Έρπης ζωστήρας - Φωτογραφίες
Ο έρπης ζωστήρας δημιουργεί ένα επώδυνο εξάνθημα με φουσκάλες που η αιτία του είναι ο ιός που προκαλεί την ανεμοβλογιά. Το εξάνθημα που προκαλεί ο έρπης ζωστήρας συνήθως απλώνεται στο δέρμα περιοχικά, σε μορφή μίας συνεχόμενης ζώνης, εξ'ού και το όνομά του.
Ιός ανεμοβλογιάς και έρπης ζωστήρας
Πολλοί άνθρωποι νοσούν με ανεμοβλογιά. Ο ιός της ανεμοβλογιάς (ερπητοϊός) συνεχίζει να ζει σε ανενεργή (λανθάνουσα) κατάσταση στα νεύρα, ακόμη και μετά την υποχώρηση της νόσου. Στην κλινική μας εμπειρία, παρατηρούμε συχνά ότι η "αφύπνιση" του ιού συμπίπτει χρονικά με περιόδους έντονης συναισθηματικής φόρτισης ή πένθους, επιβεβαιώνοντας τη στενή σύνδεση ψυχισμού και ανοσοποιητικού. Στη συνέχεια ο ιός μπορεί να πολλαπλασιαστεί και να κινηθεί κατά μήκος των νευρικών ινών στο δέρμα. Η εκ νέου ενεργοποίησή του οδηγεί στην εκδήλωση του έρπη ζωστήρα. Τα συμπτώματα του έρπητα ζωστήρα περιλαμβάνουν το επώδυνο εξάνθημα και τις φουσκάλες στο δέρμα.4
Οι περισσότερες κρίσεις του έρπητα ζωστήρα συμβαίνουν χωρίς προφανή λόγο, αλλά μια κρίση είναι πολύ πιο πιθανό να συμβεί αν:
- Κάποιος είναι ηλικιωμένος
- Σε κατάσταση έντονου στρες και άγχους
- Κάποιος έχει μια ασθένεια που αποδυναμώνει το ανοσοποιητικό σύστημα όπως ο καρκίνος (π.χ. λευχαιμία, λέμφωμα) ή το AIDS
- Κάποιος λαμβάνει θεραπείες που καταστέλλουν το ανοσοποιητικό σύστημα, όπως η ακτινοβολία για τον καρκίνο, η χημειοθεραπεία, ανοσοκατασταλτικά φάρμακα.1
Συμπτώματα έρπητα ζωστήρα
Το πρώτο σύμπτωμα είναι συνήθως το αίσθημα καύσου ή μυρμηγκιάσματος ή υπερβολική ευαισθησία σε μια περιοχή στο δέρμα. Αυτό μπορεί να εμφανιστεί από μόνο του μία έως τρεις ημέρες πριν εμφανιστεί ένα κόκκινο εξάνθημα. Συνήθως ακολουθούν ομάδες από φουσκάλες σε κόκκινη βάση.
Οι φουσκάλες, που συνήθως κάνουν την εμφάνισή τους μόνο στη μία πλευρά του σώματος, συνήθως παραμένουν δύο με τρεις εβδομάδες. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, μπορεί να εμφανίζουν πύον και στη συνέχεια να σχηματιστεί κρούστα. Τα συμπτώματα του έρπητα ζωστήρα μπορεί να ξεκινούν και να υποχωρούν μόνα τους, αν και ο πόνος μπορεί να επιμένει.
Πόσο σοβαρός είναι ο πόνος;
Ο πόνος μπορεί να είναι αρκετά σοβαρός και να χρειαστεί ο ασθενής να λάβει παυσίπονα. Η μεθερπητική νευραλγία, μια επίμονη επώδυνη επιπλοκή, μπορεί να συμβεί, ειδικά στα ηλικιωμένα άτομα. Η έγκαιρη λήψη αντιϊκών φαρμάκων στην έξαρση του έρπητα ζωστήρα ενδέχεται να περιορίσει τη βαρύτητα των συμπτωμάτων και να μειώσει τον κίνδυνο για μεθερπητική νευραλγία σε άτομα άνω των 50 ετών.
Σε ποια σημεία εμφανίζεται;
Οι φουσκάλες κάνουν την εμφάνισή τους στη μια πλευρά του σώματος, στους γλουτούς και στα γεννητικά όργανα, ή στο πρόσωπο σε συγκεκριμένα νεύρα. Αν οι φουσκάλες κάνουν την εμφάνισή τους στην περιοχή των ματιών, μπορεί να προκαλούν μόνιμη βλάβη στα μάτια και για αυτό είναι αναγκαία η άμεση παρέμβαση του γιατρού.
Έρπης Ζωστήρας και Εγκυμοσύνη
Η εμφάνιση έρπητα ζωστήρα κατά την εγκυμοσύνη προκαλεί ανησυχία, αλλά τα δεδομένα είναι καθησυχαστικά. Σε αντίθεση με την ανεμοβλογιά, ο έρπης ζωστήρας σπάνια εγκυμονεί κινδύνους για το έμβρυο, καθώς η μητέρα έχει ήδη αντισώματα που προστατεύουν το μωρό. Ωστόσο, η ιατρική παρακολούθηση είναι απαραίτητη για την ασφαλή διαχείριση του πόνου και την επιλογή της κατάλληλης αγωγής.
Έρπητας ζωστήρας-φωτογραφίες
Επιπλοκές έρπητα ζωστήρα
Μεθερπητική νευραλγία: μια κατάσταση στην οποία ο συνεχής ή επεισοδιακός πόνος επιμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα αφού το δέρμα έχει επουλωθεί.
Βακτηριακή μόλυνση των φυσαλίδων: αυτό μπορεί να επιβραδύνει την επούλωση του δέρματος. Τα αντιβιοτικά είναι απαραίτητα σε αυτές τις περιπτώσεις.
Πιο σπάνια, μπορεί οι ασθενείς να εμφανίζουν υψηλό πυρετό και να υπάρχει εξάπλωση της νόσου σε όλο το σώμα σε σοβαρές περιπτώσεις.
Διάγνωση έρπητα ζωστήρα
Συνήθως η εμφάνιση των φουσκαλών και του πόνου στη μια πλευρά του σώματος κινητοποιεί τους ασθενείς. Ο γιατρός σας θα σας κάνει κάποιες εξετάσεις για να κάνει τη διάγνωση (για παράδειγμα, μπορεί να αφαιρέσει ιστό από το εξάνθημα ή να βγάλει λίγο υγρό από τις φουσκάλες και να στείλει το δείγμα σε εργαστήριο για εξέταση).
Είναι ο έρπητας ζωστήρας μεταδοτικός;
Ο έρπητας ζωστήρας είναι λιγότερο μεταδοτικός από την ανεμοβλογιά. Οι άνθρωποι με έρπητα ζωστήρα μπορεί να μεταδίδουν τον ιό μόνο αν οι φουσκάλες σπάσουν και ένα ευάλωτο άτομο (κάποιος που δεν έχει νοσήσει με ανεμοβλογιά ή είναι ήδη άρρωστο) βρεθεί κοντά. Τα άτομα που έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο είναι τα μωρά ή όσοι έχουν σοβαρά προβλήματα υγείας όπως ο καρκίνος ή το AIDS.
Θεραπεία έρπητα ζωστήρα
Συνήθως ο έρπητας ζωστήρας υποχωρεί μέσα σε λίγες εβδομάδες. Η θεραπεία περιλαμβάνει παυσίπονα, και κρύες κομπρέσες που βοηθούν στις φουσκάλες. Η αντιϊική θεραπεία, όπως η ακυκλοβίρη (Zovirax), Valtrex (βαλκυκλοβίρη) και φαμκυκλοβίρη (Famvir) μπορεί να δοθεί σε σοβαρές περιπτώσεις, ειδικά αν η νόσος επηρεάζει τα μάτια ή σε άτομα που έχουν κάποιο σοβαρό πρόβλημα υγείας.
Η έγκαιρη έναρξη αντιϊκών (ιδανικά εντός 72 ωρών από την εμφάνιση του εξανθήματος) συμβάλλει στη μείωση της διάρκειας των συμπτωμάτων και τον κίνδυνο μεθερπητικής νευραλγίας·
Ο πόνος μπορεί να διαχειριστεί με τοπικά παυσίπονα όπως το τζελ λιγνοκαϊνης ή καψαϊκίνη, ή ΜΣΑΦ και απλά αναλγητικά όπως η παρακεταμόλη. Σε σοβαρές περιπτώσεις μεθερπητικής νευραλγίας, μπορεί να γίνει χορήγηση τρικυκλικών αντικαταθλιπτικών για τη συμβολή στην ανακούφιση του νευροπαθητικού πόνου.
Επίσης, υπάρχουν δύο διαθέσιμα εμβόλια που έχουν σχεδιαστεί για να μειώνουν σημαντικά τις πιθανότητες εμφάνισης του έρπητα ζωστήρα και της μεθερπητικής νευραλγίας, το Zostavax και το Shingrix.2
Πρόληψη υποτροπών
Για την ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος και τη μείωση της πιθανότητας υποτροπών είναι πολύ σημαντικό οι ασθενείς να έχουν συνολικά υγεία, να κάνουν άσκηση, να διατηρούν φυσιολογικό το βάρος τους, να μην καπνίζουν.
Το άγχος είναι ο κυριότερος παράγοντας για την εμφάνιση του έρπητα ζωστήρα,3 άρα η διαχείριση του με τη βοήθεια της ψυχοθεραπείας είναι πολύ σημαντική για τη μείωση των στρεσογόνων παραγόντων που ενδέχεται να πυροδοτήσουν υποτροπή.
Πρόσφατες μετα-αναλύσεις έχουν αναδείξει το άγχος και την κατάθλιψη ως ανεξάρτητους παράγοντες κινδύνου όχι μόνο για την εμφάνιση της νόσου, αλλά και για την ανάπτυξη μεθερπητικής νευραλγίας, καθιστώντας την ψυχοθεραπευτική υποστήριξη αναπόσπαστο κομμάτι της ολιστικής θεραπείας.
Βιβλιογραφία
- 1.Kawai, K., et al. (2017) Risk factors for herpes zoster: a systematic review and meta-analysis. Mayo Clinic Proceedings, 92(12), 1806-1821. [link]
- 2.Lal, H., et al. (2015) Efficacy of an adjuvanted herpes zoster subunit vaccine in older adults. New England Journal of Medicine, 372(22), 2087-2096. [link]
- 3.Schmidt, S. A. J., et al. (2021) Perceived psychological stress and risk of herpes zoster: a population-based cohort study. British Journal of Dermatology, 185(1), 130-138. [link]
- 4.CDC (Centers for Disease Control and Prevention). [link]