει κάτι που τα ενοχλεί. Εάν είναι δυνατόν, καλό είναι να συμμετέχουν στις διαδικτυακές δραστηριότητες των παιδιών και των νέων με τρόπο κατάλληλο για την ηλικία τους και να καταστήσουν σαφές ότι είναι διαθέσιμοι για επικοινωνία σε περίπτωση που εμφανιστεί κάποιo πρόβλημα. Συχνά βλέπω γονείς να κατάσχουν τις συσκευές μόλις το παιδί αναφέρει έναν φόβο. Αυτό είναι λάθος τακτική. Το παιδί εκλαμβάνει την αφαίρεση του κινητού ως τιμωρία για την ειλικρίνειά του. Το αποτέλεσμα; Την επόμενη φορά που θα συναντήσει κάτι επικίνδυνο, δεν θα σας το πει για να μη χάσει την πρόσβασή του. Χτίστε μια σχέση "συμμαχίας" και όχι "αστυνόμευσης".
Οι γονείς είναι ανάγκη να μιλούν για αυτές τις προκλήσεις στα παιδιά, να τις εξετάζουν προσεκτικά για να καταλάβουν αν είναι επικίνδυνες ή όχι. Οι γονείς μπορούν να αναζητούν πληροφορίες και πρακτικές οδηγίες σε επίσημες, αξιόπιστες πηγές (π.χ. οργανισμούς δημόσιας υγείας ή φορείς ασφαλούς διαδικτύου).
Συχνά, παρόμοιο περιεχόμενο κυκλοφορεί ευρέως επειδή διαδίδεται αλυσιδωτά.2 Επομένως, εξηγήστε με τρόπο κατάλληλο για την ηλικία των παιδιών τι σημαίνει αυτό, ειδικά γιατί δεν χρειάζεται να τις φοβούνται και ότι δεν χρειάζεται να ανησυχούν για τυχόν αρνητικές συνέπειες αν δεν τις προωθήσουν.
Επισημάνετε στα παιδιά ότι πρέπει να αποφεύγουν να προωθούν σε άλλους αυτά τα μηνύματα. Ακόμα κι αν τα ίδια τα παιδιά δεν φοβούνται και πιστεύουν ότι το όλο θέμα είναι διασκεδαστικό: Ένα τέτοιο περιεχόμενο μπορεί να τρομάξει πολύ τους άλλους και ως εκ τούτου δεν πρέπει να προωθείται. Ανάλογα με το περιεχόμενο, η προώθηση μπορεί ακόμη και να έχει συνέπειες εάν, για παράδειγμα, υπάρχει απειλή βίας ή προτρέπει σε εγκληματικές πράξεις.
Οι γονείς πρέπει να λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τους φόβους των παιδιών και των νέων. Ακόμη και αν δεν υπάρχει κανένας λόγος για να φοβούνται, οι διάφορες φιγούρες τρόμου και οι ιστορίες που τις περιβάλλουν είναι σίγουρα τρομακτικές. Τα παιδιά και οι νέοι θα απευθυνθούν στους γονείς τους για τέτοιες ανησυχίες μόνο εάν αισθάνονται ότι τα λαμβάνουν σοβαρά υπόψη.
Ενημέρωση για τους κινδύνους του διαδικτύου
Το διαδίκτυο μπορεί να έχει σοβαρούς κινδύνους για τα παιδιά, όπως επικίνδυνες προκλήσεις, ιδέες και κουλτούρες. Τα παιδιά πρέπει να μάθουν να χρησιμοποιούν με ασφάλεια το διαδίκτυο. Αν ένα παιδί δέχεται σχόλια ή το προσεγγίζουν άγνωστοι στο διαδίκτυο τότε είναι σημαντικό να κάνετε καταγγελία στις αρμόδιες αρχές.
Αν δείτε ενδείξεις αυτοτραυματισμού ή επίμονης έντονης δυσφορίας, ζητήστε αξιολόγηση από ειδικό παιδοψυχίατρο.3
Φυσικά, αν το ανήλικο παιδί σας έχει πέσει θύμα κάποιας πρόκλησης στο διαδίκτυο είναι σημαντικό να ζητήσετε αξιολόγηση από παιδοψυχίατρο και, αν κριθεί απαραίτητο, να ξεκινήσει ψυχολογική/ψυχοθεραπευτική υποστήριξη, ώστε να ενισχυθούν η αυτοπεποίθηση και η αυτοεκτίμησή του.
Βιβλιογραφία
- 1.World Health Organization. Preventing suicide: a resource for media professionals. [link]
- 2.Fassi, L., et al. (2024). Social media use and internalizing symptoms in clinical and community adolescent samples: A systematic review and meta-analysis. JAMA Pediatrics, 178(8), 814–822. [link]
- 3.Hawton, K., et al. (2012). Self-harm and suicide in adolescents. The Lancet, 393(10186), 2373–2385. [link]