Ουσιαστική Φιλία
Μια υγιής και ουσιαστική φιλία έχει τεράστια αξία και είναι ένα από τα σημαντικότερα πράγματα στη ζωή μας. Όλοι χρειαζόμαστε φίλους. Είναι ζωτικής σημασίας για την ψυχική μας υγεία και ο πυρήνας κάθε σχέσης. Οι φίλοι μας συμβάλλουν στην ψυχική μας ισορροπία, μας κρατούν προσγειωμένους και μας υποστηρίζουν. Είναι εκεί για εμάς στις καλές και στις κακές στιγμές. Οι φίλοι μας βοηθούν να ξεπεράσουμε τις δυσκολίες και να γιορτάσουμε τις επιτυχίες μας.
Σε αντίθεση με τους απλούς γνωστούς, με τους οποίους σπάνια αναπτύσσεται βαθιά αμοιβαία κατανόηση, οι φίλοι είναι οι άνθρωποι που μαζί έχετε περάσει πολλά και θα πάρετε τηλέφωνο όταν έχετε ανάγκη να μιλήσετε κάπου. Οι αληθινοί σας φίλοι γνωρίζουν τι σκέφτεστε και συμπληρώνουν τις προτάσεις σας. Μερικές φορές σας ξέρουν καλύτερα από ότι ξέρετε εσείς τον εαυτό σας και μπορούν να σας πουν την ειλικρινή τους άποψη όταν είστε σκληρός κριτής του εαυτού σας.
Πραγματική φιλία
Η φιλία είναι ο τρόπος για να συνδεθούμε με τους άλλους και να αναπτύξουμε δέσιμο. Οι μελέτες δείχνουν πως η δημιουργία φιλιών ενισχύει την αυτοπεποίθηση,1 μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση του άγχους, οδηγεί στην ανάπτυξη δεξιοτήτων2 και μας δίνει την αίσθηση ότι κάπου ανήκουμε. Οι ποιοτικές φιλίες βοηθούν στην υποστήριξη σε περιόδους έντονης συναισθηματικής φόρτισης. Είναι σημαντικές για την συναισθηματική μας ευεξία,3 και δεν είναι τυχαίο ότι υπάρχουν χιλιάδες αποφθέγματα για τη φιλία.
Χαρακτηριστικά υγιούς φιλίας
Όλοι θέλουν φίλους με τους οποίους θα νιώθουν άνετα. Θα μοιράζονται τα ίδια ενδιαφέροντα και τις ίδιες αξίες. Θα σέβονται ο ένας τον άλλο και θα δουλεύουν για να κατανοήσουν και να επιλύσουν τις διαφορές τους. Είναι ένα ισχυρό υποστηρικτικό σύστημα ο ένας για τον άλλο. Πρέπει να μπορείτε να βασιστείτε στους φίλους σας και η φιλία σας να βασίζεται στην αμοιβαία εμπιστοσύνη και στην ειλικρίνεια.
Στην κλινική πρακτική, συχνά παρομοιάζουμε την υγιή φιλία με έναν "ασφαλή δεσμό". Όταν γνωρίζετε ότι υπάρχει ένα δίχτυ ασφαλείας, τολμάτε να ρισκάρετε και να εξελιχθείτε περισσότερο στη ζωή σας. Η φιλία δεν είναι δεκανίκι, αλλά η σταθερή βάση από την οποία εξορμάτε στον κόσμο.
Είναι σημαντικό να νιώθετε ασφάλεια με τους φίλους σας. Πρέπει να μπορείτε να είστε ο εαυτός σας και να εκφράσετε τη γνώμη και τα συναισθήματά σας ελεύθερα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν θα είστε ευγενικοί. Θα πρέπει να μπορείτε να εμπιστευτείτε ο ένας τον άλλο και να είστε ισότιμοι στη σχέση σας. Ένας αληθινός φίλος είναι χαρούμενος και ενθουσιασμένος για εσάς όταν κάτι καλό συμβαίνει και θα γιορτάσει τις επιτυχίες σας με εσάς.
Πρέπει οι φίλοι σας να είναι εκεί για εσάς όπως είστε εσείς εκεί για αυτούς. Ωστόσο, μην περιμένετε ότι θα είναι πάντα εκεί για εσάς και θα σας αφιερώνουν όλο τους το χρόνο και την ενέργεια. Ακόμη και οι υγιείς φιλίες έχουν όρια. Όταν κατανοείτε ο ένας τον άλλο, αυτό θα το γνωρίζετε. Μην θεωρείτε τις φιλίες σας δεδομένες. Είναι σχέσεις που συνεχώς εξελίσσονται και χρειάζονται δουλειά.
Οι φιλίες βασίζονται στις κοινές αξίες. Η ποιότητα στις φιλίες είναι πολύ πιο σημαντική από την ποσότητα. Μπορεί να έχετε πολλούς φίλους αλλά ελάχιστοι να σας ξέρουν καλά, και πόσο μάλλον από την παιδική σας ηλικία. Υπάρχουν φίλοι που συναντιούνται μία ή δύο φορές το χρόνο, αλλά όταν βρίσκονται είναι σαν να έχουν βρεθεί πριν από μια εβδομάδα. Αυτές οι φιλίες είναι ειλικρινείς και πραγματικές.
Πώς θα δημιουργήσετε πραγματικές φιλίες;
Πρέπει να δουλεύετε για τις σχέσεις σας. Δεν θα πηγαίνουν καλά με μαγικό τρόπο. Είτε το αποδέχεστε είτε όχι χρειαζόμαστε ανθρώπους στη ζωή μας. Έχουμε ανάγκη το διάλογο για να μπορούμε να έχουμε κριτική άποψη που θα μας καθοδηγήσει στη ζωή, θα μας βοηθήσει να εξερευνήσουμε τι είναι ουσιαστικό και εφικτό.
Ακόμη και αν έχετε βρει το σύντροφό σας, είναι ανάγκη να έχετε σταθερές φιλίες για την υγεία και την ευεξία σας. Είναι πολύ μεγάλο βάρος ο σύντροφος της ζωής σας να είναι και ο μοναδικός σας φίλος. Θα υπάρξουν στιγμές που θα χρειαστείτε κάποιον άλλο. Οι φιλίες σας δίνουν τη δυνατότητα να μιλήσετε ανοιχτά και ειλικρινά για όσα σας απασχολούν.
Υπάρχουν κάποια βήματα που θα σας βοηθήσουν να δημιουργήσετε βαθιές και μακροχρόνιες φιλίες:
1. Νιώστε άνετα με τον εαυτό σας
Όταν νοιαζόμαστε για άλλους ανθρώπους, θέλουμε να τους γνωρίσουμε καλύτερα, να περνάμε χρόνο μαζί τους και να συμβάλλουμε στην ευτυχία τους. Επίσης δείχνουμε σε αυτούς συμπόνια και συγχώρεση. Μπορείτε όμως να το κάνετε αυτό με τον εαυτό σας; Μπορείτε να κατανοήσετε όσα συμβαίνουν αντί να κρίνετε και να κατηγορείτε τον εαυτό σας; Μπορείτε να αφιερώσετε χρόνο στον εαυτό σας ώστε να εξερευνήσετε όσα σας δίνουν χαρά; Η φροντίδα του εαυτού είναι το πρώτο βήμα για την δημιουργία ισχυρών σχέσεων.
2. Απολαύστε τη φιλία σας
Δεν είναι ανάγκη όταν είστε μαζί με τον φίλο σας μόνο να ακούτε ή να μιλάτε, είναι σημαντικό να μπορείτε να χαλαρώσετε μαζί και να το απολαύσετε. Ακούστε πέρα από τα λόγια όταν μιλάτε με ένα φίλο σας. Νιώστε την εμπειρία. Κατανοήστε όσα σας εκφράζει. Μην προσπαθείτε να διορθώσετε τα πράγματα, υποστηρίξτε τον ή πείτε του την άποψή σας για το τι νομίζετε ότι είναι το καλύτερο για αυτόν. Πείτε του ότι κατανοείτε όσα περνάει. Πείτε του ότι είστε πρόθυμοι να τον βοηθήσετε όποτε έχει ανάγκη. Όλοι χρειαζόμαστε ανθρώπους που μας κάνουν να νιώθουμε ο εαυτός μας.
3. Εξετάστε τις προσδοκίες σας
Η μεγαλύτερη απειλή για κάθε σχέση είναι οι προσδοκίες που δεν έχουν ειπωθεί. Αν οι φίλοι σας δεν καλύπτουν τις προσδοκίες σας, συζητήστε το συντομότερο δυνατό. Αν κρατάτε μέσα σας την δυσαρέσκεια, αυτό μπορεί να καταστρέψει τη φιλία σας, και τελικά θα νιώθετε περισσότερη απογοήτευση. Σύντομα, θα απομακρυνθείτε. Και αν οι φίλοι σας μοιράζονται την απογοήτευση μαζί σας, μην αμύνεστε. Δουλέψτε για να κατανοήσετε πως συνέβησαν οι παρεξηγήσεις. Πείτε ότι λυπάστε για ότι συνέβη. Στη συνέχεια προσπαθήστε να ανακαλύψετε τι έχετε ανάγκη αι οι δύο ώστε να μην επιτρέψετε να συμβούν τα ίδια στο μέλλον. Οι δυνατές σχέσεις βασίζονται στην εμπιστοσύνη και στην ειλικρίνεια να μιλάμε ανοιχτά για όσα νιώθουμε.
4. Χαρείτε τις όμορφες στιγμές
Οι φίλοι που γελάνε μαζί μένουν μαζί. Το γέλιο μειώνει το στρες και ενδυναμώνει τις σχέσεις. Είμαστε κοινωνικά όντα που έχουν ανάγκη την αγάπη και το σεβασμό για να μείνουμε υγιείς και παραγωγικοί. Οι δυνατές σχέσεις οδηγούν στην ουσιαστική ζωή. Χωρίς αυτές, η ζωή είναι άδεια και λυπηρή. Αξίζει τον κόπο να δημιουργήσετε δυνατές σχέσεις.
5. Δημιουργήστε υγιή όρια και τρόπους επικοινωνίας
Σε μια φιλία υπάρχει συνήθως συμφωνία που δεν έχει ειπωθεί για το τι είναι αποδεκτό και τι όχι. Μπορεί να είναι βοηθητικό να μιλήσετε ανοιχτά και να βάλετε ξεκάθαρα όρια και να ξέρετε πως θα σεβαστείτε ο ένας τον άλλο. Αν για παράδειγμα, τις Κυριακές είστε σε οικογενειακό τραπέζι αυτό σημαίνει ότι δεν θα είστε διαθέσιμοι για τους φίλους σας, άρα αυτό είναι ένα όριο.
Η τοποθέτηση ορίων δεν είναι πράξη απόρριψης, αλλά πράξη αυτοσεβασμού. Πολλοί θεραπευόμενοι φοβούνται πως αν βάλουν όρια θα χάσουν τους φίλους τους. Η αλήθεια είναι πως οι σωστοί φίλοι σέβονται τα όρια, ενώ εκείνοι που επωφελούνταν από την έλλειψή τους, ίσως απομακρυνθούν – και αυτό είναι μακροπρόθεσμα υγιές.
6. Μην αποφεύγετε τις διαφωνίες
Κάποια στιγμή σε κάθε φιλική σχέση προκύπτουν διαφωνίες. Αντί να τις αποφεύγετε, προσπαθήστε να τις δείτε σαν μια ευκαιρία να ενισχύσετε τη φιλία σας. Οι βαθύτερες φιλίες είναι αυτές που έχουν αντέξει στις καταιγίδες και έχουν μάθει από αυτές. Ίσως η διαφωνία να σας βοηθήσει να θέσετε πιο υγιή όρια. Ή οι φίλοι σας να μπορέσουν να μιλήσουν για τα τραύματα που δεν έχουν επεξεργαστεί. Μερικές φορές οι διαφωνίες είναι εποικοδομητικές και όχι καταστροφικές.
Δεν υπάρχει τέλεια φιλία επειδή κανείς δεν είναι τέλειος. Δεν έχει σημασία πόσο δυνατή είναι η φιλία σας, προκλήσεις εμφανίζονται καθημερινά. Και μερικές φορές ακόμη και αν έχετε πολλούς φίλους θα υπάρχουν στιγμές μοναξιάς.
7. Μάθετε να συζητάτε (και να συγχωρείτε)
Η ζωή φέρνει δυσκολίες και οι φιλίες δοκιμάζονται. Αν κάποιος φίλος σας για κάποιο λόγο δεν συμπεριφέρεται όπως θα περιμένατε, μην βιαστείτε να διακόψετε την επικοινωνία μαζί του. Αν δώσετε μία ευκαιρία στη φιλία σας να ξεπεράσει το πρόβλημα, μπορεί αυτή να δυναμώσει και να είστε ακόμα πιο κοντά. Μέσα στην πορεία του χρόνου και της ζωής, καθώς μεγαλώνουμε και ωριμάζουμε, αλλάζουν τα "συμβόλαια" των σχέσεών μας, συμπεριλαμβανομένου αυτές με τους φίλους μας. Αν ένας κύκλος φιλίας έχει κλείσει, δεν χρειάζεται να πετάξετε στα σκουπίδια όλο το χρόνο που αφιερώσατε σε αυτή τη φιλία, αλλά μπορείτε να τιμήσετε (αναγνωρίσετε) το παρελθόν και να συνεχίσετε τη ζωή σας.
Φιλία - επίλυση προβλημάτων
Εάν έχουν προκύψει σοβαρά ζητήματα τα οποία σας επηρεάζουν, μπορείτε να τα επεξεργαστείτε αποτελεσματικά με τη βοήθεια της ψυχοθεραπείας και του EMDR (για την επεξεργασία τραυματικών εμπειριών).
Βιβλιογραφία
- 1.Holt-Lunstad, J. et al. (2024). Social connection as a critical factor for mental and physical health. World Psychiatry, 23(1), 16–17. [link]
- 2.Wang, F. et al. (2023). A systematic review and meta-analysis of 90 cohort studies of social isolation, loneliness and mortality. Nature Human Behaviour, 7, 1307–1319. [link]
- 3.Moon, D.U. et al. (2025). Suicide Risk and Living Alone With Depression or Anxiety. JAMA Network Open, 8(3), e251882. [link]