Θεραπεία για την κατάθλιψη και το άγχος

Θεραπεία Κατάθλιψης και Άγχους

Οι ψυχίατροι-ψυχοθεραπευτές έχουν στα χέρια τους πολλές θεραπευτικές μεθόδους που μπορούν να σας βοηθήσουν ώστε να αντιμετωπίσετε την κατάθλιψη και το άγχος. Είναι πολύ σημαντικό να βρείτε τη θεραπεία, ή το συνδυασμό των θεραπειών που ταιριάζουν σε εσάς, καθώς έτσι θα αντιμετωπίσετε πιο εύκολα τα θέματα που προκύπτουν στη ζωή σας.

Φαρμακευτική αγωγή

Ο ψυχίατρος σας (ή ο οικογενειακός σας γιατρός) ίσως να σας προτείνει κάποια φάρμακα για την κατάθλιψη (αντικαταθλιπτικά) ή το άγχος (αγχολυτικά).

Είναι σημαντικό να γνωρίζετε όσα περισσότερα μπορείτε για την φαρμακευτική αγωγή που σας προτείνουν. Αυτό θα σας βοηθήσει να αποφασίσετε αν αυτή η επιλογή είναι σωστή για εσάς. Μην ντρέπεστε να κάνετε ερωτήσεις ώστε να πληροφορηθείτε κατάλληλα.

Για πολλούς ανθρώπους, η φαρμακευτική αγωγή είναι πολύ βοηθητική. Αλλά πρέπει να γνωρίζετε πως ενώ τα αντικαταθλιπτικά βοηθούν στη μείωση των συμπτωμάτων της κατάθλιψης και του άγχους,¹ Cipriani, A., et al. (2018). Comparative efficacy and acceptability of 21 antidepressant drugs for the acute treatment of adults with major depressive disorder: a systematic review and network meta-analysis. The Lancet, 391(10128), 1357–1366. δεν μπορούν να αλλάξουν τις αρνητικές πεποιθήσεις σας ή όσα συμβαίνουν στη ζωή σας, και τα οποία επηρεάζουν τη διάθεσή σας.³ National Institute for Health and Care Excellence. (2022). Depression in adults: Treatment and management (NICE Guideline NG222). Για αυτό θα είναι βοηθητικό να αναζητήσετε τη βοήθεια της ψυχοθεραπείας για να αντιμετωπίσετε βαθύτερα θέματα, όπως πεποιθήσεις, στάσεις ζωής και ψυχικά τραύματα της παιδικής ή ενήλικης ζωής.

Αν ανησυχείτε για τη λήψη φαρμάκων, μιλήστε σε ένα ψυχίατρο, είναι ο μόνος που μπορεί έγκυρα να απαντήσει στις ερωτήσεις σας. Βασικές ερωτήσεις σχετικά με τη φαρμακευτική αγωγή αφορούν:

• σε ποια συμπτώματα θα σας βοηθήσουν τα αντικαταθλιπτικά και τα ηρεμιστικά
• πόσο χρόνος χρειάζεται για να δράσουν
• για πόσο χρονικό διάστημα θα πρέπει να λαμβάνετε τη φαρμακευτική αγωγή
• τι παρενέργειες έχουν τα αντικαταθλιπτικά και τα αγχολυτικά φάρμακα
• πως θα διακόψετε τα αντικαταθλιπτικά και τα ηρεμιστικά (πχ διακοπή Xanax)

Μερικές φορές ίσως να χρειαστεί χρόνος ώστε να βρείτε το κατάλληλο φάρμακο που θα λειτουργεί για εσάς. Μπορεί να χρειαστούν μερικές εβδομάδες για κάποια φάρμακα για να δείτε αποτελέσματα, για αυτό δώστε χρόνο. Αν οι παρενέργειες είναι πολύ έντονες, μιλήστε στο γιατρό σας. Πιθανότατα να υπάρχει κάποιο άλλο φάρμακο που μπορείτε να δοκιμάσετε. Επίσης, πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό ή τον ψυχίατρο σας πριν σταματήσετε τη λήψη της φαρμακευτικής αγωγής, ακόμη και αν νιώθετε ότι δεν είναι σωστή για εσάς. Οι παρενέργειες της απότομης διακοπής της φαρμακευτικής αγωγής μπορεί να περιλαμβάνουν ανησυχία, αϋπνία, έντονα όνειρα, πονοκεφάλους, ζαλάδα, κόπωση, ευερεθιστότητα, συμπτώματα όπως της γρίπης, ναυτία και επανεμφάνιση των συμπτωμάτων.

Αν δεν είστε σίγουροι για το οτιδήποτε ή ανησυχείτε, μιλήστε με το γιατρό σας. Μόνο ο γιατρός σας μπορεί να σας δώσει τις απαραίτητες πληροφορίες για τη φαρμακευτική αγωγή.

Ψυχοθεραπεία

Η ψυχοθεραπεία περιλαμβάνει τη συζήτηση με έναν ψυχοθεραπευτή για τα προβλήματα σας και τη διευθέτηση τους με πολλούς τρόπους. Ένας ψυχοθεραπευτής θα προσπαθήσει να κατανοήσει την εσωτερική κατάστασή σας και να δουλέψει μαζί σας ώστε να αποφασίσετε ποια είναι η καλύτερη θεραπευτική επιλογή για εσάς.² Cuijpers, P., et al. (2021). Psychotherapies for depression: a network meta‐analysis covering efficacy, acceptability and long‐term outcomes of all main treatment types. World Psychiatry, 20(2), 283–293.

Η ψυχοθεραπεία επικεντρώνεται στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζετε συγκεκριμένα θέματα στη ζωή σας, στις σκέψεις και στα συναισθήματά σας.⁵ American Psychological Association. (2023). Clinical practice guideline for the treatment of depression across three age cohorts. Στη συνέχεια σας βοηθά να μάθετε νέους τρόπους για να αντιμετωπίζετε τις προκλήσεις. Επειδή στην ψυχοθεραπεία συχνά προσπαθείτε να αλλάξετε μακροχρόνιους τρόπους σκέψης ή συμπεριφοράς, συνήθως χρειάζονται αρκετές συνεδρίες, σε βάθος μηνών ή χρόνων αναλόγως των αλλαγών που θέλει να πετύχει κανείς. Ωστόσο κανείς μπορεί να βοηθηθεί και από λίγες συνεδρίες, όπου θα έχει την ευκαιρία να διερευνήσει τον εαυτό του και τα όσα βιώνει ή να βρει πρακτικές λύσεις σε προβλήματα της καθημερινότητας.

Κάθε ψυχοθεραπευτική συνεδρία ξεκινά με ιδιαίτερη εστίαση σε ένα συγκεκριμένο θέμα, περιλαμβάνει συζήτηση για το πώς νιώθετε, πως αυτό επηρεάζει τη συμπεριφορά σας και πως αλληλεπιδράτε με τους ανθρώπους γύρω σας. Είναι πολύ βοηθητικό στην ψυχοθεραπεία να είστε ανοιχτοί και ειλικρινείς. Αυτό δεν είναι πολύ εύκολο να το κάνετε, αλλά όσα περισσότερα μοιράζεστε με τον ψυχοθεραπευτή σας τόσο περισσότερο μπορεί να σας βοηθήσει.

EMDR

Το EMDR είναι μια ειδική ψυχοθεραπευτική τεχνική που εστιάζεται στην επεξεργασία τραυματικών βιωμάτων. Με τον όρο "τραύμα" εννοούμε βιώματα που επιβαρύνουν έναν άνθρωπο. Αυτά μπορεί να περιλαμβάνουν σοβαρά τραυματικά γεγονότα (ατύχημα, θάνατο), αλλά και άλλα μικρότερα τραύματα, για παράδειγμα, μια λεκτική προσβολή.

Με το EMDR μπορούμε να επεξεργαστούμε αποτελεσματικά ακόμα και γεγονότα που συνέβησαν στο μακρινό παρελθόν (στην παιδική ηλικία) ή και στο σήμερα,⁴ Mavranezouli, I., et al. (2020). Psychological treatments for post-traumatic stress disorder in adults: a network meta-analysis. Psychological Medicine, 50(4), 542–555. είτε μεμονωμένα γεγονότα, είτε μακροχρόνιες καταστάσεις (για παράδειγμα, κακοποίηση από γονείς, τραυματικές σχέσεις, κα). Με τη βοήθεια του EMDR ο άνθρωπος απελευθερώνεται τόσο από τις αναμνήσεις που τον στοιχειώνουν, αλλά και από τις πεποιθήσεις για τον κόσμο και τον εαυτό που τις συνοδεύουν.

Συμπληρωματικές μέθοδοι

Ορισμένες συμπληρωματικές προσεγγίσεις μπορεί να βοηθήσουν επικουρικά σε ήπιες περιπτώσεις κατάθλιψης και άγχους, υπό τις οδηγίες ενός εξειδικευμένου ψυχιάτρου:

1. Ομοιοπαθητική: η ομοιοπαθητική ως σύστημα θεραπείας διαμορφώθηκε στα τέλη του 18ου αιώνα από τον Γερμανό γιατρό Samuel Hahnemann, ο οποίος θεωρείται ο ιδρυτής της. Ο Hahnemann εμπνεύστηκε από αρχαιότερες φιλοσοφικές ιδέες — μεταξύ των οποίων αναφορές στον Ιπποκράτη για δύο αντίθετα συστήματα θεραπείας («τα ενάντια» και «τα όμοια») — για να διατυπώσει την αρχή «similia similibus curantur» («τα όμοια θεραπεύουν τα όμοια»). Σημειώνεται, ωστόσο, ότι αυτή η αρχή αποτελεί φιλοσοφική ερμηνεία και όχι ιστορικά τεκμηριωμένη συνέχεια της Ιπποκρατικής ιατρικής. Η ομοιοπαθητική θεωρεί ότι τα συμπτώματα αντιπροσωπεύουν την προσπάθεια του οργανισμού να αυτοθεραπευτεί, και επιδιώκει να ενισχύσει αυτή τη διαδικασία με εξαιρετικά αραιωμένες φυσικές ουσίες. Ωστόσο, όπως αναφέρθηκε, τα επιστημονικά δεδομένα για την αποτελεσματικότητά της στην κατάθλιψη και το άγχος παραμένουν ανεπαρκή.
2. Βελονισμός: ο ιατρικός βελονισμός μπορεί να δράσει συμπληρωματικά στις κύριες θεραπευτικές επιλογές. Η σωματική υγεία επηρεάζει βαθιά την ψυχική υγεία, και η ψυχική υγεία επηρεάζει βαθιά τη σωματική υγεία. Επειδή οι ασθένειες σχεδόν πάντα έχουν σωματικές και ψυχικές επιδράσεις, η θεραπεία του ενός ή του άλλου είναι λιγότερο αποτελεσματική από την θεραπεία και των δύο. Ο βελονισμός στηρίζεται στη βασική ιδέα ότι το μυαλό και το σώμα είναι δύο διαφορετικές πτυχές μιας ενιαίας οντότητας.

Θεραπεία της Κατάθλιψης 

Η πηγή του άγχους, της ανησυχίας και της κατάθλιψης πρέπει να εξουδετερώνεται ή να απομακρύνεται από τη ζωή μας όταν είναι εφικτό. Αν αυτό δεν είναι δυνατό, τότε πρέπει το μυαλό και το σώμα μας να προσαρμοστούν και να την ξεπεράσουν.

Η ψυχοθεραπεία μπορεί να προσφέρει σημαντική βοήθεια στην αντιμετώπιση της κατάθλιψης, του άγχους, και των βαθύτερων αιτιών αυτών.

Συμπληρωματικά, με το EMDR μπορούν να αντιμετωπιστούν τα ψυχικά τραύματα που συνδράμουν στην κατάθλιψη και τις αγχώδεις διαταραχές.

Περιορισμοί και ασφάλεια

Το παρόν άρθρο έχει αμιγώς ενημερωτικό χαρακτήρα, δεν αποτελεί ιατρική συμβουλή ούτε υποκαθιστά την τεκμηριωμένη ιατρική και ψυχιατρική αξιολόγηση, τη συμβατική φαρμακευτική αγωγή ή την ψυχοθεραπεία. Οι συμπληρωματικές προσεγγίσεις δεν ενδείκνυνται για επείγοντα περιστατικά. Πρέπει να συμβουλεύεστε πάντα τον θεράποντα ιατρό σας πριν προχωρήσετε σε οποιαδήποτε αλλαγή της αγωγής σας. Η καθυστέρηση έναρξης κατάλληλης ιατρικής θεραπείας μπορεί να αποτελεί δυνητικό κίνδυνο για την υγεία.

Βιβλιογραφία

1. ↸1.Cipriani, A., et al. (2018). Comparative efficacy and acceptability of 21 antidepressant drugs for the acute treatment of adults with major depressive disorder: a systematic review and network meta-analysis. The Lancet, 391(10128), 1357–1366. [Antidepressants Comparative Efficacy and Acceptability]
2. ↸2.Cuijpers, P., et al. (2021). Psychotherapies for depression: a network meta‐analysis covering efficacy, acceptability and long‐term outcomes of all main treatment types. World Psychiatry, 20(2), 283–293. [Psychotherapies for Depression Network Meta-Analysis]
3. ↸3.National Institute for Health and Care Excellence. (2022). Depression in adults: Treatment and management (NICE Guideline NG222). [NICE Guidelines: Depression Adults Treatment]
4. ↸4.Mavranezouli, I., et al. (2020). Psychological treatments for post-traumatic stress disorder in adults: a network meta-analysis. Psychological Medicine, 50(4), 542–555. [EMDR PTSD Psychological Treatments Network Meta-Analysis]
5. ↸5.American Psychological Association. (2023). Clinical practice guideline for the treatment of depression across three age cohorts. [APA Depression Treatment Clinical Guideline]