Η απιστία στο ζευγάρι

Η αποκάλυψη μιας απιστίας στο ζευγάρι θα δημιουργήσει μία δίνη συνεπειών, προκαλώντας μεγάλες αναταράξεις. Με αφορμή την απιστία, θα πέσει φως σε όλες τις αδύναμες πτυχές μια σχέσης. Αυτό οδηγεί στην αμφισβήτηση όλων όσων γνώριζε κάποιος για τη σχέση με το σύντροφό του και την ικανότητά του να κρίνει τους ανθρώπους.

Στην κλινική πράξη, παρατηρούμε ότι η αποκάλυψη λειτουργεί συχνά ως «τραυματικό σημείο ρήξης» στην αφήγηση της σχέσης.

Η προδοσία και η εξωσυζυγική σχέση έχουν ως αποτέλεσμα την πρόκληση μιας συναισθηματικής καταιγίδας. Η αποκάλυψη μιας απιστίας μοιάζει σαν να πετά κάποιος μια πέτρα σε μια ήρεμη λίμνη. Αρχικά, οι αντιδράσεις είναι σφοδρές αλλά στη συνέχεια κάνουν την εμφάνισή τους οι αμφιβολίες, οι κατηγορίες, η πικρία.

Αν και δεν συμβαίνει πάντα, η αποκάλυψη της απιστίας ενός συντρόφου, προκαλεί αρχικά σοκ, καθώς είναι κάτι τελείως αναπάντεχο. Μπορεί να σκεφτόσασταν ότι κάτι δεν πάει καλά, αλλά το σοκ που ακολουθεί από την διαπίστωση της απιστίας είναι τεράστιο.

Πολλοί άνθρωποι ξεκινούν ατομική ψυχοθεραπεία ή ψυχοθεραπεία ζεύγους μετά από μια απιστία, και αυτό βοηθά στην επεξεργασία των συναισθημάτων τους.¹

Συναισθηματική απόσταση στη σχέση

Οι λόγοι που οδηγούν τους ανθρώπους στην απιστία και στην προδοσία είναι πολύπλοκοι και διαφέρουν σε κάθε περίπτωση. Πολλοί παράγοντες όπως οι συνθήκες, οι ανάγκες και η κατάσταση της σχέσης παίζουν ρόλο. Συνήθως, μια απιστία συμβαίνει επειδή υπάρχει κάποιο υποκείμενο πρόβλημα στη σχέση που δεν έχει ποτέ συζητηθεί.

Στη θεραπευτική δουλειά με ζευγάρια, διαπιστώνουμε ότι η απιστία σπάνια είναι η αιτία της κρίσης, αλλά συχνότερα το σύμπτωμα μιας ανεπεξέργαστης δυσλειτουργίας στη σχέση.

Μια κοινή παρανόηση είναι ότι ο ένας σύντροφος νιώθει απόμακρος στη σχέση. Αλλά αυτός δεν είναι πάντα ο κανόνας. Οι αιτίες της απιστίας δεν ανάγονται ποτέ σε έναν μόνο παράγοντα.

Όλες οι σχέσεις έχουν δυνατά και αδύνατα σημεία. Ωστόσο, πολλές φορές τα ζευγάρια δυσκολεύονται και αποφεύγουν να εστιαστούς στις αδυναμίες τους και να δουλέψουν πάνω σε αυτές. Φοβούνται να ρίξουν φως στις πιο αδύναμες πτυχές της σχέσης τους λόγω του φόβου των συγκρούσεων και των διαφωνιών. Δεν συζητούν για πτυχές της σχέσης τους που δεν λειτουργούν ή προκαλούν απογοήτευση, κυρίως γιατί δεν ξέρουν πως να τις συζητήσουν και να τις επεξεργαστούν, αλλά και επειδή μπορεί να νιώθουν ντροπή για αυτές.

Αναμφίβολα αυτό πληγώνει τους συντρόφους, αλλά η διευθέτηση αυτών των θεμάτων είναι ένα πρώτο βήμα για να αρχίζουν να επικοινωνούν και να κατανοούν πραγματικά ο ένας τον άλλο.² Τα άτομα ή τα ζευγάρια που μπορούν να κάνουν αυτό το βήμα μπορούν να έχουν μια πιο δυνατή σχέση και βαθιά κατανόηση.

Η αποκάλυψη της απιστίας

Έρευνες δείχνουν ότι η ανακάλυψη της απιστίας μπορεί να προκαλέσει ψυχολογικό τραύμα, με συμπτώματα που μοιάζουν με αυτά της Διαταραχής Μετατραυματικού Στρες (PTSD).

Οι συνέπειες μετά την αποκάλυψη της απιστίας περιλαμβάνουν συχνά αντιδράσεις πένθους, αλλά και συμπτώματα τραύματος, όπως εισβολές σκέψεων, υπερεγρήγορση και συναισθηματική μούδιασμα. Ο ένας σύντροφος νιώθει θλίψη για την απώλεια της σχέσης, την απώλεια του συντρόφου, την απώλεια των κοινών ονείρων και μιας ζωής που επενδύθηκε σε ένα άνθρωπο.

Πολλά ζευγάρια αναρωτιούνται αν υπάρχει τρόπος να διαχειριστούν την κρίση μετά την αποκάλυψη της απιστίας, πώς η σχέση μπορεί να επιβιώσει μετά από μια τέτοια προδοσία;

Ο ένας σύντροφος νιώθει προδομένος, αισθάνεται ότι έχουν αλλάξει όλα στη σχέση του. Ωστόσο, και οι δύο σύντροφοι μπορούν να δουν ότι η απιστία έφερε στο φως την πραγματικότητα, ότι κάτι δεν πήγαινε καλά μεταξύ τους. Είναι πιθανό οι δύο σύντροφοι να χρησιμοποιούν αυτή την επίγνωση, να αναδομήσουν τη σχέση και ίσως να την χτίσουν από την αρχή ξανά.

Η ψυχοθεραπεία ζεύγους μετά από μια απιστία έχει ως στόχο οι δύο σύντροφοι να δουν τις βάσεις της σχέσης τους. Να αναγνωρίζουν τα θετικά στοιχεία και γιατί θέλουν να είναι μαζί και να χρησιμοποιούν αυτή τη γνώση για να φτιάξουν μια πιο δυνατή σχέση.

Ψυχοθεραπεία μετά την απιστία

Σύμφωνα με την Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία (APA), ένα ζευγάρι μπορεί να ωφεληθεί από την κοινή ψυχοθεραπεία ή την ατομική θεραπεία.⁴ Μετά την απιστία ένα ζευγάρι μπορεί να θέλει να προχωρήσει. Και να μάθει νέους τρόπους ώστε να επαναφέρει την χαμένη εμπιστοσύνη. Χωρίς εμπιστοσύνη δεν υπάρχει αληθινή σχέση, και αυτό είναι το πρώτο βήμα που πρέπει να κάνει ένα ζευγάρι αν θέλει να συνεχίσει η σχέση του.

Όποια και αν είναι η κατάσταση της σχέσης σας, η ψυχοθεραπεία μετά από μια απιστία μπορεί να σας υποστηρίξει στην επεξεργασία του τραύματος και να προχωρήσετε:

Ένα ζευγάρι μπορεί να θέλει να ξεπεράσει την απιστία και τα συναισθήματα απιστίας με στόχο τη βελτίωση της δυναμικής της σχέσης.
Ο απατημένος σύντροφος θέλει να διαχειριστεί όσα συνέβησαν.
Ο άπιστος σύντροφος θέλει να πάρει τα μαθήματά του από όσα συνέβησαν.

Ανάκτηση της εμπιστοσύνης

Το αποτέλεσμα της απιστίας μπορεί να είναι η απώλεια ενός προσώπου που πιστεύατε ότι γνωρίζατε. Η ψυχοθεραπεία δημιουργεί ένα ασφαλές πλαίσιο για την εξερεύνηση των παραγόντων που οδήγησαν στην απιστία. Η ανάκτηση εμπιστοσύνης είναι μια διαδικασία που απαιτεί χρόνο και ενεργή συνεργασία και των δύο συντρόφων.

Ο απατημένος σύντροφος συνήθως θέλει χρόνο για να επεξεργαστεί το σοκ και το τραύμα. Είτε θέλει είτε όχι να παραμείνει στη σχέση ή η σχέση έχει τελειώσει, σίγουρα θέλει να δουλέψει το αποτέλεσμα της αποκάλυψης.

Η αρχική συναισθηματική καταιγίδα, στη συνέχεια δίνει τη σκυτάλη σε ερωτήσεις, κατηγορίες, αμφιβολίες, υπερευαισθησία και η λίστα δεν έχει τέλος:

Τι είχε ανάγκη ο σύντροφός μου που δεν του το έδωσα;
Με ελκύουν οι λάθος άνθρωποι;
Πώς θα εμπιστευτώ ξανά;
Ίσως να ήμουν με κάποιο τρόπο και εγώ συνυπεύθυνος/η για τα υποκείμενα προβλήματα στη σχέση;

Είτε θέλετε να παραμείνετε στη σχέση σας και να δουλέψετε τα θέματα σας, να χτίσετε ξανά την εμπιστοσύνη , είτε θέλετε να χωρίσετε και να προχωρήσετε ώστε να βρείτε έναν άλλο σύντροφο με τον οποίο θα νιώθετε άνετα, η ψυχοθεραπεία θα σας βοηθήσει να μιλήσετε για τα συναισθήματά σας και να προχωρήσετε.

Ο "άπιστος" σύντροφος

Είναι κλινικά σημαντικό ο σύντροφος που πρόδωσε την εμπιστοσύνη να αναλάβει πλήρη ευθύνη για τις πράξεις του, τον πόνο που προκάλεσε και τη ρήξη στη σχέση. Και ο άλλος σύντροφος θα πρέπει να αναλάβει και εκείνος τις ευθύνες του για το κομμάτι των προβλημάτων στη σχέση που τον αφορούν.

Δεν είναι μόνο ο απατημένος σύντροφος που βιώνει σοκ, αλλά και ο άπιστος έρχεται αντιμέτωπος με τις ενοχές, την ντροπή, τα λάθη. Η κλινική εμπειρία δείχνει ότι ο «άπιστος» σύντροφος βιώνει συχνά διχασμό ταυτότητας: δεν αναγνωρίζει τον εαυτό του στην πράξη που διέπραξε, και αυτή η ασυμφωνία είναι ένα κρίσιμο σημείο εκκίνησης για τη θεραπεία.

Η ψυχοθεραπεία προσφέρει τον χώρο για αυτογνωσία και κατανόηση των κινήτρων, ανεξάρτητα από την τελική έκβαση της σχέσης.

Τι συμβαίνει στην ψυχοθεραπεία;

Όπως και με όλα τα άλλα θέματα που συζητούν οι θεραπευόμενοι στην ψυχοθεραπεία, αυτές οι καταστάσεις δεν μπορεί να είναι ίδιες και η προσέγγιση είναι διαφορετική για τον καθένα.

Τις περισσότερες φορές το πρώτο διάστημα μετά την απιστία χρειάζεται να προηγηθούν ατομικές συνεδρίες με τον καθένα ξεχωριστά, να διαπιστωθεί ποια είναι η κατάσταση του καθενός και του ζευγαριού. Στη συνέχεια γίνονται συνεδρίες ζεύγους, για να να επεξεργαστούν τα συναισθήματα και να βελτιωθεί η επικοινωνία στο ζευγάρι.

Γενικά μιλώντας, μετά την απιστία στην ψυχοθεραπεία:

Κάθε σύντροφος θέλει το χώρο του για να μιλήσει για τις σκέψεις του και την άποψή του για όσα συνέβησαν.
Κάθε σύντροφος μπορεί να εκφράσει τα συναισθήματά του
Το ζευγάρι εξερευνά από κοινού τους λόγους που οδήγησαν στην απιστία.
Χρειάζεται η επεξεργασία των δραματικών συναισθημάτων, πριν να μπορέσει να κατανοήσει το ζευγάρι τις αιτίες πίσω από τις διαφορές.
Και οι δύο σύντροφοι μπορούν να κάνουν ερωτήσεις και να απαντήσουν ειλικρινά σε αυτές.
Συζήτηση για την εμπιστοσύνη στη σχέση και πως μπορεί να αποκατασταθεί.³

Είναι σημαντικό για τον κάθε άνθρωπο να βρει κάποιον ψυχοθεραπευτή με τον οποίο θα νιώθει άνετα και θα χτίσει μια σχέση εμπιστοσύνης. Η αποτελεσματικότητα της ψυχοθεραπείας έχει άμεση σχέση με τη σύνδεση ανάμεσα στον ψυχοθεραπευτή και στον θεραπευόμενο.

Διαχείριση των Συνεπειών της Απιστίας

Όταν κάποιος δουλεύει με τα επώδυνα συναισθήματα της απιστίας στην ψυχοθεραπεία ζεύγους, αυτό μπορεί να τον βοηθήσει να κατανοήσει τι οδήγησε σε αυτή και να ενδυναμώσει τη σχέση ανάμεσα στο ζευγάρι. Η ατομική ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση των συναισθημάτων της απώλειας και της δυσαρέσκειας ώστε να μπορέσετε να προχωρήσετε σε μια νέα σχέση εμπιστοσύνης.

Βιβλιογραφία

1.Atkins et al. (2005) Infidelity and behavioral couple therapy: Optimism in the face of betrayal. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 73(1), 144-150. [Couples Therapy After Betrayal]
2.Snyder et al. (2005) Treating infidelity: Clinical and ethical directions. Journal of Clinical Psychology, 61(11), 1453-1465. [Treating Infidelity Clinical Directions]
3.Irvine et al. (2024) A Pilot Study Examining the Effectiveness of Gottman Method Couples Therapy Over Treatment-as-Usual Approaches for Treating Couples Dealing with Infidelity. The Family Journal, 32(1), 1-10. [Gottman Method Infidelity Outcomes]
4.American Psychological Association. (n.d.). Restoring trust after infidelity (Video). [Restoring Trust After Infidelity]