GLUCOPHAGE – οδηγίες, παρενέργειες

GLUCOPHAGE  - οδηγίες, παρενέργειες

Το GLUCOPHAGE (γλουκοφάζ) περιέχει μετφορμίνη, ένα φάρμακο για τη θεραπεία του διαβήτη. Ανήκει σε μια ομάδα φαρμάκων που ονομάζονται διγουανίδια.

Πως λειτουργεί το Glucophage;

Το Glucophage δεν μειώνει απλώς το σάκχαρο, αλλά λειτουργεί πολυδιάστατα μέσω του άξονα εντέρου-ήπατος-εγκεφάλου.⁴ Rena, G., et al. (2017). The mechanisms of action of metformin. Diabetologia, 60(9), 1577–1585. Πέρα από την κλασική του δράση, όπου μπλοκάρει την παραγωγή νέας γλυκόζης από το ήπαρ, νεότερα επιστημονικά δεδομένα αποκαλύπτουν δύο ακόμα κρίσιμους μηχανισμούς:​

• Ενίσχυση ορμονών κορεσμού (GLP-1): τροποποιεί το μικροβίωμα του εντέρου (τα "καλά" βακτήρια), ενισχύοντας την έκκριση της ορμόνης GLP-1 που βελτιώνει τη μεταγευματική γλυκόζη. Ουσιαστικά, ενεργοποιεί το ίδιο μονοπάτι που χρησιμοποιούν οι νέες ενέσιμες θεραπείες (όπως το Ozempic και το Mounjaro), αν και σε πολύ ηπιότερο βαθμό.
• Μείωση όρεξης (GDF15): αυξάνει τα επίπεδα του παράγοντα GDF15, μιας πρωτεΐνης που στέλνει σήμα στον εγκέφαλο για μείωση της όρεξης, εξηγώντας γιατί βοηθά στη σταθεροποίηση του βάρους σε αντίθεση με την ινσουλίνη.

Ενδείξεις Glucophage

Το Glucophage χρησιμοποιείται για τη θεραπεία ασθενών με διαβήτη τύπου 2 («μη ινσουλινοεξαρτώμενος διαβήτης») όταν η διατροφή και η άσκηση δεν επαρκούν από μόνες τους για τον έλεγχο των επιπέδων της γλυκόζης στο αίμα. Χρησιμοποιείται ειδικά σε υπέρβαρους ασθενείς. Εάν είστε υπέρβαρος ενήλικας, η λήψη του Glucophage για μακρά χρονική περίοδο βοηθά στη μείωση του κινδύνου επιπλοκών που σχετίζονται με το διαβήτη. 

Οι ενήλικες μπορούν να παίρνουν το Glucophage μόνο του ή μαζί με άλλα φάρμακα για τη θεραπεία του διαβήτη (λαμβανόμενα από στόματος φάρμακα ή ινσουλίνη).

Τα παιδιά ηλικίας 10 ετών και άνω και οι έφηβοι μπορούν να παίρνουν το Glucophage μόνο του ή μαζί με ινσουλίνη.

Το Glucophage δεν μπορεί να αντικαταστήσει τα οφέλη από έναν υγιεινό τρόπο ζωής. Συνεχίστε να ακολουθείτε τις συμβουλές διατροφής που σας έδωσε ο γιατρός σας και να έχετε τακτική σωματική άσκηση στο πρόγραμμά σας.

Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (PCOS)

Εκτός από τον διαβήτη, το Glucophage χρησιμοποιείται συχνά εκτός ενδείξεων για τη διαχείριση του συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS). Οι διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες του 2023 υποστηρίζουν τη χρήση του για τη βελτίωση της αντίστασης στην ινσουλίνη, τη μείωση των ανδρογόνων και την αποκατάσταση της ωορρηξίας, ιδιαίτερα σε γυναίκες με αυξημένο δείκτη μάζας σώματος (BMI ≥ 25).² Teede, H. J., et al. (2023). Recommendations from the 2023 international evidence-based guideline for the assessment and management of polycystic ovary syndrome. European journal of endocrinology, 189(2), G43-G64.

Δοσολογία Glucophage

Οι ενήλικες συνήθως αρχίζουν με 500 mg ή 850 mg Glucophage δύο ή τρεις φορές την ημέρα. Η μέγιστη ημερήσια δόση είναι 3000 mg κατανεμημένα σε 3 δόσεις.

Ο γιατρός σας θα σας υποβάλλει σε τακτικούς ελέγχους γλυκόζης αίματος και θα προσαρμόσει τη δόση του Glucophage στα επίπεδα γλυκόζης του αίματός σας. Βεβαιωθείτε ότι ενημερώνετε το γιατρό σας σε τακτική βάση. Αυτό είναι ιδιαιτέρως σημαντικό για παιδιά και έφηβους ή εάν είστε ηλικιωμένο άτομο.

Εάν ξεχάσετε να πάρετε το Glucophage μην πάρετε διπλή δόση για να αναπληρώσετε τη δόση που ξεχάσατε. Πάρτε την επόμενη δόση τη συνηθισμένη ώρα.

Τα παιδιά ηλικίας 10 ετών και άνω και οι έφηβοι συνήθως αρχίζουν με 500 mg ή 850 mg Glucophage μία φορά την ημέρα. Η μέγιστη ημερήσια δόση είναι 2000 mg κατανεμημένα σε 2 ή 3 δόσεις. Η θεραπεία παιδιών ηλικίας μεταξύ 10 και 12 ετών συνιστάται μόνο μετά από ειδική συμβουλή του γιατρού σας, καθώς η εμπειρία σε αυτή την ηλικιακή ομάδα είναι περιορισμένη.

Σημαντικό: το Glucophage πρέπει να λαμβάνεται πάντα κατά τη διάρκεια ή αμέσως μετά το φαγητό. Η λήψη με γεμάτο στομάχι μειώνει δραστικά τις παρενέργειες (ναυτία, διάρροια).

Μορφές Glucophage

Το Glucophage κυκλοφορεί σε χάπια στα παρακάτω σκευάσματα:

Glucophage για αδυνάτισμα;

Το Glucophage συσχετίζεται κυρίως με τη σταθερότητα του βάρους παρά με τη θεαματική απώλεια. Δεν είναι ένα φάρμακο που χρησιμοποιείται πρωτογενώς για γρήγορο αδυνάτισμα.⁵ Diabetes Prevention Program Research Group. (2012). Long-term safety, tolerability, and weight loss associated with metformin in the Diabetes Prevention Program Outcomes Study. Diabetes care, 35(4), 731-737. Μόνο ένα μικρό ποσοστό χρηστών (περίπου 5%) μπορεί να δει απώλεια κιλών, συχνά ως αποτέλεσμα παρενεργειών όπως η μείωση της όρεξης ή οι γαστρεντερικές ενοχλήσεις.

Για την αντιμετώπιση της νοσογόνου παχυσαρκίας, φάρμακα όπως το Saxenda, το Mounjaro και το Ozempic παραμένουν η πρώτη επιλογή. Όμως, η διακοπή αυτών των νέων φαρμάκων οδηγεί συχνά σε ταχύτατη επανάκτηση του βάρους, καθιστώντας αναγκαία μια στρατηγική συντήρησης. Σε αυτό το πλαίσιο, το Glucophage εξετάζεται ως μια ασφαλής, μακροχρόνια βοήθεια για τη διατήρηση του αποτελέσματος και την αποφυγή της απότομης ανάκτησης του βάρους, λόγω της ικανότητάς του να βελτιώνει τη μεταβολική ευελιξία χωρίς τους κινδύνους των ενέσιμων θεραπειών.⁶ Sun, Q. (2026). Weight regain after cessation of GLP-1 drugs. BMJ, 392, r2586.

Οδηγίες χρήσης Glucophage

Μπορείτε να δείτε και να κατεβάσετε το επίσημο φύλλο οδηγιών του Glucophage για το κοινό, και το SPC του Glucophage όπου περιγράφονται αναλυτικά όλες οι οδηγίες, πιθανές παρενέργειες, προφυλάξεις και αντενδείξεις.

Προφυλάξεις - προειδοποιήσεις

Εάν χρειάζεται να κάνετε ένεση ενός ιωδιούχου σκιαγραφικού μέσου στα αιμοφόρα αγγεία σας, για παράδειγμα, στο πλαίσιο μιας ακτινογραφίας ή απεικόνισης, πρέπει να σταματήσετε να παίρνετε το Glucophage πριν ή κατά τη διάρκεια της ένεσης.

Πρέπει επίσης να σταματήσετε να παίρνετε το Glucophage για ορισμένο χρονικό διάστημα πριν από μια μείζονα χειρουργική επέμβαση. Ο γιατρός σας θα αποφασίσει εάν απαιτείται κάποια άλλη θεραπευτική αγωγή για το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.

Παρακολούθηση Νεφρικής Λειτουργίας

Πριν την έναρξη και τουλάχιστον μία φορά ετησίως, πρέπει να ελέγχεται η νεφρική λειτουργία (eGFR):

• eGFR > 60 mL/min: δεν απαιτείται προσαρμογή δόσης.
• eGFR 45-60 mL/min: συνιστάται συχνότερη παρακολούθηση (κάθε 3-6 μήνες).
• eGFR 30-45 mL/min: απαιτείται μείωση της δόσης (συνήθως μισή δόση) και στενή παρακολούθηση.
• eGFR < 30 mL/min: η χρήση του Glucophage αντενδείκνυται.

Προσοχή στις ιατρικές εξετάσεις (Αξονική): εάν πρόκειται να κάνετε εξετάσεις που απαιτούν χρήση ιωδιούχων σκιαγραφικών (π.χ. Αξονική Τομογραφία - CT), πρέπει να διακόψετε το Glucophage πριν την εξέταση και για 48 ώρες μετά, κατόπιν οδηγίας του ακτινολόγου, για την προστασία των νεφρών σας.

Glucophage και Διατροφή: τι να προσέχετε

Συγκεκριμένες συνήθειες μειώνουν τις στομαχικές ενοχλήσεις:

• Αλκοόλ: αποφύγετε την υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ (και ειδικά τη νηστική λήψη), καθώς αυξάνει τον κίνδυνο γαλακτικής οξέωσης .
• Φυτικές ίνες: τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες βοηθούν στη σταθεροποίηση του σακχάρου, αλλά στην αρχή της θεραπείας μπορεί να επιδεινώσουν τα αέρια/φούσκωμα. Αυξήστε τις σταδιακά.
• Βιταμίνη B12: Εντάξτε στη διατροφή σας πηγές Β12 (κρέας, αυγά, εμπλουτισμένα δημητριακά) ή συζητήστε για κάποιο συμπλήρωμα με τον γιατρό σας (όπως το Neurobion).

Παρενέργειες Glucophage

Πολύ συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες (μπορεί να επηρεάσουν περισσότερα από 1 στα 10 άτομα) είναι προβλήματα του πεπτικού συστήματος, όπως:

• ναυτία,
• έμετος,
• διάρροια,
• κοιλιαλγία (κοιλιακός πόνος),
• απώλεια όρεξης

Αυτές οι ανεπιθύμητες ενέργειες παρουσιάζονται συχνότερα κατά την έναρξη της θεραπείας με Glucophage. Βοηθά εάν μοιράσετε τις δόσεις κατά τη διάρκεια της ημέρας και εάν παίρνετε το Glucophage μαζί ή αμέσως μετά το γεύμα. Εάν τα συμπτώματα συνεχιστούν, σταματήστε να παίρνετε το Glucophage και συμβουλευθείτε το γιατρό σας.

Κίνδυνος υπογλυκαιμίας

Το Glucophage δεν προκαλεί από μόνο του υπογλυκαιμία (πολύ χαμηλό επίπεδο γλυκόζης του αίματος). Εάν όμως παίρνετε το Glucophage μαζί με άλλα φάρμακα για την αντιμετώπιση του σακχαρώδη διαβήτη, τα οποία μπορεί να προκαλέσουν υπογλυκαιμία (όπως σουλφονυλουρίες, ινσουλίνη, μεγλιτινίδια), υπάρχει κίνδυνος υπογλυκαιμίας. Εάν παρουσιάσετε συμπτώματα υπογλυκαιμίας (αδυναμία, ζάλη, αυξημένη εφίδρωση, ταχυκαρδία, διαταραχές της όρασης ή έλλειψη συγκέντρωσης) συνήθως βοηθά να φάτε ή να πιείτε κάτι που περιέχει ζάχαρη. Μην οδηγείτε ή χρησιμοποιείτε μηχανήματα εάν αρχίσετε να αισθάνεστε τα συμπτώματα υπογλυκαιμίας. 

Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης Β12

Η μακροχρόνια χρήση του Glucophage έχει συσχετιστεί με μείωση των επιπέδων της Βιταμίνης B12, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε αναιμία ή νευροπάθεια. Σύμφωνα με τις τρέχουσες οδηγίες της Αμερικανικής Διαβητολογικής Εταιρείας (ADA), συνιστάται ετήσιος έλεγχος των επιπέδων της Βιταμίνης B12, ιδιαίτερα σε ασθενείς που λαμβάνουν το φάρμακο για περισσότερα από 3-4 έτη.¹ ElSayed, N. A., et al. (2023). 9. Pharmacologic Approaches to Glycemic Treatment: Standards of Care in Diabetes—2024. Diabetes Care, 47(Supplement_1), S158–S178.

Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν: υπερβολική κούραση (κόπωση), μία ερεθισμένη και κόκκινη γλώσσα (γλωσσίτιδα), αίσθηση τσιμπήματος σαν από καρφίτσες και βελόνες (παραισθησία) ή χλωμό ή κίτρινο δέρμα). Ο γιατρός σας μπορεί να ζητήσει ορισμένες εξετάσεις αίματος για να εντοπιστεί η αιτία τέτοιων συμπτωμάτων, επειδή ορισμένα από αυτά μπορεί επίσης να προκαλούνται από διαβήτη ή από άλλα μη σχετικά προβλήματα υγείας.

Κίνδυνος γαλακτικής οξέωσης

Το Glucophage μπορεί να προκαλέσει μια πολύ σπάνια (1 στα 10.000 άτομα), αλλά πολύ σοβαρή παρενέργεια που ονομάζεται γαλακτική οξέωση, ειδικά εάν οι νεφροί σας δεν λειτουργούν σωστά. Η γαλακτική οξέωση είναι μία επείγουσα ιατρική κατάσταση και πρέπει να αντιμετωπίζεται σε νοσοκομείο.

Ο κίνδυνος αυξάνεται σε ασθενείς με σημαντική νεφρική δυσλειτουργία (eGFR < 30 mL/min), αφυδάτωση, σοβαρές λοιμώξεις ή κατάχρηση αλκοόλ, την παρατεταμένη νηστεία, την αφυδάτωση, τα προβλήματα του ήπατος και οποιαδήποτε ιατρική κατάσταση όπου ένα μέρος του σώματος έχει μειωμένη παροχή οξυγόνου (όπως οξεία σοβαρή καρδιακή νόσος).³ Lazarus, B., et al. (2018). Association of Metformin Use With Risk of Lactic Acidosis Across the Range of Kidney Function. JAMA Internal Medicine, 178(7), 903.

Τι εξετάσεις πρέπει να κάνω όσο παίρνω Glucophage;

Η μετφορμίνη είναι ασφαλές φάρμακο, αλλά απαιτεί συγκεκριμένη ιατρική παρακολούθηση για την αποφυγή ελλείψεων και παρενεργειών .

Μπορώ να χρησιμοποιήσω το Glucophage;

To Glucophage πρέπει πάντα να λαμβάνεται σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού σας. Δεν πρέπει ποτέ να ξεκινάτε ένα φάρμακο μόνοι σας χωρίς ιατρική συνταγή και παρακολούθηση, επειδή διαβάσατε γνώμες στο google ή προσωπικές εμπειρίες σε κάποιο φόρουμ.

Άλλα φάρμακα για την ρύθμιση του σακχαρώδη διαβήτη: Ozempic
Αναζητήθηκε επίσης ως: γλουκοφαζ, glukofage

Συχνές ερωτήσεις (FAQ)

Βιβλιογραφία

1. ↸1.ElSayed, N. A., et al. (2023). 9. Pharmacologic Approaches to Glycemic Treatment: Standards of Care in Diabetes—2024. Diabetes Care, 47(Supplement_1), S158–S178. [Standards of Care 2024]
2. ↸2.Teede, H. J., et al. (2023). Recommendations from the 2023 international evidence-based guideline for the assessment and management of polycystic ovary syndrome. European journal of endocrinology, 189(2), G43-G64. [2023 PCOS Guidelines]
3. ↸3.Lazarus, B., et al. (2018). Association of Metformin Use With Risk of Lactic Acidosis Across the Range of Kidney Function. JAMA Internal Medicine, 178(7), 903. [Lactic Acidosis Safety Study]
4. ↸4.Rena, G., et al. (2017). The mechanisms of action of metformin. Diabetologia, 60(9), 1577–1585. [Metformin Mechanisms Review]
5. ↸5.Diabetes Prevention Program Research Group. (2012). Long-term safety, tolerability, and weight loss associated with metformin in the Diabetes Prevention Program Outcomes Study. Diabetes care, 35(4), 731-737. [DPPOS Weight Loss Study]
6. ↸6.Sun, Q. (2026). Weight regain after cessation of GLP-1 drugs. BMJ, 392, r2586. [GLP-1 Rebound & Maintenance]