Η γκρίνια στα ζευγάρια

Γκρίνια στα ζευγάρια και ψυχολογία

Η γκρίνια είναι ένα από τα πιο συχνά θέματα που αναφέρουν τα ζευγάρια στην ψυχοθεραπεία ζεύγους. Στην κλινική μου πράξη, παρατηρώ συχνά ότι πίσω από αυτό που αρχικά φαίνεται ως "απλή γκρίνια" κρύβονται βαθύτερες συναισθηματικές ανάγκες που δεν έχουν εκφραστεί με υγιή τρόπο. Η ψυχολογία της γκρίνιας είναι πολύπλοκη. Αλλά έχετε σκεφτεί ποτέ γιατί οι άνθρωποι γκρινιάζουν; Έχετε προσπαθήσει να καταλάβετε ποιοι είναι οι λόγοι πίσω από αυτή τη συμπεριφορά; Γιατί λέμε ότι οι γονείς ή οι σύντροφοι μας γκρινιάζουν; Ορισμένες μελέτες υποδεικνύουν διαφορές στα πρότυπα επικοινωνίας μεταξύ των φύλων, αν και αυτό εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από πολιτισμικούς και κοινωνικούς παράγοντες, ενώ η αδυναμία κατανόησης των υποκείμενων αιτίων μπορεί να συμβάλει σε σχεσιακά προβλήματα.¹ Johnson, M. D., et al. (2021). Within-couple associations between communication and relationship satisfaction: Integrating the role of gender. Journal of Family Psychology, 35(4), 395-406.

Ανεξάρτητα από τη σχέση, η γκρίνια προκαλεί απογοήτευση. Αν και η γκρίνια μπορεί να μοιάζει κάτι ασήμαντο και συχνό, μπορεί να οδηγεί σε μεγαλύτερα θέματα και προβλήματα σε μια σχέση. Θέλετε να σταματήσετε τη διαμάχη και να ξέρετε ότι ο σύντροφος σας ακούει πραγματικά; Τότε καλό είναι να γνωρίζετε τις αιτίες που οδηγούν στη γκρίνια.

Γιατί η γκρίνια είναι τόσο συχνή στα ζευγάρια;

Η γκρίνια αποτελεί ένα από τα κυριότερα παράπονα που εκφράζουν τα ζευγάρια στην κλινική πράξη. Σύμφωνα με έρευνες στην ψυχολογία των σχέσεων, η επαναλαμβανόμενη αρνητική επικοινωνία - συμπεριλαμβανομένης της γκρίνιας - συνδέεται με χαμηλότερα επίπεδα σχεσιακής ικανοποίησης και αυξημένο κίνδυνο χωρισμού. Κατανοώντας τους ψυχολογικούς μηχανισμούς πίσω από αυτή τη συμπεριφορά, μπορείτε να αναπτύξετε πιο αποτελεσματικούς τρόπους επικοινωνίας.

Τι είναι η γκρίνια;

Η γκρίνια μια προσπάθεια επικοινωνίας που χαρακτηρίζεται από την εμμονική επανάληψη του ίδιου μηνύματος. Αυτό μπορεί να μην συμβαίνει πάντα λεκτικά. Μπορεί να είναι μια λεκτική υπενθύμιση, μετά από ένα μήνυμα στο κινητό, που ακολουθεί μετά από ένα γραπτό σημείωμα υπενθύμισης. Η γκρίνια συνήθως ξεκινά ως μια απλή υπενθύμιση, αλλά αυτό που την καθορίζει είναι όταν ο αποδέκτης αυτής της «υπενθύμισης» νιώθει προσβεβλημένος ή ενοχλημένος από όσα λέει. Έτσι, αυτό που καθορίζει την γκρίνια σε μια σχέση βασίζεται στο πως νιώθει ο αποδέκτης, όχι το άτομο που κάνει την υπενθύμιση.

Είναι ανάγκη να κατανοήσετε ότι η γκρίνια δεν εκφράζεται μονάχα με λέξεις αλλά επίσης με τον τόνο της φωνής και τη γλώσσα του σώματος. Η στάση του αποδέκτη παίζει κύριο ρόλο στο πως θα γίνει αντιληπτό το μήνυμα. Έτσι, οι περισσότεροι άνθρωποι που γκρινιάζουν συνεχώς νιώθουν ότι δεν μπορούν να εκφράσουν τα συναισθήματα τους ή να μεταδώσουν ένα μήνυμα. Σκέφτονται ότι οι άλλοι δεν τους ακούνε και δεν τους παίρνουν στα σοβαρά.

Ο μόνος λόγος που οι γκρινιάρηδες επαναλαμβάνουν ένα πράγμα είναι ότι αναπτύσσουν ένα φαύλο κύκλο. Όταν νιώθουν ότι οι άλλοι δεν τους ακούνε, τείνουν να επαναλαμβάνουν τα ίδια πράγματα ώστε οι άλλοι να αναγκαστούν να τους ακούσουν και να κάνουν κάτι. Αυτό όμως μπορεί να οδηγεί σε μεγαλύτερη αντίσταση και εκνευρισμό από την μεριά του αποδέκτη.

Η γκρίνια είναι σαν οποιαδήποτε άλλη συμπεριφορά. Από την παιδική ηλικία αναπτύσσουμε και υιοθετούμε συμπεριφορές. Όπως συμβαίνει και με κάθε άλλη συμπεριφορά, η γκρίνια μπορεί να σταματήσει. Είναι επίσης πολύ πιθανό όταν ένα παιδί αισθάνεται παραμελημένο να λέει το ίδιο πράγμα ή να επαναλαμβάνει κάτι για να κερδίσει την προσοχή των γονιών του. Έτσι, είναι επιτακτική ανάγκη να αναζητήσει κάποιος όλα όσα ενισχύουν αυτή τη συμπεριφορά ή τρόπους με τους οποίους μπορεί να ενισχυθεί μια άλλη συμπεριφορά.

Ψυχολογικές αιτίες της γκρίνιας

Από ψυχοδυναμική άποψη, η γκρίνια συχνά αποτελεί έκφραση ανικανοποίητων συναισθηματικών αναγκών. Οι άνθρωποι που γκρινιάζουν μπορεί να αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην ενστικτώδη έκφραση των βαθύτερων συναισθημάτων τους , όπως η ανασφάλεια, ο φόβος εγκατάλειψης, ή η ανάγκη για επιβεβαίωση. Η γκρίνια γίνεται έτσι ένας έμμεσος τρόπος αναζήτησης προσοχής και φροντίδας.

Χαρακτηριστικά προσωπικότητας

Τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας ενός γκρινιάρη μπορεί να περιλαμβάνουν την οργάνωση, τον έλεγχο και την ανησυχία. Κάποιες φορές, οι άνθρωποι λόγω προσωπικότητας είναι έτοιμοι για συγκρούσεις. Επίσης, ο αποδέκτης της γκρίνιας μπορεί να είναι ένα πολύ ανεξάρτητο άτομο που να μην του αρέσει να του λένε τι να κάνει. Σε μια σχέση, οι σύντροφοι γκρινιάζουν επειδή απλά και οι δύο θέλουν να έχουν τον έλεγχο μιας κατάστασης. Αν και οι γκρινιάρηδες αποζητούν την πειθαρχία , υπάρχει η πιθανότητα να είναι πιο χαλαροί άνθρωποι που συχνά αναβάλλουν πράγματα. Οι γκρινιάρηδες νιώθουν ότι δεν ακούγονται και οι άλλοι δεν ενδιαφέρονται για αυτά που λένε.

Οι επιπτώσεις της γκρίνιας στην ψυχική υγεία

Η χρόνια γκρίνια δεν επηρεάζει μόνο τη σχέση, αλλά και την ψυχική υγεία και των δύο συντρόφων. Μελέτες δείχνουν ότι η συνεχής έκθεση σε αρνητικά πρότυπα επικοινωνίας συνδέεται με αυξημένα επίπεδα άγχους, κατάθλιψης, και σωματοποιήσεων.⁵ Whisman, M. A., et al. (2007). Marital distress and DSM-IV psychiatric disorders. Journal of Abnormal Psychology, 127(3), 251-260. Ο αποδέκτης της γκρίνιας μπορεί να νιώσει χαμηλή αυτοεκτίμηση, ενώ το άτομο που γκρινιάζει συχνά βιώνει απογοήτευση και αίσθημα ανημποριάς.

Κρύβει η γκρίνια καλές προθέσεις;

Σε αυτό το σημείο αρχίζει η απογοήτευση με τη γκρίνια. Ακόμη και αν έχετε καλές προθέσεις για το σύντροφο σας, αν αυτός νιώσει προσβεβλημένος ή ενοχλημένος, γκρινιάζετε. Για παράδειγμα, υπενθυμίζετε στο σύντροφο σας να πίνει περισσότερο νερό στη διάρκεια της ημέρας. Ακόμη και αν οι προθέσεις σας είναι καλές, για να ωφεληθεί ο σύντροφος σας και η υγεία του, ο τρόπος επικοινωνίας μπορεί να ερμηνευτεί ως γκρίνια. Άρα, ακούει πραγματικά αυτά που λέτε; Η απάντηση είναι ότι προφανώς ακούει, αλλά αντί αυτή η υπενθύμιση να μετατραπεί σε πράξη, η υπενθύμιση μετατρέπεται σε δυσαρέσκεια και απογοήτευση.

Ο κύκλος της γκρίνιας

Η γκρίνια γρήγορα οδηγεί σε προβλήματα στη σχέση εξαιτίας της κυκλικής φύσης της. Τυπικά, ένας σύντροφος ξεκινά να γκρινιάζει για ένα "ασήμαντο" θέμα. Ο αποδέκτης της γκρίνιας νιώθει δυσαρέσκεια για το θέμα έτσι είναι πολύ λιγότερο πιθανό να κάνει κάτι για αυτό. Η έλλειψη δράσης γυρίζει πίσω και προκαλεί απογοήτευση στην υπενθύμιση του συντρόφου.

Το ασήμαντο θέμα είναι πλέον σημαντικό επειδή ο ένας σύντροφος νιώθει ότι τον αγνοούν και ο άλλος σύντροφος νιώθει ότι αμφισβητούνται οι ικανότητες του. Η γκρίνια στη συνέχεια αυξάνεται και αυξάνεται και η απογοήτευση. Η έρευνα δείχνει ότι η επαναλαμβανόμενη αρνητική επικοινωνία δεν είναι αποτελεσματική και οδηγεί σε απογοήτευση και στους δύο συντρόφους.² Gottman, J. M., et al. (2017). The natural principles of love. Journal of Family Theory & Review, 7(4), 336-352. Όταν και οι δύο σύντροφοι είναι ένοχοι για τη γκρίνια, τότε καταλήγουν να χωρίζονται σε δύο στρατόπεδα και να προσπαθούν να νικήσει ο ένας τον άλλο.

Στη θεραπευτική διαδικασία, βλέπουμε ότι η μετάβαση από αυτή την "αντιπαλότητα" σε μια συνεργατική στάση αποτελεί κρίσιμο σημείο καμπής για τη βελτίωση της σχέσης.

Πώς σπάει ο κύκλος της γκρίνιας;

Η γκρίνια συνήθως υπονομεύει μια σχέση, ειδικά όταν ο ένας σύντροφος δυσκολεύεται να επικοινωνήσει τις ανάγκες του στον άλλο. Αντί να υπάρχουν πολλαπλές παθητικές υπενθυμίσεις ή γκρίνια για ένα θέμα, προσπαθήστε να μιλήσετε με τη σύντροφο σας για τα συναισθήματα σας. Μπείτε στη θέση του συντρόφου σας και δείξτε κατανόηση και συμπόνια. Ξεκαθαρίστε όσα θέλετε να πείτε για να αποφύγετε τις παρεξηγήσεις και να συμπεριφέρεστε στο σύντροφο σας με τον τρόπο που θέλετε να σας συμπεριφέρεται και αυτός.

Για παράδειγμα, αντί να γκρινιάζετε συνέχεια στο σύντροφο σας επειδή ασχολείται συνεχώς με το κινητό του, εξηγήστε του ότι αυτή η στάση του σας κάνει να νιώθετε παραμελημένη. Δείξτε συμπόνια στο σύντροφο σας, ο οποίος μπορεί να προσπαθεί να ανταπεξέλθει στις υποχρεώσεις της δουλειά και δυσκολεύεται να αφήσει στην άκρη το κινητό του. Η ειλικρινής επικοινωνία και η ενσυναίσθηση είναι σημαντικές δεξιότητες επικοινωνίας, που δεν θα βάλουν τέλος στη γκρίνια αλλά θα θέσουν δυνατά θεμέλια για τη σχέση σας. Σύμφωνα με την Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία, η υγιής επικοινωνία περιλαμβάνει την ενεργητική ακρόαση, την έκφραση συναισθημάτων με δηλώσεις "εγώ", και την ενσυναίσθηση  προς τον σύντροφο.⁴ American Psychological Association.Healthy Communication Patterns in Relationships.

Βιβλιογραφία

1. ↸1.Johnson, M. D., et al. (2021). Within-couple associations between communication and relationship satisfaction: Integrating the role of gender. Journal of Family Psychology, 35(4), 395-406. [link]
2. ↸2.Gottman, J. M., et al. (2017). The natural principles of love. Journal of Family Theory & Review, 7(4), 336-352. [link]
3. ↸3.Christensen, A., et al. (2017). Integrative behavioral couple therapy. Annual Review of Clinical Psychology, 10, 129-153. [link]
4. ↸4.American Psychological Association.Healthy Communication Patterns in Relationships. [link]
5. ↸5.Whisman, M. A., et al. (2007). Marital distress and DSM-IV psychiatric disorders. Journal of Abnormal Psychology, 127(3), 251-260. [link]