Ashwagandha: ιδιότητες, οφέλη, παρενέργειες / Ασβαγκαντα

Ashwagandha / Ασβαγκάντα - οφέλη, παρενέργειες

Η Ashwagandha είναι ένας αειθαλής θάμνος που ευδοκιμεί στην Μέση Ανατολή και σε κάποιες περιοχές της Αφρικής. Για εκατοντάδες χρόνια, οι άνθρωποι χρησιμοποιούσαν τις ρίζες και το πορτοκαλοκόκκινο φρούτο της ashwagandha για ιατρικούς σκοπούς. Το βότανο αυτό είναι επίσης γνωστό ως ινδικό τζίνσενγκ ή χειμωνιάτικο κεράσι και Withania somnifera. Η Ασβαγκαντα έχει τονωτικές ιδιότητες και μελετάται για τις πιθανές νευροπροστατευτικές της ιδιότητες και τη συμβολή της στη διαχείριση του στρες.

Το όνομα Ashwagandha περιγράφει την μυρωδιά της ρίζας του φυτού, που σημαίνει "σαν άλογο", από την λέξη ashwa που σημαίνει άλογο.

Παρακάτω θα αναλύσουμε τις χρήσεις και τα οφέλη του βοτάνου Ασβαγκάντα.

Η Ασβαγκάντα είναι δημοφιλής σήμερα

Η ashwagandha (Withania somnifera) χρησιμοποιείται στην Αγιουβέρδα για την αύξηση της ενέργειας, την βελτίωση της συνολικής υγείας και την μείωση της φλεγμονής, του πόνου και του άγχους. Η Αγιουβέρδα είναι μια μορφή παραδοσιακής ιατρικής στην Ινδία, σύμφωνα με την οποία η επούλωση είναι εφικτή με διατροφή, άσκηση, ενσυνειδητότητα και βότανα που προάγουν την ισορροπία στο σώμα και στο πνεύμα.

Στις μέρες μας η καθημερινότητα είναι γεμάτη στρες και για αυτό όλοι ψάχνουμε να βρούμε τρόπους για να νιώσουμε καλύτερα. Η ashwagandha είναι ένα βότανο που πληροί τα κριτήρια για όσους ανθρώπους προτιμούν τα βότανα.

Η σύγχρονη ζωή είναι γεμάτη άγχος, το οποίο συμβάλλει στην εμφάνιση σωματικών και ψυχικών νοσημάτων. Όταν βάζουμε στη ζωή μας την ισορροπημένη διατροφή, την άσκηση, την ενσυνειδητότητα τότε ενισχύεται η αντοχή μας στο άγχος.

Γενικά η ashwagandha είναι ασφαλής αλλά καλό είναι μιλάτε με το γιατρό σας πριν λάβετε κάποιο συμπλήρωμα, καθώς μπορεί να προκαλέσει παρενέργειες όπως η διάρροια, ο πόνος στο στομάχι, ο εμετός και η διάρροια.

Χρήσεις ashwagandha

Η ashwagandha κατέχει κεντρική θέση στην Αγιουβέρδα (Αγιουβέρδα), το παραδοσιακό ιατρικό σύστημα της Ινδίας, όπου χρησιμοποιείται για την ενίσχυση της ζωτικότητας και της σωματικής ευεξίας.

Ερευνητικά δεδομένα υποδεικνύουν ότι το βότανο εμφανίζει νευροπροστατευτική και αντιφλεγμονώδη δράση. Καθώς η χρόνια φλεγμονή επιβαρύνει τον οργανισμό, η διαχείρισή της θεωρείται σημαντική για τη μακροχρόνια υγεία.

Παραδοσιακά, η ashwagandha χρησιμοποιείται υποστηρικτικά για:

• τη διαχείριση του άγχους και του στρες
• την αντιμετώπιση της κόπωσης
• την ανακούφιση από ήπιους πόνους και ενοχλήσεις στις αρθρώσεις.
• τη βελτίωση της όψης και της υγείας του δέρματος
• τη γενικότερη τόνωση του οργανισμού.

Για τους σκοπούς αυτούς αξιοποιούνται διάφορα μέρη του φυτού, κυρίως η ρίζα και οι καρποί.

Άγχος και προβλήματα υγείας

Σε καταστάσεις έντονου άγχους, βλέπουμε μια αύξηση στα επίπεδα της κορτιζόλης (ορμόνη του στρες) στο σώμα και αυτό κάνει την καρδιά να λειτουργεί πιο δυνατά και πιο γρήγορα. Η αναπνοή μας δεν είναι τόσο εύκολη και το σώμα παράγει περισσότερη γλυκόζη. Το μυαλό μας είναι σε εγρήγορση για τον εντοπισμό οποιασδήποτε απειλής, και το σώμα μπαίνει σε κατάσταση "πάλης ή φυγής". Όταν το στρες υποχωρεί, η κορτιζόλη είναι σε φυσιολογικά και τα συμπτώματα υποχωρούν.

Όταν το άγχος είναι χρόνιο, όπως  για το άγχος για τα οικονομικά, τη δουλειά ή την πανδημία, με τον καιρό συμβάλλει στην επίμονη φλεγμονή και αυξάνει τον κίνδυνο ανάπτυξης χρόνιων νοσημάτων όπως η παχυσαρκία, η κατάθλιψη, ο διαβήτης, η υπέρταση, τα νοσήματα του καρδιαγγειακού, το εγκεφαλικό επεισόδιο, η οστεοπόρωση και η ινομυαλγία.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι η Ασβαγκάντα βοηθά στην επαναφορά της κορτιζόλης σε φυσιολογικά επίπεδα, μέσω της μείωσης του στρες. Επιπλέον, η ashwagandha συμβάλλει στην καταπολέμηση της φλεγμονής, την καλύτερη μνήμη και την καλύτερη λειτουργία του ανοσοποιητικού.

Οφέλη ashwagandha

Πιο συγκεκριμένα η ashwagandha βοηθά στις εξής καταστάσεις:

Άγχος

Η ashwagandha έχει ηρεμιστική δράση και μειώνει τα συμπτώματα του άγχους όπως και τα αγχολυτικά φάρμακα (όπως το Xanax). Μελέτες έχουν δείξει ότι μία καθημερινή δόση 240 mg ashwagandha μειώνει σημαντικά το στρες, συγκριτικά με το placebo (πλασέμπο).¹ Akhgarjand, C., et al. (2022). Does Ashwagandha supplementation have a beneficial effect on the management of anxiety and stress? A systematic review and meta‐analysis of randomized controlled trials. Phytotherapy Research, 36(11), 4115–4124.

Αρθρίτιδα

Φαίνεται να έχει παυσίπονη δράση. Έχει επίσης αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες. Για αυτό το λόγο, κάποια στοιχεία δείχνουν ότι φαίνεται να έχει αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες που μπορεί να προσφέρουν ανακούφιση σε περιπτώσεις αρθρώσεων που παρουσιάζουν φλεγμονή.

Υγεία της καρδιάς

Μερικοί άνθρωποι χρησιμοποιούν την ashwagandha για να διατηρήσουν την υγεία της καρδιάς καθώς:

• μπορεί να συμβάλλει στη ρύθμιση της πίεσης (υπέρταση), ιδιαίτερα όταν αυτή σχετίζεται με το στρες
• φαίνεται να βοηθά στη βελτίωση του λιπιδαιμικού προφίλ (χοληστερίνη/τριγλυκερίδια)
• μπορεί να συμβάλλει στη γενικότερη υγεία του καρδιαγγειακού συστήματος στα πλαίσια ενός υγιεινού τρόπου ζωής.

Νευροπροστατευτική δράση

Με την πάροδο του χρόνου, τμήματα του εγκεφάλου μπορεί να εμφανίσουν αλλοιώσεις, γεγονός που οδηγεί σε δυσλειτουργίες, όπως απώλεια μνήμης ή κινητικές διαταραχές.

Η ashwagandha μελετάται επισταμένα για τις πιθανές νευροπροστατευτικές της ιδιότητες. Εργαστηριακά δεδομένα υποδεικνύουν ότι μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά ενάντια στο οξειδωτικό στρες, συμβάλλοντας στην επιβράδυνση της φθοράς των νευρικών κυττάρων.

Λήψη ασβαγκάντα

Η δοσολογία της ashwagandha εξαρτάται από την κατάσταση που έχει να αντιμετωπίσει ο κάθε άνθρωπος. Δεν υπάρχει μια συγκεκριμένη δοσολογία. Διαφορετικές μελέτες αναφέρουν διαφορετικές δόσεις. Μια ποσότητα 250-600 mg Ashwagandha την ημέρα μπορεί να μειώσει το άγχος.

Οι κάψουλες από διάφορες μάρκες που κυκλοφορούν στο εμπόριο συνήθως περιέχουν 250-1,500 mg Αshwagandha. Το βότανο υπάρχει σε μορφή κάψουλας, σκόνης ή υγρού εκχυλίσματος.

Προσοχή στις ετικέτες: θα βρείτε σκευάσματα που αναγράφουν "6,000mg". Αυτό συνήθως αναφέρεται σε ισοδύναμο ξηρής ρίζας και όχι σε καθαρό εκχύλισμα. Οι κλινικές μελέτες που αποδεικνύουν τη μείωση του στρες χρησιμοποιούν κυρίως τυποποιημένο εκχύλισμα (root extract) 300-600mg ημερησίως (με >5% withanolides). Θα πρέπει να επιλέξτε βάσει της περιεκτικότητας σε "withanolides" (βιθανολίδες) και όχι απλά με το συνολικό βάρος.

Παρενέργειες Ashwagandha

Συχνές παρενέργειες που μπορεί να εμφανιστούν από τη χρήση Ashwagandha είναι οι παρακάτω:

• Ναυτία: αίσθημα ναυτίας ή στομαχικές διαταραχές.
• Γαστρεντερικές διαταραχές: γαστρεντερική δυσφορία, συμπεριλαμβαν<a href="#bibl-2">2</a>ομένου ερεθισμού του στομάχου και διάρροιας
• Πονοκέφαλος: μερικά άτομα αναφέρουν πονοκεφάλους μετά τη λήψη ashwagandha.
• Υπνηλία: μπορεί να προκαλέσει καταστολή, οδηγώντας σε αυξημένη υπνηλία, ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται με άλλα ηρεμιστικά φάρμακα.
• Παράδοξη παρενέργεια: ενώ μειώνει το άγχος, ορισμένοι χρήστες αναφέρουν "συναισθηματικό μούδιασμα" ή αίσθημα αδιαφορίας μετά από μακροχρόνια χρήση υψηλών δόσεων. Αν νιώσετε ότι χάνετε το ενδιαφέρον σας για ευχάριστες δραστηριότητες, μειώστε τη δόση ή διακόψτε τη λήψη άμεσα.

Άλλες καταστάσεις που χρειάζονται προσοχή όσον αφορά τη λήψη της ashwagandha είναι η εγκυμοσύνη (πιθανότητες αποβολής στις υψηλές δόσεις), ο θηλασμός και κάποια αυτοάνοσα νοσήματα.

Ηπατοτοξικότητα

Παρόλο που η Ashwagandha θεωρείται γενικά ασφαλής, πρόσφατα κλινικά δεδομένα έχουν αναδείξει σπάνιες περιπτώσεις ηπατικής βλάβης (HILI - Herb Induced Liver Injury). Συγκεκριμένα, η βάση δεδομένων LiverTox του Εθνικού Ινστιτούτου Υγείας των ΗΠΑ (NIH) ταξινομεί πλέον την Ashwagandha ως πιθανό αίτιο κλινικά εμφανούς ηπατικής βλάβης, με συμπτώματα που μπορεί να εμφανιστούν 2-12 εβδομάδες μετά την έναρξη λήψης.³ NIH - LiverTox (2024). Ashwagandha: Clinical and Research Information on Drug-Induced Liver Injury. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases.​ Μια σειρά περιστατικών κατέγραψε περιστατικά χολοστατικής ηπατίτιδας σχετιζόμενης αποκλειστικά με τη λήψη Ashwagandha, ακόμη και σε άτομα χωρίς ιστορικό.​⁴ Philips, C. A., et al. (2023). Ashwagandha-induced liver injury—A case series from India and literature review. Hepatology Communications, 7(10).

Προειδοποίηση: σε περίπτωση εμφάνισης ίκτερου (κιτρίνισμα ματιών/δέρματος), έντονης κόπωσης ή σκουρόχρωμων ούρων, διακόψτε τη λήψη και αναζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια.

Συναισθηματικό "Μούδιασμα"

Μια παρενέργεια αφορά την πιθανή εμφάνιση ανηδονίας ή συναισθηματικής απάθειας μετά από παρατεταμένη χρήση.⁵ RIVM (2024). Risk assessment of herbal preparations containing Withania somnifera. National Institute for Public Health and the Environment (Netherlands).​ Ο πιθανός μηχανισμός σχετίζεται με την επίδραση στους υποδοχείς σεροτονίνης (5-HT) και τη χρόνια καταστολή της κορτιζόλης, η οποία, αν και επιθυμητή για το στρες, σε υπερβολικό βαθμό μπορεί να οδηγήσει σε αίσθημα έλλειψης κινήτρου.

Προσοχή: για την πιθανή αποφυγή αυτού του φαινομένου, συχνά εφαρμόζεται η στρατηγική της κυκλικής λήψης (π.χ. 3 μήνες λήψη, 1 μήνας διακοπή), πάντα σε συνεννόηση με τον θεράποντα ιατρό.

Αλληπεπιδράσεις Ashwagandha

Η Ashwagandha αλληλεπιδρά με συγκεκριμένες φαρμακευτικές αγωγές, επηρεάζοντας τον μεταβολισμό τους ή ενισχύοντας τη δράση τους. Ο παρακάτω πίνακας συνοψίζει τις συχνότερες πιθανές αλληλεπιδράσεις της ashwagandha (Withania somnifera) με βασικές κατηγορίες φαρμάκων και τι να προσέξετε πρακτικά:

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε άτομα που λαμβάνουν αγωγή για θυρεοειδή ή έχουν τάση για υπερθυρεοειδισμό, καθώς έχουν περιγραφεί περιστατικά αυξημένης θυρεοειδικής δραστηριότητας/θυρεοτοξίκωσης σε σχέση με ashwagandha. Επίσης, μπορεί να ενισχύσει την υπνηλία όταν συνδυάζεται με άλλα κατασταλτικά/ηρεμιστικά, γι’ αυτό χρειάζεται προσοχή σε συνδυασμούς και σε δραστηριότητες όπως οδήγηση.​​

Προσοχή: πριν την έναρξη ή αν ήδη λαμβάνετε χρόνια φαρμακευτική αγωγή, είναι προτιμότερο να γίνει έλεγχος και μια συζήτηση με τον γιατρό σας.

Φυσικοί τρόποι αντιμετώπισης διαταραχών

Τα βότανα όπως η ashwagandha συμβάλλουν στην αντιμετώπιση πολλών νοσημάτων, όπως το ΑΓΧΟΣ και αποτελούν μια φυσική επιλογή.

Αν και οι περισσότεροι άνθρωποι αναζητούν κάποιο βότανο, φάρμακο ή συμπλήρωμα διατροφής, υπάρχουν ορισμένες συμπληρωματικές προσεγγίσεις που μπορούν να βοηθήσουν επικουρικά, πάντα υπό τις οδηγίες ενός εξειδικευμένου γιατρού.

Βιβλιογραφία

1. ↸1.Akhgarjand, C., et al. (2022). Does Ashwagandha supplementation have a beneficial effect on the management of anxiety and stress? A systematic review and meta‐analysis of randomized controlled trials. Phytotherapy Research, 36(11), 4115–4124. [Ashwagandha and Anxiety]
2. ↸2.Dar, N. J., et al. (2015). Pharmacologic overview of Withania somnifera, the Indian Ginseng. Cellular and Molecular Life Sciences, 72(23), 4445–4460. [Ashwagandha Pharmacologic Overview]
3. ↸3.NIH - LiverTox (2024). Ashwagandha: Clinical and Research Information on Drug-Induced Liver Injury. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. [Liver Injury Clinical Data]
4. ↸4.Philips, C. A., et al. (2023). Ashwagandha-induced liver injury—A case series from India and literature review. Hepatology Communications, 7(10). [Ashwagandha Induced Liver Injury]
5. ↸5.RIVM (2024). Risk assessment of herbal preparations containing Withania somnifera. National Institute for Public Health and the Environment (Netherlands). [Safety Risk Assessment 2024]