Σύνδρομο Μινχάουζεν – τι είναι

Σύνδρομο Μινχάουζεν & Διά Αντιπροσώπου

Το σύνδρομο Μινχάουζεν ανήκει στις διαταραχές προσποίησης και η διάγνωσή του αποτελεί μια πρόκληση. Αναφερόμαστε όμως σε δύο διαφορετικά σύνδρομα:

• Το σύνδρομο Μινχάουζεν όπου ένα άτομο προσποιείται ή προκαλεί στον ίδιο του τον εαυτό διάφορα ιατρικά συμπτώματα. Στο ICD-10 αναφέρεται ως Πλασματική Διαταραχή, δηλαδή σκόπιμη υπόκριση σωματικών ή ψυχικών συμπτωμάτων (Factitious Disorder Imposed on Self, ICD‑11: 6D50).
• Το σύνδρομο Μινχάουζεν διά αντιπροσώπου στο οποίο ένας γονιός (ή φροντιστής γενικότερα), εσκεμμένα δημιουργεί ή προκαλεί ασθένεια, συμπτώματα ή τραυματισμό σε ένα άτομο υπό τη φροντίδα του, όπως ένα παιδί, έναν ηλικιωμένο ενήλικα, ένα άτομο με κάποια αναπηρία ή ακόμα και σε κατοικίδια.⁹ Tucker, H. S. (2002). Munchausen syndrome involving pets by proxies. Archives of Disease in Childhood, 87(3), 263–263. Αναφέρεται και ως Πλασματική Διαταραχή που επιβάλλεται σε άλλον (Factitious disorder imposed on another, FDIA, ICD-11: 6D51)

Σύνδρομο Μινχάουζεν - συμπτώματα

Οι ασθενείς που πάσχουν από το σύνδρομο Μινχάουζεν (Münchausen syndrome) παρουσιάζουν εκ προθέσεως τους εαυτούς τους ως ασθενείς και προσποιούνται συμπτώματα ασθενειών χωρίς αυτά να υπάρχουν ή τα κατασκευάζουν:

• Προσποιήση συμπτωμάτων: μπορεί να αναφέρουν συμπτώματα που είναι δύσκολο να επαληθευτούν, όπως έντονους πονοκεφάλους, πόνο στο στήθος ή επιληπτικές κρίσεις. Μπορεί επίσης να προσποιούνται ότι λιποθυμούν.
• Παραποίηση ιατρικών εξετάσεων: σκόπιμες ενέργειες παραπλάνησης των γιατρών και σαμποτάζ εξετάσεων. Για παράδειγμα τρίβουν το θερμόμετρο για την προσποίηση πυρετού ή μολύνουν δείγμα ούρων.
• Αυτοτραυματισμοί: μπορεί σκόπιμα να βλάψουν τον εαυτό τους για να δημιουργήσουν συμπτώματα. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει κόψιμο, κάψιμο, μόλυνση τραυμάτων, κα.¹ Bass, C., & Halligan, P. (2014). Factitious disorders and malingering: challenges for clinical assessment and management. The Lancet, 383(9926), 1422–1432.

Η συμπεριφορά εξαπάτησης αυτή έχει εσωτερικά (ψυχολογικά) και όχι εξωτερικά κίνητρα, δηλαδή ο στόχος τους είναι να τραβήξουν την προσοχή/φροντίδα, την συμπάθεια ή τον καθησυχασμό των άλλων, για να εκπληρώσουν μια ψυχολογική ανάγκη μέσω του ρόλου του ασθενούς. Αντίθετα -και εδώ χρειάζεται διαφορική διάγνωση- δεν έχουν σκοπό να αποκομίσουν κάποιο υλικό όφελος (χρήματα, άδεια, φάρμακα, κα), όπως γίνεται στο Malingering (εξαπάτηση, ICD-10: Z76.5).¹ Bass, C., & Halligan, P. (2014). Factitious disorders and malingering: challenges for clinical assessment and management. The Lancet, 383(9926), 1422–1432.

Διαφορική Διάγνωση

Είναι κρίσιμο να μην συγχέεται το Σύνδρομο Μινχάουζεν με την υποχονδρίαση ή την απλή προσποίηση (malingering), καθώς τα κίνητρα και η αντιμετώπιση είναι εντελώς διαφορετικά. Ο παρακάτω πίνακας αποσαφηνίζει τις βασικές διαφορές.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται για τον αποκλεισμό σπάνιων νευρολογικών συνδρόμων (όπως το Guillain-Barré), τα οποία συχνά γίνονται αντικείμενο μίμησης από τους ασθενείς.¹³ Willison, H. J., et al. (2016). Guillain-Barré syndrome. The Lancet, 388(10045), 717–727. ¹¹ Willison, H. J., et al. (2016). Guillain-Barré syndrome. The Lancet, 388(10045), 717–727.

Τα κριτήρια του DSM-5 για να υποπτευτεί κάποιος το σύνδρομο Μινχάουζεν είναι:

• Μη ανταπόκριση στη θεραπεία
• Μη αναμενόμενα συμπτώματα
• Στενές σχέσεις με άλλους ασθενείς και το προσωπικό
• Επιδείνωση των συμπτωμάτων ενόψει εξιτηρίου
• Εξαφάνιση των συμπτωμάτων αμέσως μετά την εισαγωγή στο νοσοκομείο
• Αναφορά σε συμπτώματα που δεν πιστοποιούνται

Σύνδρομο Μινχάουζεν διά αντιπροσώπου

Το σύνδρομο Μινχάουζεν διά αντιπροσώπου (Munchausen by proxy) είναι μια ψυχική διαταραχή κατά την οποία το άτομο επινοεί ή προκαλεί συμπτώματα σε ένα άλλο πρόσωπο (ενώ το σύνδρομο Μινχάουζεν, αφορά το ίδιο το πρόσωπο, ψέματα και συμπτώματα που προκαλεί στον εαυτό του).

Το σύνδρομο Μινχάουζεν διά αντιπροσώπου πλέον κατηγοριοποιείται στις "διαταραχές προσποίησης", και πρόκειται ουσιαστικά για προβληματικά μοτίβα συμπεριφοράς του φροντιστή και όχι για ένα ψυχιατρικό (οργανικό) σύνδρομο. Στα αγγλικά αναφέρεται πλέον ως Factitious Disorder Imposed on Another (FDIA).¹ Bass, C., & Halligan, P. (2014). Factitious disorders and malingering: challenges for clinical assessment and management. The Lancet, 383(9926), 1422–1432. Θεωρείται μία μορφή (παιδικής) κακοποίησης, ωστόσο διαφέρει από άλλους τύπους, καθώς γίνεται για να τραβήξει την προσοχή πάνω του ο θύτης, και όχι για να τιμωρήσει το θύμα.

Οι περισσότερες περιπτώσεις συνδρόμου Μινχάουζεν διά αντιπροσώπου είναι μεταξύ ενός φροντιστή (για παράδειγμα, μιας ψυχρής συναισθηματικά μητέρας) και ενός παιδιού (συνήθως κάτω των 5 ετών). Αλλά είναι σημαντικό να θυμάστε ότι το σύνδρομο Μυνχάουζεν διά αντιπροσώπου μπορεί να περιλαμβάνει οποιοδήποτε ευάλωτο άτομο που έχει φροντιστή.⁶ Bass, C., & Halligan, P. (2014). Factitious disorders and malingering: Challenges for clinical assessment and management. The Lancet, 383(9926), 1422-1432

Ο φροντιστής που πάσχει από σύνδρομο Μινχάουζεν μπορεί:

• να πει ψέματα για τα συμπτώματα του παιδιού
• να παρέμβει σε αποτελέσματα οργανικών εξετάσεων για να κάνει ένα παιδί να φαίνεται άρρωστο
• να προκαλέσει σωματική βλάβη στο παιδί, ώστε να προκαλέσει συμπτώματα

Τα θύματα είναι τις περισσότερες φορές είναι μικρά παιδιά. Μπορεί να υποβάλονται σε επώδυνες ιατρικές εξετάσεις που δεν χρειάζονται. Μπορεί ακόμη και να αρρωστήσουν σοβαρά ή να τραυματιστούν ή να πεθάνουν εξαιτίας των πράξεων του φροντιστή. Τα παιδιά που είναι θύματα μπορεί να έχουν δια βίου σωματικά και συναισθηματικά προβλήματα και μπορεί τα ίδια να εμφανίζουν τα ίδια σύνδρομο Μυνχάουζεν ως ενήλικες. Το σύνδρομο Μινχάουζεν είναι μια διαταραχή κατά την οποία ένα άτομο προκαλεί ή αναφέρει ψευδώς τα δικά του συμπτώματα.

Αιτίες σύνδρομου Μινχάουζεν διά αντιπροσώπου

Συνήθως συνδέεται με προβλήματα και ψυχικά τραύματα κατά την παιδική ηλικία του θύτη. Συχνά έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση και δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν το στρες ή το άγχος. Η προσοχή που λαμβάνουν ως φροντιστές με τα ψέματα και το να έχουν ένα άρρωστο παιδί είναι αυτό που ενθαρρύνει τη συμπεριφορά τους. Τραβούν την προσοχή όχι μόνο από γιατρούς, νοσηλευτές και το ιατρικό προσωπικό γενικά, αλλά και από άλλους στον περίγυρό τους. Για παράδειγμα, οι γείτονες μπορεί να προσπαθήσουν να βοηθήσουν την οικογένεια με πολλούς τρόπους—όπως κάνοντας δουλειές, φέρνοντας γεύματα ή δίνοντας χρήματα.

Το βασικό κίνητρο στο σύνδρομο αυτό, είναι η συμπάθεια και η προσοχή που εισπράττει ο δράστης από το ιατρονοσηλευτικό προσωπικό και το προσωπικό κοινωνικής φροντίδας ή από άλλες οικογένειες, εμφανιζόμενος σαν αφοσιωμένος φροντιστής.

Μια βαθύτερη ματιά: το τραύμα του "αόρατου παιδιού"

Πέρα από την ιατρική περιγραφή και τα κλινικά κριτήρια, πίσω από την "απάτη" κρύβεται ένα βαθύ, προ-λεκτικό τραύμα δεσμού. Ο ασθενής, συνήθως ως παιδί, έμαθε ότι η μόνη στιγμή που ελάμβανε φροντίδα, αγάπη ή άγγιγμα ήταν όταν ήταν άρρωστος.⁴ Yates, G. P., & Feldman, M. D. (2016). Factitious disorder: a systematic review of 455 cases in the professional literature. General Hospital Psychiatry, 41, 20–28. Η ασθένεια έγινε η μόνη "γλώσσα" σύνδεσης με τους γονείς ή άλλους φροντιστές του.

Ως ενήλικας, η επανάληψη του ρόλου του ασθενούς δεν είναι απλώς μια θεατρική πράξη, αλλά μια απεγνωσμένη (και ασυνείδητη σε ένα βαθμό) προσπάθεια να καλύψει τις συναισθηματικές του ανάγκες μέσω της φροντίδας τρίτων.

Στο σύνδρομο Μινχάουζεν διά αντιπροσώπου, ο φροντιστής μεταθέτει την ανάγκη για προσοχή στο παιδί, επειδή ο ρόλος του "αφοσιωμένου γονιού που αγωνίζεται" προσφέρει κοινωνική αποδοχή και θαυμασμό που δεν θα έπαιρνε αν εμφανιζόταν ο ίδιος ως άρρωστος, μετατρέποντας έτσι το θύμα σε μέσο για τη δική του συναισθηματική κάλυψη.² Hamilton, J. C.,et al. (2021). Origins and Early Management of Medical Child Abuse in Routine Pediatric Care. JAMA Pediatrics, 175(8), 771.

Η θεραπευτική προσέγγιση, επομένως, δεν πρέπει να εστιάζει μόνο στον έλεγχο της συμπεριφοράς, αλλά στην επεξεργασία αυτού του αρχέγονου τραύματος εγκατάλειψης, συχνά μέσω θεραπειών τραύματος (όπως το EMDR ή το Somatic Experiencing), ώστε το άτομο να μάθει να συνδέεται με τους άλλους χωρίς τη διαμεσολάβηση της ασθένειας.

Νευροβιολογικό υπόβαθρο και προσωπικότητα

Η αιτιοπαθογένεια του συνδρόμου συνδέεται συχνά με διαταραχές προσωπικότητας της Ομάδας Β, κυρίως την οριακή και τη ναρκισσιστική διαταραχή. Σε αντίθεση με τις οργανικές νευρολογικές παθήσεις, οι απεικονιστικές εξετάσεις δεν αποκαλύπτουν τυπικές δομικές εγκεφαλικές ανωμαλίες. Ωστόσο, η συμπεριφορά του ατόμου αντανακλά βαθύτερα ελλείμματα στη συναισθηματική ρύθμιση και στον έλεγχο των παρορμήσεων, όπου η "ασθένεια" γίνεται ο μοναδικός μηχανισμός διαχείρισης του εσωτερικού κενού.¹² Kozlowska, K., & Scher, S. (2024). Recent advances in understanding the neurobiology of pediatric functional neurological disorder. Expert Review of Neurotherapeutics, 24(5), 497–516.

Συμπτώματα και σημάδια

Ένας γονιός που πάσχει από το σύνδρομο Μινχάουζεν διά αντιπροσώπου (by proxy) συχνά:

• Είναι απόμακρος συναισθηματικά από τα παιδιά.
• Έχει ιατρικές γνώσεις και εμπειρία.
• Φαίνεται αφοσιωμένος στο παιδί του.
• Αναζητά τη συμπάθεια και την προσοχή.
• Προσπαθεί πολύ να είναι φιλικός και σε στενή επαφή με το ιατρικό προσωπικό.
• Νιώθει την ανάγκη να αισθάνεται δυνατός και να έχει τον έλεγχο.
• Δεν αντιλαμβάνεται τη συμπεριφορά του ως επιβλαβή.

Ο έλεγχος των ιατρικών αρχείων ενός παιδιού για προηγούμενες εξετάσεις, θεραπείες και παραμονή στο νοσοκομείο μπορεί να βοηθήσει έναν γιατρό να ανακαλύψει εάν ένα πρόβλημα υγείας είναι πραγματικό.

Οι γιατροί (ή ιατρονοσηλευτικό προσωπικό) μπορεί να υποψιαστούν ότι υπάρχει πρόβλημα με κάποιον γονιό (ή φροντιστή) όταν:¹⁰ Yates, G., & Bass, C. (2017). The perpetrators of medical child abuse (Munchausen Syndrome by Proxy) – A systematic review of 796 cases. Child Abuse & Neglect, 72, 45–53. ⁷ Shah, S. N., et al. (2025). Has This Child Experienced Physical Abuse? JAMA. 2025;334(2):160–170.

• Δραματικό αλλά ασταθές ιατρικό ιστορικό του παιδιού, με ασαφή συμπτώματα που επιδεινώνονται απρόβλεπτα
• Ένα παιδί έχει μια επαναλαμβανόμενα προβλήματα ή ανεξήγητα συμπτώματα, χωρίς να μπορεί να βρεθεί κάποια αιτία.
• Το παιδί δεν βελτιώνεται, ακόμη και με θεραπείες που θα έπρεπε να βοηθούν. Τα συμπτώματα εμφανίζονται μόνο όταν ο φροντιστής είναι παρόν ή ήταν πρόσφατα μαζί με το παιδί. Και τα συμπτώματα βελτιώνονται ή υποχωρούν όταν ο φροντιστής δεν είναι εκεί ή παρακολουθείται στενά.
• Ο άλλος γονέας δεν είναι παρόν στη θεραπεία του παιδιού (άρα δίνεται η ευκαιρία στον άλλο γονέα/φροντιστή, να παραποιήσει αποτελέσματα και συμπτώματα).
• Ένας φροντιστής αλλάζει ξαφνικά γιατρό και λέει ψέματα για προηγούμενες εξετάσεις και θεραπεία.
• Τα φυσιολογικά αποτελέσματα των εξετάσεων δεν καθησυχάζουν τον φροντιστή. Αντιθέτως, μπορεί να είναι παράξενα ήρεμος ή χαρούμενος όταν η κατάσταση του παιδιού χειροτερεύει.
• Ο φροντιστής φαίνεται (ή βιντεοσκοπείται) να βλάπτει το παιδί ή να προκαλεί συμπτώματα.
• Ένα άλλο παιδί στην οικογένεια είχε ανεξήγητη ασθένεια, συμπτώματα ή θάνατο.
• Εκτεταμένη γνώση της ιατρικής ορολογίας και των περιγραφών των ιατρικών βιβλίων για την ασθένεια από τον φροντιστή.

Θεραπεία

Οι κοινωνικές υπηρεσίες προστασίας των παιδιών, η αστυνομία και οι γιατροί εμπλέκονται στην αντιμετώπιση και θεραπεία του συνδρόμου Μυνχάουζεν διά αντιπροσώπου.

Είναι απαραίτητο για το θύμα αλλά και το θύτη, να λάβουν επαρκή ψυχική βοήθεια, που θα τους βοηθήσει να επουλώσουν και να ξεπεράσουν το τραύμα αυτής της σχέσης.

Οι μητέρες (ή άλλοι φροντιστές) που πάσχουν από Σύνδρομο Μινχάουζεν χρειάζονται στοχευμένη ψυχοθεραπεία:

• Η Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία (CBT) είναι η μέθοδος εκλογής για τη γνωσιακή αναδόμηση, βοηθώντας τον ασθενή να εντοπίσει και να αλλάξει τις διαστρεβλωμένες πεποιθήσεις που τον οδηγούν στην προσποίηση ασθένειας.
• Παράλληλα, η Διαλεκτική Συμπεριφορική Θεραπεία (DBT) είναι κρίσιμη για την ανάπτυξη δεξιοτήτων "ανοχής στη δυσφορία" και συναισθηματικής ρύθμισης, ώστε το άτομο να μάθει να διαχειρίζεται το άγχος χωρίς να καταφεύγει σε ιατρικές παρεμβάσεις.

Τα φάρμακα δεν χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση του συνδρόμου. Επειδή ακόμη και μετά τη θεραπεία μπορεί να επαναλάβουν τη συμπεριφορά τους, οι γιατροί, οι κοινωνικές υπηρεσίες και τα υπόλοιπα μέρη της ευρύτερης οικογένειας πρέπει να παρακολουθούν στενά το πως αλληλεπιδρούν με τα παιδιά τους.⁸ Eastwood, S., & Bisson, J. I. (2008). Management of Factitious Disorders: A Systematic Review. Psychotherapy and Psychosomatics, 77(4), 209–218.

Για τα θύματα, το πρώτο βήμα της θεραπείας είναι η προστασία του παιδιού μεταφέροντάς το σε ασφαλές μέρος. Στη συνέχεια, ένας γιατρός θα παρακολουθεί το παιδί για τυχόν συμπτώματα. Τις περισσότερες φορές, τα συμπτώματα του παιδιού σταματούν αφού το παιδί είναι μακριά από τον φροντιστή. Μερικά παιδιά χρειάζονται ψυχοθεραπεία.

Βήματα επί υποψίας του συνδρόμου

Το σύνδρομο Μινχάουζεν διά αντιπροσώπου αφορά ουσιαστικά την κακοποίηση, ενός παιδιού ή ενήλικα που βρίσκεται σε αδυναμία.

Πρωτεύων στόχος αντιμετώπισης είναι η άμεση ασφάλεια του θύματος, δηλαδή πρέπει να υπάρχει επιτηρούμενη απομάκρυνση από τον ύποπτο γονιό ή φροντιστή, στο βαθμό που είναι αυτό (νομικά) δυνατόν. Ακολουθεί η αξιόπιστη τεκμηρίωση της κακοποιητικής συμπεριφοράς και ο συντονισμός με τις αρμόδιες αρχές.

Εάν υποψιάζεστε ότι ένα παιδί είναι θύμα, μην κατηγορήσετε τον ύποπτο γονιό, καθώς κάτι τέτοιο μπορεί να επιδεινώσει το πρόβλημα.

Αντίθετα, νόημα έχει να κρατήσετε ένα ημερολόγιο με τα συμπτώματα του παιδιού και άλλα σχετικά συμβάντα, να μιλήστε με το γιατρό του παιδιού για τις ανησυχίες σας και να αναφέρετε τις ανησυχίες σας στις κοινωνικές υπηρεσίες παιδικής μέριμνας. Αν είναι εφικτό, μπορείτε να τοποθετήσετε επίσης κάμερα, ώστε να καταγραφούν οι πράξεις του υπόπτου ατόμου πέρα από κάθε αμφιβολία.

Τι βλέπω ως ψυχίατρος

Στην κλινική πράξη, η διάγνωση του Συνδρόμου Μινχάουζεν σπάνια γίνεται στην πρώτη επίσκεψη. Αυτό που συχνά "προδίδει" τον ασθενή δεν είναι μόνο τα αντιφατικά ιατρικά αποτελέσματα, αλλά η παράδοξη ηρεμία που επιδεικνύει όταν υποβάλλεται σε επώδυνες ή επικίνδυνες εξετάσεις.⁵ Zella, G. C., et al. (2024). Case 36-2024: A 16-Year-Old Girl with Abdominal Pain. New England Journal of Medicine, 391(20), 1937–1945. Ενώ ένας ασθενής συνήθως αγωνιά για μια πιθανή κακή διάγνωση, το άτομο με σύνδρομο Μινχάουζεν συχνά εμφανίζει μια "κρυφή" ικανοποίηση ή μια ανυπομονησία για την επόμενη ιατρική εξέταση ή θεραπεία.

Ως ψυχίατροι, καλούμαστε να διαχειριστούμε τη λεπτή γραμμή μεταξύ της θεραπευτικής συμμαχίας και της αποκάλυψης της αλήθειας, γνωρίζοντας ότι μια απότομη αντιπαράθεση συνήθως οδηγεί τον ασθενή στην άμεση διακοπή της θεραπείας και την αναζήτηση ενός νέου γιατρού.

Στις περιπτώσεις συνδρόμου Μινχάουζεν διά αντιπροσώπου, η κλινική πρόκληση πολλαπλασιάζεται, καθώς η αντιπαράθεση με τον φροντιστή μπορεί να θέσει σε άμεσο κίνδυνο το παιδί-θύμα.

Είναι κρίσιμο να διαφοροδιαγνώσουμε το σύνδρομο από τις λειτουργικές νευρολογικές διαταραχές (FND). Ενώ στο Μινχάουζεν υπάρχει συνειδητός δόλος και προσποίηση, στο FND τα συμπτώματα (π.χ. παράλυση, κρίσεις) είναι πραγματικά βιωματικά και ασυνείδητα, αποτέλεσμα δυσλειτουργίας του εγκεφάλου και όχι ηθελημένης πράξης.¹² Kozlowska, K., & Scher, S. (2024). Recent advances in understanding the neurobiology of pediatric functional neurological disorder. Expert Review of Neurotherapeutics, 24(5), 497–516.

Από που πήρε το όνομα Μινχάουζεν;

Ως όρος το "Σύνδρομο Μινχάουζεν" χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1951 από τον ψυχίατρο Richard Asher, ο οποίος εμπνεύστηκε από τον γερμανό Βαρόνο Φον Μυνχάουζεν. Ο βαρόνος Μινχάουζεν ήταν υπαρκτό πρόσωπο, γνωστός "παραμυθάς", ο οποίος κατασκεύαζε υπερβολικές-φανταστικές ιστορίες (υπάρχουν πολλά σχετικά βιβλία και πολλές ταινίες). Επίσης, η σειρά "Sharp Objects" (HBO, 2018) ήταν η πρώτη που προέβαλε στην τηλεόραση το σύνδρομο Μινχάουζεν δια αντιπροσώπου, και ακολούθησαν άλλες (The Act, 2019, αφιερωμένο στην Gypsy Rose).

Μητέρες με σύνδρομο Μινχαουζεν

Μια από τις πιο χαρακτηριστικές και γνωστές περιπτώσεις συνδρόμου Μινχαουζεν διά αντιπροσώπου έγινε γνωστή στις ΗΠΑ. Επρόκειτο για τη μητέρα Dee Dee Blanchard και την κόρη της Gypsy Rose.

Η Dee Dee κακοποιούσε ψυχολογικά την κόρη της Gypsy Rose, υποβάλλοντάς τη συνεχώς σε ιατρικές εξετάσεις και δίνοντάς της βαριά φάρμακα. Είχε καταφέρει να πείσει όλους ότι η μικρή είχε καρκίνο, μυϊκή ατροφία, επιληψία και άλλες σοβαρές ασθένειες, ενώ υποστήριζε πως μόνο τα φάρμακα μπορούσαν να τη διατηρήσουν ζωντανή. Η Dee Dee είχε καταφέρει να κερδίσει την αγάπη του κόσμου και εισέπραττε τεράστια ποσά από εράνους και επιδόματα. Η Gypsy Rose σε ηλικία 24 ετών στην προσπάθειά της να ελευθερωθεί από τη μητέρα της, σε συνέργεια με τον σύντροφό της, δολοφόνησε τη μητέρα της και εν τέλει καταδικάστηκε σε 10 χρόνια φυλάκιση. Η αληθινή αυτή ιστορία Μινχαουζεν διά αντιπροσώπου με την τραγική αυτή εξέλιξη, έγινε γνωστή μέσα από το ντοκυμαντέρ Mommy Dead and Dearest (2017) και τη σειρά The Act (2019).

Στην Ελλάδα, υπάρχουν δύο πρόσφατες περιπτώσεις, μητέρες που πιθανόν σχετίζονται με το σύνδρομο Μινχάουζεν διά αντιπροσώπου:

• η Ρούλα Πισπιρίγκου που καταδικάστηκε για τη δολοφονία των τριών παιδιών της
• η Ειρήνη Μουρτζούκου που συνελήφθη και ομολόγησε την δολοφονία τεσσάρων παιδιών: των δύο παιδιών της, ενός παιδιού της αδελφής της και του βρέφους μιας φίλης της (Ιούλιος 2025). Η υπόθεση αυτή αποτελεί τραγικό παράδειγμα του πώς η παθολογική ανάγκη για προσοχή ή η ψυχοπαθητική προσωπικότητα μπορεί να οδηγήσει σε ακραίες εγκληματικές ενέργειες, οι οποίες συχνά συγχέονται ή επικαλύπτονται με το προφίλ του Μινχάουζεν διά αντιπροσώπου.

Συχνές ερωτήσεις (FAQ)

Βιβλιογραφία

1. ↸1.Bass, C., & Halligan, P. (2014). Factitious disorders and malingering: challenges for clinical assessment and management. The Lancet, 383(9926), 1422–1432. [Factitious Disorder Imposed on Another]
2. ↸2.Hamilton, J. C.,et al. (2021). Origins and Early Management of Medical Child Abuse in Routine Pediatric Care. JAMA Pediatrics, 175(8), 771. [Proxy" to "Medical Child Abuse" and early care. Medical Child Abuse Early Management]
3. ↸3.Dietsche, S., et al. (2026). Assessing DSM-5 criteria of somatic symptom disorder in medically hospitalized inpatients: A cross-sectional analysis. General Hospital Psychiatry, 99, 6–15. [Somatic Symptom Disorder Diagnosis]
4. ↸4.Yates, G. P., & Feldman, M. D. (2016). Factitious disorder: a systematic review of 455 cases in the professional literature. General Hospital Psychiatry, 41, 20–28. [Factitious Disorder Systematic Review]
5. ↸5.Zella, G. C., et al. (2024). Case 36-2024: A 16-Year-Old Girl with Abdominal Pain. New England Journal of Medicine, 391(20), 1937–1945. [Pediatric Factitious Disorder Case]
6. ↸6.Bass, C., & Halligan, P. (2014). Factitious disorders and malingering: Challenges for clinical assessment and management. The Lancet, 383(9926), 1422-1432 [Factitious Disorder vs Malingering]
7. ↸7.Shah, S. N., et al. (2025). Has This Child Experienced Physical Abuse? JAMA. 2025;334(2):160–170. [mimics; forensic evaluation. Diagnosing Pediatric Physical Abuse]
8. ↸8.Eastwood, S., & Bisson, J. I. (2008). Management of Factitious Disorders: A Systematic Review. Psychotherapy and Psychosomatics, 77(4), 209–218. [Factitious Disorder Management Review]
9. ↸9.Tucker, H. S. (2002). Munchausen syndrome involving pets by proxies. Archives of Disease in Childhood, 87(3), 263–263. [Munchausen Syndrome by Proxy Pets]
10. ↸10.Yates, G., & Bass, C. (2017). The perpetrators of medical child abuse (Munchausen Syndrome by Proxy) – A systematic review of 796 cases. Child Abuse & Neglect, 72, 45–53. [Medical Child Abuse Perpetrators]
11. ↸11.Willison, H. J., et al. (2016). Guillain-Barré syndrome. The Lancet, 388(10045), 717–727. [Guillain-Barre Syndrome Differential Diagnosis]
12. ↸12.Kozlowska, K., & Scher, S. (2024). Recent advances in understanding the neurobiology of pediatric functional neurological disorder. Expert Review of Neurotherapeutics, 24(5), 497–516. [Pediatric Functional Neurological Disorder]
13. ↸13.Willison, H. J., et al. (2016). Guillain-Barré syndrome. The Lancet, 388(10045), 717–727. [Guillain-Barre Syndrome Mimics]