Ερωτική απογοήτευση: πως την ξεπερνάω

Η απόρριψη και η ερωτική απογοήτευση που τη συνοδεύει είναι πάντα επώδυνες εμπειρίες. Όταν κάποιος που θέλουμε δεν ανταποδίδει το ενδιαφέρον, μπορεί να νιώσουμε πληγωμένοι και να βιώσουμε έντονη θλίψη, θυμό, κλάμα, αϋπνία και επίμονες σκέψεις για το πρόσωπο που μας ενδιαφέρει.

Ποιες μπορεί να είναι οι ρίζες της ερωτικής απογοήτευσης;

Η ερωτική απογοήτευση συχνά συνδέεται με δύο βασικούς άξονες:

την εξιδανίκευση του πιθανού συντρόφου και
τη χαμηλή αυτοπεποίθηση ή την αίσθηση αναξιότητας.

1. Εξιδανίκευση

Έχουμε συχνά την τάση να εξιδανικεύουμε τους ανθρώπους που γνωρίζουμε. Βλέπουμε αυτό που θέλουμε να δούμε και όχι πάντοτε αυτό που πραγματικά ισχύει. Το μυαλό μπορεί να μας λέει ότι κάποιος ήταν «τέλειος» ή «τέλεια», όμως στην πραγματικότητα δεν υπάρχει ο «τέλειος» άνθρωπος ούτε και η «τέλεια» σχέση.

Αν έχει προηγηθεί κάποια περίοδος σχέσης, είναι εύκολο να εξιδανικεύουμε το άτομο που μας πλήγωσε. Μέσα από την κλινική μου εμπειρία, παρατηρώ συχνά πως η δυσκολία διαχείρισης ενός χωρισμού δεν πηγάζει μόνο από την απώλεια του ατόμου, αλλά από την απώλεια της εικόνας που είχαμε πλάσει για εκείνο. Συχνά θυμόμαστε περισσότερο τις καλές στιγμές και λιγότερο τα δύσκολα σημεία της σχέσης. Αυτή η επιλεκτική εστίαση στα θετικά μπορεί να κάνει την κατάσταση ακόμη πιο οδυνηρή.

2. Έλλειψη αυτοπεποίθησης και ζήλια

Το δεύτερο βασικό ζήτημα είναι η έλλειψη αυτοπεποίθησης. Είναι λογικό όταν ένας άνθρωπος χωρίζει ή δέχεται απόρριψη να στεναχωριέται, όμως η ένταση και η διάρκεια αυτής της στενοχώριας μπορεί να επηρεάζονται από το πώς βλέπει τον εαυτό του. Όταν η αυτοπεποίθηση είναι χαμηλή, η απόρριψη μπορεί να βιωθεί πιο τραυματικά, ενώ πιο βοηθητικό είναι να μπορεί κανείς να σκεφτεί ότι ίσως δεν υπήρχε συμβατότητα ή ότι ο άλλος άνθρωπος αναζητούσε κάτι διαφορετικό, αντί να καταλήγει αυτόματα στο «δεν είμαι αρκετά καλή/ός».

Στις μεγαλύτερες ηλικίες, τέτοιες δυσκολίες μπορεί να οδηγήσουν κάποιους ανθρώπους σε υπερβολική ενασχόληση με την εμφάνιση ή σε προσπάθειες να γίνουν «τέλειοι», ώστε να μειώσουν την πιθανότητα απόρριψης. Επίσης, μετά από έναν χωρισμό μπορεί κάποιος να βιώνει έντονη ζήλια ή να παρακολουθεί εμμονικά τα κοινωνικά δίκτυα του/της πρώην, κάτι που συχνά δεν επιτρέπει στο συναίσθημα να καταλαγιάσει.

Σχέσεις και προκλήσεις

Η αναζήτηση μιας υγιούς και ικανοποιητικής σχέσης είναι συχνά μια δύσκολη και απογοητευτική εμπειρία.³ Οι αποτυχημένες γνωριμίες και σχέσεις μπορεί να κλονίζουν την αυτοπεποίθηση και να αφήνουν συναισθήματα αναξιότητας, ματαιότητας και αδιεξόδου. Συχνά το μοτίβο της προδοσίας, όπως σε μια απιστία, ενισχύει αυτά τα συναισθήματα και κάνει πιο δύσκολο να ανοίξουμε ξανά την καρδιά μας και να εμπιστευτούμε έναν επόμενο σύντροφο. Αυτό μπορεί να συμβεί τόσο στην εφηβεία όσο και στις μεγαλύτερες ηλικίες, αν και η ένταση της εμπειρίας διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Η υποστήριξη από επαγγελματία ψυχικής υγείας μπορεί να βοηθήσει στην κατανόηση μοτίβων σχέσεων και στη διαμόρφωση πιο ρεαλιστικών προσδοκιών για τα επόμενα βήματα.

Ψυχοθεραπεία και σχέσεις

Με την ατομική ψυχοθεραπεία, μπορεί να έχετε έναν χώρο για να αναγνωρίσετε, να εξερευνήσετε και να κατανοήσετε τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τα θέματα που σας ταλαιπωρούν μέσα στις σχέσεις σας με τους άλλους και στη σχέση που έχετε με τον εαυτό σας. Μεταξύ άλλων, μπορείτε να διερευνήσετε τις επιλογές συντρόφων που κάνετε, δηλαδή το πώς επιλέγετε συντρόφους σε συνειδητό ή ασυνείδητο επίπεδο.

Η ψυχοθεραπεία μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο χώρο διερεύνησης, για παράδειγμα όταν:

Νιώθετε μόνοι, απογοητευμένοι ή αναστατωμένοι από μια ακόμη «τοξική» σχέση;
Έχετε πρόσφατα βιώσει τον πόνο ενός διαζυγίου, ενός χωρισμού ή μιας ερωτικής απογοήτευσης και προσπαθείτε να καταλάβετε τι πήγε λάθος;
Είστε συχνά μόνοι και αναρωτιέστε γιατί είναι τόσο δύσκολο να συνδεθείτε με κάποιον και να βρείτε σύντροφο;
Αναρωτιέστε γιατί οι άλλοι άνθρωποι φαίνονται ευτυχισμένοι στις σχέσεις τους ενώ οι δικές σας σχέσεις καταλήγουν να σας πληγώνουν;

Σε ένα ασφαλές και υποστηρικτικό πλαίσιο, μπορεί κανείς να ξεκινήσει να ανακαλύπτει δυσλειτουργικά μοτίβα και αρνητικές πεποιθήσεις που δημιουργούν προβλήματα στις σχέσεις ή δυσκολεύουν την επιλογή συντρόφου. Αν έχετε μια σειρά από αποτυχημένες σχέσεις, μπορείτε να εξερευνήσετε τον τύπο συντρόφου που επιλέγετε και γιατί, να σκεφτείτε παλιές εμπειρίες και θέματα που ίσως συμβάλλουν σε επιζήμια πρότυπα σκέψης και συμπεριφοράς. Ίσως ακόμη να νιώθετε ντροπή ή κοινωνικό άγχος, που δυσκολεύουν τη σύνδεση με έναν πιθανό σύντροφο, παρότι επιθυμείτε οικειότητα.

Αν το κοινωνικό άγχος ή η εσωστρέφεια σας βάζει εμπόδια, μπορείτε να εξερευνήσετε στρατηγικές που ενδέχεται να σας διευκολύνουν να αλληλεπιδράτε σε κοινωνικές εκδηλώσεις, να επικοινωνείτε με άλλους και να χτίζετε σταδιακά μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση. Στην ψυχοθεραπεία μπορούν να εξεταστούν όσα σας κρατούν μακριά από τη δημιουργία και τη διατήρηση μιας ουσιαστικής σχέσης, καθώς και τρόποι ενίσχυσης των προσωπικών σας δυνάμεων. Μπορείτε επίσης να δουλέψετε πάνω στο πώς θέλετε να είστε μέσα σε μια σχέση, πώς να εκφράζετε όσα νιώθετε πιο ξεκάθαρα και πώς να ακούτε και τις ανάγκες των άλλων.

Με υποστήριξη και προθυμία να μάθετε περισσότερα για τον εαυτό σας, είναι δυνατόν να αρχίσετε να αλλάζετε παλιά μοτίβα συμπεριφοράς και να αμφισβητείτε περιοριστικές πεποιθήσεις. Η κατανόηση των σχέσεων και των ραντεβού είναι μια διαδικασία. Όσο περισσότερα μαθαίνετε για τον εαυτό σας, τις ανησυχίες, τους φόβους, τις δυνάμεις και τις αδυναμίες σας, τόσο πιο ουσιαστικά μπορείτε να προσεγγίσετε τη δημιουργία μιας υγιούς σχέσης.

Τι μπορεί να διερευνηθεί στην ψυχοθεραπεία

Η ψυχοθεραπεία μπορεί να αποτελέσει χώρο διερεύνησης δυσκολιών που σχετίζονται με την αναζήτηση και την επιλογή συντρόφου. Για παράδειγμα, μπορεί να σας βοηθήσει να εξετάσετε τα κριτήρια με τα οποία επιλέγετε σύντροφο και να αναρωτηθείτε αν επαναλαμβάνονται οικεία μοτίβα από προηγούμενες σχέσεις ή από την οικογένεια προέλευσης. Μέσα από την ψυχοθεραπευτική διαδικασία είναι δυνατόν, για ορισμένους ανθρώπους, να ενισχυθεί σταδιακά η αυτοπαρατήρηση, η αυτοεκτίμηση και η αυτοπεποίθηση.

Στην ψυχοθεραπεία μπορείτε να μιλήσετε με μεγαλύτερη ελευθερία για το ποιοι είστε και τι επιθυμείτε από μια σχέση. Η διαδικασία μπορεί να υποστηρίξει την καλύτερη κατανόηση των αναγκών σας και να σας βοηθήσει να προσεγγίζετε τα ραντεβού και τις σχέσεις με περισσότερη σαφήνεια και λιγότερη αυτοακύρωση.

Μεγαλώνουμε... και δυσκολεύουμε

Το διαζύγιο και οι χωρισμοί είναι συχνές καταστάσεις στη σύγχρονη κοινωνία και πολλοί άνθρωποι απογοητεύονται καθημερινά. Είναι αρκετά συνηθισμένο κάποιος να είναι μόνος ή να επιστρέφει στα ραντεβού, ιδιαίτερα στη μέση ηλικία.

Πολλοί άνθρωποι δημιουργούν σχέσεις ή γάμο αργότερα στη ζωή τους και αρκετοί έρχονται ξανά αντιμέτωποι με τη διαδικασία των ραντεβού μετά από έναν χωρισμό ή ένα διαζύγιο. Και, όσο μεγαλώνουμε, δεν είναι ασυνήθιστο να κουβαλάμε το φορτίο της απογοήτευσης και της απώλειας που συσσωρεύεται με τα χρόνια.

Τα ραντεβού μπορεί να γίνουν πιο πολύπλοκα όσο μεγαλώνουμε και προσπαθούμε να τα βγάλουμε πέρα με παιδιά, υποχρεώσεις και καριέρα, ιδίως όταν προστίθενται αμφιβολία για τον εαυτό, χαμηλή αυτοπεποίθηση και δυσκολία στην εμπιστοσύνη. Η ψυχοθεραπεία μπορεί να προσφέρει χώρο για να καταλάβετε καλύτερα ποιοι είστε, τι έχετε ανάγκη και τι επιθυμείτε από μια σχέση, χωρίς να προεξοφλείται συγκεκριμένο αποτέλεσμα ή χρονοδιάγραμμα.

Απογοήτευση από τις σχέσεις

Αν είστε μόνοι για πολύ καιρό ή έχετε περάσει από πολύπλοκες αποτυχημένες σχέσεις, δεν είναι ασυνήθιστο να νιώθετε ηττημένοι και σε αδιέξοδο. Σε ορισμένους ανθρώπους, οι προδοσίες και οι δυσκολίες στη σύνδεση με τους άλλους μπορεί να συνδεθούν με πιο αρνητικό τρόπο σκέψης και αυξημένη ανάγκη αυτοπροστασίας.

Σε ένα ασφαλές θεραπευτικό πλαίσιο, μπορείτε να επεξεργαστείτε επώδυνα συναισθήματα, να διερευνήσετε τα όριά σας και να κατανοήσετε καλύτερα τι χρειάζεστε από μια σχέση.

Ανεξάρτητα από την τωρινή σας κατάσταση, μπορείτε να αναζητήσετε νέους τρόπους κατανόησης του εαυτού σας, να ενισχύσετε σταδιακά την ψυχική ανθεκτικότητα και να αντιμετωπίσετε προσωπικές προκλήσεις. Δεν είστε το παρελθόν σας, και κάθε στιγμή μπορεί να αποτελέσει μια νέα ευκαιρία για μάθηση και ωρίμανση.

Όλοι προσπαθούμε να επικοινωνήσουμε με τους άλλους και, όταν οι σημαντικές σχέσεις στη ζωή μας δεν λειτουργούν, συχνά βιώνουμε μοναξιά, μελαγχολία και κενό. Πολλοί άνθρωποι ταλαιπωρούνται για χρόνια πριν πάρουν την απόφαση να χωρίσουν. Αυτό μπορεί να κάνει τον χωρισμό πιο επώδυνο, επειδή νιώθουν ότι έχουν επενδύσει πολύ χρόνο σε μια σχέση που δεν λειτουργούσε.

Η ψυχοθεραπεία για τις σχέσεις μπορεί να προσφέρει χώρο επεξεργασίας εμπειριών του παρελθόντος και κατανόησης του συναισθηματικού πόνου με πιο λειτουργικό τρόπο.

Πολλοί άνθρωποι δεν έχουν διδαχθεί συστηματικά δεξιότητες επικοινωνίας, οριοθέτησης και διαχείρισης συγκρούσεων. Στην ψυχοθεραπεία μπορεί να εξεταστούν βασικές αρχές που αφορούν οικογενειακές, φιλικές και ερωτικές σχέσεις. Ορισμένες από αυτές τις δεξιότητες μπορεί να διευκολύνουν τη διαχείριση δυσκολιών, χωρίς να εγγυώνται συγκεκριμένο αποτέλεσμα.

Διάρκεια και κόστος ψυχοθεραπείας

Το στρες που δημιουργείται από την πίεση και τις αποτυχημένες σχέσεις, μαζί με τα διαρκή συναισθήματα μοναξιάς και αμφισβήτησης του εαυτού, δεν υπονομεύει μόνο την αυτοπεποίθηση αλλά μπορεί να επηρεάζει αρνητικά και άλλες πτυχές της ζωής.

Αν νιώθετε ότι «πρέπει» να βρίσκεστε σε μία σχέση για να είστε καλά ή ότι «πρέπει» να αρέσετε σε κάποιο συγκεκριμένο πρόσωπο για να νιώθετε αρκετοί, τότε ίσως υπάρχουν θέματα αυτοπεποίθησης και περιοριστικών πεποιθήσεων που αξίζει να διερευνηθούν. Είναι σημαντικό, καταρχάς, να μπορείτε να νιώθετε καλύτερα με τον εαυτό σας, ώστε να χτίζετε πιο υγιείς και ουσιαστικές σχέσεις.

Η διάρκεια και η συχνότητα της ψυχοθεραπείας εξαρτώνται από τη φύση των δυσκολιών, το ιστορικό, τους στόχους και τη συνέπεια στη θεραπευτική διαδικασία. Είναι προτιμότερο να αποφεύγονται υποσχέσεις για πολύ γρήγορα αποτελέσματα ή για ενιαίο χρονοδιάγραμμα που ισχύει για όλους.

Διαχείριση ερωτικής απογοήτευσης

Η ερωτική απογοήτευση μοιράζεται αρκετά ψυχολογικά στοιχεία με την εμπειρία της απώλειας.

Μια ερωτική απογοήτευση μπορεί να συνοδεύεται από έντονη θλίψη, αϋπνία, άγχος ή επίμονη δυσφορία. Όταν αυτά τα συμπτώματα είναι σοβαρά, παρατείνονται ή επηρεάζουν τη λειτουργικότητα, χρειάζεται κλινική αξιολόγηση.¹ ²

Η ένταση και η διάρκεια της ψυχικής επιβάρυνσης μετά από μια ερωτική απογοήτευση διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο, δεν υπάρχει ασφαλές ή ενιαίο χρονοδιάγραμμα ανάρρωσης που να ισχύει για όλους. Ως ψυχίατρος-ψυχοθεραπευτής, θεωρώ κρίσιμο να διαχωρίζουμε την αναμενόμενη θλίψη μιας απώλειας από τα κλινικά συμπτώματα που καθηλώνουν το άτομο.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, προσεγγίσεις όπως η ψυχοθεραπεία ή, όπου κρίνεται κλινικά κατάλληλο, το EMDR μπορούν να συζητηθούν με ειδικό ως μέρος ενός εξατομικευμένου πλάνου φροντίδας· η καταλληλότητα, η στόχευση και η διάρκεια διαφέρουν ανά περίπτωση.

Η επιλογή παρέμβασης για ενήλικες ή εφήβους πρέπει να βασίζεται σε εξατομικευμένη κλινική αξιολόγηση, στην ηλικία, στα συμπτώματα και στο ιστορικό του κάθε ατόμου.

Αν η σχέση ήταν μακροχρόνια, αν πρόκειται για έναν χωρισμό με μεγάλη προσωπική ή οικογενειακή επιβάρυνση, αν υπάρχουν σοβαρά προβλήματα αυτοπεποίθησης ή πολύ περιορισμένο υποστηρικτικό δίκτυο, είναι πιθανό να χρειαστεί περισσότερος χρόνος και πιο εξατομικευμένη υποστήριξη.

Αν η ερωτική απογοήτευση συνοδεύεται από επίμονη απελπισία, αυτοκαταστροφικές σκέψεις, έντονη αϋπνία, σημαντική έκπτωση στη λειτουργικότητα ή χρήση ουσιών, χρειάζεται άμεση επικοινωνία με επαγγελματία ψυχικής υγείας ή με επείγουσα υπηρεσία.⁴

Βιβλιογραφία

1.Whisman, M. A., et al. (2022). Relationship dissolution and psychopathology. Current Opinion in Psychology, 43, 199-204. [link]
2.NICE guideline: Depression in adults: treatment and management. [link]
3.Landolt, S. A., et al. (2023). Dyadic coping and mental health in couples: A systematic review. Clinical Psychology Review. [link]
4.McFarlane, A. C. (2010). The long-term costs of traumatic stress: intertwined physical and psychological consequences. World Psychiatry, 9(1), 3-10. [link]

Ερωτική απογοήτευση – πως μπορείτε να την ξεπεράσετε;