Νευροπαθητικός πόνος

Νευροπαθητικός πόνος

Ο νευροπαθητικός πόνος είναι ένας τύπος χρόνιου πόνου που οφείλεται σε βλάβη ή δυσλειτουργία στο νευρικό σύστημα. Τα νεύρα μεταφέρουν ηλεκτρικά σήματα από το σώμα στον εγκέφαλο. Αν καταστραφούν, πολλές φορές στέλνουν σχεδόν σταθερά σήματα πόνου ακόμα κι αν δεν υπάρχει τραυματισμός.

Επηρεάζει περίπου το 1% του πληθυσμού, είναι πιο οξύς και πιο έντονος από άλλες μορφές πόνου και δεν υποχωρεί με τα παυσίπονα.¹ Colloca, L., et al. (2017). Neuropathic pain. Nature Reviews Disease Primers, 3, Article 17002. Αντιθέτως, χρειάζεται συνδυασμός προσεγγίσεων διαχείρισης.⁴ Neuropathic pain in adults: pharmacological management in non-specialist settings. NICE.

Ο νευροπαθητικός πόνος (ή νευροπάθεια), περιγράφεται συχνά ως κάψιμο, μυρμήγκιασμα ή αίσθηση ηλεκτρικού ρεύματος. Αναλόγως της έντασής του μπορεί να επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα ζωής των ανθρώπων. Και δυστυχώς, είναι δύσκολη η διάγνωση και η διαχείρισή του.

Χαρακτηριστικά νευροπαθητικού πόνου

Ο νευροπαθητικός πόνος είναι μια πολυδιάστατη κατάσταση που μπορεί να διαφέρει σε ένταση, εντόπιση και διάρκεια. Ο νευροπαθητικός πόνος τυπικά είναι ένας οξύς και έντονος πόνος που κάποιες φορές μπορεί να περιγράφεται ως πυροβολισμός στο σώμα. Ωστόσο, άλλοι ασθενείς περιγράφουν τον πόνο με διαφορετικά χαρακτηριστικά, όπως η αίσθηση καύσου ή το μούδιασμα σε μια περιοχή στο σώμα.

Ο νευροπαθητικός πόνος συχνά έχει σχέση με τον χρόνιο πόνο που έχει σημαντική επίδραση στην ποιότητα ζωής των ασθενών. Η διαχείριση του πόνου είναι μια μεγάλη πρόκληση, ειδικά όταν δεν υπάρχει καλή ανταπόκριση στα φάρμακα.

Μηχανισμός νευροπαθητικού πόνου

Ο νευροπαθητικός πόνος είναι αποτέλεσμα ενός τραυματισμού ή μιας νόσου που επηρεάζει τα νεύρα που έχουν σχέση με την μεταβίβαση των σημάτων του πόνου. Αυτή η βλάβη συμβαίνει όταν τα νεύρα συμπιέζονται ή με κάποιο τρόπο τραυματίζονται.

Σε ένα υγιές άτομο, το μονοπάτι του πόνου δίνει χρήσιμες πληροφορίες για επιβλαβή ερεθίσματα σε συγκεκριμένα σημεία του σώματος, όπως το υπερβολικό κρύο ή η ζέστη, και επιτρέπει στο σώμα να αντιδρά, υποστηρίζοντας την ακεραιότητά του από πιθανή βλάβη. Η πληροφορία αυτή μεταφέρεται από τους υποδοχείς του πόνου στη θέση του ερεθίσματος στον εγκέφαλο μέσω των νεύρων του νευρικού συστήματος.

Όταν η βλάβη στα νεύρα παρεμβαίνει στο μονοπάτι του πόνου, τα σήματα του πόνου μπορεί να είναι μόνιμα ή κατά διαστήματα ενεργά, ακόμη και κατά την απουσία επιβλαβών ερεθισμάτων.² Cohen, S. P., et al. (2014). Neuropathic pain: Mechanisms and their clinical implications. BMJ, 348.

Πολλές καταστάσεις μπορούν να προκαλέσουν βλάβη στα νεύρα και να οδηγούν στον νευροπαθητικό πόνο, όπως:

• Αλκοολισμός
• Αυτοάνοσα νοσήματα
• Πόνος στη μέση
• Καρκίνος
• Διαβήτης
• Έκθεση σε τοξίνες
• HIV
• Μολύνσεις
• Μεταθεραπευτική νευραλγία
• Χειρουργείο
• Νευραλγία τριδύμου

Τύποι νευροπαθητικού πόνου

Ο νευροπαθητικός πόνος μπορεί να αναπτυχθεί λόγω πολλών ασθενειών όπως ο διαβήτης, η βλάβη στα νεύρα και οι κακώσεις στο νωτιαίο μυελό. Υπάρχουν πολλοί τύποι νευροπαθητικού πόνου.

Υπάρχουν δύο κύριοι τύποι νευροπαθητικού πόνου, ο πόνος που προκαλείται από κάποιο ερέθισμα και ο πόνος που είναι ανεξάρτητος από ερέθισμα.

1. Κεντρική νευροπάθεια

Αυτή η νευροπάθεια προκαλείται από βλάβη στα νεύρα μέσα στον εγκέφαλο και στο νωτιαίο μυελό. Αυτός ο πόνος προκαλείται από τραυματισμούς στο νωτιαίο μυελό, το εγκεφαλικό επεισόδιο, την σκλήρυνση κατά πλάκας. Η περιοχή του πόνου εξαρτάται από τα νεύρα που έχουν υποστεί βλάβη.

2. Περιφερική νευροπάθεια

Ο περιφερικός νευροπαθητικός πόνος προκαλείται από βλάβη στα νεύρα έξω από τον εγκέφαλο και το νωτιαίο μυελό. Αυτός ο πόνος προκύπτει από καταστάσεις όπως οι τραυματισμοί, ο διαβήτης, ο έρπης ζωστήρας.

3. Διαβητική νευροπάθεια

Η διαβητική νευροπάθεια είναι μια μορφή περιφερικής νευροπάθειας, και αντιπροσωπεύει το 30% των περιπτώσεων του νευροπαθητικού πόνου. Αυτός ο πόνος κάνει την εμφάνισή του όταν τα υψηλά επίπεδα γλυκόζης στο αίμα καταστρέφουν τα νεύρα. Κυρίως επηρεάζει τα πόδια, τα χέρια και τα μάτια.

Συμπτώματα νευροπαθητικού πόνου

• Αλλοδυνία: ο πόνος που οφείλεται σε ένα ερέθισμα, που φυσιολογικά δεν προκαλεί πόνο. Για παράδειγμα, ένα ελαφρύ άγγιγμα στο δέρμα μπορεί να προκαλεί μια εξαιρετικά δυσάρεστη αίσθηση.
• Υπεραλγησία: μια έντονη αντίδραση σε ένα ερέθισμα, που φυσιολογικά προκαλεί πόνο. Δείχνει την υπερβολική ευαισθησία στον πόνο. Για παράδειγμα, ένα ελαφρύ χτύπημα σε μια επώδυνη περιοχή θα είχε ως αποτέλεσμα έντονο πόνο.
• Παραισθησία: δυσάρεστη αίσθηση μυρμηγκιάσματος που εμφανίζεται αυθόρμητα. Η περιοχή του μυρμηγκιάσματος δίνει ενδείξεις για το νεύρο που εμπλέκεται.

Διάγνωση νευροπαθητικού πόνου

Η διάγνωση και η διαχείριση του νευροπαθητικού πόνου είναι πολύ σημαντική, καθώς τα πράγματα μπορεί να χειροτερεύουν αν δεν υπάρχει κατάλληλη αντιμετώπιση. Οι αλλαγές στην αισθητηριακή σηματοδότηση στο περιφερικό νευρικό σύστημα, στο νωτιαίο μυελό και στον εγκέφαλο (ειδικά το θάλαμο και φλοιό) συμβαίνουν μέσα σε εβδομάδες και μήνες.

Αν παραμείνουν χωρίς θεραπεία, αυτές οι αλλαγές στη φυσιολογική σηματοδότηση μπορεί να οδηγούν σε μόνιμες αλλαγές στην έκφραση των γονιδίων και στις δομές του φλοιού.

Μέσα από την κλινική εμπειρία, παρατηρούμε πως η καθυστερημένη διάγνωση αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες επιβάρυνσης της ψυχικής υγείας του ασθενούς, γεγονός που καθιστά τη διεπιστημονική συνεργασία απολύτως απαραίτητη από τα πρώτα στάδια της νόσου.

Διαχείριση νευροπαθητικού πόνου

Οι θεραπευτικές επιλογές για τον νευροπαθητικό πόνο εξαρτώνται από τον τύπο του πόνου. Τα αντισπασμωδικά χρησιμοποιούνται συχνά στη διαχείριση της περιφερικής νευροπάθειας και τα αντικαταθλιπτικά υποστηρίζουν τον έλεγχο των συμπτωμάτων της κεντρικής νευροπάθειας.³ Finnerup, N. B., et al. (2015). Pharmacotherapy for neuropathic pain in adults: A systematic review and meta-analysis. The Lancet Neurology.

Άλλες θεραπευτικές επιλογές για τον νευροπαθητικό πόνο περιλαμβάνουν την φυσικοθεραπεία. Η φυσικοθεραπεία συμβάλλει στην ενδυνάμωση των μυών και στη βελτίωση του εύρους των κινήσεων.

Η διέγερση του νωτιαίου μυελού περιλαμβάνει την εμφύτευση μιας συσκευής νευροδιέγερσης κάτω από το δέρμα και ηλεκτρικά καλώδια τοποθετούνται γύρω από τη σπονδυλική στήλη. Η συσκευή στέλνει ηλεκτρικά σήματα που μπορεί να μεταβάλλουν τα σήματα του πόνου, συμβάλλοντας πιθανά στην ανακούφιση των συμπτωμάτων.

• Προσέγγιση απευαισθητοποίησης και φυσιολογικής χρήσης του άκρου.
• Γιατροί που ειδικεύονται στον πόνο χρησιμοποιούν έναν συνδυασμό θεραπειών:

1. Φαρμακευτική αγωγή
2. Αποκλεισμό των περιφερικών νεύρων
3. Ενέσιμα στο τραυματισμένο άκρο

• Νευροτροποποίηση
• Χειρουργική επέμβαση που στοχεύει το εμπλεκόμενο νεύρο

1. Κομμένο νεύρο - επιδιόρθωση
2. Τραυματισμένο νεύρο- νευρόλυση

• Σε ακραίες περιπτώσεις μπορεί να γίνει η διέγερση του νωτιαίου μυελού ή του εγκεφάλου, με νευροχειρουργική.

Ο χρόνιος πόνος είναι εξουθενωτικός, για αυτό είναι σημαντική η ψυχοθεραπεία, η οποία βοηθά τους ασθενείς να διαχειρίζονται το στρες και το πόνο καλύτερα. Φυσικά, αυτό δεν σημαίνει ότι ο πόνος οφείλεται σε κάποιο θέμα ψυχικής υγείας ή ότι ο πόνος δεν είναι αληθινός. Η ψυχοθεραπεία βοηθά τους ασθενείς να κατανοήσουν τους μηχανισμούς του πόνου και να μάθουν νέες τεχνικές διαχείρισης.

Φάρμακα για τον νευροπαθητικό πόνο

Οι θεραπευτικές επιλογές για τον νευροπαθητικό πόνο έχουν σχέση με το μηχανισμό που προκαλεί τον πόνο. Πολλές από τις θεραπείες βασίζονται σε όσα ήδη γνωρίζουμε για κάποιους μηχανισμούς. Η επιλογή φαρμακευτικής αγωγής πρέπει να γίνεται μόνο από ιατρό. Τα φάρμακα για τον νευροπαθητικό πόνο μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Κεταμίνη
• Αντικαταθλιπτικά, σύμφωνα με ιατρική αξιολόγηση
• Γκαμπαπεντίνη με ιατρική συνταγή
• Λιδοκαΐνη
• Κλονιδίνη
• Οπιοειδή

Μη φαρμακολογικές παρεμβάσεις

Ο βελονισμός είναι μια αρχαία τεχνική που αναπτύχθηκε στην αρχαία Κίνα και χρησιμοποιείται πλέον και στη Δυτική Ιατρική ως υποστηρικτική μέθοδος για τη διαχείριση του νευροπαθητικού πόνου.

Ορισμένες μελέτες αναφέρουν ότι οι ασθενείς που υποβάλλονται σε βελονισμό μπορεί να βιώσουν βελτιωμένη ποιότητα ζωής και υποστήριξη στον έλεγχο των συμπτωμάτων.

Οποιοδήποτε συμπλήρωμα ή σκεύασμα πρέπει να συζητείται με τον θεράποντα ιατρό, καθώς δεν αποτελεί τεκμηριωμένη βασική θεραπεία για όλους τους ασθενείς.

Βιβλιογραφία

1. ↸1.Colloca, L., et al. (2017). Neuropathic pain. Nature Reviews Disease Primers, 3, Article 17002. [link]
2. ↸2.Cohen, S. P., et al. (2014). Neuropathic pain: Mechanisms and their clinical implications. BMJ, 348. [link]
3. ↸3.Finnerup, N. B., et al. (2015). Pharmacotherapy for neuropathic pain in adults: A systematic review and meta-analysis. The Lancet Neurology. [link]
4. ↸4.Neuropathic pain in adults: pharmacological management in non-specialist settings. NICE. [link]