Ρίγανη: ιδιότητες και οφέλη στην υγεία

Ρίγανη

Η ρίγανη είναι ένα βότανο που υπάρχει σε αφθονία στη Μεσόγειο, χρησιμοποιείται πολύ στη χώρα μας στη μαγειρική αλλά ταυτόχρονα έχει και πολλά οφέλη στην υγεία. Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (EMA),⁴ European Medicines Agency (EMA). European Union herbal monograph on Origanum species - Traditional herbal medicinal product indications η ρίγανη χρησιμοποιείται ως παραδοσιακό φυτοθεραπευτικό προϊόν για την ανακούφιση ήπιων σπασμών και μετεωρισμού του γαστρεντερικού συστήματος.

Θρεπτική Σύνθεση και Βιοδραστικά Συστατικά

Η ρίγανη (Origanum vulgare) περιέχει σημαντική ποσότητα βιταμινών Κ, Ε, και μετάλλων όπως σίδηρος, μαγνήσιο και ασβέστιο. Ωστόσο, οι κύριες βιοδραστικές ενώσεις που της προσδίδουν τις φαρμακολογικές ιδιότητες είναι τα πολυφαινολικά αντιοξειδωτικά ροσμαρινικό οξύ, και τα μονοτερπένια καρβακρόλη (50-80% του αιθέριου ελαίου) και θυμόλη (5-10%).

Τα αντιοξειδωτικά θυμόλη, καρβακρόλη, λιμονένιο, τερπινένιο, καρυοφυλίνη δίνουν στην ρίγανη τη χαρακτηριστική της γεύση και άρωμα. Επίσης το έλαιο της ρίγανης έχει πολλά οφέλη στην υγεία.

Η βιολογική δραστηριότητα της ρίγανης αποδίδεται κυρίως στην ικανότητα της καρβακρόλης να αλληλεπιδρά με κυτταρικές μεμβράνες μικροοργανισμών, διαταράσσοντας την ακεραιότητά τους. Παράλληλα, τα φαινολικά συστατικά δρουν ως αποτοξινωτές ελεύθερων ριζών μέσω δωρεάς ατόμων υδρογόνου, μειώνοντας το οξειδωτικό στρες σε κυτταρικό επίπεδο.

Ιδιότητες Ρίγανης 

1. Αντιβακτηριακές ιδιότητες

Οι παρακάτω ιδιότητες βασίζονται κυρίως σε εργαστηριακές μελέτες (in vitro) και απαιτούν περαιτέρω κλινική επιβεβαίωση.

Τα κύρια συστατικά στο αιθέριο έλαιο της ρίγανης είναι η καρβακρόλη και η θυμόλη. Αυτές οι ενώσεις έχουν αντιμικροβιακές ιδιότητες.² Han, X., et al. (2017). Chemical composition analysis and in vitro biological activities of ten essential oils in human skin cells. Biochimie Open, 5, 1-10.

Η καρβακρόλη και η θυμόλη έχουν δείξει in vitro αντιμικροβιακή δράση έναντι πολλών στελεχών βακτηρίων όπως ο Staphyloccus aureus που αναπτύσσεται στο κρέας και στα γαλακτοκομικά προϊόντα, και μπορεί να συμβάλλουν στον έλεγχο της ανάπτυξης βακτηρίων στα τρόφιμα υπό συγκεκριμένες συνθήκες.

Η ρίγανη έχει δείξει αντιμικροβιακή δράση σε εργαστηριακές συνθήκες, η οποία μελετάται ως πιθανή συμπληρωματική προσέγγιση.

2. Δυνητικές Αντιπολλαπλασιαστικές Ιδιότητες σε Πειραματικές Μελέτες

Οι παρακάτω παρατηρήσεις προέρχονται από προκλινικές μελέτες και δεν συνιστούν αποδεδειγμένη θεραπεία για τον καρκίνο.

Κάποια συστατικά της ρίγανης έχουν δυνητικές αντιπολλαπλασιαστικές ιδιότητες. Οι μελέτες έχουν δείξει ότι το εκχύλισμα της ρίγανης έχει δείξει δυνατότητα προστασίας του DNA από οξειδωτική βλάβη σε πειραματικές μελέτες in vitro που προκαλείται από το οξειδωτικό στρες, την ακτινοβολία, και τα μιτογόνα, πρωτεϊνών που προκαλούν ανεπιθύμητη κυτταρική διαίρεση.

Οι μελέτες έχουν δείξει ότι η καρβακρόλη και η θυμόλη έχουν δείξει αντιπολλαπλασιαστική δράση σε κυτταρικές σειρές μελανώματος και καρκίνου του δέρματος σε πειραματικές μελέτες.¹ Nanni, V., et al. (2020). Oregano phytocomplex induces programmed cell death in melanoma cells. Molecules, 25(20), 4820.

Τα αντιοξειδωτικά που υπάρχουν στη ρίγανη μπορεί να συμβάλλουν στη μείωση του οξειδωτικού στρες, ένας παράγοντας που σχετίζεται με κυτταρική βλάβη.

3. Αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες

Η φλεγμονή είναι μια φυσιολογική αντίδραση του ανοσοποιητικού που συμβαίνει ως αποτέλεσμα μιας νόσου ή μιας βλάβης.

Η χρόνια φλεγμονή συμβάλλει στην εμφάνιση νοσημάτων όπως τα νοσήματα του καρδιαγγειακού, του διαβήτη και των αυτοάνοσων νοσημάτων.

Η ρίγανη είναι πλούσια σε αντιοξειδωτικά, τα οποία μπορεί να εξουδετερώσουν τις ελεύθερες ρίζες και να συμβάλλουν στη μείωση της φλεγμονής σε πειραματικό επίπεδο.³ Hossein Shirvani, et al. (2022). Consumption of oregano reduces oxidative stress markers and muscle damage in soldiers. Nutrients, 14(24), 5367.Η καρβακρόλη έχει αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες.

Παραδοσιακές Χρήσεις και Δυνητικά Οφέλη

Οι άνθρωποι χρησιμοποιούν την ρίγανη εδώ και αιώνες για τις φαρμακευτικές της ιδιότητες και για την υποστηρικτική αντιμετώπιση συμπτωμάτων σε ήπιες καταστάσεις, σύμφωνα με την παραδοσιακή χρήση που περιλαμβάνουν:

• πληγές του δέρματος
• μυϊκούς πόνους
• άσθμα
• κράμπες
• διάρροια
• δυσπεψία
• κρυολόγημα

Λόγω των συστατικών που περιέχει, η ρίγανη έχει δείξει σε εργαστηριακές και προκλινικές μελέτες ότι μπορεί να:

• έχει δείξει αντιβακτηριακές ιδιότητες σε εργαστηριακές συνθήκες
• μπορεί να συμβάλλει στην ανακούφιση ήπιων φλεγμονωδών συμπτωμάτων
• μπορεί να υποστηρίξει τον μεταβολισμό της γλυκόζης και των λιπιδίων, σύμφωνα με προκλινικές μελέτες
• έχει δείξει αντιπολλαπλασιαστικές ιδιότητες σε προκλινικές μελέτες

Βιβλιογραφία

1. ↸1.Nanni, V., et al. (2020). Oregano phytocomplex induces programmed cell death in melanoma cells. Molecules, 25(20), 4820. [link]
2. ↸2.Han, X., et al. (2017). Chemical composition analysis and in vitro biological activities of ten essential oils in human skin cells. Biochimie Open, 5, 1-10. [link]
3. ↸3.Hossein Shirvani, et al. (2022). Consumption of oregano reduces oxidative stress markers and muscle damage in soldiers. Nutrients, 14(24), 5367. [link]
4. ↸4.European Medicines Agency (EMA). European Union herbal monograph on Origanum species - Traditional herbal medicinal product indications [link]