Ψωρίαση – Τι είναι, Συμπτώματα, Θεραπεία

Ψωρίαση

Η ψωρίαση είναι ένα αυτοάνοσο νόσημα που προκαλείται από τον γρήγορο πολλαπλασιασμό των κυττάρων της επιδερμίδας. Τυπικά τα δερματικά κύτταρα ανανεώνονται φυσιολογικά κάθε 28-30 ημέρες όμως στην ψωρίαση τα κύτταρα ανανεώνονται κάθε 4-6 ημέρες,¹ Zhou, X., et al. (2022). Advances in the pathogenesis of psoriasis: from keratinocyte perspective. Cell Death & Disease, 13(1). με αποτέλεσμα να συσσωρεύονται τα κύτταρα του δέρματος.

Συμπτώματα ψωρίασης

Τα συμπτώματα της ψωρίασης διαφέρουν από άτομο σε άτομο και εξαρτώνται από τον τύπο της ψωρίασης. Στο αρχικό στάδιο η εικόνα της ψωρίασης μπορεί να θυμίζει άλλες φλεγμονώδεις παθήσεις του δέρματος.

Οι ψωριασικές πλάκες τυπικά εμφανίζονται στις αρθρώσεις, όπως οι αγκώνες και τα γόνατα. Μπορεί όμως να εμφανιστούν σε οποιοδήποτε σημείο του σώματος όπως:

• Τα χέρια
• Τα πόδια
• Ο λαιμός
• Το τριχωτό της κεφαλής
• Το πρόσωπο

Λιγότερο συχνά η ψωρίαση μπορεί να επηρεάσει τα νύχια, το στόμα και την περιοχή γύρω από τα γεννητικά όργανα.

Είναι σημαντικό να γίνει σωστή διάγνωση από ειδικό δερματολόγο, καθώς η ψωρίαση μπορεί να συγχέεται με άλλες παθήσεις όπως το έκζεμα ή η ακμή (η οποία αντιμετωπίζεται με διαφορετικά σκευάσματα, π.χ. Epiduo).

Κλινική εικόνα και εκδηλώσεις

Τα πιο συχνά συμπτώματα της ψωρίασης περιλαμβάνουν:

• Ερυθρά, φλεγμονώδη μπαλώματα στο δέρμα
• Απολέπιση στις ερυθρές πλάκες
• Ξηρό δέρμα που μπορεί να σπάσει και να αιμορραγεί
• Πόνος γύρω από τις πλάκες
• Κνησμό και αίσθηση καύσου γύρω από τις πλάκες
• Πόνο και πρήξιμο στις αρθρώσεις

Κάθε άτομο με ψωρίαση μπορεί να μην έχει όλα τα συμπτώματα. Μερικοί άνθρωποι μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετικά συμπτώματα αν έχουν μια λιγότερη συχνή μορφή ψωρίασης.

Η φλεγμονή και η ερυθρότητα γύρω από τις ψωριασικές πλάκες παρατηρούνται πολύ συχνά. Οι τυπικές ψωριασικές πλάκες είναι σαν κόκκινα μπαλώματα. Μερικές φορές αυτά τα μπαλώματα μπορεί να σπάνε και να αιμορραγούν.

Στους περισσότερους ανθρώπους με ψωρίαση παρατηρείται κύκλος των συμπτωμάτων. Η ψωρίαση μπορεί να προκαλεί σοβαρά συμπτώματα για μερικές ημέρες ή εβδομάδες και στη συνέχεια τα συμπτώματα να υποχωρούν. Μετά από μερικές εβδομάδες τα συμπτώματα επιδεινώνονται. Σε κάποιες περιπτώσεις τα συμπτώματα της ψωρίασης εξαφανίζονται εντελώς.

Όταν τα συμπτώματα δεν είναι ενεργά μπορεί η ψωρίαση να είναι σε ύφεση. Αυτό δεν σημαίνει ότι η ψωρίαση δεν θα επανέλθει, αλλά προς το παρόν δεν έχετε συμπτώματα.

Αιτίες ψωρίασης

Οι ακριβείς αιτίες της ψωρίασης δεν είναι ξεκάθαρες, αλλά οι ειδικοί πιστεύουν ότι οφείλεται σε ένα συνδυασμό παραγόντων. Το ανοσοποιητικό σύστημα προκαλεί φλεγμονή, με αποτέλεσμα το γρήγορο πολλαπλασιασμό των δερματικών κυττάρων.

Η ψωρίαση διατρέχει οικογένειες, αλλά μπορεί να μην εμφανιστεί σε κάποιες γενιές. Για παράδειγμα ο παππούς και ο εγγονός μπορεί να έχουν ψωρίαση χωρίς όμως να έχει ψωρίαση η μητέρα του παιδιού.

Η ψωρίαση μπορεί να επιδεινωθεί από:

• Τομές ή χειρουργικές επεμβάσεις
• Συναισθηματικό στρες
• Λοιμώξεις από στρεπτόκοκκο
• Φάρμακα, όπως τα φάρμακα για την αρτηριακή πίεση (β-αναστολείς)

Άγχος και ψωρίαση

Το άγχος παίζει σημαντικό ρόλο στην πορεία της ψωρίασης και συμβάλλει στη δημιουργία ενός φαύλου κύκλου με τα δερματικά συμπτώματα. Όταν ο άνθρωπος βιώνει έντονο στρες, ενεργοποιείται το ανοσοποιητικό σύστημα και αυξάνεται η φλεγμονή στο σώμα, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε έξαρση ή επιδείνωση των ψωριασικών πλακών. Πολλοί άνθρωποι παρατηρούν λοιπόν ότι σε περιόδους άγχους και πίεσης, οι ψωριασικές βλάβες στο δέρμα γίνονται πιο έντονες ή εμφανίζονται σε νέα σημεία.

Ταυτόχρονα, η ίδια η εικόνα του δέρματος μπορεί να αυξήσει το άγχος, τη ντροπή και την κοινωνική απομόνωση, ειδικά όταν οι ψωριασικές βλάβες είναι εμφανείς, όπως για παράδειγμα στο πρόσωπο ή στα χέρια. Οι άνθρωποι γύρω σας μπορεί να συμπεριφέρονται διαφορετικά επειδή δεν γνωρίζουν τι είναι η ψωρίαση ή νομίζουν ότι πρόκειται για κάτι μεταδοτικό.

Γι’ αυτό, εκτός από τη δερματολογική αγωγή, πρέπει κανείς να φροντίζει την ψυχική υγεία του και να ζητάει ψυχολογική υποστήριξη ώστε να αντιμετωπίζεται αποτελεσματικότερα το άγχος, όπως συστήνουν και οι κατευθυντήριες οδηγίες του NICE.³ National Institute for Health and Care Excellence. (2017). Psoriasis: assessment and management (NICE Clinical Guideline CG153).

Κατάθλιψη και ψωρίαση

Οι άνθρωποι με ψωρίαση έχουν διπλάσιες πιθανότητες να εμφανίσουν κατάθλιψη συγκριτικά με αυτούς που δεν έχουν ψωρίαση. Ακόμη και αν τα συμπτώματα της ψωρίασης είναι ήπια, έχετε αυξημένο κίνδυνο. Οι μελέτες δείχνουν ότι το 20% των ανθρώπων με ψωρίαση έχουν κάποια μορφή κατάθλιψης.⁴ Griffiths, C. E. M.,et al. (2021). Psoriasis. The Lancet, 397(10281), 1301–1315.

Ψυχοκοινωνικοί παράγοντες κινδύνου

Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που συμβάλλουν στη σύνδεση μεταξύ ψωρίασης και κατάθλιψης:

• Η ψωρίαση προκαλεί ντροπή. Ο πιο προφανής λόγος που επιβαρύνει την ψυχολογία είναι η εμφάνιση του δέρματος. Οι κόκκινες πλάκες είναι δύσκολο να κρυφτούν, ειδικά το καλοκαίρι. Οι μελέτες δείχνουν ότι 1 στους 5 ανθρώπους με ψωρίαση έχει αντιμετωπίσει την απόρριψη και νιώθει ανεπιθύμητος λόγω της κατάστασής τους.
• Η ψωρίαση μπορεί να προκαλέσει αισθήματα δυσφορίας. Οι ψωριασικές πλάκες μπορεί να είναι κόκκινες, να προκαλούν κνησμό, να σπάνε και να αιμορραγούν. Περίπου το 42% των ανθρώπων με ψωρίαση νιώθει πόνο και πρήξιμο στις αρθρώσεις λόγω της ψωριασικής αρθρίτιδας.⁵ Gisondi, P., et al. (2022). Reducing the Risk of Developing Psoriatic Arthritis in Patients with Psoriasis. Psoriasis: Targets and Therapy, Volume 12, 213–220. Όταν κάποιος ζει με όλα αυτά τα δυσάρεστα συμπτώματα νιώθει ακόμη μεγαλύτερη θλίψη.
• Η ψωρίαση επηρεάζει τα επίπεδα των νευροδιαβιβαστών στον εγκέφαλο. Στην ψωρίαση, τα κύτταρα του ανοσοποιητικού απελευθερώνουν κυτοκίνες. Οι κυτοκίνες προκαλούν τον ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό των κυττάρων του δέρματος και το σχηματισμό των πλακών. Επίσης αλλάζουν και τα επίπεδα των χημικών ουσιών στον εγκέφαλο που ρυθμίζουν τη διάθεση. Ο TNF-α είναι μια κυτοκίνη που επηρεάζει τα επίπεδα της σεροτονίνης με τέτοιο τρόπο που εμφανίζεται η κατάθλιψη.

Η κατάθλιψη μπορεί να σας αποσπάσει από τη θεραπεία σας. Αυτό όμως επιδεινώνει και την ψωρίαση και την κατάθλιψη.

Θεραπευτικές επιλογές για την ψωρίαση

Δεν υπάρχει ένα "καλύτερο φάρμακο" για την ψωρίαση. Η επιλογή της κατάλληλης θεραπείας εξατομικεύεται για τον κάθε ασθενή και εξαρτάται από τη σοβαρότητα της νόσου, την ιδιοσυγκρασία του ασθενούς και τους θεραπευτικούς στόχους.

Σαν πρώτα μέτρα αντιμετώπισης επιλέγονται:

• Τοπικές θεραπείες και συνδυασμοί κορτικοστεροειδών με σαλικυλικό οξύ (πχ αλοιφή Momesalic).
• Φωτοθεραπεία
• Ασιτρετίνη (acitretin, ρετινοειδές)
• Εστέρες φουμαρικού οξέος
• Κυκλοσπορίνη
• Μεθοτρεξάτη (ΜΤΧ)

Οι κλασσικές αυτές συστηματικές θεραπείες της ψωρίασης, μπορούν να χορηγηθούν είτε σαν μονοθεραπεία, είτε σε συνδυασμό με τοπική θεραπεία ή και με βιολογικούς παράγοντες, εξατομικευμένα και με βάση τις ανάγκες των ασθενών.

Ωστόσο, σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες συγκριτικές μελέτες και μετα-αναλύσεις, οι παρακάτω βιολογικοί παράγοντες (βιο-ομοειδή) αναδεικνύονται σταθερά ως εξαιρετικά αποτελεσματικοί την επίτευξη υψηλών επιπέδων κάθαρσης του δέρματος (PASI 90 ή υψηλότερο, που σημαίνει μείωση των συμπτωμάτων κατά 90%):² Sbidian, E., et al. (2023). Systemic pharmacological treatments for chronic plaque psoriasis: a network meta-analysis. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2023(7).

• Ινφλιξιμάμπη (Infliximab, TNF-alpha αναστολέας)
• Μπιμεκιζουμάμπη (Bimekizumab, IL-17A και IL-17F αναστολέας)
• Ιξεκιζουμάμπη (Ixekizumab, IL-17A αναστολέας)
• Ριζανκιζουμάμπη (Risankizumab, IL-23 αναστολέας)

Τοπική θεραπεία της ψωρίασης

Η τοπική θεραπεία με κορτικοστεροειδή αποτελεί θεραπεία πρώτης γραμμής για την ήπια έως μέτρια ψωρίαση. Τα τοπικά κορτικοστεροειδή διακρίνονται σε κατηγορίες ανάλογα με τη δύναμή τους (ήπια, μέτρια, ισχυρά, πολύ ισχυρά) και επιλέγονται με βάση τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων και την περιοχή εφαρμογής:

• Η Elocon κρέμα (mometasone furoate 0.1%) είναι ισχυρό κορτικοστεροειδές που ενδείκνυται για τη θεραπεία φλεγμονωδών και κνησμωδών δερματοπαθειών που ανταποκρίνονται στα κορτικοστεροειδή. Χορηγείται μία φορά ημερησιώς και έχει αντιφλεγμονωδη δράση, αντιϊσταμινική και αγγειοσυσπαστική, ανακουφίζοντας την ερυθρότητα, τον κνησμό και τη φλεγμονή.
• Η Momesalic αλοιφή (mometasone furoate 0.1% + salicylic acid 5%) συνδυάζει ισχυρό κορτικοστεροειδές με κερατολυτικό παράγοντα. Το σαλικυλικό οξύ διαλύει τα υπερκερατωσικά κύτταρα του δέρματος, διευκολύνοντας την απομάκρυνση των λεπιών και βελτιώνοντας την απορρόφηση της μομεταζόνης. Ενδείκνυται ειδικά για υπερκερατωσικές δερματοπάθειες όπως η ψωρίαση με παχιές πλάκες, εφαρμόζεται μία φορά ημερησιώς και η θεραπεία δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 3 εβδομάδες .

Σημαντικές οδηγίες χρήσης:

• Η τοπική θεραπεία πρέπει να γίνεται πάντα υπό ιατρική επίβλεψη
• Μην ξεκινάτε θεραπεία χωρίς προηγούμενη ιατρική συμβουλή
• Αποφεύγεται η εφαρμογή σε πρόσωπο, βλεννογόνους και γεννητικά όργανα χωρίς ιατρική οδηγία
• Δεν εφαρμόζονται σε περιοχές με λοίμωξη ή ανοιχτές πληγές
• Η παρατεταμένη χρήση ισχυρών κορτικοστεροειδών μπορεί να προκαλέσει ατροφία του δέρματος, τελαγγειεκτασίες και άλλες ανεπιθύμητες ενέργειες
• Συνιστάται σταδιακή μείωση της θεραπείας και όχι απότομη διακοπή για αποφυγή υποτροπής

Η επιλογή του κατάλληλου τοπικού σκευάσματος εξατομικεύεται ανάλογα με την έκταση, τη σοβαρότητα, την εντόπιση των βλαβών και την ανταπόκριση του ασθενούς στη θεραπεία .

Ολοκληρωμένη προσέγγιση

Η ψωρίαση και το στρες έχουν μια αμφίδρομη σχέση (παίζει κύριο ρόλο στις εξάρσεις της ψωρίασης), για αυτό είναι πολύ σημαντικό οι ασθενείς να φροντίζουν τον εαυτό τους, να φροντίζουν την ψυχική τους υγείας με ψυχοθεραπεία με στόχο να τη διαχείριση του άγχους.⁴ Griffiths, C. E. M.,et al. (2021). Psoriasis. The Lancet, 397(10281), 1301–1315.

Ορισμένες συμπληρωματικές προσεγγίσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν επικουρικά για την καλύτερη διαχείριση του άγχους και της ψωσίασης, υπό τις οδηγίες ενός εξειδικευμένου γιατρού.

Βιβλιογραφία

1. ↸1.Zhou, X., et al. (2022). Advances in the pathogenesis of psoriasis: from keratinocyte perspective. Cell Death & Disease, 13(1). [Psoriasis Cellular Pathogenesis]
2. ↸2.Sbidian, E., et al. (2023). Systemic pharmacological treatments for chronic plaque psoriasis: a network meta-analysis. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2023(7). [Psoriasis Systemic Treatments]
3. ↸3.National Institute for Health and Care Excellence. (2017). Psoriasis: assessment and management (NICE Clinical Guideline CG153). [NICE Clinical Guidelines on Psoriasis]
4. ↸4.Griffiths, C. E. M.,et al. (2021). Psoriasis. The Lancet, 397(10281), 1301–1315. [Psoriasis Depression Prevalence ]
5. ↸5.Gisondi, P., et al. (2022). Reducing the Risk of Developing Psoriatic Arthritis in Patients with Psoriasis. Psoriasis: Targets and Therapy, Volume 12, 213–220. [Psoriatic Arthritis Epidemiology]