Κεταμίνη και κατάθλιψη


Κεταμίνη, ένα νέο αντικαταθλιπτικό

Η κεταμίνη είναι ένα νέο αντικαταθλιπτικό που εγκρίθηκε για χρήση σε Ευρώπη και Αμερική το 2019. Η κεταμίνη είναι ουσιαστικά ένα μίγμα δύο εναντιομερών, της (R)-κεταμίνης (ή αρκεταμίνη) και της (S)-κεταμίνης (ή εσκεταμίνη) και από το 1962 που ανακαλύφθηκε χρησιμοποιούταν ως αναισθητικό και για την θεραπεία του χρόνιου πόνου. Υπάρχουν πολλές μορφές κατάθλιψης με διαφορετική παθοφυσιολογία, και η κεταμίνη φαίνεται να βοηθά στις περιπτώσεις ανθεκτικής κατάθλιψης. Το 2019 εγκρίθηκε συγκεκριμένα η χρήση του ρινικού σπρέι της εσκεταμίνης (S-κεταμίνη) ως αντικαταθλιπτικό, για τη θεραπεία της ανθεκτικής κατάθλιψης.

Τύποι κεταμίνης

Δύο είναι οι κύριοι τύποι κεταμίνης που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία της μείζονος κατάθλιψης που δεν ανταποκρίνεται στην τυπική φαρμακευτική αγωγή (ανθεκτική στη θεραπεία κατάθλιψη), όπως για παράδειγμα στα SSRI αντικαταθλιπτικά ή στα τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά TCA.

  • Η κεταμίνη συνήθως εγχέεται ενδοφλεβίως στην κυκλοφορία του αίματος. Χρειάζονται επαναλαμβανόμενες εγχύσεις ανά διαστήματα για να διατηρηθεί το θετικό αποτέλεσμα. Η ρακεμική κεταμίνη είναι μίγμα δύο μορίων, της (R)-κεταμίνης και της (S)-κεταμίνης.
  • Η εσκεταμίνη (Spravato), είναι ένα ρινικό σπρέι και περιέχει μόνο την (S)-κεταμίνη.

Οι δύο μορφές της κεταμίνης δρουν με διαφορετικό τρόπο στους υποδοχείς του εγκεφάλου. Η μορφή της κεταμίνης και ο τύπος της καθορίζουν την αποτελεσματικότητα του φαρμάκου και τις παρενέργειες. Η κεταμίνη αυξάνει τον αριθμό των υποδοχέων 1Β της σεροτονίνης. Η κεταμίνη έχει το πλεονέκτημα ότι δρα πολύ γρήγορα, αλλά την ίδια στιγμή είναι ένα φάρμακο που μπορεί να προκαλέσει εξάρτηση. Η κεταμίνη δρα στους υποδοχείς NMDA.

Καθώς η χρήση της κεταμίνης ως αντικαταθλιπτικό είναι κάτι καινούργιο, ακόμα γίνονται μελέτες για το δοσολογικό σχήμα που μπορεί να βοηθήσει τους ασθενείς με ανθεκτική κατάθλιψη. Γίνονται ήδη έρευνες για άλλες οδούς τρόπους χορήγησης, όπως μέσω της ενδομυϊκής και της υποδόριας οδού.

Κεταμίνη και κατάθλιψη

Αυτό που πρέπει να ξέρετε είναι ότι η κεταμίνη αποτελεί κομμάτι ενός ολοκληρωμένου θεραπευτικού πλάνου για την κατάθλιψη. Η κεταμίνη έχει άμεσα αποτελέσματα και μπορεί να συμπεριληφθεί στο γενικό θεραπευτικό πλάνο, αλλά η κεταμίνη (R- και S-κεταμίνη) από μόνη της δεν είναι αρκετή για την θεραπεία της κατάθλιψης.

Η εσκεταμίνη (S-κεταμίνη) επίσης, είναι μόνο ένα κομμάτι της θεραπείας της κατάθλιψης. Μέχρι σήμερα έχει αποδειχθεί ότι είναι αποτελεσματική όταν συνδυάζεται με άλλα αντικαταθλιπτικά. Για αυτούς τους λόγους η εσκεταμίνη δεν θεωρείται θεραπεία πρώτης γραμμής για την κατάθλιψη. Συστήνεται σε ανθρώπους με μέτρια και σοβαρή κατάθλιψη που δεν έχουν ωφεληθεί αρκετά από τουλάχιστον άλλα δύο αντικαταθλιπτικά φάρμακα (πχ SSRI, SNRI, TCA). Γενικά φαίνεται να διευκολύνει τη δημιουργία νέων νευρικών μονοπατιών ώστε να προληφθεί η υποτροπή της κατάθλιψης. Η κεταμίνη είναι πιο αποτελεσματική όταν συνδυάζεται με την ψυχοθεραπεία, που βοηθά τους ασθενείς να υιοθετούν πιο θετικές συμπεριφορές.

Η κεταμίνη φαίνεται ότι σε μικρές δόσεις δρα άμεσα στην ανθεκτική κατάθλιψη, σε αντίθεση με τους επιλεκτικούς αναστολείς της επαναπρόσληψης της σεροτονίνης και τα τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά, που γενικά χρειάζονται αρκετές εβδομάδες για να δράσουν. Η ισχυρή αντικαταθλιπτική δράση και οι αντι-αυτοκτονική δράση της κεταμίνης την καθιστούν κατάλληλη για την θεραπεία της ανθεκτικής κατάθλιψης και της διπολικής διαταραχής.

Επίσης μικρές δόσεις βοηθούν στην ανακούφιση από τον πόνο. Η κεταμίνη έχει καταπραϋντική δράση και ίσως να βοηθά τους ανθρώπους να παίρνουν λιγότερα παυσίπονα, όπως η μορφίνη μετά από ένα χειρουργείο ή για την φροντίδα εγκαυμάτων.

Αντενδείξεις

Η χρήση της κεταμίνης αντενδείκνυται για ανθρώπους με καρδιαγγειακά προβλήματα, ψυχωσικές διαταραχές, αυτούς που έχουν κίνδυνο εμφάνισης ενδοκρανιακής υπέρτασης, σε αυτούς με πίεση στα μάτια και σε ανθρώπους με οξεία πορφυρία.

Παρενέργειες

Η χρήση της κεταμίνης μπορεί να έχει πολλές ανεπιθύμητες παρενέργειες, όπως:

  • Υπνηλία
  • Αλλαγές στην αντίληψη των χρωμάτων ή του ήχου
  • Η κεταμίνη και η εσκεταμίνη έχουν αποσυνδετική επίδραση. Ωστόσο, πρόσφατες μελέτες έδειξαν ότι η αρκεταμίνη είναι αποτελεσματική στη θεραπεία της κατάθλιψης, και προκαλεί πιο ήπια αποσυνδετικά συμπτώματα. Σε κάποιες περιπτώσεις αναφέρεται ότι η αρκεταμίνη δεν προκαλεί κανένα σύμπτωμα  αποσύνδεσης.
  • Παραισθήσεις, σύγχυση και παραλήρημα
  • Ταραχή
  • Δυσκολία στη σκέψη ή στη μάθηση
  • Ναυτία
  • Διεσταλμένες κόρες των ματιών και αλλαγές στην όραση
  • Αδυναμία ελέγχου της κίνησης των ματιών
  • Ακούσιες μυϊκές κινήσεις και μυϊκή δυσκαμψία
  • Μπερδεμένη ομιλία
  • Μούδιασμα
  • Αμνησία
  • Χαμηλός καρδιακός ρυθμός
  • Συμπεριφορικές αλλαγές
  • Αυξημένη πίεση στον εγκέφαλο και στα μάτια

Μπορεί επίσης να προκαλέσει απώλεια όρεξης, αναστάτωση στο στομάχι και εμετό.

Διαθέσιμα σκευάσματα κεταμίνης

  • Spravato (εσκεταμίνη, σε ρινικό σπρέι), της εταιρείας Janssen

Προβληματισμοί για το Spravato

Παρότι το Spravato έχει εγκριθεί, υπάρχουν πολλοί ψυχίατροι και οργανισμοί που εκφράζουν τα ερωτηματικά τους σχετικά με την κλινική αποτελεσματικότητα του φαρμάκου, καθώς και το μεγάλο οικονομικό κόστος του (για παράδειγμα το NHS/NICE στην Αγγλία, δεν έχει το εγκρίνει ως αποτελεσματικό). Επίσης υπάρχουν ερωτηματικά σχετικά με τη διακοπή χρήσης του φαρμάκου και το αν τα οφέλη της θεραπείας θα διατηρηθούν, καθώς και για τις διαδικασίες έγκρισης αυτού, ιδίως στην Αμερική.

Άλλες μέθοδοι για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης

Ψυχοθεραπεία: με την ψυχοθεραπεία μπορεί κανείς να αντιμετωπίσει την κατάθλιψη αποτελεσματικά και μόνιμα, διερευνώντας και αντιμετωπίζοντας τα πραγματικά αίτια της κατάθλιψης και όχι απλά τα συμπτώματα.

EMDR: Το EMDR είναι μια ειδική ψυχοθεραπευτική τεχνική που επιτρέπει τη γρήγορη και αποτελεσματική αντιμετώπιση δύσκολων/τραυματικών βιωμάτων (όπως πένθος, χωρισμοί, ατυχήματα, κα) που μπορεί να αποτελούν τη ρίζα της κατάθλιψης.

Ομοιοπαθητική και Βελονισμός: η ομοιοπαθητική και ο βελονισμός σε πολλές περιπτώσεις μπορούν να δώσουν τη λύση. Τα ομοιοπαθητικά φάρμακα δεν έχουν παρενέργειες, και μπορούν να συνδυαστούν με τη φαρμακευτική αγωγή όπου αυτό είναι αναγκαίο.

 

Άλλα σχετικά άρθρα


ΚΑΝΕ ΤΟ ΤΕΣΤ