Χαρακτηριστικά ενός εσωστρεφή
Συχνά οι εσωστρεφείς άνθρωποι χαρακτηρίζονται ως ήσυχοι, επιφυλακτικοί, σκεπτικοί και "κλειστοί άνθρωποι". Ένας εσωστρεφής άνθρωπος δεν αποζητά την προσοχή και δεν προτιμά τις κοινωνικές εκδηλώσεις, καθώς μπορεί να τον εξαντλούν ψυχικά, προτιμά τη μοναχικότητα.
Αντίθετα, οι εξωστρεφείς συνήθως χαρακτηρίζονται ως "η ψυχή της παρέας". Αποζητούν την προσοχή, την κοινωνική αλληλεπίδραση και τις συζητήσεις. Δεν χάνουν καμία κοινωνική εκδήλωση και ανθίζουν σε πολυσύχναστα περιβάλλοντα.
Ο Γιουνγκ περιέγραψε αυτούς τους δύο τύπους προσωπικότητας περίπου το 1920. Η εσωστρέφεια είναι ένα από τα πέντε βασικά χαρακτηριστικά της προσωπικότητας (Big Five)3 και αφορά τον τρόπο με τον οποίο αλληλεπιδρούμε με τον κόσμο και ανακτούμε ενέργεια. Δεν είναι διαταραχή, ούτε ελάττωμα – είναι απλώς ένας διαφορετικός τρόπος λειτουργίας. Έγραψε ότι οι εσωστρεφείς και οι εξωστρεφείς θα μπορούσαν να διαχωριστούν με βάση τον τρόπο που ανακτούν την ενέργειά τους. Οι εσωστρεφείς προτιμούν να περνούν χρόνο μόνοι τους, ενώ οι εξωστρεφείς θέλουν να περνούν χρόνο με τους άλλους.
Ωστόσο, όλοι γνωρίζουμε ότι τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας δεν ακολουθούν τον κανόνα του όλα ή τίποτα. Κάποια εσωστρεφή άτομα μπορεί να έχουν κάποια εξωστρεφή χαρακτηριστικά στην προσωπικότητά τους, όπως το να αγαπούν τα πάρτι. Οι εξωστρεφείς επίσης μπορεί να προτιμούν να δουλεύουν μόνοι τους ώστε να μπορούν να συγκεντρωθούν.
Ορισμένες θεωρίες υποστηρίζουν ότι οι εσωστρεφείς μπορεί να βιώνουν διαφορετικά τα επίπεδα διέγερσης/εγρήγορσης σε σχέση με τους εξωστρεφείς. Δέχονται περισσότερες πληροφορίες από το περιβάλλον τους και χρειάζονται να έχουν χώρο να ξεφύγουν ώστε να ανακτήσουν την ενέργειά τους και να έχουν την ευκαιρία να επεξεργαστούν όσα έμαθαν. Γι’ αυτό, αρκετοί εσωστρεφείς συχνά προτιμούν δραστηριότητες και περιβάλλοντα που τους επιτρέπουν να αποσυμπιέζονται και να επαναφορτίζουν.
Εσωστρέφεια και ντροπή
Μπορεί να σκέφτεστε ότι ένας εσωστρεφής άνθρωπος είναι ντροπαλός και προτιμά να μένει σπίτι από το να βγαίνει έξω, όμως οι εσωστρεφείς άνθρωποι μπορεί να έχουν ένα εύρος χαρακτηριστικών.
Υπάρχουν πολλοί εσωστρεφείς άνθρωποι που δεν είναι πολύ κοινωνικοί και προτιμούν να μείνουν σπίτι τους και να διαβάσουν ένα βιβλίο αντί να πάνε σε ένα πάρτι, αλλά υπάρχουν και οι εσωστρεφείς που απολαμβάνουν τη κοινωνική ζωή. Ίσως να προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι πολλοί άνθρωποι που είναι η ψυχή της παρέας είναι τελικά εσωστρεφείς.
Είναι πολύ σημαντικό να επισημάνουμε ότι η εσωστρέφεια δεν είναι συνώνυμο με την ντροπή. Στην πράξη, παρατηρώ συχνά ότι άτομα που αυτοπροσδιορίζονται ως εσωστρεφή νιώθουν ανακούφιση όταν κατανοούν ότι ο τρόπος λειτουργίας τους είναι φυσιολογικός, όχι «λάθος».Η κοινωνικότητα αναφέρεται στο κίνητρο, ισχυρό ή αδύναμο, για την επιθυμία να θέλετε να είστε με άλλους ανθρώπους, ενώ η ντροπή αναφέρεται σε μια συμπεριφορά όταν είστε με άλλους ανθρώπους, καθώς και σε συναισθήματα έντασης και δυσφορίας.
Η ντροπή υποδεικνύει φόβο για τους ανθρώπους ή τις κοινωνικές εκδηλώσεις. Οι εσωστρεφείς άνθρωποι, από την άλλη πλευρά, δεν θέλουν να περνούν χρόνο με άλλους ανθρώπους, είναι καλύτερα μόνοι με τον εαυτό τους.
Ωστόσο, οι εσωστρεφείς εκτιμούν να είναι μαζί με τα αγαπημένα τους πρόσωπα.1 Κάνουν βαθιές και ουσιαστικές συζητήσεις, και δεν τους ενδιαφέρουν τυπικές συζητήσεις, για τον καιρό και την καθημερινότητα. Οι προβληματισμοί τους είναι βαθύτεροι. Οι εσωστρεφείς έχουν την τάση να σκέφτονται πριν μιλήσουν, μετράνε τις κουβέντες τους. Θέλουν να κατανοούν πλήρως μια κατάσταση πριν εκφράσουν την άποψή τους ή προσπαθήσουν να δώσουν μια εξήγηση, και δεν θέλουν επ'ουδενί να πληγώσουν τον άλλο άνθρωπο.
Έχετε τα χαρακτηριστικά ενός εσωστρεφούς;
1. Προτιμάτε να περνάτε χρόνο μόνοι με τον εαυτό σας;
Η ιδέα του να είστε μόνοι στο σπίτι σας συναρπάζει. Οι περίοδοι απομόνωσης μπορεί να είναι σημαντικές για την ευεξία και την ευτυχία των εσωστρεφών ατόμων. Είτε θέλετε να ξεκουραστείτε ή να κάνετε μια δραστηριότητα, η μοναξιά σας προσφέρει ανακούφιση. Οι εσωστρεφείς συχνά απολαμβάνουν το διάβασμα, την κηπουρική, το γράψιμο, τις χειροτεχνίες, τα ατομικά αθλήματα.
2. Οι κοινωνικές εκδηλώσεις σας εξαντλούν;
Καθώς οι εξωστρεφείς δεν θα χάσουν την βραδινή έξοδο με τους φίλους τους, οι εσωστρεφείς γνωρίζουν πότε έχουν ξεπεράσει τα όριά τους και χρειάζονται χρόνο για να γεμίσουν τις μπαταρίες τους. Αυτό δεν σημαίνει ότι "δεν αντέχουν" τις εξόδους, απλώς, μετά από έντονη κοινωνική αλληλεπίδραση συχνά χρειάζονται χρόνο ηρεμίας για να ανακτήσουν ενέργεια.
3. Προτιμάτε να δουλεύετε μόνοι σας;
Αν η ομαδική εργασία σας φαίνεται βουνό, μπορεί να είστε εσωστρεφής. Οι εσωστρεφείς συχνά αποδίδουν καλύτερα όταν δουλεύουν μόνοι τους. Αυτή η απομόνωση επιτρέπει στους εσωστρεφείς να συγκεντρώνονται βαθιά και να παράγουν υψηλής ποιότητας εργασία. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι εσωστρεφείς δεν θα δουλέψουν μαζί με άλλους απλά προτιμούν να επικεντρώνονται στη δουλειά τους από το να σπαταλούν την ενέργειά τους σε κοινωνικές επαφές.
4. Έχετε ένα στενό κύκλο φίλων;
Ο μικρός κύκλος φίλων που έχουν οι εσωστρεφείς άνθρωποι δεν αφορά την ικανότητα τους να δημιουργούν φιλίες ή επειδή δεν τους αρέσει η κοινωνική ζωή. Στην πραγματικότητα, απολαμβάνουν να συζητούν με ανθρώπους και να γνωρίζουν νέα άτομα. Προτιμούν όμως έναν μικρό κύκλο πραγματικών φίλων, και όχι απλά "γνωστούς". Επενδύουν όμως σε ποιοτικές και ουσιαστικές σχέσεις καθώς αυτό αποτελεί το κλειδί της ευτυχίας για τους εσωστρεφείς.
5. Κάνετε συχνά ενδοσκόπηση και είστε περίεργοι;
Μπορεί να ονειρεύεστε με ανοιχτά τα μάτια ή να επεξεργάζεστε πολλές πληροφορίες πριν προχωρήσετε σε μια πράξη. Οι εσωστρεφείς άνθρωποι έχουν μια πολύ ενεργή εσωτερική διαδικασία σκέψης. Κάνουν συχνά ενδοσκόπηση, αναστοχασμό και ψάχνουν βαθιά μέσα στην ψυχή τους. Είναι αφοσιωμένοι στα ενδιαφέροντά τους και πάντα θέλουν να είναι καλά προετοιμασμένοι.
6. Αφαιρείστε συχνά;
Οι εσωστρεφείς άνθρωποι για να δραπετεύουν από καταστάσεις αφαιρούνται ή αφήνουν το μυαλό τους να περιπλανηθεί. Με αυτό τον τρόπο απομακρύνονται από χαοτικές ή άβολες καταστάσεις. Μερικές φορές αυτό λειτουργεί ως τρόπος αυτορρύθμισης, παρότι στους άλλους μπορεί να μοιάζει σαν έλλειψη συγκέντρωσης.
7. Προτιμάτε να γράφετε παρά να μιλάτε;
Νιώθετε άνετα όταν γράφετε τις σκέψεις σας από το να μιλάτε, ειδικά όταν δεν είστε κατάλληλα προετοιμασμένοι. Προτιμάτε να σκέφτεστε τις αντιδράσεις σας επειδή ο τρόπος επικοινωνίας θέλετε να είναι σωστός. Μπορεί να συνεχίσετε μια συζήτηση, αλλά αν μια απόφαση είναι αναγκαία, θέλετε χρόνο για να σκεφτείτε και να ζυγίσετε τις επιλογές σας ώστε να νιώθετε σίγουροι για την απόφασή σας.
8. Δεν χαίρεστε εύκολα;
Ορισμένοι εσωστρεφείς μπορεί να εκφράζουν τη χαρά πιο ήρεμα ή να αντλούν ικανοποίηση από λιγότερο διεγερτικές εμπειρίες, χωρίς αυτό να σημαίνει "χαμηλή ευτυχία". Στη θεραπευτική πράξη, βλέπουμε ότι εσωστρεφή άτομα που βρίσκουν ισορροπία ανάμεσα σε κοινωνικές δεσμεύσεις και προσωπικό χρόνο αναφέρουν υψηλότερα επίπεδα ευεξίας.
Η κατάθλιψη είναι μια σοβαρή και πολυπαραγοντική κατάσταση και δεν “προκαλείται” από την εσωστρέφεια. Αν παρατηρείτε επίμονη θλίψη, απώλεια ενδιαφέροντος, αλλαγές στον ύπνο/όρεξη ή δυσκολία στη λειτουργικότητα, είναι σημαντικό να μιλήσετε με επαγγελματία ψυχικής υγείας.2
Πότε χρειάζεται υποστήριξη;
Η εσωστρέφεια είναι χαρακτηριστικό προσωπικότητας και από μόνη της δεν αποτελεί διαταραχή. Αν όμως η κοινωνική απομάκρυνση συνοδεύεται από έντονη δυσφορία, άγχος, καταθλιπτικά συμπτώματα ή λειτουργική έκπτωση, μπορεί να βοηθήσει η αξιολόγηση και η υποστήριξη από επαγγελματία ψυχικής υγείας. Η ψυχοθεραπεία βοηθά στην αντιμετώπιση των ανησυχιών σας.
Βιβλιογραφία
- 1.Holt-Lunstad, J., et al. (2010). Social relationships and mortality risk: A meta-analytic review. PLOS Medicine, 7(7), e1000316. [link]
- 2.DeNeve, K. M., et al. (1998). The happy personality: A meta-analysis of 137 personality traits and subjective well-being. Psychological Bulletin, 124(2), 197-229. [link]
- 3.Costa, P. T., et al. (1992). Four ways five factors are basic. Personality and Individual Differences, 13(6), 653-665. [link]