Τι είναι η διαταραχή υπερφαγίας;

Διαταραχή Υπερφαγίας

Ο καθένας μας μπορεί να φάει παραπάνω κάποιες φορές. Όμως,  η διαταραχή υπερφαγίας είναι μια διαφορετική κατάσταση. Ίσως να σας συμβαίνει αν τρώτε πολύ φαγητό μέσα σε λίγες ώρες, ακόμη και όταν δεν πεινάτε για να πνίξετε τα συναισθήματά σας. Στη συνέχεια νιώθετε ντροπή ή ενοχές για αυτή τη συμπεριφορά σας.

Αυτή η διαταραχή μπορεί να αποκρίνεται στη θεραπεία, αν και τα αποτελέσματα ποικίλλουν μεταξύ των ατόμων. Με τη βοήθεια του γιατρού σας μπορεί να βοηθηθείτε να βελτιώσετε τη σχέση σας με το φαγητό και να διαχειριστείτε καλύτερα το βάρος σας, όπου αυτό είναι κλινικά ενδεδειγμένο. Το πρώτο βήμα είναι να κατανοήσετε γιατί τρώτε υπερβολικά.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Για να τεθεί η διάγνωση της Διαταραχής Υπερφαγίας, σύμφωνα με τα διαγνωστικά κριτήρια του DSM-5-TR, πρέπει να υπάρχουν:

1. Επαναλαμβανόμενα επεισόδια υπερφαγίας που χαρακτηρίζονται από κατανάλωση μεγάλης ποσότητας τροφής σε συγκεκριμένο χρόνο και αίσθηση απώλειας ελέγχου.
2. Τα επεισόδια συνδέονται με τρία ή περισσότερα από τα εξής:

• Κατανάλωση φαγητού πολύ πιο γρήγορα από το φυσιολογικό.
• Κατανάλωση μέχρι το σημείο δυσφορίας (φούσκωμα).
• Κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων χωρίς σωματική πείνα.
• Κατανάλωση φαγητού μοναχικά λόγω ντροπής.
• Αίσθημα αηδίας, κατάθλιψης ή έντονης ενοχής μετά το φαγητό.

3. Υπάρχει έντονη δυσφορία για την υπερφαγία.
4. Η συχνότητα είναι τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα για 3 μήνες.
5. Δεν υπάρχουν αντισταθμιστικές συμπεριφορές (π.χ. έμετος) όπως στη Βουλιμία.

Υπερβολική κατανάλωση φαγητού και διαταραχή υπερφαγίας

Τρώτε υπερβολικά χωρίς να σκέφτεστε γιατί. Αλλά μεταξύ των δύο καταστάσεων υπάρχουν διαφορές.

Κάποια παραδείγματα υπερβολικής κατανάλωσης φαγητού είναι:

• Να τρώτε περισσότερα από ένα γλυκά μετά το δείπνο
• Να τελειώνετε τη σακούλα με το ποπ κορν ενώ βλέπετε μια ταινία

Όταν τρώτε υπερβολικά εξαιτίας ενός ψυχοπιεστικού γεγονότος, όπως ένας χωρισμός, μερικές φορές αυτό αποκαλείται "συναισθηματική κατανάλωση φαγητού".

Παραδείγματα υπερφαγίας είναι:

• Να κρύβετε στο δωμάτιο σας γλυκά και να τα καταναλώνετε μυστικά
• Να τρώτε όλο το κέικ μόνο μία φορά και μετά να νιώθετε ενοχές
• Να τρώτε τρία χάμπουργκερ , ακόμη και αν νιώθετε ήδη πλήρεις

Αιτίες

Οι παρακάτω πληροφορίες βασίζονται σε έρευνες και κλινικές κατευθυντήριες οδηγίες, αλλά η αποτελεσματικότητα κάθε παρέμβασης μπορεί να διαφέρει ανάλογα με το άτομο.

Οι ακριβείς αιτίες της επεισοδιακής υπερφαγίας δεν είναι γνωστές. Κάποιοι πιθανοί παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν:

• Τη γενετική: Οι μελέτες δείχνουν ότι η διαταραχή υπερφαγίας ίσως να συνδέεται με τα γονίδια.
• Το οικογενειακό ιστορικό: Ίσως είναι πιο πιθανό να εμφανίσετε κάποια διατροφική διαταραχή αν κάποιος στο άμεσο οικογενειακό σας περιβάλλον έχει κάποια διατροφική διαταραχή.
• Οι ψυχολογικές αιτίες: Οι περισσότεροι άνθρωποι με διαταραχή υπερφαγίας μπορεί να έχουν επίσης κάποια άλλη ψυχική διαταραχή όπως η κατάθλιψη, το άγχος ή κάποια εξάρτηση. Στην κλινική πράξη, συχνά παρατηρούμε ότι η υπερφαγία λειτουργεί ως ένας "ρυθμιστής συναισθήματος". Το φαγητό προσφέρει μια προσωρινή ανακούφιση ή "μούδιασμα" από οδυνηρά συναισθήματα, δημιουργώντας όμως έναν φαύλο κύκλο ενοχής που οδηγεί ξανά στο φαγητό.
• Τα διατροφικά προβλήματα και τα θέματα με την εικόνα του σώματος: Οι μελέτες δείχνουν ότι οι άνθρωποι που εμφανίζουν τη διαταραχή υπερφαγίας τείνουν να έχουν αρνητική εικόνα για το σώμα τους και να έχουν ιστορικό με κάποια διατροφική διαταραχή και υπερβολική κατανάλωση φαγητού.

Συνέπειες για την Υγεία

Η Διαταραχή Υπερφαγίας συνδέεται με σοβαρά ιατρικά και ψυχολογικά προβλήματα. Οι έρευνες δείχνουν ότι η διαταραχή συσχετίζεται έντονα με το μεταβολικό σύνδρομο, τον διαβήτη τύπου 2 και γαστρεντερικά προβλήματα ανεξάρτητα από το σωματικό βάρος.

Επιπλέον, συνυπάρχει συχνά με διαταραχές διάθεσης και αγχώδεις διαταραχές, επηρεάζοντας σημαντικά την ποιότητα ζωής.⁵ Giel, K. E., et al. (2022). Binge eating disorder. Nature Reviews Disease Primers, 8(1), 16.

Θεραπευτικές Προσεγγίσεις για τη Διαταραχή Υπερφαγίας

Η διάγνωση και η θεραπεία της διαταραχής υπερφαγίας θα πρέπει να πραγματοποιούνται από εκπαιδευμένους επαγγελματίες υγείας (ψυχίατρους, ψυχολόγους, ψυχοθεραπευτές με εξειδίκευση στις διατροφικές διαταραχές).

Αν νιώθετε ότι οι διατροφικές σας συνήθειες δεν είναι υγιεινές και/ή τρώτε λόγω άγχους, τότε είναι η στιγμή να δώσετε σημασία σε αυτή τη συμπεριφορά. Υπάρχουν διαθέσιμες θεραπείες με επιστημονική τεκμηρίωση που μπορεί να υποστηρίξουν την αντιμετώπιση των διατροφικών διαταραχών, αν και η ανταπόκριση διαφέρει ανά άτομο. Σύμφωνα με τις κλινικές κατευθυντήριες οδηγίες της Αμερικανικής Ψυχιατρικής Εταιρείας,⁴ American Psychiatric Association (APA). The American Psychiatric Association Practice Guideline for the Treatment of Patients With Eating Disorders (Fourth Edition, 2023).  συνιστάται η  ψυχοθεραπεία, η  φαρμακευτική αγωγή ή το συνδυασμό και των δύο.¹ Linardon, J., et al. (2017). The efficacy of cognitive-behavioral therapy for eating disorders: A systematic review and meta-analysis. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 85(11), 1080-1094.

Είναι σημαντικό να θυμάστε ότι η θεραπεία δεν εστιάζει μόνο στο "τι τρώτε", αλλά κυρίως στο "γιατί". Η αναγνώριση των πυροδοτικών μηχανισμών (triggers) είναι συχνά το κλειδί για την μακροπρόθεσμη αλλαγή.

Βιβλιογραφία

1. ↸1.Linardon, J., et al. (2017). The efficacy of cognitive-behavioral therapy for eating disorders: A systematic review and meta-analysis. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 85(11), 1080-1094. [link]
2. ↸2.Hilbert, A., et al. (2020). Meta-analysis on the long-term effectiveness of psychological and medical treatments for binge-eating disorder. International Journal of Eating Disorders, 53(9), 1353-1376. [link]
3. ↸3.Jastreboff, A.M., et al. (2022). Tirzepatide once weekly for the treatment of obesity. New England Journal of Medicine, 387(3), 205-216. [link]
4. ↸4.American Psychiatric Association (APA). The American Psychiatric Association Practice Guideline for the Treatment of Patients With Eating Disorders (Fourth Edition, 2023). [link]
5. ↸5.Giel, K. E., et al. (2022). Binge eating disorder. Nature Reviews Disease Primers, 8(1), 16. [link]