Σαπιοσέξουαλ

​Σαπιοσέξουαλ

Η χημεία αναμφισβήτητα επηρεάζει τις ερωτικές μας επιλογές, ωστόσο, τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας συχνά καθορίζουν το βάθος και τη διάρκεια των σχέσεών μας. Για μερικούς ανθρώπους, η εμφάνιση είναι ο πιο σημαντικός παράγοντας. Για άλλους χαρακτηριστικά όπως η ευγένεια, το χιούμορ, η ευφυία είναι βασικά στοιχεία για μια σχέση. Μεταξύ αυτών, υπάρχει μια ομάδα για την οποία η νοημοσύνη είναι το μοναδικό, καθοριστικό κριτήριο. Αν νιώθετε ότι σας ελκύουν πάνω απ' όλα τα κοφτερά μυαλά, οι ενδιαφέρουσες συζητήσεις και η πνευματική διέγερση, μπορεί να αυτοπροσδιορίζεστε ως σαπιοσέξουαλ.

Τι είναι η σαπιοσεξουαλικότητα;

Ο όρος σαπιοσεξουαλικότητα, που προέρχεται από τη λατινική λέξη "sapiens" (σοφός), αναφέρεται σε άτομα που θεωρούν την υψηλή νοημοσύνη ως το σημαντικότερο χαρακτηριστικό για τη σεξουαλική έλξη. Οι σαπιοσέξουαλ είναι άτομα που βρίσκουν την ευφυία κύριο χαρακτηριστικό για την σεξουαλική έλξη.¹ Gignac, G. E., et al. (2018). Some people are attracted sexually to intelligence: A psychometric evaluation of sapiosexuality. Intelligence, 66, 98-111.

Για τους σαπιοσέξουαλ, το πνευματικό βάθος και η περιέργεια υπερτερούν των συμβατικών παραγόντων όπως η φυσική εμφάνιση ή η κοινωνική θέση.² Buss, D. M., & Schmitt, D. P. (2019). Mate preferences and their behavioral manifestations. Annual Review of Psychology, 70, 77-110. Η ευφυία, ωστόσο, δεν περιορίζεται στα ακαδημαϊκά επιτεύγματα ή στο IQ, μπορεί να έχει πολλές μορφές όπως το χιούμορ, η δημιουργικότητα και η συναισθηματική νοημοσύνη.

Για αυτούς τους ανθρώπους η ουσιαστική σύνδεση ξεκινά με ενδιαφέρουσες συζητήσεις και κοινά πνευματικά ενδιαφέροντα.

Πώς θα ξέρω αν είμαι σαπιοσέξουαλ;

Ένα άτομο που είναι σαπιοσέξουαλ λαχταρά το είδος της διέγερσης που μόνο βαθιές, ουσιαστικές ανταλλαγές μπορούν να προσφέρουν. Φανταστείτε να νιώθετε ενθουσιασμό από μια συζήτηση για τα πολιτικά συστήματα, να σας συνεπαίρνει η μοναδική οπτική γωνία κάποιου κατά τη διάρκεια μιας φιλοσοφικής συζήτησης, ή να βρίσκετε ξαφνικά συναρπαστικό ένα φαινομενικά κοινότοπο θέμα όπως τα σταυρόλεξα. Αν αυτές οι εμπειρίες σας θυμίζουν τον εαυτό σας τότε μπορεί να είστε σαπιοσέξουαλ.

Οι σαπιοσέξουαλ συχνά περιγράφουν την έλξη που νιώθουν με όρους πνεύματος, χιούμορ, πνευματικής περιέργειας και συλλογιστικής. Αυτά τα χαρακτηριστικά πυροδοτούν το πάθος τους, όπως ακριβώς θα μπορούσαν να κάνουν και τα φυσικά χαρακτηριστικά των άλλων.

Αυτή η προτίμηση δεν αφορά μόνο την πνευματική ικανότητα. Αφορά επίσης την ικανότητα συναισθηματικής σύνδεσης και βαθιάς δέσμευσης. Το πάθος ενός ατόμου για τη μάθηση, η περιέργεια του ή η ικανότητα να βλέπει τα πράγματα από διαφορετική οπτική γωνία μπορεί να είναι πιο ελκυστικά στοιχεία από την φυσική ομορφιά.

Ωστόσο, η σαπιοσεξουαλικότητα δεν αφορά μόνο την πνευματική σύνδεση. Πολλοί σαπιοσέξουαλ αναγνωρίζουν ένα μείγμα σωματικής έλξης και πνευματικής συμβατότητας. Δεν είναι αρκετό κάποιος να είναι απλά ευφυής, χρειάζεται να έχει ενσυναίσθηση, συναισθηματική νοημοσύνη.

Οι σαπιοσέξουαλ βγαίνουν ραντεβού μόνο με άλλους σαπιοσέξουαλ;

Ενώ οι σαπιοσέξουαλ συχνά έλκονται από άτομα με παρόμοιο τρόπο σκέψης, δεν βγαίνουν αποκλειστικά με άλλους σαπιοσέξουαλ. Αυτό που τροφοδοτεί κυρίως την έλξη τους είναι η πνευματική σύνδεση που βιώνουν με έναν σύντροφο. Ωστόσο, δεν είναι ασυνήθιστο για τους σαπιοσέξουαλ να έλκονται από εκείνους που εκτιμούν την νοημοσύνη με παρόμοιο τρόπο, καθώς αυτή η αμοιβαιότητα ενισχύει τη σύνδεση και ικανοποιεί τις ανάγκες και των δύο ατόμων.³ Eastwick, P. W., & Hunt, L. L. (2014). Relational mate value: Consensus and uniqueness in romantic evaluations. Journal of Personality and Social Psychology, 106(5), 729–751.

Με την ραγδαία αύξηση των εφαρμογών γνωριμιών και των social media, η αναγνώριση των σαπιοσέξουαλ είναι ακόμα πιο συχνή. Εξειδικευμένες διαδικτυακές κοινότητες επιτρέπουν στους χρήστες να προσδιορίσουν το ενδιαφέρον τους για σαπιοσέξουαλ συντρόφους, απλοποιώντας τη διαδικασία εύρεσης πνευματικής συμβατότητας.

Αυτή η τάση εγείρει ερωτήματα σχετικά με τη σύγχρονη δυναμική των γνωριμιών. Μήπως η πνευματική έλξη καλλιεργεί βαθύτερες, πιο ουσιαστικές σχέσεις ή μήπως δημιουργεί εμπόδια για όσους δεν αυτοπροσδιορίζονται ως άτομα με υψηλή πνευματική ικανότητα; Ορισμένοι επικριτές υποστηρίζουν ότι αυτή η εστίαση στην πνευματική αποκλειστικότητα μπορεί να περιορίσει την ποικιλομορφία στις ρομαντικές σχέσεις. Ωστόσο, για τους σαπιοσέξουαλ, η ευθυγράμμιση με τα πνευματικά ενδιαφέροντα δεν αφορά τον αποκλεισμό αλλά τη διασφάλιση της συμβατότητας.

Ενώ οι σαπιοσέξουαλ μπορεί να έλκονται φυσικά από πνευματικά ισότιμα ​​άτομα, δεν περιορίζονται στο να βγαίνουν ραντεβού αποκλειστικά με άτομα του “τύπου” τους. Πολλοί εκτιμούν και αλλά στοιχεία σε ένα σύντροφο, όπως η συναισθηματική νοημοσύνη, η ευγένεια, ή οι κοινοί στόχοι ζωής. Τελικά, οι σαπιοσέξουαλ αναζητούν συνδέσεις που τους εμπλουτίζουν σε ένα βαθύτερο επίπεδο, είτε αυτές προέρχονται από πνευματική χημεία είτε από ένα μείγμα χαρακτηριστικών.

Ωστόσο, η αυξανόμενη προβολή της σαπιοσεξουαλικότητας στις πλατφόρμες γνωριμιών αντικατοπτρίζει μια μετατόπιση στον τρόπο με τον οποίο τα άτομα ορίζουν και αναζητούν τη συμβατότητα. Δίνοντας έμφαση στην πνευματική σύνδεση, οι σαπιοσέξουαλ αναδιαμορφώνουν την αφήγηση των σύγχρονων σχέσεων, αποδεικνύοντας ότι οι ουσιαστικές συνδέσεις ξεπερνούν κατά πολύ την επιφανειακή έλξη.

Είναι η σαπιοσεξουαλικότητα διακριτός προσανατολισμός ή προτίμηση;

Σε αντίθεση με τους παραδοσιακούς σεξουαλικούς προσανατολισμούς, οι οποίοι συχνά είναι δυαδικοί και αποκλειστικοί, η σαπιοσεξουαλικότητα λειτουργεί διαφορετικά. Ενώ ένα άτομο δεν μπορεί ταυτόχρονα να αυτοπροσδιορίζεται ως ομοφυλόφιλο και ετεροφυλόφιλο χωρίς να είναι αμφιφυλόφιλο, η σαπιοσεξουαλικότητα είναι πιο ρευστή. Μπορεί να επικαλύπτεται με οποιονδήποτε σεξουαλικό προσανατολισμό, ετεροφυλοφιλία, ομοφυλοφιλία, αμφιφυλοφιλία ή ασεξουαλικότητα, καθιστώντας την μια μοναδική προτίμηση και όχι απαραίτητα έναν ξεχωριστό προσανατολισμό.

Για πολλούς, η σαπιοσεξουαλικότητα λειτουργεί ως ένα επιπλέον επίπεδο έλξης που συμπληρώνει τον σεξουαλικό τους προσανατολισμό. Για παράδειγμα, οι ετεροφυλόφιλοι σαπιοσέξουαλ μπορεί να νιώθουν ερωτική έλξη για το αντίθετο φύλο αλλά να είναι αναγκαία η πνευματική σύνδεση για τη δημιουργία μιας ρομαντικής σχέσης. Ομοίως, ένας ασέξουαλ σαπιοσέξουαλ μπορεί να μην νιώθει σωματική έλξη αλλά να εξακολουθεί να επιδιώκει τη βαθιά πνευματική συμβατότητα ως ακρογωνιαίο λίθο των σχέσεών του.

Σε κάποιες περιπτώσεις, τα άτομα είναι αποκλειστικά σαπιοσέξουαλ, εστιάζοντας αποκλειστικά στη νοημοσύνη ανεξάρτητα από το φύλο του συντρόφου τους. Αυτή η σπάνια μορφή σαπιοσεξουαλικότητας θολώνει τις διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα στην προτίμηση και στον προσανατολισμό, καταδεικνύοντας την πολυπλοκότητα και την ατομικότητα της ανθρώπινης έλξης.

Αν και ο όρος σαπιοσεξουαλικότητα έχει κερδίσει αναγνώριση, επίσης εγείρει ερωτήματα για την κατηγοριοποίηση των προτιμήσεων στους συντρόφους. Το να αυτοχαρακτηρίζεται κανείς σαπιοσέξουαλ μπορεί να διευκολύνει τη διαχείριση των σχέσεών του ή δημιουργεί περιττά όρια; Για όσους αυτοπροσδιορίζονται ως σαπιοσέξουαλ, ο όρος συχνά παρέχει σαφήνεια και μια αίσθηση ταυτότητας στον κόσμο των γνωριμιών.

Στην ουσία, η σαπιοσεξουαλικότητα αμφισβητεί τις συμβατικές έννοιες της έλξης. Αναδεικνύει τους ποικίλους τρόπους με τους οποίους οι άνθρωποι βιώνουν την αγάπη και την επιθυμία, αποδεικνύοντας ότι η ανθρώπινη σύνδεση είναι πολύ πιο περίπλοκη από την σωματική ή την έμφυλη έλξη μόνο.

Προκλήσεις στη σχέση με έναν σαπιοσέξουαλ

Η σχέση με έναν σαπιοσέξουαλ μπορεί να είναι ανταποδοτική, αλλά μπορεί να εμφανίσει ιδιαίτερες προκλήσεις. Η πνευματική συμβατότητα, αν και προσφέρει βαθιά ικανοποίηση, μπορεί να δημιουργεί μια μοναδική πίεση στη σχέση. Για παράδειγμα, οι σύντροφοι μπορεί να νιώθουν ότι πρέπει συνεχώς να αποδεικνύουν την πνευματική τους αξία, και αυτό ενδέχεται να οδηγήσει σε ανασφάλειες ή αμφιβολίες για τον εαυτό.

Αυτή η αίσθηση ανεπάρκειας μπορεί να ενισχυθεί εάν συνυπάρχουν στοιχεία ναρκισσιστικής συμπεριφοράς. Από κλινική σκοπιά, συχνά παρατηρούμε ότι αυτή η δυναμική μπορεί να υποκρύπτει μια ναρκισσιστική ευαλωτότητα, όπου ο σύντροφος χρησιμοποιεί τη διάνοια ως μηχανισμό άμυνας για να αποφύγει τη συναισθηματική εγγύτητα. Για παράδειγμα, ένας σύντροφος που υπερηφανεύεται για τη δική του νοημοσύνη μπορεί άθελά του να κάνει το άλλο του μισό να νιώθει υποτιμημένο ή λιγότερο ικανό. Αυτή η δυναμική συχνά επιφέρει ανισορροπία στις σχέσεις, όπου ο θαυμασμός για το ένα άτομο επισκιάζει τον αμοιβαίο σεβασμό.

Επιπλέον, η αναζήτηση πνευματικής διέγερσης μπορεί μερικές φορές να επισκιάσει άλλες πτυχές μιας σχέσης. Οι σαπιοσέξουαλ μπορεί να απορροφηθούν τόσο πολύ σε συζητήσεις που προκαλούν σκέψεις ώστε να παραβλέπουν τη συναισθηματική ή την πρακτική συμβατότητα. Αν και η πνευματική χημεία είναι ζωτική, πρέπει να υπάρχει ισορροπία με την ενσυναίσθηση, την εμπιστοσύνη και τις κοινές αξίες για τη διατήρηση μιας υγιούς σχέσης.

Τέλος, οι σαπιοσέξουαλ μπορεί να αντιμετωπίσουν προκλήσεις όταν τα πνευματικά τους ιδανικά συγκρούονται με την πραγματικότητα. Για παράδειγμα, ένας σύντροφος που πνευματικά μπορεί να είναι “ιδανικός” μπορεί επίσης να έχει ελαττώματα όπως η συναισθηματική αστάθεια, που κάνει ακόμη πιο περίπλοκη τη σχέση. Η αναγνώριση και η αποδοχή αυτών των ατελειών είναι σημαντική για τη δημιουργία ουσιαστικών σχέσεων.

Αν και οι προκλήσεις σε μια σχέση με έναν σαπιοσέξουαλ μπορεί να είναι πολλές, μπορούν να διαχειριστούν αποτελεσματικά μέσω της ανοιχτής επικοινωνίας και της αμοιβαίας κατανόησης.

Αντιμετώπιση των προκλήσεων στις σχέσεις των σαπιοσέξουαλ

Όσο μοναδική και αν είναι η σχέση με έναν σαπιοσέξουαλ, υπάρχουν μοναδικές προκλήσεις. Για τους σαπιοσέξουαλ και τους συντρόφους τους, η διαχείριση των προσδοκιών και ο αμοιβαίος σεβασμός είναι σημαντικά στοιχεία για να ξεπεράσουν τα εμπόδια που μπορεί να προκύψουν.

Μια συχνή πρόκληση είναι η πίεση για πνευματική συμβατότητα. Οι σύντροφοι των σαπιοσέξουαλ ίσως να νιώθουν συνεχώς την ανάγκη να επιδεικνύουν την ευφυΐα τους, επειδή φοβούνται ότι διαφορετικά θα χάσουν το θαυμασμό του συντρόφου τους. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε συναισθήματα ανεπάρκειας, αμφιβολιών για τον εαυτό, ειδικά αν ο ένας σύντροφος πιστεύει ότι ο άλλος είναι πνευματικά ανώτερος. Στην ψυχοθεραπευτική πρακτική, αυτό ονομάζεται "άγχος επιτέλεσης"  και δεν περιορίζεται μόνο στο σεξ, αλλά επεκτείνεται και στην πνευματική απόδοση, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο ανασφάλειας.

Ένα άλλο θέμα που προκύπτει είναι ότι η πνευματική διέγερση μπορεί να επισκιάσει άλλες πτυχές της σχέσης. Για παράδειγμα, ένας σαπιοσέξουαλ μπορεί να γοητευτεί τόσο πολύ από την ευφυΐα της συντρόφου που να παραβλέπει συναισθηματικές ασυμβατότητες ή τοξικές δυναμικές. Με τον καιρό, αυτή η ανισορροπία συχνά επιφέρει απογοήτευση.

Σε κάποιες περιπτώσεις, η πνευματική έλξη δημιουργεί ανισορροπία δύναμης. Ένας σύντροφος που περηφανεύεται για την ευφυΐα του ίσως άθελά του να μειώνει τη συνεισφορά του άλλου, καλλιεργώντας δυσαρέσκεια ή ανασφάλεια. Η ανοιχτή επικοινωνία και ο αμοιβαίος σεβασμός είναι σημαντικά στοιχεία για την αντιμετώπιση αυτής της δυναμικής.

Τέλος, οι σαπιοσέξουαλ μπορεί να αντιμετωπίσουν δυσκολίες στο να συμφιλιώσουν τα ιδανικά τους με την πραγματικότητα. Ενώ ονειρεύονται ένα σύντροφο που θα είναι πνευματικά τέλειος, οι πραγματικές σχέσεις συχνά περιλαμβάνουν συμβιβασμό και αποδοχή. Το να μάθουν να εκτιμούν τις συναισθηματικές και πρακτικές ιδιότητες ενός συντρόφου παράλληλα με την νοημοσύνη του συμβάλλει καθοριστικά στην οικοδόμηση μιας ολοκληρωμένης σχέσης.
​

Βιβλιογραφία

1. ↸1.Gignac, G. E., et al. (2018). Some people are attracted sexually to intelligence: A psychometric evaluation of sapiosexuality. Intelligence, 66, 98-111. [link]
2. ↸2.Buss, D. M., & Schmitt, D. P. (2019). Mate preferences and their behavioral manifestations. Annual Review of Psychology, 70, 77-110. [link]
3. ↸3.Eastwick, P. W., & Hunt, L. L. (2014). Relational mate value: Consensus and uniqueness in romantic evaluations. Journal of Personality and Social Psychology, 106(5), 729–751. [link]