Μέλι και ευερέθιστο έντερο

Μέλι και ευερέθιστο έντερο

Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου είναι μια χρόνια και λειτουργική διαταραχή του εντέρου που επηρεάζεται από το τι τρώει και πως τρώει κάποιος.

Αν και το κάθε άτομο με ευερέθιστο έντερο έχει μια δική του λίστα με τροφές που μπορεί να καταναλώσει χωρίς να υπάρξει κάποια έξαρση, υπάρχουν κάποιες τροφές που βοηθούν όλους τους ασθενείς. Έχουν γίνει πολλές μελέτες για την επίδραση που έχει το μέλι στο ευερέθιστο έντερο.

Το μέλι δεν είναι μια καλή επιλογή για τους περισσότερους ανθρώπους που ακολουθούν μια διατροφή χαμηλή σε φρουκτόζη ή μια διατροφή χαμηλή σε FODMAP.

Το μέλι είναι μια τροφή υψηλή ή χαμηλή σε FODMAP;

Οι μελέτες δείχνουν ότι οι περισσότεροι άνθρωποι με ευερέθιστο έντερο ωφελούνται από τη διατροφή χαμηλή σε FODMAP.¹ Black, C. J.,et al. (2021). Efficacy of a low FODMAP diet in irritable bowel syndrome: systematic review and network meta-analysis. Gut, 71(6), 1117–1126. Αυτό το ακρωνύμιο σημαίνει Fermentable Oligo-, Di-, Mono-saccharides And Polyols, δηλαδή ζυμώσιμους ολιγοσακχαρίτες, δισακχαρίτες, μονοσακχαρίτες και πολυόλες.

Το μέλι περιέχει υψηλά ποσοστά φρουκτόζης, έτσι θεωρείται μια τροφή υψηλή σε FODMAP.

Μέλι και συμπτώματα ευερέθιστου εντέρου

Το αν το μέλι προκαλεί συμπτώματα του ευερέθιστου εντέρου εξαρτάται από την κάθε περίπτωση, καθώς ο κάθε άνθρωπος είναι μοναδικός.

Σύνδρομο υπερανάπτυξης βακτηριδίων λεπτού εντέρου

Αν ένα άτομο έχει το σύνδρομο υπερανάπτυξης βακτηρίων του λεπτού εντέρου (SIBO), μια κατάσταση που μιμείται το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, είναι πιο πιθανό να έχει δυσανεξία στη φρουκτόζη από ότι αλλά άτομα με ευερέθιστο έντερο, που δεν έχουν SIBO. Τονίζουμε ότι η διάγνωση και η αντιμετώπιση του SIBO πρέπει να γίνεται από εξειδικευμένο γαστρεντερολόγο

Από την άλλη πλευρά, η πλειοψηφία των ασθενών με ευερέθιστο έντερο απολαμβάνουν το μέλι με μέτρο χωρίς να έχουν κάποιο πρόβλημα.

Αν υποπτεύεστε ότι έχετε δυσανεξία στη φρουκτόζη καλό είναι να παρακολουθήσετε ποιες τροφές σας προκαλούν συμπτώματα. Αν παρατηρήσετε ότι δεν μπορείτε να φάτε μέλι χωρίς να έχετε έξαρση, οι πιθανότητες είναι να έχετε δυσανεξία στη φρουκτόζη.

Αλλά αν μπορείτε να ανεχτείτε το μέλι με μέτρο, αξίζει να γνωρίζετε τα οφέλη του.

Τα οφέλη μελιού στην υγεία του εντέρου

1. Φυσικό πρεβιοτικό

Το μέλι περιέχει 4-5% φρουκτο-ολιγοσακχαρίτες, οι οποίοι είναι μια μορφή πρεβιοτικών (τρέφουν συγκεκριμένους τύπους προβιοτικών, το υγιές μικροβίωμα του εντέρου).² Schell, K. R., et al. (2022). The Potential of Honey as a Prebiotic Food to Re-engineer the Gut Microbiome Toward a Healthy State. Frontiers in Nutrition, 9.

2. Βοηθά το μικροβίωμα του εντέρου

Καθώς το μέλι είναι μια πρεβιοτική τροφή, το αγνό μέλι βοηθά στην ισορροπία και στη ρύθμιση του μικροβιώματος του εντέρου, που παίζει κύριο ρόλο στην πέψη και στην απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών.

Πειραματικές και προκλινικές μελέτες δείχνουν ότι ορισμένα είδη μελιού μπορούν να αναστέλλουν την ανάπτυξη παθογόνων βακτηρίων και να ευνοούν προβιοτικά στελέχη, γεγονός που ενισχύει το ενδιαφέρον για τον πιθανό πρεβιοτικό ρόλο του.³ Luca, L., Pauliuc, D., & Oroian, M. (2024). Honey microbiota, methods for determining the microbiological composition and the antimicrobial effect of honey – A review. Food Chemistry: X, 23, 101524.

Κάποιες μελέτες έχουν δείξει ότι το μέλι μειώνει την ανάπτυξη των κακών βακτηρίων (όπως το E.coli), και ενισχύει την ανάπτυξη των υγιών προβιοτικών, μειώνοντας την λοίμωξη και τη φλεγμονή.

3. Δράση κατά της καντιντίασης

Σε ορισμένα πρωτόκολλα, όπως η διατροφή GAPS, το αγνό μέλι προτείνεται ως ένα από τα λίγα γλυκαντικά. Ωστόσο, η καταλληλότητα κάθε γλυκαντικού πρέπει να αξιολογείται εξατομικευμένα από γαστρεντερολόγο ή κλινικό διαιτολόγο, ειδικά σε άτομα με IBS ή σύνδρομο διαρρέοντος εντέρου.

Η διατροφή GAPS είναι μια συμπληρωματική, εναλλακτική προσέγγιση που στοχεύει στη βελτίωση της υγείας του εντέρου και στην αντιμετώπιση υπερανάπτυξης μικροοργανισμών όπως η Candida. Παρότι υπάρχουν ενδιαφέρουσες θεωρητικές βάσεις και ορισμένες μελέτες για τον ρόλο της δυσβίωσης στο IBS και στο “σύνδρομο διαρρέοντος εντέρου”, η GAPS δεν αποτελεί καθιερωμένη κατευθυντήρια σύσταση και πρέπει να εφαρμόζεται μόνο με καθοδήγηση εξειδικευμένου ιατρού.

4. Δράση κατα των μυκοτοξινών 

Το μέλι μπορεί να αναστείλει κάποιες από τις επιβλαβείς επιδράσεις της δηλητηρίασης από μυκοτοξίνες στα ποντίκια. Οι μυκοτοξίνες είναι τοξικές ουσίες που απελευθερώνονται φυσιολογικά ως υποπροϊόν της τοξικής μούχλας. Σε ένα μικρό υποσύνολο ασθενών, η έκθεση σε μούχλα και μυκοτοξίνες διερευνάται ως πιθανός επιβαρυντικός παράγοντας για συμπτώματα IBS, ωστόσο τα διαθέσιμα δεδομένα είναι ακόμη περιορισμένα και δεν επιτρέπουν γενικεύσεις.⁴ Gu, Y., et al. (2019). The Potential Role of Gut Mycobiome in Irritable Bowel Syndrome. Frontiers in Microbiology, 10.

Μερικά από τα πιο κοινά συμπτώματα της μυκοτοξικότητας στο σώμα περιλαμβάνουν:

• Ομίχλη του εγκεφάλου
• Απώλεια μνήμης
• ΔΕΠΥ
• Άγχος
• Μούδιασμα/μυρμήγκιασμα
• Ναυτία
• Πόνος στην κοιλιά
• Διάρροια
• Εμετός
• Ζαλάδα
• Σύνδρομο ενεργοποίησης μαστοκυττάρων

Όταν υπάρχει υπερβολική ανάπτυξη μυκοτοξίνης στο σώμα αυτό μπορεί να βλάψει το έντερο, όπως επίσης και αλλά όργανα όπως το ήπαρ και οι νεφροί.⁵ Buttar, J., Kon, E., Lee, A., Kaur, G., & Lunken, G. (2024). Effect of diet on the gut mycobiome and potential implications in inflammatory bowel disease. Gut Microbes, 16(1).

Πόσο μέλι μπορώ να τρώω αν έχω ευερέθιστο έντερο;

Αν και το μέλι έχει πολλά οφέλη, πρέπει να έχετε στο μυαλό σας ότι είναι ένας τύπος σακχάρων με υψηλό γλυκαιμικό δείκτη, για αυτό είναι ανάγκη να είστε προσεκτικοί όταν το καταναλώνετε.

Όπως συμβαίνει με όλες τις τροφές, το μέτρο είναι το κλειδί. Φυσικά, δεν είναι όλοι οι άνθρωποι ίδιοι και δεν υπάρχει μια λύση για όλους. Το μέλι μπορεί να βελτιώνει τα συμπτώματα σε ορισμένους ανθρώπους με ευερέθιστο έντερο, ενώ σε άλλους –ιδιαίτερα όσους έχουν δυσανεξία στη φρουκτόζη ή ευαισθησία σε FODMAP– μπορεί να τα επιδεινώνει.

Αν υποπτεύεστε ότι έχετε δυσανεξία στη φρουκτόζη, ακολουθείτε μια διατροφή χαμηλή σε FODMAP, έχετε διαβήτη, καλό είναι να αποφεύγετε το μέλι ή να καταναλώνετε πολύ μικρές ποσότητες. Βέβαια, ο γιατρός σας μπορεί να σας συμβουλεύσει για αυτό.

Επίσης, είναι πολύ σημαντικό να αγοράζετε αγνό μέλι και όχι παστεριωμένο μέλι, το οποίο χάνει τα οφέλη του. Κάποια αντιοξειδωτικά καταστρέφονται όταν το μέλι θερμαίνεται σε υψηλές θερμοκρασίες.

Ενίσχυση οργανισμού

Σε πολλούς ανθρώπους με ευερέθιστο έντερο, το άγχος και οι συναισθηματικές δυσκολίες παίζουν σημαντικό ρόλο στην ένταση των συμπτωμάτων. Ως ψυχίατρος και ψυχοθεραπευτής, βλέπω συχνά ότι η συνδυαστική προσέγγιση –ιατρική διερεύνηση, στοχευμένες διατροφικές παρεμβάσεις και ψυχοθεραπεία– προσφέρει καλύτερα και πιο σταθερά αποτελέσματα στην καθημερινή ποιότητα ζωής

Το άγχος επηρεάζει άμεσα το ευερέθιστο έντερο, γι’ αυτό είναι σημαντικό να μαθαίνετε τρόπους ρύθμισης και χαλάρωσης. Η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει ουσιαστικά στη μείωση τόσο του άγχους όσο και των γαστρεντερικών συμπτωμάτων. ​

Ορισμένες συμπληρωματικές προσεγγίσεις μπορούν επίσης να υποστηρίξουν την υγεία του εντέρου, πάντα υπό την επίβλεψη εξειδικευμένου ιατρού. Για μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση που λαμβάνει υπόψη τόσο τα γαστρεντερικά συμπτώματα όσο και την ψυχική σας υγεία, μπορείτε να απευθυνθείτε σε εξειδικευμένο ψυχίατρο–ψυχοθεραπευτή.

Συχνές ερωτήσεις για μέλι και IBS (FAQ)

Βιβλιογραφία

1. ↸1.Black, C. J.,et al. (2021). Efficacy of a low FODMAP diet in irritable bowel syndrome: systematic review and network meta-analysis. Gut, 71(6), 1117–1126. [Low FODMAP IBS diet]
2. ↸2.Schell, K. R., et al. (2022). The Potential of Honey as a Prebiotic Food to Re-engineer the Gut Microbiome Toward a Healthy State. Frontiers in Nutrition, 9. [Honey as prebiotic]
3. ↸3.Luca, L., Pauliuc, D., & Oroian, M. (2024). Honey microbiota, methods for determining the microbiological composition and the antimicrobial effect of honey – A review. Food Chemistry: X, 23, 101524. [Honey microbiota antibacterial properties]
4. ↸4.Gu, Y., et al. (2019). The Potential Role of Gut Mycobiome in Irritable Bowel Syndrome. Frontiers in Microbiology, 10. [Gut mycobiome and IBS]
5. ↸5.Buttar, J., Kon, E., Lee, A., Kaur, G., & Lunken, G. (2024). Effect of diet on the gut mycobiome and potential implications in inflammatory bowel disease. Gut Microbes, 16(1). [Diet and gut mycobiome]