Αποφθέγματα του Φρίντριχ Νίτσε

Φρίντριχ Νίτσε

Ο Φρίντριχ Νίτσε (1844-1900) ήταν Γερμανός φιλόσοφος που επηρέασε βαθιά την ψυχολογία, την ηθική και την υπαρξιστική σκέψη. Γνωστός για έννοιες όπως η "δύναμη της θέλησης" και ο "υπεράνθρωπος", τα αποφθέγματά του προσφέρουν φιλοσοφικές προοπτικές για την αγάπη, τη σκέψη και την αυτογνωσία.

Ο Φρίντριχ Νίτσε (Friedrich Nietzsche) είναι ένας από τους πιο γνωστούς φιλοσόφους και συγγραφείς του 19ου αιώνα, ο οποίος γεννήθηκε στις 15 Οκτωβρίου του 1844, στη Σαξονία. Στην παιδική του ηλικία είχε ισχυρό δέσιμο με τον πατέρα του, ο οποίος ήταν Λουθηρανός υπουργός. Ο πατέρας του αρρώστησε βαριά το 1848 και πέθανε το 1850, και έτσι μετακόμισε με την μητέρα του στο Νάουμπουργκ. Ο Νίτσε αποφοίτησε από το σχολείο το 1864 και ξεκίνησε τις σπουδές του στο πανεπιστήμιο της Βόννης, στο οποίο είχε σκοπό να σπουδάσει θεολογία και φιλολογία. Τελικά, ο Νίτσε εγκατέλειψε την θεολογία και ακολούθησε την φιλολογία.

Επαγγελματική πορεία

Ο Νίτσε ήταν εξαίρετος στην φιλολογία και ο καθηγητής του τον σύστησε στο πανεπιστήμιο της Βασιλείας το 1869. Ο Νίτσε πήρε το διδακτορικό του και έγινε καθηγητής της κλασσικής φιλολογίας. Άρχισε να ενσωματώνει την φιλοσοφία στις διαλέξεις του στο πανεπιστήμιο αφού μελετούσε τη δουλειά του Άρθρουρ Σοπενχάουερ. Ασχολήθηκε με τα έργα του Αριστοτέλη και του Πλάτωνα. Η έκδοση του πρώτου του βιβλίου, "Η Γέννηση της Τραγωδίας", έγινε το 1872.

Ο Νίτσε παραιτήθηκε από το πανεπιστήμιο της Βασιλείας το 1879 λόγω προβλημάτων υγείας. Έγραψε 10 βιβλία μέσα στα επόμενα δέκα χρόνια μέχρι που έπαθε νευρική κατάρρευση το 1889. Πέθανε το 1900. Κατά τη διάρκεια της νευρικής κατάρρευσής του, ο Νίτσε έχασε την ικανότητα συνειδητής επικοινωνίας και πέρασε τα τελευταία έτη της ζωής του υπό την φροντίδα της μητέρας και της αδελφής του. Η φιλοσοφική του κληρονομιά, ωστόσο, συνεχίζει να επηρεάζει τη σύγχρονη σκέψη.

Συνεισφορά στην ψυχολογία

Όπως οι περισσότεροι φιλόσοφοι της γενιάς του, ο Νίτσε μελέτησε πολλά θέματα, όπως η ηθική, η θρησκεία, η πολιτική και η μεταφυσική.

1. Φιλοσοφική Ψυχολογία και Βασικές Έννοιες

Πολλοί ιστορικοί της φιλοσοφίας αναφέρουν ότι ο Νίτσε ήταν ένας από τους πρωτεργάτες της ψυχολογίας.¹ Riccardi, M. et al. (2021). Nietzsche's philosophical psychology. Oxford University Press. Ανέπτυξε διάφορες ιδέες σχετικά με την ψυχολογία, όπως η δύναμη της θέλησης, που, σύμφωνα με την φιλοσοφική ψυχολογία, μπορεί να συνδέεται με την ανάπτυξη εσωτερικών πόρων για την αντιμετώπιση προκλήσεων και η ιδέα του υπερανθρώπου, ο οποίος είναι ένας ελεύθερος στοχαστής, που έχει την ικανότητα να καλλιεργήσει τις δικές του αξίες έχοντας στο μυαλό του το καλό της ανθρωπότητας, και δεν συμμορφώνεται με τα συμβατικά και προκαθορισμένα ήθη της θρησκείας. Ο Νίτσε ήταν γνωστός πολέμιος της θρησκείας, ειδικά του Χριστιανισμού και η κριτική του για τις πεποιθήσεις των Χριστιανών κυριαρχούν στα έργα του.

2. Θεωρία της Αιώνιας Επανάληψης

Οι φιλοσοφικές ιδέες του Νίτσε επηρέασαν σημαντικά τον 20ό αιώνα, από τον υπαρξισμό (Sartre, Camus) έως την ψυχανάλυση (Freud, Jung). Στη σύγχρονη εποχή, οι έννοιές του εφαρμόζονται στην ψυχολογία της ανθεκτικότητας, στη φιλοσοφία της ηθικής και στις μελέτες περί νοήματος της ζωής. Η κριτική του στις απόλυτες αλήθειες προεικόνισε μεταγενέστερες φιλοσοφικές κινήσεις όπως ο μεταμοντερνισμός και η φαινομενολογία.

Η θεωρία του Νίτσε για την αιώνια επανάληψη, έχει τη βάση της στην ενέργεια, και δηλώνει την άπειρη επανάληψη των γεγονότων στη διάρκεια της ζωής μας. Σύμφωνα με αυτή τη θεωρία όλα τα πιθανά γεγονότα έχουν ήδη συμβεί και θα συμβούν ξανά. Αυτή η θεωρία είναι αντίθετη από τις απόψεις του για την ανεπάρκεια της ύπαρξής μας σε αυτό τον κόσμο.

Ο Νίτσε δημιούργησε εκατοντάδες αποφθέγματα που συμπυκνώνουν τη φιλοσοφική του σκέψη σε αξιομνημόνευτες φράσεις. Τα παρακάτω αποφθέγματα κατηγοριοποιούνται θεματικά για να διευκολύνουν την εξερεύνηση των ιδεών του σχετικά με την αγάπη, τη σκέψη και την ανθρώπινη ύπαρξη.

Αποφθέγματα για την αγάπη

• Δεν είναι η έλλειψη αγάπης, αλλά η έλλειψη φιλίας που σκοτώνει ένα γάμο.
• Αγαπάμε τη ζωή, όχι επειδή συνηθίζουμε να ζούμε αλλά επειδή συνηθίζουμε να αγαπάμε.
• Η απαίτηση να μας αγαπούν είναι η μεγαλύτερη αλαζονεία.
• Ό,τι γίνεται για την αγάπη πάντα συμβαίνει πέρα από το καλό και το κακό.
• Πόσο λίγα πράγματα χρειάζεται ο άνθρωπος για να νιώθει ευτυχισμένος. Τη μουσική. Χωρίς μουσική η ζωή είναι λάθος.
• Μέσα σε κάθε άνθρωπο υπάρχει ένα παιδί που θέλει να παίξει.
• Πάντα υπάρχει τρέλα στην αγάπη. Αλλά πάντα υπάρχει κάποιος λόγος πίσω από την τρέλα.

Οι άνθρωποι δεν έχουν πάντα ρεαλιστική άποψη για την αγάπη, δημιουργούν στη φαντασία τους τέλειες, ρομαντικές ιστορίες.

Αποφθέγματα για τον τρόπο σκέψης

• Οι σκέψεις είναι οι σκιές των συναισθημάτων μας, πάντα πιο σκοτεινές, πιο κενές και πιο απλές.

Μια σκέψη είναι σαν την κορυφή του παγόβουνου. Αν θέλουμε να βρούμε την αλήθεια πρέπει να σκάψουμε πιο βαθιά. Τα συναισθήματα, σύμφωνα με την φιλοσοφική ψυχολογία, συμβάλλουν στην υποκειμενική εμπειρία και την ερμηνεία της ζωής.

• Όσο πιο ψηλά πετάμε, τόσο μικρότεροι μοιάζουμε σε όσους δεν μπορούν να πετάξουν.
• Όποιος έχει σκαρφαλώσει στα ψηλότερα βουνά, γελά με όλες τις τραγωδίες, πραγματικές ή φανταστικές.
• Υπάρχει μια παλιά ψευδαίσθηση, ονομάζεται "καλό" και "κακό".

Δεν υπάρχει καλό ή κακό. Υπάρχει μόνο ο τρόπος με τον οποίο εμείς βλέπουμε τις καταστάσεις, μέσα από το δικό μας πρίσμα.

• Το ψέμα είναι προϋπόθεση της ζωής.
• Μερικές φορές οι άνθρωποι δεν επιθυμούν να μάθουν την αλήθεια, επειδή δεν θέλουν να καταστραφούν οι ψευδαισθήσεις τους.

Μπορούμε να προσφέρουμε τη βοήθεια μας σε ανθρώπους που την έχουν ανάγκη. Οι άνθρωποι συχνά αποφεύγουν την αλήθεια επειδή δεν θέλουν να βγουν από τη ζώνη άνεσής τους. Αλλά αν δεν αντιμετωπίσουμε την αλήθεια πώς θα εξερευνήσουμε την προσωπική μας σχέση με την αλήθεια;

• Είναι δύσκολο να θυμάμαι τις απόψεις μου, χωρίς να θυμάμαι τους λόγους πίσω από αυτές!
• Κάτω από την πραγματικότητα στην οποία ζούμε και υπάρχουμε, υπάρχει και μια άλλη και εντελώς διαφορετική πραγματικότητα.
• Οι άνθρωποι νιώθουν θυμό με όσους έχουν τα δικά τους πρότυπα για τη ζωή, επειδή αισθάνονται ταπείνωση.
• Ο σοφός άνθρωπος πρέπει να έχει την ικανότητα όχι μόνο να αγαπά τους εχθρούς του, αλλά και να μπορεί να μισήσει τους φίλους του.
• Κάθε άνθρωπος που σκέφτεται βαθιά φοβάται ότι οι άλλοι δεν θα τον καταλάβουν όχι ότι θα τον παρεξηγήσουν.

Αποφθέγματα για τη ζωή

• Το καλύτερο όπλο απέναντι σε έναν εχθρό είναι ένας άλλος εχθρός.
• Έχεις τον τρόπο σου. Έχω τον τρόπο μου. Δεν υπάρχει ένας σωστός και μοναδικός τρόπος.
• Ότι δεν σε σκοτώνει σε κάνει πιο δυνατό.

Δεν υπάρχει μόνος ένας τρόπος για την επιτυχία. Κάτι που λειτουργεί για τους φίλους σας, μπορεί να μην λειτουργεί για εσάς. Είναι ανάγκη να μάθετε από τα λάθη σας και να εμπιστευτείτε τον εαυτό σας, να δημιουργήσετε το δικό σας μονοπάτι. Δεν υπάρχει μόνο ένα μονοπάτι για την επιτυχία.

• Αυτός που έχει ένα γιατί να ζήσει μπορεί να αντέξει κάθε πως.

Όταν κάποιος έχει έναν ουσιαστικό σκοπό, δεν τα παρατά όσες δυσκολίες και αν αντιμετωπίσει. Ο σκοπός, σύμφωνα με την υπαρξιστική φιλοσοφία, μπορεί να συμβάλλει στην υποκειμενική αίσθηση νοήματος.

• Δεν υπάρχουν γεγονότα, μόνο ερμηνείες.

Δεν είναι ανάγκη κάποιος να γνωρίζει τις μεγάλες αλήθειες για τη ζωή, αλλά είναι ανάγκη να γνωρίζει τις αλήθειες που ισχύουν για αυτόν. Είναι σημαντικό να μαθαίνουμε για τη ζωή μέσα από τη δική μας οπτική και να γνωρίζουμε ότι δεν υπάρχει η απόλυτη αλήθεια.

• Οι πεποιθήσεις είναι οι πιο επικίνδυνοι εχθροί της αλήθειας.
• Το μυστικό για μια γεμάτη ζωή και η μεγαλύτερη απόλαυση είναι να ζούμε επικίνδυνα.

Η ασφάλεια είναι η μεγαλύτερη ψευδαίσθηση. Είναι ανάγκη να πάρουμε ρίσκα και να βγούμε από το καβούκι μας για να ζήσουμε μια εκπληκτική ζωή. Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε νέους ανθρώπους, νέα μέρη, να δοκιμάζουμε νέα πράγματα και ιδέες.

Βιβλιογραφία

1. ↸1.Riccardi, M. et al. (2021). Nietzsche's philosophical psychology. Oxford University Press. [link]
2. ↸2.Brown, J. L. D. et al. (2024). Integrating the philosophy and psychology of well-being. Journal of Happiness Studies, 25. [link]
3. ↸3.Vos, J. et al. (2023). Existential psychological therapies: An overview. L'Encéphale. [link]