Emotional Freedom Technique (EFT / Tapping)

Το Emotional Freedom Technique, είναι μια τεχνική που περιλαμβάνει μικρά χτυπήματα στο πρόσωπο (γνωστό και ως tapping) σε συγκεκριμένα σημεία με σκοπό την υποστήριξη της διαχείρισης του πόνου και της συναισθηματικής δυσφορίας που μπορεί να βιώνει ένα άτομο.

Πολλές φορές αντιλαμβανόμαστε τα γεγονότα, τις καταστάσεις ή τις αναμνήσεις που μας προκαλούν συναισθηματική αναστάτωση. Ωστόσο, δεν τα συνδέουμε με τα σωματικά συμπτώματα που μπορεί να εμφανίζουμε. Με αυτό τον τρόπο τα ανεπίλυτα συναισθηματικά θέματα συσσωρεύονται μέσα μας και μπορεί να μπλοκάρουν την φυσιολογική ροή της ενέργειας στο σώμα μας.

Οι τεχνικές όπως η γιόγκα, το μασάζ, το τάι τσι και ο βελονισμός βασίζονται σε παραδοσιακά μοντέλα «ενεργειακής ροής», τα οποία δεν έχουν πλήρως τεκμηριωθεί από τη συμβατική ιατρική επιστήμη, αν και ορισμένες μελέτες εξετάζουν τα φυσιολογικά τους αποτελέσματα. Μπορούν ενδεχομένως να συμβάλλουν στη γενικότερη χαλάρωση και στην υποστήριξη της ψυχικής ευεξίας.

Τα σημεία στα οποία εφαρμόζουμε το Tapping επιλέγονται με βάση την Κινεζική ιατρική και τον βελονισμό, ο οποίος μας διδάσκει ότι η ενέργεια του σώματος ρέει μέσα από συγκεκριμένα μονοπάτια (μεσημβρινούς). Συγκεκριμένα σημεία σε αυτά τα μονοπάτια διεγείρονται ώστε να βελτιωθεί η ροή της ενέργειας. Η διέγερση γίνεται με την είσοδο βελονών (βελονισμός) ή την εφαρμογή πίεσης (θεραπεία πίεσης).

Οι μελέτες δείχνουν ότι ο βελονισμός είναι αποτελεσματικός σε πολλές καταστάσεις καθώς ενεργοποιεί το κεντρικό νευρικό σύστημα και απελευθερώνονται ωφέλιμες ορμόνες και νευροδιαβιβαστές. Από την άλλη μεριά, το Tapping ενεργοποιεί τα συγκεκριμένα σημεία με την πίεση και όχι με τις βελόνες.

Τι είναι το Emotional Freedom Technique /Tapping;

Το Emotional Freedom Technique είναι μια τεχνική που μπορεί να χρησιμοποιηθεί υποστηρικτικά για τη διαχείριση της συναισθηματικής και σωματικής δυσφορίας. Περιλαμβάνει ελαφρά χτυπήματα σε 9 σημεία ενώ ταυτόχρονα το άτομο επικεντρώνεται στην κατάσταση που θέλει να διαχειριστεί. Με αυτό τον τρόπο αποκαθιστούμε την ενέργεια στο σώμα μας και επαναφέρουμε την ισορροπία.

Πώς λειτουργεί το Emotional Freedom Technique (EFT/Tapping);

Η μέθοδος του Tapping συνδυάζει στοιχεία της γνωσιακής-συμπεριφορικής θεραπείας, της θεραπείας έκθεσης, και τεχνικών σωματικής (somatic) προσέγγισης. Στα δύο πρώτα βήματα της διαδικασίας εμπλέκεται ο μετωπιαίος λοβός όπως συμβαίνει και στην κλασική ψυχοθεραπεία. Όταν ξεκινούν τα χτυπήματα, ενεργοποιούνται συγκεκριμένα σημεία. Όταν αυτά ενεργοποιηθούν στέλνουν σήμα στον εγκέφαλο να χαλαρώσει.

Τα χτυπήματα φαίνεται να στοχεύουν στην αμυγδαλή, ένα τμήμα στον εγκέφαλο που έχει ρόλο κλειδί στην αντίδραση στο άγχος, όπως και στην επεξεργασία του φόβου και των έντονων συναισθημάτων. Βοηθά στην ενεργοποίηση του μηχανισμού πάλης ή φυγής, που δεν ενεργοποιείται συνειδητά και δεν μπορεί να ενεργοποιηθεί άμεσα στην κλασική ψυχοθεραπεία όπως ο μετωπιαίος λοβός.

Τα χτυπήματα στους μεσημβρινούς μαζί με την επανάληψη μιας φράσης φαίνεται να προκαλούν την μείωση των επιπέδων της κορτιζόλης, της ορμόνης του στρες. Τα υψηλά επίπεδα κορτιζόλης συνδέονται με πολυάριθμα προβλήματα υγείας όπως το αποδυναμωμένο ανοσοποιητικό σύστημα, τα νοσήματα του καρδιαγγειακού και το εγκεφαλικό επεισόδιο.

Επίσης συνδέονται με καταστάσεις ψυχικής υγείας όπως το άγχος, η κατάθλιψη και το μετατραυματικό στρες. Η μείωση των επιπέδων της κορτιζόλης, βοηθά στην βελτίωση της σωματικής και ψυχικής μας υγείας.¹

Ποια είναι τα σημεία στα οποία μπορούμε να εφαρμόσουμε το EFT/Tapping;

Υπάρχουν 9 σημεία που στοχεύουμε στο Tapping. Ανάλογα με το θέμα που θέλει να αντιμετωπίσει ο καθένας, επιλέγονται τα σημεία. Τα 9 σημεία είναι:

Η εξωτερική πλευρά του χεριού μας κάτω από το μικρό δάχτυλο.
Το εσωτερικό σημείο των φρυδιών, ακριβώς πάνω από τη γέφυρα της μύτης.
Το σημείο στο οστό κατά μήκος της εξωτερικής πλευράς των ματιών.
Το σημείο στο οστό ακριβώς κάτω από τα μάτια.
Το σημείο κάτω από τη μύτη, ακριβώς πάνω από το κέντρο του άνω χείλους.
Το σημείο στην πτυχή κάτω από το κάτω χείλος ακριβώς πάνω από το πηγούνι μας.
Η περιοχή περίπου 2.5 εκατοστά κάτω και 2.5 εκατοστά στο πλάι από το σημείο που ενώνονται τα οστά της κλείδας.
Η περιοχή στο θώρακα (πλευρά) που βρίσκεται περίπου 10 εκατοστά κάτω από τη μασχάλη μας.
Η κορυφή της κεφαλής.

Αφού λοιπόν έχουμε αναγνωρίσει τα σημεία στα οποία εφαρμόζεται το Tapping ποια είναι τα βήματα που ακολουθούμε;

Βήματα EFT/Tapping

Το Tapping περιλαμβάνει πέντε βήματα. Αυτά τα βήματα τα ονομάζουμε "γύρο" (συνολική διαδικασία της τεχνικής), ο οποίος χρειάζεται περίπου δύο λεπτά για να ολοκληρωθεί. Τα οφέλη τους είναι αθροιστικά, πράγμα που σημαίνει ότι θα έχουμε καλύτερα αποτελέσματα αν εφαρμόζουμε τα χτυπήματα καθημερινά.³

Βήμα 1 : αναγνώριση του θέματος και των συναισθημάτων

Ξεκινάμε με την αναγνώριση του θέματος στο οποίο θέλουμε να επικεντρωθούμε. Στη συνέχεια, αναγνωρίζουμε το συναίσθημα πίσω από αυτό. Για παράδειγμα, αν κάποιος αντιμετωπίζει θέματα χρόνιου πόνου όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα, μπορεί να νιώθει αβοήθητος, εξουθενωμένος ή θυμωμένος. Αν βιώνει κατάθλιψη μπορεί να νιώθει απελπισμένος ή μουδιασμένος.

Βήμα 2 : βαθμολόγηση της έντασης

Με μια κλίμακα από 0-10 αξιολογούμε την ένταση του συναισθήματος, της δυσφορίας ή του πόνου. Στο 0 δεν υπάρχει καθόλου δυσφορία, συναίσθημα ή πόνος και στο 10 όταν αυτά βρίσκονται στην υψηλότερη ένταση.

Βήμα 3 : δημιουργία δήλωσης

Η δημιουργία μιας δήλωσης ξεκινά με το "Αν και", και αποτελείται από δύο τμήματα. Το ένα είναι το θέμα στο οποίο επικεντρώνεται κάποιος και το άλλο είναι μια φράση αποδοχής.

Για παράδειγμα το πρώτο κομμάτι μπορεί να είναι: "Αν και νιώθω αγχωμένος για την παρουσίαση..." "Αν και νιώθω ότι έχω κατάθλιψη..." και "Αν και νιώθω πληγωμένος από τη συμπεριφορά του συντρόφου μου..."

Το δεύτερο κομμάτι μπορεί να περιλαμβάνει τα εξής: "Αποδέχομαι βαθιά και απόλυτα τον εαυτό μου," "Τιμώ τα συναισθήματά μου," "Επιτρέπω στο σώμα μου να ηρεμήσει."... Μια δήλωση μπορεί να είναι η εξής: "Αν και νιώθω έντονο άγχος αυτή τη στιγμή, αποδέχομαι τον εαυτό μου."

Βήμα 4 (Α): εφαρμόζουμε τα χτυπήματα ενώ επαναλαμβάνουμε τη δήλωση

Παίρνουμε μια βαθιά αναπνοή και αρχίζουμε να αναπνέουμε φυσιολογικά. Ξεκινάμε να χτυπάμε στο σημείο στην πλευρά του χεριού (αν κάποιος το εφαρμόζει μόνος του μπορεί να χρησιμοποιήσει το άλλο του χέρι). Χτυπάμε με ελαφριά πίεση όπως όταν χτυπάμε τα δάχτυλα μας στο γραφείο. Επαναλαμβάνουμε την δήλωση τρεις φορές.

Βήμα 4 (Β): εφαρμόζουμε τα χτυπήματα ενώ επαναλαμβάνουμε το πρώτο τμήμα της δήλωσης

Αρχίζουμε να χτυπάμε στο δεύτερο σημείο, στα φρύδια. Επαναλαμβάνουμε το πρώτο κομμάτι της δήλωσης. Συνεχίζουμε να χτυπάμε στα σημεία 3-9 ενώ επαναλαμβάνουμε το πρώτο κομμάτι της δήλωσης. Από τα σημεία 2-6 καλό είναι να χρησιμοποιούμε και τα δύο μας δάχτυλα.

Βήμα 5: βαθμολόγηση της έντασης

Σε αυτό το βήμα σταματάτε και παίρνουμε μια ακόμη βαθιά αναπνοή. Βαθμολογούμε ξανά την ένταση του συναισθήματος στο οποίο έχουμε επικεντρωθεί. Είναι φυσιολογικό να μην αισθανόμαστε κάποια σημαντική αλλαγή μετά τον πρώτο γύρο χτυπημάτων. Συνεχίζουμε να επαναλαμβάνουμε τα βήματα έως 5 φορές μέχρι η ένταση του συναισθήματος να μειωθεί.

Σε ποια θέματα μπορεί να μας βοηθήσει το EFT;

Η επιστημονική έρευνα διερευνά το EFT ως μια πιθανή συμπληρωματική πρακτική, πλάι στις καθιερωμένες θεραπείες, για την ανακούφιση ορισμένων συμπτωμάτων άγχους και στρες. Είναι επίσης αποτελεσματικό στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων του burnout, του χρόνιου άγχους.

Τα χτυπήματα μπορούν να λειτουργήσουν υποστηρικτικά στη διαχείριση του χρόνιου και οξέος πόνου, καθώς και στην προσπάθεια ελέγχου του σωματικού βάρους, σε συνδυασμό με ιατρική καθοδήγηση. Ενδέχεται να βοηθήσουν στον μετριασμό ορισμένων επιπτώσεων του στρες, όπως η ένταση που σχετίζεται με πονοκεφάλους. Τα χτυπήματα μπορούν εύκολα να συμπεριληφθούν σε ένα ολιστικό θεραπευτικό πλάνο και συνδυάζονται με πολλές άλλες τεχνικές.

1. Άγχος

Οι μελέτες δείχνουν ότι τα χτυπήματα βοηθούν σημαντικά στη μείωση των συμπτωμάτων του άγχους.² Ορισμένες μελέτες αναφέρουν ενθαρρυντικά ποσοστά βελτίωσης των συμπτωμάτων άγχους με τη χρήση του EFT, αν και απαιτείται περαιτέρω έρευνα.

Τα χτυπήματα είναι αποτελεσματικά όχι μόνο στην μείωση των ψυχολογικών συμπτωμάτων του burnout και του άγχους αλλά και στη μείωση των βιολογικών δεικτών του άγχους. Οι μελέτες δείχνουν ότι η κορτιζόλη, η κύρια ορμόνη του στρες μειώνεται σημαντικά με το Tapping.

Επίσης το Tapping μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως συμπληρωματικό εργαλείο στη διαχείριση ειδικών φοβιών και του σχετιζόμενου άγχους.

2. Κατάθλιψη

Κάποιες έρευνες παρατηρούν βελτίωση στα συμπτώματα της κατάθλιψης όταν το EFT χρησιμοποιείται συνδυαστικά με άλλες παρεμβάσεις.

3. Χρόνιος πόνος

Πολυάριθμες μελέτες έχουν δείξει ότι το Tapping μπορεί να είναι μια πολλά υποσχόμενη συμπληρωματική θεραπεία για ανθρώπους που αντιμετωπίζουν χρόνιο πόνο. Μια μελέτη σε ασθενείς με ινομυαλγία έδειξε ότι τα χτυπήματα βοήθησαν στην μείωση του μηρυκασμού των σκέψεων, στα συμπτώματα του άγχους και της κατάθλιψης.

Στην κλινική εμπειρία μου με ασθενείς με χρόνιο πόνο, η μείωση του μηρυκασμού σκέψεων φαίνεται να σχετίζεται άμεσα με τη βελτίωση της ποιότητας ύπνου τους.

Μια μελέτη που έγινε σε ανθρώπους που είχαν συχνούς πονοκεφάλους έδειξε ότι τα χτυπήματα δύο φορές την ημέρα για δύο μήνες μείωσαν σημαντικά στην συχνότητα και την ένταση του πονοκέφαλου.

4. Μετατραυματικό στρες

Το Tapping, ως συμπληρωματική προσέγγιση στη διαχείριση του μετατραυματικού στρες, μπορεί να βοηθήσει στον μετριασμό των συμπτωμάτων όπως οι αναδρομές, οι εφιάλτες, η αϋπνία, η δυσκολία στη συγκέντρωση, η απομόνωση, η υπερδιέγερση και η επιθετικότητα. Σε μία μελέτη σε βετεράνους, το 89% των συμμετεχόντων δεν πληρούσε πλέον τα διαγνωστικά κριτήρια για μετατραυματικό στρες μετά από έξι συνεδρίες EFT, ένα εύρημα που χρειάζεται περαιτέρω επιβεβαίωση σε ευρύτερους πληθυσμούς.

Η συμβουλή μας

Εάν ψάχνετε ένα θεραπευτή για EFT, φροντίστε να είναι πιστοποιημένος ψυχολόγος ή ψυχίατρος. Ως ψυχίατρος-ψυχοθεραπευτής, συστήνω πάντα να εξετάζετε το EFT ως συμπληρωματική μέθοδος, όχι υποκατάστατο, μιας ολοκληρωμένης θεραπευτικής προσέγγισης.

Βιβλιογραφία

1.Church et al. (2012). The Effect of Emotional Freedom Technique (EFT) on Stress Biochemistry: A Randomized Controlled Trial. Journal of Nervous and Mental Disease, 200(10), 891-896. [link]
2.Clond et al. (2016). Emotional Freedom Techniques for Anxiety: A Systematic Review With Meta-analysis. Journal of Nervous and Mental Disease, 204(5), 388-395. [link]
3.Clinical EFT as an evidence-based practice for the treatment of psychological and physiological conditions: A systematic review. Frontiers in Psychology. [link]

Τεχνική συναισθηματικής απελευθέρωσης (EFT)