Κάνναβη και Ψυχικές Διαταραχές – Παρενέργειες

Κάνναβη και Ψυχικές Διαταραχές - Παρενέργειες

Οι άνθρωποι χρησιμοποιούν την κάνναβη (χασίς, μαριχουάνα) για διαφορετικούς λόγους, άλλες φορές για ψυχαγωγία και άλλοτε προσπαθώντας να διαχειριστούν το άγχος, ή άλλα ψυχικά ή σωματικά συμπτώματα (ως μια προσπάθεια αυτοθεραπείας). Δυστυχώς η χρήση κάνναβης δεν είναι καθόλου "αθώα", ενώ μπορεί να προσφέρει ανακούφιση βραχυπρόθεσμα, μακροπρόθεσμα εντείνει τα προβλήματα, μπορεί να έχει σοβαρές επιδράσεις στην ψυχική υγεία και να οδηγήσει ακόμα και σε ψυχικές διαταραχές, όπως κρίσεις πανικού, αποπραγματοποίηση, ακόμα και σχιζοφρένεια. Οι παρενέργειες της κάνναβης είναι πολλές και πρέπει να λαμβάνονται πολύ σοβαρά υπόψη.

Με ποιο τρόπο λειτουργεί η κάνναβη;

Η κάνναβη εισέρχεται στην κυκλοφορία του αίματος όταν κάποιος την καπνίζει. Φτάνει γρήγορα στον εγκέφαλο και συνδέεται στους υποδοχείς. Αυτό επηρεάζει την διάθεση και την συμπεριφορά. Η κάνναβη περιέχει πολλές και διαφορετικές χημικές ενώσεις γνωστές ως κανναβιδοειδή. Κάποια παραδείγματα αποτελούν η κανναβιδιόλη (CBD) και η τετραϋδροκανναβινόλη (THC).

Η THC είναι το κύριο ενεργό συστατικό στο φυτό της κάνναβης. Όσο περισσότερη THC έχει η κάνναβη, τόσο μεγαλύτερη είναι η επίδρασή της. Υπάρχουν ποικιλίες κάνναβης με πολύ υψηλά επίπεδα THC, που δρουν πιο γρήγορα και πιο ισχυρά από την απλή κάνναβη. Η κανναβιδιόλη μελετάται για τον πιθανό ρόλο της στη διαμόρφωση ορισμένων επιδράσεων της THC, αλλά τα διαθέσιμα ευρήματα δεν είναι οριστικά και δεν τεκμηριώνουν χρήση για αυτοθεραπεία. Αυτό σημαίνει ότι οι επιδράσεις της THC είναι πολύ μικρότερες όταν υπάρχει CBD στο φυτό.

Ποια είναι η δράση της κάνναβης;

Οι επιδράσεις της κάνναβης μπορεί να είναι ευχάριστες, αλλά και δυσάρεστες. Τα περισσότερα συμπτώματα συνήθως διαρκούν λίγες ώρες (bad trip). Αλλά μπορεί να εμφανιστούν δυσάρεστα μακροχρόνια συμπτώματα ακόμα και ψυχικές διαταραχές, ειδικά μάλιστα όταν κάποιος χρησιμοποιεί την κάνναβη σε τακτική βάση και για μεγάλο χρονικό διάστημα. Ο κίνδυνος μπορεί να είναι μεγαλύτερος για τους νέους ανθρώπους που καπνίζουν βαριές ποικιλίες κάνναβης. Όμως ποια είναι τα συναισθήματα και οι συμπεριφορές που προκαλεί η κάνναβη;

Συμπεριφορά χρήστη κάνναβης και παρενέργειες

Συνήθως η κάνναβη κάνει τους ανθρώπους να νιώθουν χαλαροί, χαρούμενοι, ήρεμοι, ομιλητικοί ή αστείοι περισσότερο από το συνηθισμένο. Μπορεί κάποιος να νιώθει ότι τα χρώματα και η μουσική είναι πιο ζωντανά. Ποιες είναι όμως οι παρενέργειες και οι αρνητικές ψυχικές επιδράσεις της κάνναβης;

Η κάνναβη συνήθως προκαλεί ψευδαισθήσεις, αλλαγές στη διάθεση, κρίσεις πανικού, διαταραχές της μνήμης, διαταραχή αποπροσωποποίησης, παράνοια, παραισθήσεις και αποπροσανατολισμό. Είναι πολύ πιο δύσκολο κάποιος να συγκεντρωθεί ή να θυμηθεί πράγματα. Ίσως να επηρεάζει τον ύπνο και να σχετίζεται με επιδείνωση της ψυχικής κατάστασης σε ορισμένους χρήστες. Επίσης, κάποιοι άνθρωποι νιώθουν συνεχώς ότι πεινάνε ή ότι ο χρόνος κυλά πολύ αργά και δεν έχουν κίνητρο. Και φυσικά, η κάνναβη επηρεάζει τις αισθήσεις. Ένα άτομο μπορεί να βλέπει, να ακούει ή να νιώθει διαφορετικά τα πράγματα, να έχει παραισθήσεις. Βέβαια, οι παραισθήσεις μπορεί να είναι σημάδι της ψύχωσης. Η ψύχωση μπορεί να είναι σύμπτωμα κάποιας ψυχικής διαταραχής όπως η σχιζοφρένεια και η διπολική διαταραχή.

Κάνναβη και ψυχικές διαταραχές

Τα στοιχεία δείχνουν ότι η τακτική χρήση κάνναβης έχει σχέση με τον αυξημένο κίνδυνο για κάποια διαταραχή άγχους και κατάθλιψη. Ωστόσο, οι περισσότερες μελέτες επικεντρώνονται στη σύνδεση ανάμεσα στην ψύχωση και στην κάνναβη. Η χρήση κάνναβης έχει συσχετιστεί σε μελέτες με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ψυχωσικών διαταραχών, ιδίως σε άτομα με αυξημένη ευαλωτότητα. Υπάρχουν πολλά αξιόπιστα στοιχεία που δείχνουν τη σύνδεση ανάμεσα στη χρήση κάνναβης και των ψυχωσικών διαταραχών, όπως η σχιζοφρένεια. Όμως η σύνδεση δεν είναι απολύτως κατανοητή. Η κάνναβη μπορεί να λειτουργεί ως επιβαρυντικός ή εκλυτικός παράγοντας σε ορισμένα άτομα, χωρίς να αποτελεί τη μοναδική αιτία. Δεν εμφανίζουν όλοι οι άνθρωποι που κάνουν χρήση κάνναβης ψύχωση ή σχιζοφρένεια.

Ωστόσο, είναι πιο πιθανό κάποιος να εμφανίσει μια ψυχωσική νόσο αν καπνίζει κάνναβη και είναι γενετικά ευάλωτος στα θέματα ψυχικής υγείας. Για παράδειγμα, αν ένα άτομο μέσα στην οικογένεια έχει κάποιο θέμα ψυχικής υγείας, είναι πολύ πιο πιθανό να εμφανίσει κάποιο πρόβλημα ψυχικής υγείας. Αν κάποιος στην οικογένεια έχει κατάθλιψη ή σχιζοφρένεια, έχει υψηλότερο κίνδυνο να εμφανίσει αυτές τις διαταραχές αν κάνει χρήση κάνναβης. Η κάνναβη μπορεί να έχει τις ακόλουθες επιδράσεις:

• Η μακροχρόνια χρήση μπορεί να έχει μια μικρή αλλά μόνιμη επίδραση στην σκέψη και στη συγκέντρωση.
• Το κάπνισμα κάνναβης έχει συνδεθεί με επιδείνωση ή υποτροπή ψυχωσικών συμπτωμάτων σε άτομα με ιστορικό ψύχωσης.
• Η τακτική χρήση κάνναβης έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο ψυχιατρικών συμπτωμάτων και διαταραχών σε ορισμένους πληθυσμούς. Ειδικά, αν πρόκειται για εφήβους ή για επιβαρυμένους ψυχικά ασθενείς που κάνουν χρήση κάνναβης.

Η κάνναβη προκαλεί εθισμό

Η κάνναβη μπορεί να συνδέεται με ανάπτυξη εξάρτησης ή διαταραχής χρήσης σε ένα ποσοστό χρηστών. Περίπου 1 στους 10 χρήστες κάνναβης εμφανίζουν συμπεριφορές εξάρτησης. Ο κίνδυνος εθισμού είναι μεγαλύτερος αν κάποιος κάνει χρήση στην εφηβεία ή σε καθημερινή βάση. Επίσης, είναι πολύ πιθανό κάποιος να εμφανίζει ανοχή στην κάνναβη όσο πιο τακτικά την χρησιμοποιεί, και αυτό σημαίνει ότι έχει ανάγκη μεγαλύτερη ποσότητα για να έχει τα ίδια αποτελέσματα. Όταν κάποιος εμφανίζει εξάρτηση, μπορεί να έχει συμπτώματα στέρησης όταν δεν κάνει χρήση κάνναβης, που περιλαμβάνουν:

• ευερεθιστότητα
• έντονη επιθυμία για κάνναβη
• προβλήματα στον ύπνο
• ανησυχία και νευρικότητα
• εναλλαγές στη διάθεση

Βραχυπρόθεσμες παρενέργειες της κάνναβης

Η κάνναβη επηρεάζει την ικανότητα της μάθησης, την σκέψη, την προσοχή, την μνήμη.³ World Health Organization. The health and social effects of nonmedical cannabis use. Επίσης επηρεάζει τις ψυχοκινητικές λειτουργίες, όπως τη δυνατότητα κάποιου να κάνει πολλά πράγματα ταυτόχρονα, τη διατήρηση της όρασης και την κίνηση. Αυτό εξηγεί την σημαντική αύξηση των αυτοκινητιστικών ατυχημάτων μετά από τη χρήση κάνναβης.

Γενικά, οι βραχυχρόνιες παρενέργειες περιλαμβάνουν:

• Επεισόδια εμετού και ναυτίας
• Δυσκολία στην κινήσεις του σώματος
• Προβλήματα στην αναπνοή
• Αυξημένο ρυθμό της καρδιάς
• Ευαισθησία στο φως
• Εναλλαγές στη διάθεση
• Επιδείνωση άγχους και κρίσεις πανικού
• Απώλεια μνήμης
• Οπτικές διαταραχές
• Ψευδαισθήσεις και παραισθήσεις
• Ψυχωσικά συμπτώματα (παραληρητικές ιδέες, ψευδαισθήσεις, κ.ά.)

Μακροχρόνιες παρενέργειες της κάνναβης

Ακόμη γίνονται πολλές μελέτες για τις μακροχρόνιες επιδράσεις της κάνναβης στον εγκέφαλο. Οι έφηβοι και οι νέοι ενήλικες είναι πιο ευάλωτοι στις επιβλαβείς επιδράσεις της THC αλλά ακόμη δεν είναι ξεκάθαρο αν η βλάβη στα τμήματα του εγκεφάλου που ελέγχουν την προσοχή, την μνήμη και τη μάθηση είναι μόνιμη. Οι παρενέργειες της κάνναβης στον εγκέφαλο έχουν σχέση με πολλούς παράγοντες όπως η συχνότητα της χρήσης και η ηλικία έναρξης της χρήσης.

Πολλοί άνθρωποι κάνουν τακτικά χρήση κάνναβης για ψυχαγωγικούς λόγους, ενώ η ιατρική χρήση αφορά διαφορετικό, ρυθμιζόμενο πλαίσιο και δεν πρέπει να συγχέεται με την αυτοθεραπεία. Αν και η κάνναβη δεν είναι τόσο εθιστική όσο η ηρωίνη και η κοκαΐνη, συνδέεται με κίνδυνο ανάπτυξης εξάρτησης ή διαταραχής χρήσης σε ένα μέρος των χρηστών. Οι άνθρωποι που χρησιμοποιούν κάνναβη συχνά για πολλά χρόνια είναι πιθανό να εμφανίζουν διαταραχές της διάθεσης και άλλα θέματα ψυχικής υγείας (όπως κρίσεις πανικού). Η κάνναβη επίσης επιδεινώνει τις ψυχωσικές διαταραχές, και κάνει πιο έντονα τα συμπτώματα σε όσους έχουν σχιζοφρένεια.

Παρακάτω συνοψίζονται ενδεικτικά μακροχρόνιες επιπτώσεις που έχουν συσχετιστεί με συχνή ή παρατεταμένη χρήση:

• Μειωμένες γνωσιακές ικανότητες
• Αδυναμία εκτέλεσης εργασιών της καθημερινότητας
• Σύνδρομο κανναβιδοειδούς υπερέμεσης
• Βλάβες στους αεραγωγούς και λοιμώξεις στους πνεύμονες
• Χρόνια βρογχίτιδα
• Χαμηλό βάρος γέννησης για τα μωρά (αν μια έγκυος κάνει χρήση)
• Σύνδρομο στέρησης

Ποιες είναι οι αρνητικές επιδράσεις της κάνναβης;

1. Προβλήματα ανάπτυξης του εγκεφάλου σε νέους ηλικιακά χρήστες

Υπάρχουν στοιχεία που δείχνουν ότι το κάπνισμα κάνναβης από εφήβους ή νέους ενήλικες, πριν την πλήρη ανάπτυξη του εγκεφάλου μέχρι την ηλικία των 25 ετών, μπορεί να έχει αρνητικές επιδράσεις στην ανάπτυξη του εγκεφάλου.

Μια μελέτη έδειξε ανωμαλίες στον προμετωπιαίο φλοιό του εγκεφάλου, την περιοχή του εγκεφάλου που ελέγχει την λήψη αποφάσεων. Καθώς αυτή η περιοχή εξελίσσεται όσο περνούν τα χρόνια, η μελέτη έδειξε ότι αυτή η περιοχή ήταν πιο λεπτή σε εφήβους που κάπνιζαν κάνναβη και αυτό μπορεί να έχει μόνιμο αντίκτυπο στον εγκέφαλο.

Η ιδέα ότι η κάνναβη επηρεάζει τον εγκέφαλο των νέων ανθρώπων είναι μια από τις πιο ανησυχητικές παρενέργειες της μαριχουάνας. Οι νέοι λοιπόν, πρέπει να μην καπνίζουν κάνναβη, τουλάχιστον μέχρι να ενηλικιωθούν.

2. Περισσότερες πιθανότητες κατάθλιψης

Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι χρήστες κάνναβης έχουν περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν κατάθλιψη από ότι όσοι δεν κάνουν χρήση. Αν και δεν υπάρχουν ξεκάθαρα στοιχεία που να δείχνουν την άμεση σύνδεση της κατάθλιψης με την κάνναβη, στατιστικά η μία κατάσταση συνοδεύει την άλλη πιο συχνά από όσο θα περίμενε κανείς.

Επίσης, είναι πολύ συχνό οι άνθρωποι που έχουν ήδη κατάθλιψη να κάνουν χρήση κάνναβης προσπαθώντας να ανακουφίσουν  τα συμπτώματα. Μπορεί να φαίνεται βοηθητική στην αρχή σε ορισμένους, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι αποτελεί ασφαλή ή ενδεδειγμένη αντιμετώπιση.

3. Μεγαλύτερος κίνδυνος για αγχώδεις διαταραχές

Η χρήση κάνναβης έχει συσχετιστεί με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης ή επιδείνωσης κρίσεων πανικού και έντονου άγχους σε ορισμένα άτομα. Μάλιστα, οι κρίσεις πανικού μπορεί να παραμείνουν εφ'όρου ζωής εφόσον εμφανιστούν, παρά τη διακοπή της χρήσης κάνναβης.

Η THC, σε ορισμένα άτομα μπορεί να σχετίζεται με εντονότερο άγχος, δυσφορία ή καχυποψία, παρά τις χαλαρωτικές και ηρεμιστικές ιδιότητες της κάνναβης. Όσοι έχουν κάποια προϋπάρχουσα διαταραχή άγχους έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο η χρήση κάνναβης να σχετίζεται με επιδείνωση των συμπτωμάτων για αυτό και πρέπει να αποφεύγουν τη χρήση της.

Από την άλλη πλευρά, όσοι χρησιμοποιούν κάνναβη για την ανακούφιση του άγχους και την αντιμετώπιση του στρες, μετά από παρατεταμένη χρήση συνειδητοποιούν ότι το άγχος τους είναι πιο έντονο. Αυτό μπορεί να ευνοεί έναν δυσλειτουργικό κύκλο επαναλαμβανόμενης χρήσης.

4. Συσχέτιση της χρήσης κάνναβης με αυξημένο κίνδυνο ψυχωσικών συμπτωμάτων

Η χρήση κάνναβης έχει στατιστικά συνδεθεί με την εμφάνιση σχιζοφρένειας στο 3% των χρηστών.¹ Di Forti, M., et al. (2019). The contribution of cannabis use to variation in the incidence of psychotic disorder across Europe (EU-GEI): A multicentre case-control study. The Lancet Psychiatry, 6(5), 427-436. Οι μελέτες γενικά δείχνουν μια πενταπλάσια αύξηση στις πιθανότητες ανάπτυξης κάποιων μορφών ψύχωσης στους χρήστες που κάνουν συστηματική χρήση κάνναβης.

Όσοι έχουν οικογενειακό ιστορικό ψύχωσης, σχιζοφρένειας πρέπει να αποφεύγουν τη χρήση κάνναβης, επειδή η THC ενδέχεται να επηρεάζει νευροβιολογικούς μηχανισμούς που σχετίζονται με αυξημένη ψυχιατρική ευαλωτότητα.

5. Προβλήματα μνήμης και αντίληψης

Η THC, είναι το ενεργό ψυχοδραστικό στοιχείο της κάνναβης, που συνδέεται στους υποδοχείς των κανναβιδοειδών στον εγκέφαλο και στις περιοχές του εγκεφάλου όπως ο ιππόκαμπος, η αμυγδαλή και ο φλοιός του εγκεφάλου, που έχουν σχέση με τη μνήμη.

Για αυτό το λόγο, οι χρήστες κάνναβης έχουν κάποια βραχυπρόθεσμη έκπτωση της ψυχοκινητικής τους λειτουργίας, ή των σωματικών λειτουργιών που απαιτούν συνειδητή σκέψη, όπως η οδήγηση. Η κάνναβη επίσης επηρεάζει την λειτουργική μνήμη και τις εκτελεστικές λειτουργίες βραχυπρόθεσμα.

Οι παρενέργειες της κάνναβης στην βραχυπρόθεσμη μνήμη είναι πιο έντονες και μπορεί να γίνουν μακροχρόνιες, με την τακτική χρήση.

6. Καταστροφή πνευμόνων από το κάπνισμα κάνναβης

Είναι λογικό ότι μια σημαντική παρενέργεια της κάνναβης είναι ότι μπορεί να επιβαρύνει το αναπνευστικό σύστημα. Αν και δεν είναι τόσο επιβλαβής όσο ο καπνός, τα άνθη κάνναβης και ο βλαστός περιέχουν καρκινογόνα, τα οποία σε συνδυασμό με την θερμότητα και τον καπνό μπορούν να βλάψουν τους εύθραυστους ιστούς των αεραγωγών των πνευμόνων.

Σε κάποιες περιπτώσεις, το τακτικό κάπνισμα κάνναβης έχει συσχετιστεί με χρόνια συμπτώματα βρογχίτιδας και με αυξημένη πιθανότητα λοιμώξεων του αναπνευστικού.

7. Σύνδρομο κανναβιδοειδούς υπερέμεσης

Αν και αυτό το σύνδρομο είναι σπάνιο, είναι πραγματικό, πολύ δυσάρεστο και συνεχώς αυξάνεται ο αριθμός των ανθρώπων που το εμφανίζουν.

Παρά την επίδραση της THC στη χημεία του εγκεφάλου, η χρήση κάνναβης έχει συσχετιστεί και με διαταραχές από το γαστρεντερικό σύστημα, ειδικά σε ανθρώπους που κάνουν χρήση μαριχουάνας σε τακτική βάση για χρόνια.

Το συγκεκριμένο σύνδρομο περιλαμβάνει συμπτώματα όπως:

• Η ναυτία
• Ο εμετός
• Η αφυδάτωση
• Οι κράμπες στην κοιλιά

Αυτό που είναι πραγματικά προβληματικό σε ανθρώπους με αυτό το σύνδρομο είναι ότι οι άνθρωποι κάνουν χρήση κάνναβης σε μια προσπάθεια να ανακουφίσουν συμπτώματα που μπορεί να σχετίζονται με την ίδια τη χρήση, και αυτό κάνει τα συμπτώματα χειρότερα.

8. Βλάβες στο καρδιαγγειακό

Οι μελέτες έχουν δείξει ότι οι άνθρωποι με προβλήματα του καρδιαγγειακού συχνά εμφανίζουν πόνο στο στήθος σε καταστάσεις στρες αν έχουν καπνίσει κάνναβη.

Οι παρενέργειες της κάνναβης και των κανναβιδοειδών περιλαμβάνουν αύξηση του ρυθμού της καρδιάς, διαστολή των αιμοφόρων αγγείων και πιο δυνατό χτύπο της καρδιάς.

Αυτό επίσης σημαίνει ότι ο κίνδυνος για έμφραγμα στους χρήστες είναι πολύ πιο υψηλός μετά το κάπνισμα κάνναβης.

9. Μείωση της παραγωγής τεστοστερόνης

Τα νέα στελέχη της κάνναβης, τα οποία περιέχουν πολύ υψηλά επίπεδα THC, έχουν συσχετιστεί σε ορισμένες μελέτες με μεταβολές σε ορμονικούς δείκτες, χωρίς ομοφωνία ως προς το μέγεθος ή τη διάρκεια της επίδρασης.

Τα χαμηλά επίπεδα τεστοστερόνης , όταν υπάρχουν, μπορεί να σχετίζονται με συμπτώματα όπως η έλλειψη ενέργειας, η αύξηση του βάρους και η μειωμένη λίμπιντο. Βέβαια, τα επίπεδα της τεστοστερόνης επιστρέφουν στα φυσιολογικά όταν κάποιος σταματά να κάνει χρήση κάνναβης.

10. Εθισμός στην κάνναβη

Σύμφωνα με τα στοιχεία, περίπου 3 στους 10 χρήστες κάνναβης εμφανίζουν εθισμό, πράγμα που σημαίνει ότι παρά τις αρνητικές παρενέργειες που βιώνουν συνεχίζουν να κάνουν χρήση χωρίς να μπορούν να ελέγξουν τη συμπεριφορά τους.² Volkow, N. D., et al. (2014). Adverse health effects of marijuana use. The New England Journal of Medicine, 370(23), 2219-2227.

Βιβλιογραφία

1. ↸1.Di Forti, M., et al. (2019). The contribution of cannabis use to variation in the incidence of psychotic disorder across Europe (EU-GEI): A multicentre case-control study. The Lancet Psychiatry, 6(5), 427-436. [link]
2. ↸2.Volkow, N. D., et al. (2014). Adverse health effects of marijuana use. The New England Journal of Medicine, 370(23), 2219-2227. [link]
3. ↸3.World Health Organization. The health and social effects of nonmedical cannabis use. [link]
4. ↸4.NICE. Cannabis-based medicinal products. [link]