SAINT TMS

SAINT TMS - SNT

Το TMS (διακρανιακός μαγνητικός ερεθισμός) είναι μια θεραπεία νευροδιέγερσης που εφαρμόζεται σε ΑΝΘΕΚΤΙΚΕΣ διαταραχές, όπως η ανθεκτική κατάθλιψη. Οι διάφορες μορφές του TMS έχουν εξελιχθεί με τα χρόνια, από το 1985 που παρουσιάστηκε η πρώτη σύγχρονη συσκευή. Η τεχνολογία τελικά οδήγησε στην ανάπτυξη των rTMS, dTMS, iTBS και διαφορετικών πρωτοκόλλων για διαφορετικές ανθεκτικές ψυχιατρικές καταστάσεις.

Το νέο πρωτόκολλο SAINT TRD μελετήθηκε το 2020 στο Στάνφορντ. Η SAINT (Stanford Accelerated Intelligent Neuromodulation Therapy) ή SNT (Stanford Neuromodulation Therapy) είναι μία εξέλιξη των τεχνικών TMS, καθώς εξατομικεύει, βελτιώνει και επιταχύνει ακόμα περισσότερο τη θεραπεία.

Στην Ελλάδα το SAINT TMS δεν είναι ακόμα διαθέσιμο ως θεραπεία.  To SAINT TMS παρέχεται σε πολύ λίγα κέντρα θεραπείας σε όλο τον κόσμο. Η εμπορική εκδοχή του SAINT παρέχεται από την Magnus Medical Inc. με το σύστημα Magnus Neuromodulation System (MNS).

Ειδική στόχευση στον εγκέφαλο

Τονίζουμε πως το SAINT TMS απαιτεί ειδική στόχευση, δεν είναι απλώς ένα επιταχυμένο πρωτόκολλο TMS. Απαιτείται λειτουργική μαγνητική εγκεφάλου (fcMRI) και ανάλυση συνδεσιμότητας (functional connectivity) για να βρεθεί ο καλύτερος δυνατός στόχος στον εγκέφαλο, το σημείο του αριστερού DLPFC.

Πιο συγκεκριμένα, επιλέγεται το σημείο του αριστερού DLPFC που παρουσιάζει την ισχυρότερη αρνητική λειτουργική σύνδεση με τον υπογονιδιακό πρόσθιο φλοιό της έλικας του προσαγωγίου (sgACC) — μια περιοχή του εγκεφάλου που συσχετίζεται στενά με τα συναισθήματα θλίψης και απελπισίας στην κατάθλιψη. Η διέγερση του σωστού σημείου DLPFC "απενεργοποιεί" έμμεσα τον sgACC, παράγοντας το αντικαταθλιπτικό αποτέλεσμα.

Διάρκεια συνεδριών

Οι συνεδρίες TBS (theta burst stimulation, διέγερση θήτα), διαρκούν τρία έως πέντε λεπτά ενεργού ερεθισμού και γίνονται συνολικά 10 φορές ανά 50 λεπτά μέσα σε μία ημέρα, ενώ η θεραπεία ολοκληρώνεται μέσα σε πέντε ημέρες (συγκριτικά με τις 6 εβδομάδες που χρειάζονται τα rTMS και dTMS). Οι συχνότερες παρενέργειες στις κλινικές μελέτες ήταν μια προσωρινή κόπωση και οι πονοκέφαλοι.

Και εδώ υπάρχουν διάφορα πρωτόκολλα εφαρμογής theta burst stimulation με διάφορα ακρωνύμια, όπως το iTBS, ουσιαστικά πρόκειται για την ίδια μέθοδο μαγνητικής διέγερσης του εγκεφάλου. Οι σύντομοι χρόνοι θεραπείας και το ποσοστό ύφεσης του SAINT TMS καθιστούν το SAINT TMS το καλύτερο πρωτόκολλο για τη ανθεκτική κατάθλιψη και τον αυτοκτονικό ιδεασμό.

Ένας από τους πιο σημαντικούς λόγους που το SAINT TMS είναι τόσο αποτελεσματικό είναι η συνολική ποσότητα των μαγνητικών παλμών που λαμβάνει ο εγκέφαλος σε σύντομο χρονικό διάστημα. Σε κάθε συνεδρία, το SAINT παρέχει 1.800 παλμούς και συμπιέζει ολόκληρο το θεραπευτικό κύκλο του κλασικού rTMS (90,000 παλμούς) μέσα σε μία εργάσιμη εβδομάδα, αντί για ένα μήνα. Ο συνδυασμός — υψηλή δόση παλμών, εξατομικευμένη στόχευση μέσω fcMRI και σύντομα διαστήματα επανάληψης (10 συνεδρίες, ανά 50 λεπτά η κάθε μία, σε μία ημέρα) — είναι που κάνει το SAINT να διαφέρει ουσιαστικά από όλα τα προηγούμενα πρωτόκολλα TMS.

Διάρκεια αποτελεσμάτων και συντήρηση

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα των κλινικών μελετών, περίπου το 60% των ασθενών παραμένει σε ύφεση έναν μήνα μετά τη θεραπεία, ενώ περίπου το ⅓ παραμένει σε ύφεση στους 3 μήνες χωρίς καμία επιπλέον παρέμβαση.

Στην αρχική μελέτη,⁴ Cole, E. J., et al. (2022). Stanford Neuromodulation Therapy (SNT): A Double-Blind Randomized Controlled Trial. American Journal of Psychiatry, 179(2), 132–141. το ποσοστό ύφεσης έφτασε το ~79% στις 4 εβδομάδες παρακολούθησης. Όμως σε μεγαλύτερη μελέτη,⁵ Kratter, I. H., et al. (2026). Stanford neuromodulation therapy for treatment‐resistant depression: a randomized controlled trial confirming efficacy, and an EEG study providing insight into mechanism of action and a potentially predictive biomarker of efficacy. World Psychiatry, 25(1), 105-116. επιβεβαιώθηκε η αποτελεσματικότητα με 50% ύφεση στον 1 μήνα έναντι 21% στην ομάδα ελέγχου.

Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι η θεραπεία SAINT αντιμετωπίζει αποτελεσματικά το καταθλιπτικό επεισόδιο, αλλά — όπως ακριβώς συμβαίνει με τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα — δεν αποτελεί μόνιμη "θεραπεία" της ίδιας της νόσου. Η ανθεκτική κατάθλιψη είναι μια χρόνια πάθηση που απαιτεί συνεχή παρακολούθηση.

Η επανεμφάνιση συμπτωμάτων δεν σημαίνει ότι η θεραπεία «απέτυχε» — σημαίνει ότι χρειάζεται ενίσχυση, ακριβώς όπως αλλάζουμε ή αυξάνουμε τη δόση ενός φαρμάκου. Σε αυτές τις περιπτώσεις υπάρχουν δύο βασικές στρατηγικές:

• Συνεδρίες συντήρησης: μεμονωμένες ή ομαδοποιημένες συνεδρίες rTMS/iTBS σε μηνιαία ή τριμηνιαία βάση, για να διατηρηθεί το θεραπευτικό αποτέλεσμα. Μελέτες δείχνουν ότι ο συνδυασμός μηνιαίων ομαδοποιημένων συνεδριών TMS με αντικαταθλιπτικά μείωσε τα ποσοστά υποτροπής στο 15,9% σε 12 μήνες, έναντι 44,4% με μόνο φαρμακοθεραπεία.
• Ενισχυτικές συνεδρίες SAINT: σε ασθενείς που ανταποκρίθηκαν αρχικά στο SAINT, ένας σύντομος επαναληπτικός κύκλος 1–2 ημερών (αντί 5) κατά την πρώιμη επανεμφάνιση συμπτωμάτων είναι σημαντικά πιο αποτελεσματικός και λιγότερο επιβαρυντικός από ένα πλήρες νέο θεραπευτικό κύκλο (βασίζεται σε κλινική παρατήρηση / αναδρομικά δεδομένα).

Ενδείξεις SAINT TMS

Το SAINT TMS έλαβε εγκριτική άδεια κυκλοφορίας (FDA clearance) στις ΗΠΑ τον Σεπτέμβριο του 2022, για τη θεραπεία ενηλίκων με ανθεκτική κατάθλιψη (MDD) που δεν ανταποκρίθηκαν επαρκώς σε αντικαταθλιπτικά φάρμακα.

Οι ασθενείς (που μπορεί να πάσχουν χρόνια από ανθεκτική κατάθλιψη) συνήθως βελτιώνονται εντός λίγων ημερών, για αυτό το SAINT TMS μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την ταχύτερη θεραπεία ασθενών που βρίσκονται σε κρίση, με έντονο αυτοκτονικό ιδεασμό.

Το πρωτόκολλο ονομάστηκε SAINT (Stanford accelerated intelligent neuromodulation therapy), προκειμένου να διαφοροποιηθεί από άλλες προσπάθειες επιτάχυνσης των πρωτοκόλλων TMS/rTMS χωρίς εξατομικευμένη στόχευση στον εγκέφαλο, υψηλή δόση παλμών ή τα 50λεπτα διαστήματα επανάληψης.

Αντενδείξεις SAINT TMS

Το SAINT TMS είναι μια ασφαλής, μη επεμβατική θεραπεία, αλλά δεν είναι κατάλληλη για όλους. Υπάρχουν ορισμένες καταστάσεις που αποτελούν λόγους αποκλεισμού ή απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή. Ο θεράποντας ψυχίατρος διενεργεί πάντα διεξοδική αξιολόγηση πριν από την έναρξη της θεραπείας.

Οι παρακάτω καταστάσεις αποτελούν απόλυτες αντενδείξεις, δηλαδή η θεραπεία δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί:

• Μεταλλικά ή ηλεκτρονικά εμφυτεύματα εντός ή κοντά στο κεφάλι (σε ακτίνα ~30 εκ. από το πηνίο), όπως:
• Κοχλιακά εμφυτεύματα (βαρηκοΐας)
• Κλιπ, σπειράματα ή stents ανευρύσματος
• Ηλεκτρόδια εγκεφαλικής διέγερσης (DBS)
• Εμφυτευμένοι απινιδωτές (ICD) ή βηματοδότες
• Εμφυτεύματα αντλίας φαρμάκων (intrathecal pump)
• Βλήματα, θραύσματα ή μεταλλικά αντικείμενα στο κεφάλι ή τον αυχένα
• Ενεργός επιληψία ή ιστορικό σπασμών αγνώστου αιτιολογίας
• Ενεργοί όγκοι εγκεφάλου (εκτός εκτιμώμενης παρηγορητικής χρήσης)
• Κρανιακό έλλειμμα ή ιστορικό νευροχειρουργικής επέμβασης

Σχετικές αντενδείξεις

Οι παρακάτω καταστάσεις δεν αποκλείουν απαραίτητα τη θεραπεία, αλλά απαιτούν εξατομικευμένη κλινική εκτίμηση:

• Κύηση — Δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα ασφάλειας. Γενικά αποφεύγεται, εκτός ύστατης ανάγκης.
• Οικογενειακό ιστορικό επιληψίας (πρώτου βαθμού συγγενής)
• Λήψη φαρμάκων που μειώνουν τον ουδό σπασμών, όπως βουπροπιόνη, τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά, αντιψυχωσικά, θεοφυλλίνη, ορισμένα ψυχοδιεγερτικά
• Ψυχωτική κατάθλιψη, σχιζοφρένεια ή ενεργός μανία — Το TMS δεν ενδείκνυται σε ψυχωτικές καταστάσεις λόγω κινδύνου επιδείνωσης
• Σοβαρή καρδιαγγειακή νόσος σε αρρύθμιστη φάση
• Ιστορικό σοβαρού τραυματισμού κεφαλής ή εγκεφαλικού
• Παιδιά κάτω των 18 ετών — Η χρήση εκτός κλινικής μελέτης δεν έχει τυποποιηθεί ακόμα
• Σοβαρή κλειστοφοβία ή αδυναμία παραμονής σε ακινησία κατά τη διάρκεια των συνεδριών

Σημαντική διευκρίνιση για ασθενείς: η ύπαρξη μιας ή περισσότερων από τις παραπάνω καταστάσεις δεν σημαίνει αυτόματα ότι η θεραπεία αποκλείεται. Κάθε περίπτωση αξιολογείται εξατομικευμένα. Είναι απαραίτητο να ενημερώσετε τον ψυχίατρό σας για το πλήρες ιατρικό ιστορικό σας, τα φάρμακα που λαμβάνετε και οποιοδήποτε εμφύτευμα ή επέμβαση έχετε υποστεί στο παρελθόν.

Βιβλιογραφία

1. ↸1.Williams, N. R., et al. (2020). Stanford Accelerated Intelligent Neuromodulation Therapy for treatment-resistant depression. American Journal of Psychiatry, 177(8), 716–726. [link]
2. ↸2.Bentzley, B. S., et al. (2024). Sustained Efficacy of SNT in Open-Label Repeated Treatment. Am J Psychiatry, 181(1), 71–73. [link]
3. ↸3.Geoly, A. D., et al. (2025). Durability of clinical benefit with Stanford Neuromodulation Therapy (SNT) in treatment-resistant depression. Brain Stimulation, 18(3), 875–881. [link]
4. ↸4.Cole, E. J., et al. (2022). Stanford Neuromodulation Therapy (SNT): A Double-Blind Randomized Controlled Trial. American Journal of Psychiatry, 179(2), 132–141. [link]
5. ↸5.Kratter, I. H., et al. (2026). Stanford neuromodulation therapy for treatment‐resistant depression: a randomized controlled trial confirming efficacy, and an EEG study providing insight into mechanism of action and a potentially predictive biomarker of efficacy. World Psychiatry, 25(1), 105-116. [link]