Body Shaming – η εικόνα για το σώμα μας και τα social media

Body shaming και Social media

Είτε θέλουμε να το πιστέψουμε είτε όχι, τα μέσα ενημέρωσης παίζουν τεράστιο ρόλο στην εικόνα που έχουμε για το σώμα και στο πως νιώθουμε για τον εαυτό μας. Συνειδητά και ασυνείδητα συγκρίνουμε τον εαυτό μας με τις "τέλειες" εικόνες των ανθρώπων που βλέπουμε στα περιοδικά, στις διαφημίσεις, στις ταινίες και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Αν έχετε θέματα με την εικόνα του σώματος σας, δεν είστε οι μόνοι, τα αρνητικά συναισθήματα για την εικόνα του σώματος είναι συχνά στην σημερινή κοινωνία. Σύμφωνα με την Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία (APA), τα social media παίζουν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της εικόνας του σώματος και στο body shaming, ενισχύοντας την τάση για κοινωνικές συγκρίσεις και την ανασφάλεια σχετικά με την εμφάνιση.³ American Psychological Association. (2024). Social media use and body image concerns for midlife and older women.

Εικόνα του σώματος και μέσα κοινωνικής δικτύωσης

Η προσοχή μας συχνά στρέφεται στη σύνδεση ανάμεσα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στην εικόνα του σώματος για τις γυναίκες, αλλά η σύνδεση ισχύει επίσης και για τους άνδρες. Οι γυναίκες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εμφανίζονται πάντα αψεγάδιαστες. Έχουν τέλεια μαλλιά, τέλειο μακιγιάζ, τέλειο ντύσιμο. Έχουν τέλειες αναλογίες, τα πόδια τους είναι μακριά και ποτέ δεν φαίνονται ατημέλητες. Οι άνδρες από την άλλη πλευρά είναι όλοι ψηλοί, γυμνασμένοι και μυώδεις. Το μήνυμα που μας περνούν είναι ότι οι γυναίκες πρέπει να μοιάζουν με την Barbie και οι άνδρες με σούπερ ήρωες.

Ο τρόπος με τον οποίο οι άνδρες και οι γυναίκες ασχολούνται με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δημιουργεί μια μη ρεαλιστική εικόνα για το πως θα έπρεπε να είναι. Μόνο ένα μικρό ποσοστό της κοινωνίας μοιάζει με την εικόνα που προβάλλουν τα μέσα, ενώ η πλειοψηφία των ανθρώπων έχει φυσιολογικές σωματικές διαφορές που δεν αντιπροσωπεύονται επαρκώς.

Πολλές μελέτες έχουν συνδέσει τον χρόνο που ξοδεύουμε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με την πιθανότητα χαμηλής αυτοεκτίμησης. Ειδικότερα, η ενασχόληση με περιεχόμενο που επικεντρώνεται στην εμφάνιση στα social media συνδέεται με αυξημένα συμπτώματα κατάθλιψης, κοινωνικού άγχους και ευαισθησίας σε απόρριψη λόγω εμφάνισης.¹ Tanya Hawes, et al. (2020). Unique associations of social media use and online appearance preoccupation with depression, anxiety, and appearance rejection sensitivity. Body Image, 33, 66-76. Τα αγόρια που νιώθουν πίεση για το βάρος τους είναι πιο πιθανό να βιώσουν κατάθλιψη, άγχος ή να έχουν αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές.

Είναι σημαντικό να αναγνωρίζετε ότι τα πρότυπα ομορφιάς διαφέρουν ανά εποχή και πολιτισμό, και η αυθεντική αυτοαποδοχή προέρχεται από εσωτερική αξιολόγηση, όχι από εξωτερικά μέτρα.

Τι είναι το body shaming;

Το body shaming με απλά λόγια σημαίνει ότι κρίνετε τον εαυτό σας ή τους άλλους ανάλογα με την εμφάνισή τους πράγμα που οδηγεί σε ένα φαύλο κύκλο αρνητικής κριτικής που επηρεάζει την ψυχική σας υγεία. Κάποιος μπορεί να κάνει σχόλια όπως, "Είμαι πολύ πιο άσχημος από τους φίλους μου".

Στην κλινική μας πράξη, παρατηρούμε ότι το body shaming αποτελεί έναν από τους κύριους λόγους αναζήτησης ψυχοθεραπείας στους εφήβους και νεαρούς ενήλικες τα τελευταία 5 χρόνια.

Το body shaming είναι ένα φαινόμενο της εποχής μας και περιλαμβάνει την έκφραση αρνητικών σχολίων για την εικόνα ή το σώμα κάποιου, και είναι μια μορφή bullying που μπορεί να οδηγήσει σε συναισθηματικό τραύμα, ειδικά σε νεαρή ηλικία. Πρόσφατες μελέτες καταδεικνύουν ότι το body shaming επηρεάζει σημαντικά την ψυχική υγεία των εφήβων, συνδεόμενο με αυξημένο στρες, άγχος, κατάθλιψη και χαμηλή αυτοεκτίμηση.² Fitrio Deviantony et al. (2024). An in depth review of body shaming phenomenon among adolescent. Journal of Public Health and Pharmacy, 4(2), 87-100.

Μπορεί να δέχεστε αρνητικά σχόλια για την εμφάνισή σας από μέλη της οικογένειάς σας, από φίλους και ανθρώπους που δεν σας ξέρουν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Μερικές φορές μπορεί κάποιος να σας κάνει να ντρέπεστε για το σώμα σας ενώ ο ίδιος δεν ασχολείται με τον εαυτό του. Ζούμε σε μια κοινωνία που μας θέλει αδύνατους, με σμιλεμένα κορμιά και επιθυμητούς.

Πώς εκδηλώνεται το body shaming;

Το body shaming εκδηλώνεται με πολλούς τρόπους που περιλαμβάνουν:

1. Αυτοκριτική (Self-shaming): Αρνητικά σχόλια για τον εαυτό σας, όπως "είμαι πολύ χοντρός/ή" ή "το σώμα μου είναι άσχημο".

2. Δημόσια κριτική: Κριτική της φυσικής εμφάνισης κάποιου μπροστά του, σε social media ή σε δημόσιους χώρους.

3. Έμμεση κριτική: Αρνητικά σχόλια για το σώμα κάποιου όταν δεν είναι παρών.

4. Cyberbullying: Σχόλια, memes ή posts που στοχοποιούν την εμφάνιση κάποιου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Η ψεύτικη εικόνα των μέσων κοινωνικής δικτύωσης

Τα μέσα προβάλλουν εικόνες στις οποίες δεν μπορούμε να ανταποκριθούμε. Τα μοντέλα, οι ηθοποιοί δεν έχουν μονάχα την πρόσβαση σε επαγγελματίες makeup artists, κομμωτές, σχεδιαστές και γυμναστές αλλά η εμφάνισή τους αλλάζει πολύ με τη βοήθεια του Photoshop και άλλων εργαλείων. Το δέρμα γίνεται λείο, τα σημάδια απομακρύνονται, το σώμα γίνεται πιο λεπτό, οι μύες τονίζονται και ορίζονται καλύτερα.

Πολλοί άνθρωποι δεν συνειδητοποιούν ότι προσπαθούν να μοιάσουν σε κάτι που δεν υπάρχει. Τα μέσα προβάλλουν ψεύτικες εικόνες για την εμφάνιση ενός μέσου ατόμου και αυτό μας κάνει να νιώθουμε ότι απέχουμε πολύ από αυτό που θέλουμε. Αυτό όμως εξυπηρετεί μονάχα την μη ρεαλιστική και την αρνητική εικόνα που έχετε για το σώμα σας και την εμφάνισή σας.

Ο αντίκτυπος των μέσων κοινωνικής δικτύωσης

Η χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης έχει αυξηθεί δραματικά την τελευταία δεκαετία, και αυτό κάνει πιο εύκολη τη σύγκριση του εαυτού μας με τους άλλους. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τονίζουν τα θετικά χαρακτηριστικά ενός ατόμου. Οι άνθρωποι σπάνια ανεβάζουν φωτογραφίες με τον εαυτό τους όταν ξυπνούν το πρωί, ή πως είναι το σώμα τους μετά την απόκτηση ενός παιδιού.

Δεν βλέπουμε τα φίλτρα που έχουν μπει σε μια φωτογραφία. Βλέπουμε την εικόνα των φίλων μας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που φαίνονται στα καλύτερά τους και νομίζουμε ότι έτσι είναι η ζωή τους φυσιολογικά. Στη συνέχεια αρχίζουμε να συγκρίνουμε την καθημερινότητά μας με τη δική τους. Αυτό υπονομεύει την αυτοεκτίμησή μας, αν δεν προσέξουμε και δεν σκεφτούμε ρεαλιστικά.

Οι μελέτες δείχνουν ότι οι άνθρωποι με χαμηλή αυτοεκτίμηση περνούν περισσότερο χρόνο στα social media. Σύγχρονες ανασκοπήσεις επιβεβαιώνουν ότι η αλληλεπίδραση με social media σχετίζεται με αυξημένη δυσαρέσκεια για το σώμα, μειωμένη αυτοεκτίμηση και έντονο άγχος σχετικά με την εμφάνιση, ιδιαίτερα σε εφήβους και νεαρούς ενήλικες. Επίσης έχει βρεθεί ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μειώνουν την αυτοεκτίμηση. Αυτό σημαίνει ότι οι άνθρωποι που έχουν ήδη χαμηλή αυτοεκτίμηση δεσμεύονται σε μια δραστηριότητα που προκαλεί χαμηλή αυτοεκτίμηση. Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος.

Γιατί εμφανίζεται το body shaming;

Ο κύριος λόγος είναι ότι η κοινωνία στην οποία ζούμε θέλει να ακολουθούμε συγκεκριμένα πρότυπα. Κάποιος μπορεί να είναι λεπτός, κάποιος κοντός αλλά κανένας δεν είναι τέλειος. Αν και όλοι μας προσπαθούμε να αποδεχτούμε τον εαυτό μας όπως είναι, η πίεση που δεχόμαστε από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι τόσο μεγάλη που όλοι θέλουμε να μοιάσουμε στα πρότυπα που προβάλλονται. Όχι μόνο τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αλλά και τα αρνητικά σχόλια των άλλων επηρεάζουν τους ανθρώπους και ειδικά τους έφηβους. Αυτό όμως έχει ως αποτέλεσμα την υιοθέτηση ανθυγιεινών συνηθειών που μπορεί να συνδέονται με συμπτώματα άγχους, κατάθλιψης, χαμηλής αυτοεκτίμησης και ψυχικού τραύματος.

Πρακτικές Στρατηγικές Αυτοφροντίδας

1. Περιορίστε το χρόνο που αφιερώνετε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η εικόνα του σώματος και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά την αυτοεκτίμηση μας. Μπορείτε και πρέπει να περιορίσετε την έκθεσή σας σε αυτά. Κάντε ένα διάλλειμα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Δώστε χρόνο στον εαυτό σας, και μην είστε συνεχώς εκτεθειμένοι στα μηνύματα των άλλων για την εικόνα του σώματος σας. Περιορίστε το χρόνο που αφιερώνετε σε αυτά.

2. Μην συγκρίνετε τον εαυτό σας με τους άλλους

Αν συνεχώς συγκρίνετε τον εαυτό σας με τους άλλους, θα νιώθετε γενικά απογοήτευση επειδή η αυτοεκτίμησή σας θα εξαρτάται από τις ζωές των άλλων, και όχι από εσάς. Είναι η στιγμή να σταματήσετε τις συγκρίσεις και να βελτιώσετε την αυτοεκτίμησή σας. Η πλειοψηφία των ανθρώπων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κάνουν διορθώσεις στις φωτογραφίες τους για αυτό μην συγκρίνετε τον εαυτό σας με κάτι που δεν είναι αληθινό. Τα μέσα είναι γεμάτα με όμορφους και ευτυχισμένους ανθρώπους και δεν είναι σύνηθες να βρείτε μια εικόνα που δεν θα έχει κάποιο φίλτρο.

3. Βάλτε την άσκηση στη ζωή σας

Η σωματική άσκηση είναι καλή για την σωματική και την ψυχική σας υγεία. Όταν ασκείστε, απελευθερώνονται ενδορφίνες στον εγκέφαλο που σας κάνουν να νιώθετε χαρούμενοι. Όταν είστε πιο χαρούμενοι, η αυτοεκτίμησή σας ανεβαίνει. Και καθώς ασκείστε, βελτιώνετε την υγεία του καρδιαγγειακού σας, αυξάνετε τα επίπεδα της ενέργειας, αποκτάτε μυϊκή δύναμη. Όλα αυτά σας βοηθούν να νιώσετε καλύτερα για τον εαυτό σας χωρίς να συγκρίνεστε με τους άλλους. Απλά να ασκείστε σε υγιή πλαίσια και χωρίς υπερβολές.

4. Αφήστε πίσω σας το παρελθόν

Μερικές φορές ο λόγος που τα μέσα πληγώνουν την αυτοεκτίμησή σας είναι επειδή κάποιος στο παρελθόν έκανε κάποιο αρνητικό σχόλιο για την εμφάνισή σας. Οι λέξεις πληγώνουν και τα συναισθήματα σας μένουν. Αλλά δεν χρειάζεται να νιώθετε έτσι για πάντα. Θα συνεχίσουν να σας πληγώνουν για όσο τους το επιτρέπετε. Αν αποφασίσετε να αφήσετε πίσω σας το παρελθόν και να προχωρήσετε, μπορείτε να αποδεχτείτε και να αγαπήσετε τον εαυτό σας.

5. Δουλέψτε με την αυτοεκτίμησή σας

Η αρνητική εικόνα για το σώμα και η χαμηλή αυτοεκτίμηση μπορεί να συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο για θέματα ψυχικής υγείας, όπως συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους, σύμφωνα με έρευνες. Πρέπει να λάβετε σοβαρά υπόψη σας την κατάσταση. Υπάρχουν κάποιες ομάδες ανθρώπων που προσπαθούν να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο τα μέσα προβάλλουν τα ιδανικά και μη ρεαλιστικά πρότυπα και όλο και περισσότεροι άνθρωποι μοιράζονται εικόνες πραγματικές στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Τα μέσα μας κατακλύζουν με ψέματα για αυτό είναι η στιγμή να σταματήσετε τον αρνητισμό να επηρεάζει τη ζωή σας.

Αποδοχή του εαυτού

Για να ξεπεράσετε το body shaming θα βοηθητικό ήταν να έχετε γύρω σας θετικούς ανθρώπους που σας δέχονται όπως είστε. Αυτοί οι άνθρωποι θα σας βοηθήσουν να αποδεχτείτε την εικόνα που έχετε για το σώμα σας και να αγαπήσετε τον εαυτό σας όπως είναι.

Όλοι έχουμε μια συγκεκριμένη εικόνα για το πως είναι το ιδανικό σώμα. Όμως το να αποδέχεστε τον εαυτό σας σημαίνει ότι αποδέχεστε και τις ατέλειές σας και παραμένετε πάνω από όλα υγιείς.

Βιβλιογραφία

1. ↸1.Tanya Hawes, et al. (2020). Unique associations of social media use and online appearance preoccupation with depression, anxiety, and appearance rejection sensitivity. Body Image, 33, 66-76. [link]
2. ↸2.Fitrio Deviantony et al. (2024). An in depth review of body shaming phenomenon among adolescent. Journal of Public Health and Pharmacy, 4(2), 87-100. [link]
3. ↸3.American Psychological Association. (2024). Social media use and body image concerns for midlife and older women. [link]