Διπολική διαταραχή – τι είναι, συμπτώματα (Μανιοκατάθλιψη)

Διπολική διαταραχή - τι είναι, συμπτώματα (Μανιοκατάθλιψη)

Μια πολύ συχνή ερώτηση στο ιατρείο, είναι το "γιατρέ είμαι διπολικός"; Όμως οι μικρές διακυμάνσεις στη διάθεση, δεν αρκούν για να τεθεί η διάγνωση της διπολικής διαταραχής (παλιότερα ήταν γνωστή ως "μανιοκατάθλιψη"). Ο όρος "διπολική διαταραχή" είναι κλινικός, και περιγράφει ένα συγκεκριμένο ψυχιατρικό σύνδρομο που στις περισσότερες περιπτώσεις χρήζει χρόνιας φαρμακευτικής αγωγής. Στον πυρήνα του, η διπολική διαταραχή σημαίνει εναλλαγή μανιακών και καταθλιπτικών επεισοδίων (και όχι απλά αλλαγή απόψεων, διάθεσης ή αναποφασιστικότητα).

Αν νιώθετε ότι έχετε συναισθηματικές διακυμάνσεις ή διπολική διαταραχή, έχει σημασία να συμβουλευτείτε έναν ψυχίατρό (και όχι ένα ψυχολόγο). Είναι ο μόνος ειδικός ψυχικής υγείας που μπορεί με εγκυρότητα να διαγνώσει την διπολική διαταραχή. Η σωστή διάγνωση και η θεραπεία μπορεί να σας βοηθήσουν να διαχειριστείτε το πρόβλημα, να νιώσετε συναισθηματική σταθερότητα και να συνεχίσετε τη ζωή σας όσο γίνεται φυσιολογικά.

Διάγνωση διπολικής διαταραχής

Για να τεθεί η διάγνωση της διπολικής διαταραχής, είναι χρειάζεται να εξετάσουμε αν έχουν υπάρξει στο ιστορικό του ασθενούς:

• επεισόδια μανίας ή υπομανίας, και
• επεισόδια κατάθλιψης.

Για την διάγνωση της διπολικής διαταραχής σύμφωνα με τα κλινικά κριτήρια του DSM-V αρκεί να υπάρχει ένα μανιακό επεισόδιο στο ιστορικό του ασθενούς, ενώ σύμφωνα με τα κριτήρια του ICD-10 απαιτούνται τουλάχιστον δύο επεισόδια, είτε μανιακό και καταθλιπτικό, είτε δύο μανιακά επεισόδια.

Συχνά η διάγνωση της διπολικής διαταραχής τίθεται μετά από πολλά χρόνια, από το ιστορικό του ασθενή, μιας και μόνο όταν εμφανιστεί ένα μανιακό ή υπομανιακό επεισόδιο μπορούμε να μιλήσουμε για "διπολική διαταραχή". Για παράδειγμα, πολύ συχνά, ένας άνθρωπος μπορεί να κάνει ένα καταθλιπτικό επεισόδιο σε νεαρή ηλικία, οπότε και μιλάμε για διάγνωση (μονοπολικής) "κατάθλιψης", ωστόσο, μετά από χρόνια μπορεί να παρατηρηθεί ένα μανιακό/υπομανιακό επεισόδιο, οπότε πλέον καταλαβαίνουμε ότι πρόκειται για "διπολική διαταραχή", στο πλαίσιο της οποίας ήταν και το αρχικό καταθλιπτικό επεισόδιο.

Για μια πρώτη εκτίμηση αν εμφανίζετε συμπτώματα διπολικής διαταραχής, μπορείτε να κάνετε το ΤΕΣΤ για τη διπολική διαταραχή.

Πόσο επικίνδυνη είναι η διπολική διαταραχή;

Τα άτομα με διπολική διαταραχή έχουν σημαντικά αυξημένο κίνδυνο αυτοκτονίας σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό.¹³ Dome, P., et al. (2019). Suicide Risk in Bipolar Disorder: A Brief Review. Medicina, 55(8), 403. Μεγάλες επιδημιολογικές και κλινικές μελέτες δείχνουν ότι περίπου 10–20% των ατόμων με διπολική διαταραχή τελικά πεθαίνουν από αυτοκτονία, ενώ 30–60% κάνουν τουλάχιστον μία απόπειρα μέσα στη διάρκεια της ζωής τους. Πρόσφατες μελέτες τονίζουν ότι ο κίνδυνος είναι υψηλότερος κατά τα μικτά επεισόδια και τις πρώτες εβδομάδες μετά την έξοδο από νοσηλεία, σε ταχεία εναλλαγή επεισοδίων και όταν συνυπάρχουν χρήση ουσιών ή διαταραχές προσωπικότητας. Ωστόσο, η μακροχρόνια λήψη λιθίου έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τον κίνδυνο αυτοκτονίας κατά 60% σε σχέση με εικονικό φάρμακο.¹⁶ Gergel, T., et al. (2024). Suicide and bipolar disorder: opportunities to change the agenda. The Lancet Psychiatry, 11(10), 781–784.

Οι ασθενείς με διπολική διαταραχή δεν είναι γενικά επικίνδυνοι για τρίτους, δεν είναι δηλαδή επιθετικοί στην συντριπτική πλειοψηφία τους. Η κλινική μου εμπειρία δείχνει ωστόσο ότι στη φάση της μανίας, όμως, όταν υπάρχει υπερσεξουαλικότητα, κινδυνεύουν από σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα αν δεν παίρνουν τις απαραίτητες προφυλάξεις, καθώς και από σοβαρές οικονομικές περιπέτειες, αν ξοδεύουν ασύστολα χρήματα, χρεώνουν κάρτες ή υπογράφουν συμβόλαια με υψηλό ρίσκο.

Διπολική διαταραχή - ηλικία εμφάνισης

Η πρώτη εμφάνιση της νόσου συχνά γίνεται απευθείας με ένα έντονο μανιακό επεισόδιο, συνήθως στην ηλικία 18-30 ετών, το οποίο έχει πολύ ξεκάθαρα χαρακτηριστικά. Ωστόσο η εμφάνιση της διπολικής διαταραχής μπορεί να γίνει και στις επόμενες δεκαετίες της ζωής.

Πιο σύνθετα είναι τα πράγματα και η εκτίμηση με τα υπομανιακά επεισόδια, τα οποία μπορεί να διαφύγουν της προσοχής των οικείων και της κλινικής διάγνωσης. Ωστόσο αρκετές φορές προηγείται ένα καταθλιπτικό επεισόδιο, ενώ και τα υπομανιακά επεισόδια είναι ήπια, και η διάγνωση της διπολικής διαταραχής μπορεί να τεθεί αργότερα στη ζωή, αφού έχουν γίνει κλινικά πιο ξεκάθαρα τα διαφορετικά επεισόδια.

Συμπτώματα διπολικής διαταραχής

Η διπολική διαταραχή εκδηλώνεται με διαφορετικές μορφές/τύπους και συμπτώματα σε διαφορετικούς ανθρώπους (Διπολική Διαταραχή Ι, Διπολική Διαταραχή ΙΙ, κα).¹⁵ McIntyre, R. S., et al. (2022). The clinical characterization of the adult patient with bipolar disorder aimed at personalization of management. World Psychiatry, 21(3), 364–387. Portico. Για τη διάγνωση της διπολικής διαταραχής, πρέπει να υπάρχουν απαραιτήτως περιόδοι υπερβολικής ενέργειας και υπερθυμίας:

• είτε μανιακό επεισόδιο (μανία). Είναι μια κατάσταση υπερβολικής ενέργειας, που εκφράζεται με διαφόρους τρόπους (ενεργητικότητα, αϋπνία, λογόρροια, κα)
• είτε υπομανιακό επεισόδιο (υπομανία), μια πιο ήπια μορφή της παραπάνω κατάστασης, πέρα από την ʺχαράʺ ή την ʺευχαρίστησηʺ. Ίσως να νιώθετε υπέροχα και να κάνετε πολλά πράγματα, αλλά οι γύρω σας να βλέπουν αλλαγές στη διάθεση και στα επίπεδα της ενέργειάς σας.

Για τη διάγνωση της διπολικής συναισθηματικής διαταραχής, είναι απαραίτητο να έχει εμφανιστεί τουλάχιστον ένα μανιακό ή υπομανιακό επεισόδιο στο ιστορικό του ασθενούς. Μπορεί να επίσης να έχουν υπάρξει επεισόδια κατάθλιψης στο ιστορικό (που είχαν κάνει δυσλειτουργικό το άτομο, καθημερινά για τουλάχιστον 2 εβδομάδες).

Άλλα συμπτώματα της μανιακής συμπεριφοράς περιλαμβάνουν:

• Ψυχωσικά στοιχεία (παραληρητικές ιδέες), οι οποίες εμφανίζονται περίπου στο 60% των επεισοδίων οξείας μανίας.
• Διαταραχές ύπνου, μεγάλη μείωση στις ώρες ύπνου, πχ 2-3 ή και λιγότερο.
• Αισθήματα μεγαλείου, αξίας, υπερβολική πίστη στον εαυτό/αυτοπεποίθηση
• Υπερθυμία
• Υπερβολική ενέργεια και δραστηριότητα
• Λογόρροια (μεγάλη ταχύτητα ροής λόγου, και εναλλαγή θεμάτων, πηδάει από το ένα θέμα στο άλλο, πιεσμένη ομιλία)
• Καταιγισμός σκέψεων (ιδεόρροια, πίεση σκέψεων)
• Άρση αναστολών, ανάληψη υπέρμετρου ρίσκου
• Εκρήξεις θυμού
• Υπερβολικά αυξημένη σεξουαλική επιθυμία
• Υπερβολικά έξοδα/αγορές/οικονομικές αποφάσεις με υψηλό ρίσκο.

Κάποια επεισόδια περιλαμβάνουν μανία και κατάθλιψη (μικτά επεισόδια). Για παράδειγμα, ίσως να νιώθετε υπερδραστήριοι και απελπισμένοι ταυτόχρονα.

Για μια πρώτη εκτίμηση αν έχετε κάνει κάποιο μανιακό επεισόδιο, μπορείτε να κάνετε το ΤΕΣΤ για μανία.

Πρώιμα προειδοποιητικά σημάδια

Πριν την πλήρη εκδήλωση ενός επεισοδίου, συχνά υπάρχουν μικρές ή μεμονωμένες αλλαγές που λειτουργούν ως "καμπανάκι":² Oliva, V.,et al. (2025). Bipolar disorders: an update on critical aspects. The Lancet Regional Health - Europe, 48, 101135.

• Πριν από ένα μανιακό επεισόδιο: ξαφνική αύξηση ενέργειας, μειωμένη ανάγκη για ύπνο, αυξημένη κοινωνικότητα, νέες (συχνά μη ρεαλιστικές) ιδέες.
• Πριν από ένα καταθλιπτικό επεισόδιο: κοινωνική απόσυρση, δυσκολία στη συγκέντρωση, αλλαγές στην όρεξη, διαταραχή στον ύπνο (αϋπνία ή υπερυπνία).

Η αναγνώριση αυτών των σημαδιών και η άμεση επικοινωνία με τον ψυχίατρο μπορεί να αποτρέψει την πλήρη υποτροπή.³ Hafeman, D. M. (2026). Transdiagnostic prediction of serious mental disorders: opportunities and considerations. The Lancet Psychiatry, 13(1), 2–3.

Διαφορές Διπολικής Διαταραχής Ι και ΙΙ

Διπολική Διαταραχή Ι:

• Πρέπει να υπάρχει τουλάχιστον ένα μανιακό επεισόδιο για να γίνει η διάγνωση της Διπολικής Διαταραχής 1. Ένας ασθενής με διπολική Διαταραχή 1, μπορεί να έχει ή να μην έχει ένα μείζον καταθλιπτικό επεισόδιο στο ιστορικό του. Συχνά τα συμπτώματα ενός μανιακού επεισοδίου μπορεί να είναι τόσο βαριά που να χρειάζεται νοσηλεία.
• Εμφανίζεται στο τέλος της εφηβείας, το ίδιο σε άντρες και γυναίκες
• Η αναλογία μανιακών και καταθλιπτικών επεισοδίων είναι 1:3, δηλαδή μεγαλύτερος αριθμός καταθλιπτικών επεισοδίων
• το 50% των ασθενών με Διπολική Διαταραχή Ι υποτροπιάζει στα 2 χρόνια
• Συνδέεται με σημαντικό ποσοστό αυτοκτονικότητας

Σε ποσοστό περίπυ 10% των ασθενών, τα επεισόδια είναι μόνο μανιακά.

Διπολική διαταραχή ΙΙ:

Η Διπολική Διαταραχή 2 αφορά ένα μείζον καταθλιπτικό επεισόδιο που διαρκεί τουλάχιστον δύο εβδομάδες και τουλάχιστον ένα υπομανιακό επεισόδιο (χωρίς να έχει εμφανιστεί ποτέ ένα γνήσιο μανιακό επεισόδιο). Συνήθως οι ασθενείς με Διπολική Διαταραχή ΙΙ, δεν βιώνουν έντονα επεισόδια ώστε να χρειαστούν νοσηλεία. Η Διπολική Διαταραχή ΙΙ συχνά γίνεται λανθασμένη διάγνωση ως "κατάθλιψη" (μονοπολική κατάθλιψη), καθώς τα καταθλιπτικά συμπτώματα μπορεί να είναι τα κύρια συμπτώματα στη φάση που ο ασθενής αναζητά την ιατρική φροντίδα.¹ Berk, M., et al. (2025). Bipolar II disorder: a state‐of‐the‐art review. World Psychiatry, 24(2), 175–189. Portico. Όταν δεν υπάρχουν υπομανιακά επεισόδια ενδεικτικά της Διπολικής Διαταραχής, τα καταθλιπτικά συμπτώματα γίνονται το κέντρο της προσοχής.

• Πιο συχνή στις γυναίκες, παρά στους άντρες
• Εμφανίζεται σε ηλικία 29 ετών περίπου
• Υψηλό ποσοστό αυτοκτονικότητας

Διπολική Διαταραχή ΙΙΙ:

Η Κυκλοθυμία (Κυκλοθυμική Διαταραχή) είναι ανεπίσημα γνωστή ως Διπολική Διαταραχή ΙΙΙ. Αφορά επίμονες ή επαναλαμβανόμενες αλλαγές τις διάθεσης που κυμαίνονται από την ήπια κατάθλιψη έως την υπομανία. Το DSM-V περιγράφει ότι η κυκλοθυμική διαταραχή δεν έχει δραματικές αλλαγές στη διάθεση. Οι καταθλιπτικές φάσεις είναι σύντομες και δεν παρουσιάζουν τα συμπτώματα ενός μείζονος καταθλιπτικού επεισοδίου, ούτε η υπερθυμία φτάνει στα επίπεδα ενός πλήρους μανιακού επεισοδίου. Για να τεθεί η διάγνωση της κυκλοθυμίας, οι διαταραχές στη διάθεση πρέπει να συμβαίνουν για τουλάχιστον 2 χρόνια, χωρίς να υπάρχει κενό μεγαλύτερο των 2 μηνών μεταξύ των συμπτωμάτων/φάσεων. Περίπου το 1% του πληθυσμού πάσχει από κυκλοθυμία. Οι ασθενείς βιώνουν ασταθή διάθεση και αλλαγές στη διάθεση, και ριψοκίνδυνες συμπεριφορές. Οι αλλαγές στη διάθεση προκαλούν προβλήματα στις σχέσεις.

Μύθοι και ερωτήσεις για τη διπολική διαταραχή

Στο κοινό υπάρχουν αρκετές ερωτήσεις και μύθοι για τη διπολική διαταραχή:

• τα άτομα με διπολική διαταραχή είναι πανέξυπνα; Το IQ δεν συνδέεται με τη νόσο.⁸ Zammit, S., et al. (2004). A Longitudinal Study of Premorbid IQ Score and Risk of Developing Schizophrenia,Bipolar Disorder, Severe Depression, and Other Nonaffective Psychoses. Archives of General Psychiatry, 61(4), 354. Στη φάση της μανίας, όπου υπάρχει ιδεόρροια, αυξημένη ενέργεια και υπερδραστηριότητα, μπορεί κάποιος να φαίνεται ιδιαιτερα ευφυής, αλλά αυτό είναι μία παθολογική κατάσταση όπως περιγράφηκε παραπάνω. Μάλιστα, σε ένα ποσοστό 30% των ασθενών μακροπρόθεσμα υπάρχει μία μερική έκπτωση των γνωσιακών ικανοτήτων.⁹ Burdick, K. E., et al. (2014). Empirical evidence for discrete neurocognitive subgroups in bipolar disorder: clinical implications. Psychological Medicine, 44(14), 3083–3096.
• διπολική διαταραχή και ψέματα: η διπολική διαταραχή δεν συνδέεται με το ψεύδος. Εδώ μάλλον το κοινό μπερδεύει τον μη-κλινικό όρο "διπολικότητα" και (την εναλλαγή απόψεων) ή τις διαταραχές προσωπικότητας (όπως τη ναρκισσιστική διαταραχή) που συνδέονται με ψέματα, με την κλινική διαταραχή που ονομάζεται "διπολική διαταραχή" (μανιοκατάθλιψη).
• μπορεί κάποιος με διπολική διαταραχή να έχει φυσιολογική σχέση ή γάμο; Ναι, αν η νόσος είναι καλά ρυθμισμένη, που σημαίνει ότι υπάρχει συμμόρφωση στη θεραπεία, ενημέρωση του/της συντρόφου και καλή επικοινωνία.
• διπολική διαταραχή, σχέσεις και γάμος: οι σχέσεις και ένας γάμος μπορεί να είναι δύσκολες, αν πρόκειται για μία σοβαρή μορφή διπολικής διαταραχής και ιδίως αν ο ασθενής δεν έχει αποκτήσει ενσυναίσθηση της κατάστασης που αντιμετωπίζει (γιατί τότε δεν συμορφώνεται με την λήψη της αγωγής), και αυτό δημιουργεί τεράστια κλινικά - και κατ'επέκταση οικογενειακά - προβλήματα καθώς και ψυχολογικά τραύματα στα παιδιά.
• πως αγαπάει ένας διπολικός: οι ασθενείς με διπολική διαταραχή είναι άνθρωποι και αγαπάνε όπως οι υπόλοιποι. Ωστόσο, αναλόγως της βαρύτητας και της μορφής της νόσου, μπορεί να είναι πολύ ασταθείς συναισθηματικά. Έτσι μπορεί να ζήσουν ένα θυελλώδη έρωτα (ιδίως σε μια φάση μανίας/υπομανίας), ο οποίος θα τελειώσει άδοξα μετά το μανιακό επεισόδιο.
• διπολική διαταραχή και απιστία: στη μανιακή φάση ο διπολικός ασθενής μπορεί να εμφανίζει υπερβολικά αυξημένη σεξουαλική διάθεση και μη ελεγχόμενες σεξουαλικές ορμές, στοιχεία τα οποία μπορεί να τον/την ωθήσουν να αναζητήσει πολλαπλούς σεξουαλικούς συντρόφους και εμπειρίες, απιστία.
• πως να συμπεριφέρεται κανείς σε άτομα με διπολική διαταραχή: μπορείτε να συμπεριφέρεστε όπως σε όλους τους υπόλοιπους ανθρώπους. Εάν όμως ο ασθενής βρίσκεται σε φάση μανίας ή κατάθλιψης, τότε απαραιτήτως πρέπει να υπάρχει προτροπή για επίσκεψη στον θεράπων ψυχίατρο και τη σταθερή λήψη των ψυχιατρικών φαρμάκων του.

Αιτίες και Βιολογικοί Μηχανισμοί

Η αιτιολογία της διπολικής διαταραχής είναι πολύπλοκη και κυρίως βιολογική. Η μεγαλύτερη γενετική μελέτη που έχει διεξαχθεί μέχρι σήμερα, ανέλυσε το DNA 413.000 ατόμων και εντόπισε 298 γενετικές περιοχές που συνδέονται με τη νόσο.¹⁰ O’Connell, K. S., et al. (2025). Genomics yields biological and phenotypic insights into bipolar disorder. Nature, 639(8056), 968-975. Τα ευρήματα αυτά επιβεβαιώνουν ότι η διπολική διαταραχή μοιράζεται κοινά γενετικά χαρακτηριστικά με τη σχιζοφρένεια και την κατάθλιψη, ενώ εμπλέκονται συγκεκριμένοι νευροβιολογικοί μηχανισμοί (όπως δίαυλοι ασβεστίου και συναπτική επικοινωνία).

Η διπολική διαταραχή διατρέχει οικογένειες

Η διπολική διαταραχή εμφανίζεται περίπου στο 1-2,5% του πληθυσμού, άρα είναι σχετικά σπάνια συγκριτικά πάντα με άλλες παθήσεις όπως η κατάθλιψη ή οι κρίσεις πανικού.² Oliva, V.,et al. (2025). Bipolar disorders: an update on critical aspects. The Lancet Regional Health - Europe, 48, 101135.

Οι πιθανότητες να έχει κάποιος διπολική διαταραχή αυξάνονται αν οι γονείς ή τα αδέρφια έχουν τη διαταραχή. Αλλά δεν συμβαίνει πάντοτε αυτό. Για παράδειγμα, οι μελέτες σε μονοζυγωτικά δίδυμα δείχνουν ότι το ένα παιδί μπορεί να έχει τη νόσο, ενώ το άλλο όχι.⁷ McGuffin, P., et al. (2003). The Heritability of Bipolar Affective Disorder and the Genetic Relationship to Unipolar Depression. Archives of General Psychiatry, 60(5), 497.

Η διπολική διαταραχή συνήθως εμφανίζεται στην ηλικία των 18-20 ετών, αλλά μπορεί να εμφανιστεί και αργότερα, στη δεκαετία 20-30 ετών ή και μεταγενέστερα.⁶ Yatham, L. N., et al. (2018). Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) and International Society for Bipolar Disorders (ISBD) 2018 guidelines for the management of patients with bipolar disorder. Bipolar disorders, 20(2), 97-170.

Η διπολική διαταραχή είναι από τα νοσήματα που δικαιολογούν αναπηρική σύνταξη, με ποσοστό αναπηρίας 50%-67%.

Ύπνος και Κιρκαδικοί Ρυθμοί

Μια από τις πιο κεντρικές διαταραχές στη διπολική νόσο είναι η απορρύθμιση του "βιολογικού ρολογιού" (κιρκάδιος ρυθμός). Οι ασθενείς συχνά παρουσιάζουν μειωμένη ανάγκη για ύπνο πριν από ένα μανιακό επεισόδιο, ή υπερυπνία κατά την κατάθλιψη. Ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι η σταθεροποίηση του ύπνου δεν είναι απλώς συμπτωματική ανακούφιση, αλλά θεμελιώδης μηχανισμός πρόληψης των υποτροπών, καθώς η έλλειψη ύπνου αποτελεί τον κυριότερο εκλυτικό παράγοντα μανίας.¹⁴ Mishra, H., et al. (2021). Circadian Rhythms in Bipolar Disorder Patient-Derived Neurons Predict Lithium Response. Biological Psychiatry, 89(9), S72.

Φάρμακα και κατευθυντήριες οδηγίες για διπολική διαταραχή

Τα συμπτώματα και η βαρύτητά της διπολικής διαταραχής ποικίλλουν ανάμεσα στους ασθενείς, όπως και χρονικά διαστήματα και ο αριθμός των επεισοδίων (καταθλιπτικά και μανιακά). Έτσι λοιπόν υπάρχουν περιπτώσεις ήπιας διπολικής διαταραχής, αλλά και πολύ σοβαρές μορφές με πολλαπλά επεισόδια.

Η Διπολική διαταραχή είναι μια χρονία νόσος. Τα φάρμακα έχουν έξαιρετική σημασία καθώς είναι ο πυλώνας της θεραπείας της διπολικής διαταραχής, ιδίως στις πιο βαριές περιπτώσεις.⁴ Cipriani, A., et al. (2011). Comparative efficacy and acceptability of antimanic drugs in acute mania: a multiple-treatments meta-analysis. The Lancet, 378(9799), 1306–1315. Γενικά μιλώντας, τα φάρμακα είναι απαραίτητα σε σταθερή λήψη για αρκετά χρόνια, ή και εφόρου ζωής (αυτό εξαρτάται από τη σοβαρότητα της νόσου, δηλαδή τον αριθμό των επεισοδίων και τη συχνότητα εμφάνισής τους).

Οι κατευθυντήριες οδηγίες CANMAT/ISBD⁶ Yatham, L. N., et al. (2018). Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) and International Society for Bipolar Disorders (ISBD) 2018 guidelines for the management of patients with bipolar disorder. Bipolar disorders, 20(2), 97-170. (2018, με ενημέρωση 2024)¹¹ Keramatian, K., et al. (2023). The CANMAT and ISBD Guidelines for the Treatment of Bipolar Disorder: Summary and a 2023 Update of Evidence. Focus, 21(4), 344–353. https://doi.org/10.1176/appi.focus.20230009 και NICE⁵ National Institute for Health and Care Excellence. (2023, December 20). Bipolar disorder: Assessment and management (NICE Guideline CG185). προτείνουν συγκεκριμένα βήματα ανάλογα με τη φάση της νόσου και το προφίλ κάθε ασθενούς:

• Οξεία μανία: πρώτη γραμμή θεραπείας αποτελεί ο συνδυασμός λιθίου ή βαλπροϊκού με ένα άτυπο αντιψυχωσικό (όπως κουετιαπίνη ή αριπιπραζόλη).
• Διπολική κατάθλιψη: απαιτείται προσοχή στη χρήση αντικαταθλιπτικών. Προτιμώνται σταθεροποιητές όπως η λαμοτριγίνη ή συγκεκριμένα αντιψυχωσικά (λουρασιδόνη, κουετιαπίνη).
• Συντήρηση: το λίθιο παραμένει το "χρυσό πρότυπο" (gold standard) για την πρόληψη νέων επεισοδίων και τη μείωση του αυτοκτονικού κινδύνου.

Η επιλογή του κατάλληλου σχήματος γίνεται εξατομικευμένα, βάσει των επεισοδίων, των συνοδών παθήσεων, του κινδύνου αυτοκτονίας και των πιθανών παρενεργειών, πάντα σε στενή συνεργασία με τον θεράποντα ψυχίατρο:

• Σταθεροποιητές της διάθεσης: Λίθιο (Milithin, Lithiofort), Βαλπροϊκό (Depakine), Λαμοτριγίνη (Lamictal), Καρβαμαζεπίνη (Tegretol). Η μακροχρόνια πρόληψη των υποτροπών με λίθιο ή συνδυασμό λιθίου–βαλπροϊκού έχει τεκμηριωθεί σε μεγάλες κλινικές μελέτες.¹² Geddes, J. R., et al. (2009). Lithium plus valproate combination therapy versus monotherapy for relapse prevention in bipolar I disorder (BALANCE): a randomised open-label trial. Lancet, 375(9712). Τα σταθεροποιητικά φάρμακα έχουν σημαντικές παρενέργειες, για αυτό χρειάζεται να γίνονται τακτικά εξετάσεις αίματος, ώστε να βεβαιωθεί κανείς ότι έχουν θεραπευτικά επίπεδα στο αίμα.
• Αντιψυχωσικά φάρμακα (Zyprexa, Quetiapine, Abilify, Cariprazine).
• Αντικαταθλιπτικά φάρμακα με φειδώ, γιατί μπορεί να επάγουν μανιακό επεισόδιο, αν και οι επιστημονικές απόψεις επί του θέματος διϊστανται. Μπορεί να είναι απαραίτητα στη φάση του καταθλιπτικού επεισοδίου.

Τα τελευταία χρόνια έχουν εγκριθεί επίσης και κάποια νέα φάρμακα για την αντιμετώπιση της διπολικής διαταραχής.

Άλλες θεραπείες για τη διπολική διαταραχή

Συμπληρωματικοί τρόποι για την αντιμετώπιση της διπολικής διαταραχής περιλαμβάνουν:

• Ψυχοεκπαίδευση για την διπολική διαταραχή. Δηλαδή εκπαίδευση και πληροφόρηση για το πως δηλαδή θα μπορείτε να διαχειριστείτε εσείς και η οικογένειά σας ένα επεισόδιο, πως μπορείτε να δείτε τα πρώϊμα συμπτώματα ενός καταθλιπτικού ή μανιακού επεισοδίου.
• Ψυχοθεραπεία, όπως η γνωστική συμπεριφορική ψυχοθεραπεία (CBT), θεραπεία σχημάτων, η οικογενειακή ψυχοθεραπεία.
• Δραστηριότητες και θεραπευτικές μεθόδους που συμπληρωματικά υποστηρίζουν την βασική φαρμακευτική θεραπεία, όπως η άσκηση και ο διαλογισμός.

Πρόγνωση για τη διπολική διαταραχή

Όπως περιγράφηκε παραπάνω, οι ασθενείς με διπολική διαταραχή εμφανίζουν μανιακά/υπομανιακά επεισόδια ή/και καταθλιπτικά επεισόδια σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους, με περιόδους νορμοθυμίας σε ποσοστό 50% του χρόνου. Η συχνότητα της εναλλαγής και της βαρύτητας των επεισοδίων διαφέρει από ασθενή σε ασθενή, και μπορεί να υπάρχουν περιπτώσεις ήπιας διπολικής διαταραχής έως πολύ βαριές περιπτώσεις (με πολλά και συχνά επεισόδια, ταχεία εναλλαγή).

Συχνές ερωτήσεις (FAQ)

Βιβλιογραφία

1. ↸1.Berk, M., et al. (2025). Bipolar II disorder: a state‐of‐the‐art review. World Psychiatry, 24(2), 175–189. Portico. [Bipolar II Diagnosis & Management]
2. ↸2.Oliva, V.,et al. (2025). Bipolar disorders: an update on critical aspects. The Lancet Regional Health - Europe, 48, 101135. [2025 Bipolar Clinical Update]
3. ↸3.Hafeman, D. M. (2026). Transdiagnostic prediction of serious mental disorders: opportunities and considerations. The Lancet Psychiatry, 13(1), 2–3. [link]
4. ↸4.Cipriani, A., et al. (2011). Comparative efficacy and acceptability of antimanic drugs in acute mania: a multiple-treatments meta-analysis. The Lancet, 378(9799), 1306–1315. [Antimanic drugs]
5. ↸5.National Institute for Health and Care Excellence. (2023, December 20). Bipolar disorder: Assessment and management (NICE Guideline CG185). [NICE Guideline CG185]
6. ↸6.Yatham, L. N., et al. (2018). Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) and International Society for Bipolar Disorders (ISBD) 2018 guidelines for the management of patients with bipolar disorder. Bipolar disorders, 20(2), 97-170. [CANMAT 2018 Treatment Guidelines]
7. ↸7.McGuffin, P., et al. (2003). The Heritability of Bipolar Affective Disorder and the Genetic Relationship to Unipolar Depression. Archives of General Psychiatry, 60(5), 497. [Bipolar heritability]
8. ↸8.Zammit, S., et al. (2004). A Longitudinal Study of Premorbid IQ Score and Risk of Developing Schizophrenia,Bipolar Disorder, Severe Depression, and Other Nonaffective Psychoses. Archives of General Psychiatry, 61(4), 354. [IQ and Bipolar Disorder]
9. ↸9.Burdick, K. E., et al. (2014). Empirical evidence for discrete neurocognitive subgroups in bipolar disorder: clinical implications. Psychological Medicine, 44(14), 3083–3096. [Neurocognitive subgroups in BD]
10. ↸10.O’Connell, K. S., et al. (2025). Genomics yields biological and phenotypic insights into bipolar disorder. Nature, 639(8056), 968-975. [Bipolar Genetics Breakthrough]
11. ↸11.Keramatian, K., et al. (2023). The CANMAT and ISBD Guidelines for the Treatment of Bipolar Disorder: Summary and a 2023 Update of Evidence. Focus, 21(4), 344–353. https://doi.org/10.1176/appi.focus.20230009 [2024 Treatment Evidence Update]
12. ↸12.Geddes, J. R., et al. (2009). Lithium plus valproate combination therapy versus monotherapy for relapse prevention in bipolar I disorder (BALANCE): a randomised open-label trial. Lancet, 375(9712). [Lithium plus valproate in bipolar]
13. ↸13.Dome, P., et al. (2019). Suicide Risk in Bipolar Disorder: A Brief Review. Medicina, 55(8), 403. [Suicide Risk in Bipolar Disorder]
14. ↸14.Mishra, H., et al. (2021). Circadian Rhythms in Bipolar Disorder Patient-Derived Neurons Predict Lithium Response. Biological Psychiatry, 89(9), S72. [Circadian Rhythms & Lithium]
15. ↸15.McIntyre, R. S., et al. (2022). The clinical characterization of the adult patient with bipolar disorder aimed at personalization of management. World Psychiatry, 21(3), 364–387. Portico. [Personalized Bipolar Management]
16. ↸16.Gergel, T., et al. (2024). Suicide and bipolar disorder: opportunities to change the agenda. The Lancet Psychiatry, 11(10), 781–784. [Suicide Prevention Strategies]