Πως να διαχειριστείτε τους “ηλίθιους”

Πως να διαχειριστείτε τους "ηλίθιους"​

Η ευφυΐα είναι κάτι τελείως υποκειμενικό, αλλά μερικές φορές μπορεί να είμαστε αναγκασμένοι να περνάμε χρόνο ή να αλληλεπιδρούμε με ανθρώπους που πραγματικά παίζουν με την υπομονή μας. Σκεφτόμαστε, "πως μπορεί να είναι κάποιος τόσο παράλογος ή δύσκολος"; Συναισθήματα όπως ο θυμός και η δυσφορία βγαίνουν στην επιφάνεια και κάποιες φορές είναι δύσκολο να παραμείνουμε ψύχραιμοι. Αλλά η αλήθεια είναι ότι με λίγη βοήθεια, μπορούμε να διατηρήσουμε την ηρεμία μας μπροστά στην απογοήτευση και να διαχειριστούμε τους "ηλίθιους" που ζουν ανάμεσά μας.

Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στην "έλλειψη αντίληψης" και στον "δύσκολο χαρακτήρα"

Όμως καταρχήν πρέπει να ξεχωρίσουμε λίγο τα πράγματα. Και αυτό γιατί συχνά χρησιμοποιούμε τη λέξη "ηλίθιος" υπεργενικεύοντας. Σύγχρονες έρευνες υποδεικνύουν ότι η ναρκισσιστική και ανταγωνιστική συμπεριφορά συχνά πηγάζει από την ανάγκη διαχείρισης της κοινωνικής θέσης και όχι απλώς από έλλειψη ευφυΐας.¹ EA Edershile et al., 2024. Dynamics of narcissistic grandiosity and vulnerability in naturalistic and experimental settings. Journal of Personality and Social Psychology, 127(1), 199–216.

Στην κλινική μου εμπειρία, συχνά παρατηρώ ότι αυτό που μας ενοχλεί στους άλλους αποτελεί καθρέφτη των δικών μας ανοχών. Τι είναι αυτό ακριβώς που σας ενοχλεί στη συμπεριφορά κάποιου για να τον χαρακτηρίστε "ηλίθιο"; Δεν καταλαβαίνει τα (δικά σας) αυτονόητα, δεν βλέπει τα πράγματα από την ίδια σκοπιά; Ή δεν τα καταφέρνει τόσο καλά στην οδήγηση ή στα μαθηματικά; Είναι απρόσεκτοι, λειτουργούν σα να μην έχουν κριτική σκέψη ή απλά βλέπουν τα πράγματα διαφορετικά, ή απλά πρόκειται για ανθρώπους με δύσκολες προσωπικότητες; Το πείσμα, η υπεροψία και η ξεροκεφαλιά είναι χαρακτηριστικά των ανθρώπων με δύσκολη προσωπικότητα, και κάνουν τη συνεννόηση πολύ δύσκολη.

Όταν δείτε τι ακριβώς σας ενοχλεί στην συμπεριφορά τους, τότε θα είναι πολύ πιο εύκολο να διαχειριστείτε τα συναισθήματά σας. Επίσης, αυτό δίνει την ευκαιρία να ψάξετε περισσότερο το "γιατί" σας ενοχλεί αυτή η συμπεριφορά (σας θυμίζει κάποιον, ή είναι κάτι που έχετε ξαναζήσει;)

Πώς μπορείτε να αντιμετωπίσετε τους δύσκολους ανθρώπους;

Από ψυχοδυναμική σκοπιά, η διατήρηση της ψυχραιμίας δεν είναι αδυναμία, αλλά ένδειξη ώριμης διαχείρισης του "εγώ". Καλό είναι να δείχνουμε σεβασμό σε όλους τους ανθρώπους που συναντάμε, αλλά μερικές φορές αυτό είναι δύσκολο. Υπάρχουν τόσοι άνθρωποι με εριστική συμπεριφορά ανάμεσά μας που δύσκολα κάποιος διατηρεί την ψυχραιμία του. Σίγουρα θα έχετε σκεφτεί αν υπάρχουν κάποιοι τρόποι για να διαχειριστείτε τους τοξικούς ανθρώπους. Τι μπορείτε να κάνετε για να τους αποφύγετε;

1. Θέστε τους κανόνες

Αν θέλετε να διαχειριστείτε σωστά τους δύσκολους ανθρώπους, είναι ανάγκη να οριοθετήσετε τις αλληλεπιδράσεις μαζί τους.

Όταν ένα πιεστικό ή αγενές άτομο συνειδητοποιεί ότι ελέγχει την κατάσταση, θα συνεχίσει να το κάνει.

Αυτό που συμβαίνει είναι ότι κανείς δεν μπορεί να χαλαρώσει με αυτούς τους ανθρώπους γύρω του. Αν κάποιος γύρω σας συμπεριφέρεται με αγένεια ή απερισκεψία, ή είναι θρασύς και προσβλητικός, καλό είναι να δώσετε προσοχή.

2. Δώστε προτεραιότητα στην ψυχική σας υγεία

Οι εκνευριστικοί και οι τοξικοί άνθρωποι μπορεί να ρουφούν όλη σας την ενέργεια. Σας δίνουν ατελείωτες ευκαιρίες να σπαταλήσετε το χρόνο, την ενέργεια και τα ψυχικά σας αποθέματα.

Αλλά ποτέ κανείς δεν βγάζει τίποτα από αυτό. Πώς μπορείτε να αποφύγετε την τοξικότητα;

Ξεκινήστε με τον εαυτό σας. Σταματήστε να ψάχνετε τρόπους για να επικοινωνήσετε μαζί τους, βαθιά μέσα σας γνωρίζετε ότι αυτό δεν θα δουλέψει. Αυτό που έχει σημασία είναι να είστε εσείς καλά.

3. Προσφέρετε εποικοδομητική ανατροφοδότηση

Μια από τις μεγαλύτερες παγίδες σχετικά με τους δύσκολους ανθρώπους είναι να τους βοηθήσετε. Μπορεί να ακούγεται τρελό, αλλά η έλλειψη ενσυναίσθησης και η επιθετική συμπεριφορά είναι συνήθως αποτέλεσμα των συναισθημάτων αδυναμίας ή απογοήτευσης.

Όταν τους βοηθήσετε με κάτι, αυτό μοιάζει σαν απότομο ξύπνημα. Μπορεί να νιώσουν αμηχανία για τη συμπεριφορά τους και αρχίζουν να σας σέβονται.

Δεν χρειάζεται να κάνετε κάτι υπερβολικό. Μπορείτε απλά να εξηγήσετε ένα πρόγραμμα του υπολογιστή σε έναν ενοχλητικό συνάδελφό σας, για να μην σας ενοχλεί κάθε λεπτό.

4. Γίνετε το παράδειγμα προς μίμηση

Κάποιοι άνθρωποι με κοινωνικές ελλείψεις δεν ξέρουν πως να συμπεριφερθούν. Για αυτό μπορείτε να τους εξηγήσετε τα λάθη τους και να μην τους προσβάλλετε προσωπικά χρησιμοποιώντας προσβλητικά επίθετα και χαρακτηρισμούς. Μιλήστε τους για τις πράξεις τους, τις εκφράσεις τους ή τις συμπεριφορές τους.

Μπορεί ειλικρινά να μην συνειδητοποιούν τι κάνουν. Για παράδειγμα, οι άνθρωποι που πιστεύουν ότι έχουν πάντα δίκιο είναι σε μεγάλο βαθμό ανασφαλείς.

Όταν επικοινωνείτε μαζί τους με συμπόνια και τους εξηγείτε πως μπορεί οι άλλοι να αντιλαμβάνονται αρνητικά τις λέξεις τους, τότε θα σταματήσουν και θα σκεφτούν όσα λέτε.

Φροντίστε να τονίσετε ότι δεν έχετε τίποτα εναντίον τους ως άτομα, έχει να κάνει περισσότερο με το πως οι άλλοι μπορούν να εκλαμβάνουν τις συμπεριφορές τους και να τις ερμηνεύσουν.

5. Η σιωπή είναι χρυσός

​Μερικές φορές ο καλύτερος τρόπος να αντιμετωπίσετε έναν εριστικό άνθρωπο είναι να μην κάνετε τίποτα. Πολλές φορές τα λόγια μας παρεξηγούνται και οι πράξεις μας μιλούν πιο δυνατά από τις λέξεις.

Οι άνθρωποι που έχουν άσχημη συμπεριφορά έχουν την τάση να μην σέβονται τα λόγια των άλλων. Σε αυτές τις περιπτώσεις η καλύτερη επιλογή είναι η σιωπή.

Όταν κάνουν αγενή αστεία ή σας προσβάλλουν μπορείτε απλά να σταματήσετε να τους κοιτάτε. Η συμπεριφορά σας θα δείξει ότι δεν δίνετε προσοχή σε όσα λένε, αλλά η προσοχή είναι αυτό που επιθυμούν περισσότερο.

6. Εκτονώστε τα πράγματα με ένα αστείο

Το χιούμορ είναι μια παγκόσμια γλώσσα και μπορεί να φανεί χρήσιμο. Όταν οι άνθρωποι γελούν ξεχνούν όσα έχουν κάνει ή όσα έχουν πει.

Αφεθείτε για ένα δευτερόλεπτο στην αγκαλιά του χιούμορ. Δώστε σημασία σε όσα βρίσκετε διασκεδαστικά. Μπορεί να δείτε μια άλλη πλευρά του δύσκολου ανθρώπου που δεν γνωρίζατε.

Το χιούμορ είναι το κλειδί που ανοίγει όλες τις πόρτες. Για αυτό μερικές φορές η καλύτερη αντίδραση προς τους προκλητικούς χαρακτήρες είναι να πείτε ένα καλό αστείο.

7. Αποφύγετε την επαφή μαζί τους

Κάποιες φορές η πιο απλή λύση είναι η καλύτερη λύση. Δεν είναι ανάγκη να βασανίζεστε και να ανέχεστε γύρω σας τους τοξικούς ανθρώπους. Απλά, αποφύγετε την επαφή μαζί τους. Μπορεί η συγκεκριμένη επιλογή να ακούγεται παιδιάστικη, αλλά συχνά αποδίδει.

Κρατήστε τους σε απόσταση επειδή ο χρόνος σας είναι πολύτιμος και δεν θέλετε να τον σπαταλάτε σε τοξικούς και αρνητικούς ανθρώπους. Δεν αξίζει τον κόπο.

8. Να είστε όσο πιο υπομονετικοί γίνεται

Όπως συχνά αναφέρω στους θεραπευόμενούς μου, η υπομονή είναι μια ενεργητική στάση, όχι παθητική αποδοχή.

Σίγουρα υπάρχουν περιπτώσεις στη δουλειά, στην οικογένεια, στις κοινωνικές εκδηλώσεις που δεν θα μπορείτε να αποφύγετε εύκολα τους δύσκολους ανθρώπους.

Απλά πρέπει να διαχειριστείτε την κατάσταση. Σε αυτή την περίπτωση να είστε υπομονετικοί. Σκεφτείτε ότι κάνετε διαλογισμό.

Θα σας μιλάνε και εσείς μπορείτε να γελάσετε ευγενικά και έτσι η μέρα σας θα περάσει ανώδυνα. Κανείς δεν είναι τέλειος. Η εμπιστοσύνη σε δύσκολους ανθρώπους είναι περίπλοκη διαδικασία και απαιτεί κατανόηση των κοινωνικών δικτύων και των κινήτρων τους, ώστε να μην εσωτερικεύετε τις αντιδράσεις τους.² Opper et al., 2024. Trust in Difficult People: A Social Network Perspective. Journal of Management Studies, 61(2), 345-378.

9. Καλλιεργήστε θετικό κλίμα

Μια καλή προσέγγιση για να αντιμετωπίσετε τους ανταγωνιστικούς ανθρώπους είναι να τους πάρετε με το μέρος σας. Έτσι, θα σταματήσουν να σας ενοχλούν, και αυτό είναι σωτήριο αν θέλετε να έχετε μια ήσυχη μέρα. Δεν θα σας κάνουν ενοχλητικές και αδιάκριτες ερωτήσεις ή παράπονα.

Προσεγγίστε τους διπλωματικά. Τους δελεάζετε με ανταμοιβές και όμορφα σχόλια να έρθουν στην ομάδα σας και έτσι η προβληματική συμπεριφορά τους δεν σας επηρεάζει.

10. Διατηρήστε υψηλά πρότυπα συμπεριφοράς

Η ζωή δεν είναι διαγωνισμός αλλά κάποιες φορές πρέπει να μπούμε σε αυτό το παιχνίδι. Στις περισσότερες περιπτώσεις το πιο ανταγωνιστικό άτομο κερδίζει.

Αντί όμως να προσπαθείτε να ανταγωνιστείτε, να διαφωνήσετε ή να συγκρουστείτε με έναν εριστικό άνθρωπο, μπορείτε να είστε απλά καλύτεροι από αυτόν. Στη δουλειά ή στην προσωπική σας ζωή, τελικά θα βγείτε πρώτοι.

Να είστε καλύτεροι από αυτούς και οι άλλοι να σας θαυμάζουν για τη δουλειά και τις πράξεις σας. Έτσι, θα σταματήσουν να γελοιοποιούνται μπροστά σας.

11. Να είστε προετοιμασμένοι

Δεν υπάρχει περίπτωση να μην συναντήσετε κάποιον δύσκολο άνθρωπο στη ζωή σας. Για αυτό είναι ανάγκη να είστε κατάλληλα προετοιμασμένοι. Να είστε έτοιμοι και να μην ενδίδετε στις συμπεριφορές τους.

12. Διατηρήστε Επαγγελματική Απόσταση

Αντί να εμπλακείτε συναισθηματικά ή να χρησιμοποιήσετε ειρωνεία, επιλέξτε την ουδετερότητα. Απαντήστε με σαφήνεια και συντομία, εστιάζοντας αποκλειστικά στα γεγονότα. Η διατήρηση της ψυχραιμίας σας αφοπλίζει συχνά την ένταση πιο αποτελεσματικά από οποιοδήποτε σχόλιο.

Βιβλιογραφία

1. ↸1.EA Edershile et al., 2024. Dynamics of narcissistic grandiosity and vulnerability in naturalistic and experimental settings. Journal of Personality and Social Psychology, 127(1), 199–216. [link]
2. ↸2.Opper et al., 2024. Trust in Difficult People: A Social Network Perspective. Journal of Management Studies, 61(2), 345-378. [link]