Τι απαγορεύεται μετά από εγκεφαλικό
Μια περίοδος ανάρρωσης από εγκεφαλικό επεισόδιο απαιτεί αυστηρή τήρηση ιατρικών οδηγιών. Απαγορεύονται γενικά η άμεση οδήγηση, το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ, καθώς και η αυθαίρετη διακοπή φαρμάκων ή η έντονη άσκηση χωρίς ιατρική έγκριση, ώστε να αποφευχθεί ο κίνδυνος υποτροπής.
Συγκεκριμένες δραστηριότητες, φάρμακα και συμπεριφορές γενικά απαγορεύονται μετά από ένα εγκεφαλικό, ειδικά στα πρώτα στάδια της ανάρρωσης. Οι σημαντικότερες απαγορεύσεις αφορούν την ασφάλεια, τον έλεγχο της αρτηριακής πίεσης, τον κίνδυνο αιμορραγίας για την αποφυγή ενός ακόμη αγγειακού επεισοδίου.
1. Οδήγηση και χειρισμός μηχανημάτων
Γενικά, είναι σοφό να μην οδηγείτε μέχρι να σας δωθεί η άδεια, ειδικά αν υπάρχουν οπτικές, γνωστικές ή κινητικές δυσκολίες, καθώς ένα εγκεφαλικό επεισόδιο μπορεί να επηρεάσει το χρόνο αντίδρασης και το οπτικό πεδίο.
Επίσης, καλό είναι να αποφύγετε την χρήση βαρέων μηχανημάτων ή ηλεκτρικών εργαλείων μέχρι οι γιατροί να σας πούνε ότι είστε αρκετά δυνατοί, έχετε καλό συντονισμό και συγκέντρωση για την ασφάλεια σας.
2. Διατροφή
Η σωστή διατροφή είναι κρίσιμη για την αποτροπή νέου επεισοδίου. Απαγορεύεται η υψηλή πρόσληψη αλατιού, η κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και κορεσμένων λιπαρών. Αντίθετα, συστήνεται έντονα η υιοθέτηση ενός μεσογειακού προτύπου διατροφής, το οποίο έχει αποδειχθεί ότι υποστηρίζει μακροπρόθεσμα την καρδιαγγειακή υγεία.
3. Κάπνισμα, αλκοόλ
Το κάπνισμα μπορεί να επιβαρύνει την κατάσταση σας, για αυτό μην καπνίζετε ή μην χρησιμοποιείτε συσκευές ατμίσματος. Η νικοτίνη αυξάνει την αρτηριακή πίεση και τον αγγειακό κίνδυνο, αυξάνοντας τον κίνδυνο υποτροπής μετά από ένα εγκεφαλικό.
Αποφύγετε το αλκοόλ μέχρι ο γιατρός σας να σας δώσει ένα πλάνο με οδηγίες. Το αλκοόλ αυξάνει την αρτηριακή πίεση, αλληλεπιδρά με τα φάρμακα και αυξάνει τον κίνδυνο πτώσεων και αιμορραγίας στη διάρκεια της ανάρρωσης.
Αποφύγετε τα ψυχαγωγικά ναρκωτικά (π.χ. κοκαῒνη, αμφεταμίνες) καθώς αυξάνουν την αρτηριακή πίεση και τον κίνδυνο αγγειοσπασμού, πράγμα το οποίο συνδέεται με τα επαναλαμβανόμενα εγκεφαλικά και καρδιακά επεισόδια.
4. Άσκηση
Καλό είναι στα αρχικά στάδια της ανάρρωσης να αποφύγετε να κάνετε άσκηση υψηλής έντασης πολύ νωρίς. Ξεκινήσετε με ασκήσεις χαμηλής ως μέτριας έντασης, και σταδιακά με την καθοδήγηση του γιατρού σας μπορεί να συμβάλλετε στον περιορισμό του κινδύνου πτώσεων.
Επίσης, μην κάνετε άσκηση χωρίς επιτήρηση (μην κολυμπάτε μόνοι σας) μέχρι να ελαχιστοποιηθεί η πιθανότητα πτώσεων.
Αποφύγετε να είστε συνεχώς ξαπλωμένοι στο κρεβάτι από την στιγμή που θα σταθεροποιηθεί η κατάσταση σας. Η κινητικότητα ενθαρρύνεται, αλλά δεν πρέπει να το παρακάνετε χωρίς καθοδήγηση.
5. Σεξουαλική δραστηριότητα
Μην κάνετε σεξ μέχρι να σταθεροποιηθεί η αρτηριακή σας πίεση και ο γιατρός σας να σας επιβεβαιώσει ότι είναι ασφαλές. Η σεξουαλική δραστηριότητα είναι συγκρίσιμη με την μέτρια άσκηση και για αυτό πρέπει να ακολουθείτε τις οδηγίες του γιατρού σας μετά το εγκεφαλικό.
6. Φάρμακα και συμπληρώματα
Μην ξεκινήσετε ή μην σταματήσετε την λήψη αντιθρομβοτικών φαρμάκων (αντιαιμοπεταλιακά/αντιπηκτικά) χωρίς τη συμβουλή του γιατρού σας. Οι λάθος αλλαγές μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο αιμορραγίας ή θρόμβωσης.
Καλό είναι να αποφύγετε τα ΜΣΑΦ και τα φυτικά συμπληρώματα που μπορεί να προκαλούν αιμορραγία (π.χ το ginkgo, ή υψηλές δόσεις ιχθυέλαιου), εξαιτίας των αλληλεπιδράσεων με τα αντιθρομβοτικά και τα αντιυπερτασικά φάρμακα.
7. Αρτηριακή πίεση
Μην παραλείπετε τις δόσεις από τα αντιυπερτασικά σας φάρμακα, τις στατίνες ή τα φάρμακα για το διαβήτη. Η μη συμμόρφωση αυξάνει τον κίνδυνο για επαναλαμβανόμενα εγκεφαλικά.1
Αν η αρτηριακή σας πίεση είναι συνεχώς υψηλή, πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας για να γίνει αξιολόγηση της κατάστασης και προσαρμογή της φαρμακευτικής αγωγής που λαμβάνετε.
8. Πτώσεις και ασφάλεια στο σπίτι
Αποφύγετε την ακαταστασία, τα χαλιά, τον κακό φωτισμό και μην κάνετε μόνοι σας μπάνιο αν έχετε πρόβλημα με την ισορροπία σας. Το περιβάλλον σας μπορεί να αυξάνει τον κίνδυνο πτώσεων και τραυματισμών στη διάρκεια της ανάρρωσης.
Μην περπατάτε χωρίς τα κατάλληλα βοηθήματα μέχρι ο φυσιοθεραπευτής σας να επιβεβαιώσει ότι μπορείτε να το κάνετε με ασφάλεια, για να αποφύγετε ενδεχόμενες πτώσεις και τραυματισμούς.
9. Δουλειά και γνωστικό φορτίο
Μην βιάζεστε να επιστρέψετε σε μια απαιτητική δουλειά χωρίς αξιολόγηση. Τα θέματα συγκέντρωσης, η δυσκολία στην ομιλία επηρεάζουν την απόδοση σας.
Αποφύγετε το multitasking και ρόλους που απαιτούν κριτική σκέψη και συγκέντρωση μέχρι να σας πει ο γιατρός σας ότι μπορείτε να το κάνετε.
10. Ζέστη, αφυδάτωση και ασθένειες
Καλό είναι να αποφεύγετε την σάουνα ή την έκθεση σε υπερβολική ζέστη ειδικά στην αρχή της ανάρρωσης. Η ζέστη ενδέχεται να ρίξει την αρτηριακή σας πίεση και αυτό μπορεί να προκαλεί συγκοπή ή αρρυθμία.
Για να αποφύγετε την αφυδάτωση, καταναλώστε πολλά υγρά καθώς η έλλειψη υγρών μπορεί να επηρεάζει την αρτηριακή πίεση.
11. Όραση
Αποφύγετε δραστηριότητες που απαιτούν καθαρό οπτικό πεδίο (όπως το να κάνετε ποδήλατο στην κίνηση) αν έχετε ημιανωψία. Αυτή η κατάσταση αυξάνει τον κίνδυνο ατυχημάτων.
12. Ραντεβού στο γιατρό και παρακολούθηση
Μην χάνετε τα ραντεβού σας στο γιατρό, καθώς αυτό είναι πολύ σημαντικό για την ανάρρωση σας και φυσικά μην ακυρώνετε την φυσιοθεραπεία σας, για την δική σας ασφάλεια.
Ο χρόνος και ο βαθμός ανάρρωσης από ένα εγκεφαλικό διαφέρουν σημαντικά ανά άτομο, απαιτώντας συχνά προσαρμογές στην καθημερινότητα και το περιβάλλον διαβίωσης.
Η ανάρρωση εξαρτάται από το πως το εγκεφαλικό επηρεάζει την σωματική και την πνευματική υγεία, και το πλάνο αποκατάστασης. Η άσκηση, οι δραστηριότητες και η φυσιοθεραπεία αποτελούν κομμάτι της αποκατάστασης.4
13. Στρες και φλεγμονή
Το χρόνιο στρες μετά από ένα εγκεφαλικό μπορεί να υπονομεύει τη διαδικασία της ανάρρωσης καθώς το σώμα απελευθερώνει κορτιζόλη. Το αυξημένο άγχος μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη γενικότερη υγεία, γι' αυτό η σωστή διατροφή και η ξεκούραση βοηθούν στη στήριξη του οργανισμού.
Η φλεγμονή είναι εξίσου προβληματική για την ανάρρωση μετά από ένα εγκεφαλικό. Η φλεγμονή αυξάνει τις βλάβες στον εγκέφαλο και συμβάλλει στην επέκταση των ισχαιμικών βλαβών μετά από ένα εγκεφαλικό επεισόδιο. Το χρόνιο στρες οδηγεί σε φλεγμονή στο σώμα. Η μείωση του στρες με τεχνικές διαχείρισης όπως οι τεχνικές αναπνοών, ο διαλογισμός ή η γιόγκα είναι πολύ σημαντική.
14. Ψυχική υγεία
Η κατάθλιψη και το άγχος είναι πολύ συχνά μετά από ένα εγκεφαλικό επεισόδιο. Δεν είστε αδύναμοι επειδή νιώθετε θλίψη ή αναστάτωση. Η συναισθηματική σας υγεία είναι εξίσου σημαντική με την σωματική σας υγεία. Μιλήστε με έναν ψυχοθεραπευτή αν νιώθετε ότι θέλετε να επεξεργαστείτε τα συναισθήματα σας.
Το εγκεφαλικό μπορεί να προκαλεί ή να επιδεινώνει το άγχος και το φόβο. Το 20-30% των ανθρώπων που έχουν βιώσει ένα εγκεφαλικό επεισόδιο εμφανίζουν κατάθλιψη, η οποία είναι διαχειρίσιμη με την κατάλληλη ιατρική καθοδήγηση.2 Η οικογένεια και οι φίλοι προσφέρουν πολύτιμη υποστήριξη σε αυτή τη δύσκολη περίοδο.
Μέσα από την κλινική μου εμπειρία με ασθενείς που αναρρώνουν, έχω διαπιστώσει πως η έγκαιρη αναγνώριση αυτών των συμπτωμάτων είναι το πιο καθοριστικό βήμα. Η χαρτογράφηση των συναισθημάτων σε ένα ασφαλές θεραπευτικό πλαίσιο αποτρέπει την εγκαθίδρυση χρόνιων αγχωδών διαταραχών.
Η συναισθηματική υγεία των φροντιστών είναι εξίσου σημαντική. Όταν κάποιος φροντίζει έναν ασθενή με εγκεφαλικό που έχει σημαντικές δυσκολίες, αυτό είναι μια μεγάλη πρόκληση. Οι φροντιστές χρειάζεται να έχουν υπομονή, αντοχή και να ελέγχουν τα συναισθήματα τους. Φυσικά, πρέπει να φροντίζουν τον εαυτό τους όχι μόνο τον ασθενή.
Ψυχική ενδυνάμωση
Η ανάρρωση μετά από ένα εγκεφαλικό επεισόδιο μπορεί να είναι μια μακρά διαδικασία. Η ανάκτηση της λειτουργικότητας χρειάζεται σκληρή δουλειά και αφοσίωση. Είναι απολύτως φυσιολογικό η αρχική ορμή για βελτίωση να συνοδεύεται συχνά από στιγμές απογοήτευσης. Η νευρολογική ανάρρωση αποτελεί έναν μαραθώνιο και, ως ειδικοί στην ψυχική υγεία, παρατηρούμε ότι η ψυχοθεραπευτική πλαισίωση βοηθά ουσιαστικά τον ασθενή να διαχειριστεί ομαλά το «πένθος» της απώλειας των προηγούμενων δυνατοτήτων του.
Ωστόσο, η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους να προχωρήσουν και να κάνουν αλλαγές στο τροπο ζωής (διατροφή και άσκηση), που αποτελούν σημαντικά στοιχεία για την αποκατάσταση τους. Η ψυχοθεραπεία μπορεί να σας βοηθήσει να βρείτε κίνητρο για αλλαγή, να θέσετε ρεαλιστικούς και επιτεύξιμους στόχους.3
Απλά να θυμάστε ότι υπάρχουν πολλοί τρόποι για να ξεπεράσετε το εγκεφαλικό και να ζήσετε μια ευτυχισμένη ζωή. Ο κάθε άνθρωπος είναι διαφορετικός, για αυτό είναι σημαντικό να βρείτε το μονοπάτι που θα λειτουργεί καλύτερα για εσάς.
Βιβλιογραφία
- 1.Kleindorfer et al. (2021). 2021 Guideline for the Prevention of Stroke in Patients With Stroke and Transient Ischemic Attack: A Guideline From the American Heart Association/American Stroke Association. Stroke, 52(7), e364-e467. [link]
- 2.Liu et al. (2023). Prevalence and natural history of depression after stroke: A systematic review and meta-analysis of observational studies. PLOS Medicine, 20(3), Article e1004200. [link]
- 3.Langhorne et al. (2011). Stroke rehabilitation. Lancet, 377(9778), 1693-1702. [link]
- 4.Stroke rehabilitation in adults (NICE guideline [NG236]). [link]