Κορωνοϊός: η καραντίνα προκαλεί φόβο και πανικό


Κορωνοϊός ή παρανοϊός (ο ιός της παράνοιας);

Αποφασίσαμε να γράψουμε κάποια πράγματα στην ιστοσελίδα μας για την ενημέρωση του κοινού σχετικά με τον κορωνοϊό γιατί είναι ένα θέμα που πλέον μας αφορά όλους, ασχέτως του αν κάποιος έχει άγχος υγείας ή όχι. Στην τηλεόραση και τις εφημερίδες λέγονται και γράφονται τόσα πολλά, που μόνο πανικό και φόβο μπορούν να προκαλέσουν. Επίσης ακούγονται αντικρουόμενες μεταξύ τους πληροφορίες, καλλιεργώντας ακόμα μεγαλύτερη ανασφάλεια.

Μια επιδημία μεταδοτικών ασθενειών είναι τόσο ένα βιολογικό όσο και ένα ψυχολογικό-κοινωνικό γεγονός.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας στην προσπάθειά του να ελέγξει την εξάπλωση και πανδημία του άγνωστου μέχρι τώρα κορωνοϊού, έχει προτείνει την μαζική καραντίνα σε επίπεδο κρατών. Αυτό είναι βέβαιο ότι θα έχει σημαντικές ψυχολογικές συνέπειες. Κατά τη διάρκεια εμφάνισης επιδημιών είναι φυσικό το άγχος σε εθνικό επίπεδο να είναι υψηλό. Ωστόσο η μαζική καραντίνα για τον κορονοϊο επιδεινώνει το άγχος αυτό καθώς δίνει αφορμή για σκέψεις πως «οι αρχές πιστεύουν ότι η κατάσταση είναι σοβαρή». Επιπλέον, η καραντίνα αυτή καθαυτή σχετίζεται με μια αίσθηση παγίδευσης που επιδεινώνει την ψυχολογία και το άγχος.

Η αίσθηση της απειλής και της αδυναμίας που βιώνουμε ως αποτέλεσμα της πανδημίας του κορονοϊού μπορεί να μας οδηγήσει στην αυτο-απομόνωση εξαιτίας του φόβου. Μπορεί να αυξήσει το άγχος υγείας μας, και να δίνουμε υπερβολική προσοχή σε καλοήθη συμπτώματα. Για όσους υποφέρουν γενικά από εμμονές και υποχονδρίαση, μια επιδημία θα σημαίνει αυξημένο άγχος και αίσθημα ανασφάλειας, που μπορεί να επηρεάσουν τη λειτουργικότητα και τις σχέσεις μας. Η καραντίνα θα προκαλέσει πολλά ψυχολογικά προβλήματα, όπως κατάθλιψη και προβλήματα στις σχέσεις των ανθρώπων (διαζύγια, χωρισμοί).

Στατιστικά στοιχεία και θνησιμότητα

Σίγουρα με ένα νέο ιό, υπάρχει μια αβεβαιότητα και αυτό προκαλεί άγχος και προληπτική αντίδραση από τους διαφόρους οργανισμούς. Από τα μέχρι τώρα στοιχεία φαίνεται ότι ο κορωνοϊός έχει μια θνητότητα 0.2% έως 2.9%, και το τελευταίο κυρίως σε ασθενείς μεγάλης ηλικίας με καρδιοαναπνευστικά προβλήματα ή χρόνια νοσήματα.

Στην παρούσα φάση από τα δεδομένα που υπάρχουν, φαίνεται πως η θνησιμότητα είναι χαμηλή. Το 80% των ατόμων που έχουν μολυνθεί από τον κορωνοϊό φαίνεται ότι έχουν ήπια συμπτώματα ή είναι ασυμπτωματικοί [2]. Περίπου 1 στους 5 χρειάζεται νοσοκομειακή περίθαλψη. Σε σοβαρές περιπτώσεις (συνήθως σε ασθενείς με χρόνια νοσήματα ή/και ηλικιωμένους) ο κορωνοϊός μπορεί να προκαλέσει πνευμονία, νεφρική ανεπάρκεια και θάνατο, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Ιδίως οι ηλικιωμένοι άνω των 80 ετών με υποκείμενες ιατρικές παθήσεις, όπως καρδιακές παθήσεις, σακχαρώδη διαβήτη ή πνευμονικές παθήσεις (ΧΑΠ, κα) είναι πιο ευάλωτοι στις επιπλοκές του κορωναϊού.

Συγκεκριμένα, το ποσοστό θνησιμότητας για τον κορωνοϊό COVID-19 ποικίλλει ανάλογα με την τοποθεσία και την ηλικία ενός ατόμου, μεταξύ άλλων παραγόντων [1]. Για παράδειγμα, στην επαρχία Χουμπέι, το επίκεντρο της επιδημίας, το ποσοστό θνησιμότητας έφθασε το 2,9%, ενώ σε άλλες επαρχίες της Κίνας, το ποσοστό αυτό ήταν μόλις 0,4%. Επιπλέον, οι ενήλικες μεγαλύτερης ηλικίας έχουν πληγεί περισσότερο. Το ποσοστό θνησιμότητας αυξάνεται στο 14,8% σε αυτούς των 80 ετών και άνω, μεταξύ των ηλικιών 70 έως 79, το ποσοστό θανάτων από το κορωνοϊό COVID-19 στην Κίνα φαίνεται να είναι περίπου 8%, και 3,6% για τα άτομα ηλικίας 60 έως 69 ετών, 1,3% για τα 50 έως 59, 0,4% για την ηλικιακή ομάδα 40 έως 49 ετών και μόλις 0,2% για άτομα ηλικίας από 10 έως 39 ετών. Κανένα παιδί από την ηλικία 9 και κάτω δεν έχει πεθάνει από τον κορωνοϊό μέχρι σήμερα.

Tα τρέχοντα δεδομένα είναι περιορισμένα και τόσο η μολυσματικότητα όσο και το ποσοστό θνησιμότητάς τους είναι πιθανό να μειωθούν σημαντικά καθώς συλλέγονται περισσότερα δεδομένα.

Τα νεότερα στοιχεία δείχνουν ότι η θνησιμότητα λόγω κορωνοϊού είναι πολύ χαμηλότερη από ότι είχε υπολογιστεί αρχικά, και αυτό γιατί δεν υπήρχαν στοιχεία για τον αριθμό των ασυμπτωματικών ασθενών. Όπως υπολογίζεται πλέον η συνολική θνησιμότητα κυμαίνεται στο 0.66%, ναι μεν υψηλότερα από το 0.1% για τη γρίπη, αλλά σαφώς χαμηλότερο από τις αρχικά υπολογισμένες τιμές του 2-5%. Εκτιμάται ότι ο αριθμός αυτός θα μειωθεί και άλλο καθώς θα συλλέγονται περισσότερα στοιχεία.

Κορωνοϊός και εποχιακή Γρίπη

Ο κορωνοϊός είναι πιο επικίνδυνος από την εποχιακή γρίπη. Η μεταδοτικότητα της γρίπης είναι 1 προς 1.3 ενώ του κορωνοϊού 1 προς 2-3.11 άτομα. Επίσης, η θνησιμότητα είναι μεγαλύτερη, από το συνολικό 0.1% της γρίπης , στο συνολικό 2.3 για τον κορωνοϊό. Για τις ηλικίες 0-50 η γρίπη κυμαίνεται σε θνησιμότητα 0.004% έως 0.06%, ενώ για τον κορωνοϊό υπολογίζεται 0.1% έως 0.3%

Συμπτώματα κορωνοϊου

Τα κύρια συμπτώματα του κορονοϊού είναι πυρετός και ξηρός βήχας. Ακολουθούν αδυναμία/καταβολή, απόχρεμψη (πτύελα, παραγωγικός βήχας), δύσπνοια, πόνοι στις αρθρώσεις, πονόλαιμος, πονοκέφαλοι, ρίγος/κρυάδες, και πολύ λιγότερο ρινική συμφόρηση. Σε κάποιες περιπτώσεις εμφανίζοται διαταραχές της γεύσης (δυσγευσία) και της όσφρησης (ανοσμία). Φτάρνισμα και ρινική καταρροή δεν υπάρχουν.

Ποιοι κινδυνεύουν από τον κορωνοϊό;

Κυρίως άτομα της τρίτης ηλικίας, ιδίως όσοι έχουν υποκείμενα νοσήματα. Σε μεγαλύτερο κίνδυνο σε σχέση με τον υπόλοιπο πληθυσμό έχουν και νεότερα άτομα που πάσχουν από χρόνια νοσήματα (πχ άσθμα, σακχαρώδης διαβήτης, υπέρταση). Θάνατοι έχουν καταγραφεί σε όλες τις ηλικιακές ομάδες, αν και είναι σαφώς σπανιότερες σε σχέση με την τρίτη ηλικία.

Το αρχικό ιϊκό φορτίο έχει σημασία S.O.S.

Υπάρχουν ενδείξεις ότι το αρχικό ιϊκό φορτίο (η αρχική έκθεση στον κορωνοϊό) παίζει ρόλο στην σοβαρότητα εξέλιξης της νόσου όπως περιγράφει ο καθηγητής λοιμωξιολογίας David Heymann ο οποίος ήταν υπεύθυνος στον ΠΟΥ για τη διαχείριση της επιδημίας του SARS το 2003[3]. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να υπάρχει ιδιαίτερη προστασία για το υγειονομικό προσωπικό (πχ γιατροί). Η πιθανή εξήγηση για αυτό είναι ότι το μεγαλύτερο αρχικό ιϊκό φορτίο οδηγεί σε ταχύτερη εξέλιξη της λοίμωξης, και ως εκ τούτου το ανοσοποιητικό σύστημα έχει λιγότερο χρόνο και μεγαλύτερο φορτίο στο οποίο πρέπει να ανταποκριθεί.

Αν δεν είναι ιδιαίτερα επικίνδυνος ο κορονοϊός, γιατί επιβάλλεται η καραντίνα;

Ο τρόπος αντιμετώπισής του κορωνοϊού δικαιολογημένα προκαλεί φόβο, πανικό και υστερία. Ιδίως μάλιστα σε ανθρώπους που έχουν αυξημένο άγχος υγείας (νοσοφοβία, υποχονδρίαση, αρρωστοφοβία). Το σενάριο αυτό το έχουμε ξαναζήσει με τη γρίπη των πτηνών Η1Ν1/SARS.

Η καραντίνα επιβάλλεται κυρίως (α) για να περιοριστεί η εξάπλωση της νόσου ώστε να προετοιμαστεί ή να μην καταρρεύσει το σύστημα υγείας (και άρα για την καλύτερη υποστήριξη των όσων νοσούν σοβαρά) και γιατί (β) η μικρότερη ταχύτητα εξάπλωσης δίνει χρόνο στους επιστήμονες να συλλέξουν περισσότερα στοιχεία και να βρουν περισσότερα ή πιο αποτελεσματικά μέτρα αντιμετώπισης, όπως την ανάπτυξη εμβολίου (για το οποίο θα χρειαστούν 12-18 μήνες περίπου). Τα διαθέσιμα κρεβάτια (μονάδες εντατικής θεραπείας και αυξημένης φροντίδας) στα νοσοκομεία, οι γιατροί και οι νοσοκόμοι είναι περιορισμένα, και αν νοσήσει ταυτόχρονα όλος ο πληθυσμός ή σε μικρό χρονικό διάστημα, δεν θα μπορέσει το σύστημα υγείας να ανταποκριθεί στις αυξημένες αριθμητικά ανάγκες. Δηλαδή η καραντίνα δεν έχει να κάνει τόσο με τον κίνδυνο του κορωνοϊού, αλλά με την ταχύτητα εξάπλωσής του και τη δυνατότητα παροχής βοήθειας στις ευπαθείς ομάδες (ηλικιωμένους και ανθρώπους με χρόνια νοσήματα) από τα εθνικά συστήματα υγείας.

Το πρόβλημα με τον συγκεκριμένο ιό είναι η ταχύτητα εξάπλωσης και η υψηλή μεταδοτικότητα. Ιδίως το γεγονός ότι μπορεί κάποιος να μεταδώσει τη νόσο πριν εμφανίσει κλινικά συμπτώματα. Οι έως τώρα έρευνες έδειξαν ότι ασυμπτωματικοί ασθενείς ή ήπια συμπτωματικοί ασθενείς (παιδιά και άτομα νεαρής ηλικίας) μπορεί να έχουν πολύ υψηλά ιικά φορτία και να μεταδίδουν τη νόσο COVID-19 για 10-20 ημέρες περίπου. Το κλείσιμο των σχολείων, φροντιστηρίων και πανεπιστημίων είναι το ανάχωμα που μπορεί να φέρει καθυστέρηση της εξάπλωσης του ιού στην κοινότητα, με σκοπό να προστατευθούν ασθενείς και ηλικιωμένοι. Στόχος είναι να καθυστερήσει η επιδημία, να προετοιμαστεί καλύτερα το σύστημα υγείας και να ανέβει η θερμοκρασία πηγαίνοντας προς την άνοιξη. Επίσης, η υψηλή ταχύτητα και μεγάλη μεταδοτικότητα στους ιούς (1 προς 3 συγκεκριμένα για τον κορωνοϊό) πάντα φέρνει ένα φόβο σχετικά με την πιθανότητα μετάλλαξης του ιού σε κάτι πιο επικίνδυνο.

Πόσο θα κρατήσει η καραντίνα;

Τα αυστηρά μέτρα καραντίνας εκτιμούμε ότι θα κρατήσουν τουλάχιστον 2-3 μήνες , δηλαδή μέχρι μέσα-τέλος Μαϊου 2020. Στη συνέχεια εφόσον σταθεροποιηθούν τα κρούσματα, τα περιοριστικά μέτρα θα χαλαρώσουν εν μέρει, δηλαδή πιθανότατα θα ξαναεπιτραπεί η λειτουργία των εμπορικών καταστημάτων (με περιορισμούς ωστόσο) και θα επιτραπεί πχ στα υπόλοιπα καταστήματα να λειτουργούν με περισσότερους πελάτες ανά τετραγωνικό μέτρο.

Ο καθηγητής κ.Τσιόδρας μίλησε για παράταση της καραντίνας, λέγοντας «Στην επαρχία Χουμπέι τα μέτρα κράτησαν 10-11 βδομάδες». Όπως σωστά είχαμε προβλέψει παραπάνω, για διάρκεια των μέτρων 2-3 μήνες. Σίγουρα τα μέτρα θα κρατήσουν τουλάχιστον και το Πάσχα, διαφορετικά υπάρχει ο κίνδυνος να αναζωπυρωθεί η επιδημία από τις συναθροίσεις. Τις προηγούμενες ημέρες σχετικά με το Πάσχα μίλησε και ο υπουργός κ.Α.Γεωργιάδης επιβεβαιώνοντας τις παραπάνω εκτιμήσεις.

Η απαγόρευση κυκλοφορίας

Τέθηκε σε ισχύ (23/3/2020) για τους ίδιους λόγους, για να μειώσει την ταχύτητα διασποράς στον πληθυσμό. Κυρίως επειδή δεν συμμορφώνονταν όλοι οι πολίτες στις περιορισμένες μετακινήσεις και στην απαγόρευση των συναθροίσεων. Καταλαβαίνετε τα πιθανά προβλήματα που θα εμφανιστούν στην επαρχία και ακόμα περισσότερο στα νησιά (δεδομένου της υγειονομικής κάλυψης της χώρας μας) σε περίπτωση που εξαπλωθεί ο ιός μαζικά (για αυτό το λόγω περιορίζονται οι έξοδοι προς την επαρχία).

Τα αυστηρά περιοριστικά μέτρα κρίθηκαν αναγκαία για να περιορίσουν την μαζική εξάπλωση στην Ελλάδα, διαφορετικά σε μια μαζική εξάπλωση του κορωνοϊού το σύστημα θα κατέρρεε με τραγικά αποτελέσματα.

Πως θα εξελιχθεί η επιδημία του κορωνοϊού στην Ελλάδα. 

Είναι δύσκολο να το προβλέψει κανείς με ακρίβεια. Λόγω της υψηλής μεταδοτικότητας εκτιμούμε πως θα προσβληθεί το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού, και η κατάσταση αυτή θα κρατήσει αρκετούς μήνες. Περιμένουμε μία έξαρση σε 1-2 εβδομάδες (20-30 Μαρτίου), και στη συνέχεια με τα περιοριστικά μέτρα κυκλοφορίας εφόσον διατηρηθούν η ταχύτητα εξάπλωσης θα μειωθεί μετά από 20 ημέρες (γύρω στις 20-30 Απριλίου) και παραμείνει σταθερή για τους επόμενους μήνες, με τα περιοριστικά μέτρα να είναι σε ισχύ, αλλά πιο χαλαρά. Οι υψηλότερες θερμοκρασίες του καλοκαιριού, μπορεί να ανακόψουν τη μετάδοση του ιού σε ένα (άγνωστο) βαθμό. Πάντως ο κορωνοϊός είναι κάτι που θα ακούμε για το επόμενο 6μηνο-12μηνο.

Πόσους θανάτους περιμένουμε;

Η Ιταλία έχει 60 εκ πληθυσμό, η Ελλάδα 11 εκ, αναλογικά περιμένουμε μέγιστο γύρω στους 60 νεκρούς ανά ημέρα στο μέγιστο το επόμενο διάστημα, ενώ αν θεωρήσουμε ότι τα μέτρα ήταν αποτελεσματικά, θα έχουμε λιγότερους, δηλαδή 20-60 για το επόμενο 3μηνο-6μηνο. Ο πολύ μεγάλος αριθμός θανάτων στην Ιταλία πιθανώς να οφείλεται (α) στο μεγαλύτερο αριθμό ηλικιωμένων στη χώρα και (β) στην αναποτελεσματικότητα της (νέας) κυβέρνησης να διαχειριστεί κρίσεις, καθώς και (γ) στον μεγαλύτερο αριθμό κινέζων επισκεπτών (υπήρχε διασπορά δηλαδή πριν συνειδητοποιήσει η παγκόσμια κοινότητα τι συνέβαινε).

Εμβόλιο για τον κορωνοϊό

Δεν υπάρχει ακόμα εμβόλιο για τον κορωνοϊό. Υπολογίζεται ότι θα χρειαστούν 12-18 μήνες για την παραγωγή εμβολίων για τον κορωνοϊό τα οποία θα είναι αποτελεσματικά και ασφαλή.

Φάρμακα για τον Κορωνοϊό

Δεν υπάρχει ακόμα κάποιο αποτελεσματικό φάρμακο για τον κορωνοϊό. Πειραματικά δοκιμάζονται διάφοροι συνδυασμοί φαρμάκων σε όλο τον κόσμο. Όπως η αζιθρομυκίνη, υδροξυχλωροκίνη/χλωροκίνη (plaquenil), δοξυκυκλίνη, κολχικίνη, clexane (επικουρικά σε παχύσαρκους ασθενείς) και ορισμένα αντιϊκά φάρμακα (Kaletra, Remdesivir). Το Tamiflu (ταμιφλου / οσελταμιβίρη) δεν είναι αποτελεσματικό ούτε στην πρόληψη, ούτε στη θεραπεία για τον κορωνοϊό.

Για την αντιμετώπιση του άγχους και της κατάθλιψης λόγω κορωνοϊού, μπορούν να χρησιμοποιηθούν τα συνήθη φάρμακα (xanax, αντικαταθληπτικά, ομοιοπαθητική) και τεχνικές (ψυχοθεραπεία, EMDR).

Χρήση μάσκας ή όχι;

Ο κορωνοϊός εκτός από την άμεση επαφή, μεταδίδεται με μικροσταγονίδια τα οποία εκπέμπονται με τον βήχα ή το φτάρνισμα. Τα μεγάλα σταγονίδια που φέρουν και μικροσταγονίδια δημιουργούνται ακόμα και όταν κάποιος μιλάει, γελάει ή καθαρίζει το λαιμό του. Οι μάσκες είναι απαραίτητες σε κλειστούς χώρους ή όπου υπάρχει συνωστισμός (πχ σε λαϊκές αγορές), και όχι στο πεζοδρόμιο ή όταν κάνετε γυμναστική σε εξωτερικό χώρο. Σε κλειστούς χώρους (πχ σούπερ μάρκετ) δίπλα σε άτομο χωρίς μάσκα αν κάποιος βήξει/φταρνιστεί η πιθανότητα να κολλήσει ο δεύτερος είναι σαφώς μεγαλύτερη αν δε φοράει μάσκα (η αλήθεια είναι πως μπορεί βέβαια και πάλι να εισχωρήσει από τα μάτια αν είναι ακάλυπτα).

Οι μάσκες που προτιμούνται είναι αυτές με πιστοποίηση Ν95 (που σημαίνει ότι σταματάνε το 95% των διαφόρων σωματιδίων/μικροσωματιδίων, όπως ιούς), ενώ η επόμενη επιλογή είναι οι χειρουργικές μάσκες. Εάν καθαριστούν/πλυθούν και αφεθούν να στεγνώσουν καλά, στον ήλιο για κάποιες ώρες, μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν. Επίσης, αν προστεθεί από την εσωτερική πλευρά ένα δεύτερο χοντρό ύφασμα (πχ ραφτεί), αυτό αυξάνει την προστασία.

Το προηγούμενο διάστημα ακούσαμε πολλά για τη χρήση μασκών, ακόμα και επίσημα χείλη να επιχειρηματολογούν ότι δεν χρειάζονται και ότι η λύση είναι η αποστασιοποίηση. Πλέον παραδέχονται ότι υποστήριξαν κάποιες απόψεις για να είναι επαρκείς οι μάσκες για το υγειονομικό προσωπικό. Στο παρακάτω διάγραμμα με επίσημα στοιχεία από το John Hopkins University απεικονίζεται η σημασία της χρήσης μασκών από τον γενικό πληθυσμό. Όπως φαίνεται από τα έγκυρα αυτά στοιχεία, υπάρχουν σημαντικά λιγότερα κρούσματα στις χώρες που έχουν υιοθετήσει τη χρήση μασκών και χρονική καθυστέρηση διασποράς του κορωνοϊού.

maskes koronoios xrisi

 

Πως μπορώ να ενισχύσω την άμυνα του οργανισμό μου;

Αεροβική άσκηση (τρέξιμο, διάδρομος, ελλειπτικό, κα), διακοπή καπνίσματος άμεσα και απώλεια βάρους (για τους υπέρβαρους). Με αυτούς τους τρόπους ενισχύεται το αναπνευστικό (και καρδιαγγειακό σύστημα) το οποίο είναι ο στόχος του κορωνοϊού. Η ομοιοπαθητική συμπληρωματικά θα μπορούσε να είναι βοηθητική προς το ανοσοποιητικό σύστημα.

Βιταμίνες, συμπληρώματα και φυτοθεραπεία S.O.S.

Μην θεωρείτε δεδομένο πως ότι ισχύει για τις άλλες λοιμώξεις/ιώσεις ισχύει και για την περίπτωση του κορωνοϊού και μην καταναλώνετε σκευάσματα χωρίς οδηγίες από το γιατρό σας. Θα πρέπει να είσαστε πολύ προσεκτικοί στην κατανάλωση βιταμινών και λοιπών συμπληρωμάτων. Όχι μόνο δεν είναι όλα βοηθητικά, αλλά αντίθετα μπορεί να επιδεινώσουν την κατάσταση. Ακολουθήστε τις οδηγίες του γιατρού σας. Το θέμα είναι σύνθετο.

Υπάρχουν ενδείξεις ότι το σαμπούκο (Sambucus nigra) ενώ στη γρίπη είναι βοηθητικό, στην περίπτωση του κορωνοϊού επιδεινώνει την κατάσταση. Επιδείνωση φαίνεται να προκαλεί και ο ψευδάργυρος ακόμα και σε χαμηλές δόσεις (σε καρδιολογικούς ασθενείς μπορεί να οδηγήσει σε καταιγίδα κυτοκινών). Η εχινάκεια ξέρουμε επίσης ότι δεν ήταν αποτελεσματική στους προηγούμενους κορωνοϊούς.

Η βιταμίνη C χρησιμοποιείται ενδοφλεβίως σε μερικά νοσοκομειακά πρωτόκολλα για την αντιμετώπισης του κορωνοϊού, συνεργικά μαζί με άλλα φάρμακα. Οι δόσεις είναι συνήθως μεγάλες. Χρειάζεται προσοχή γιατί μπορεί να οδηγήσει σε διάρροιες, δυσκολεύοντας την κλινική διάγνωση.

Η άποψή μας

Πρέπει να το πάρουμε σοβαρά το θέμα του κορωνοϊού; Η απάντηση είναι «Ναί». Δηλαδή πρέπει να είμαστε προσεκτικοί στην υγιεινή μας και να αποφεύγουμε την επαφή (όσο γίνεται, χωρίς υστερίες) με τους ασθενείς που είναι άρρωστοι ή ύποπτα κρούσματα. Η ατομική μας ευθύνη είναι η ουσιαστική ασπίδα που διαθέτουμε απέναντι στην πανδημία του κορωνοϊού. Πρέπει να πανικοβαλόμαστε για τον κορωνοϊό και να παραδοθούμε στο φόβο; Η απάντηση είναι «Όχι».

Το «φάρμακο» για τον κορωνοϊό είναι καταρχήν η τήρηση των κανόνων υγιεινής και η σωστή ενημέρωση. Τεστ για τον κορωνοϊό δεν χρειάζεται να κάνει κανένας από μόνος του, παρά μόνο μετά από συνεννόηση με τον θεράποντα γιατρό του.

Πηγές:
[1] livescience.com/new-coronavirus-compare-with-flu.html
[2] who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses
[3] ted.com/talks/david_heymann_what_we_do_and_don_t_know_about_the_coronavirus

ΚΑΝΕ ΤΟ ΤΕΣΤ