Ελληνικά βότανα

Ελληνικά Βότανα

Όταν κάποιος περπατά στην όμορφη εξοχή της Ελλάδας, είναι δύσκολο να μην συναντήσει άγρια ελληνικά βότανα στο δρόμο του που προσδίδουν μια μοναδική αύρα. Το ελληνικό κλίμα είναι ιδανικό για την ανάπτυξη των βοτάνων, τα οποία υπάρχουν σε αφθονία στις πλαγιές των βουνών και στα πράσινα λιβάδια, όπου και μεγαλώνουν φυσικά.

Τα βότανα που υπάρχουν σήμερα στην Ελλάδα, είναι ίδια με τα βότανα που υπήρχαν χιλιάδες χρόνια πριν στην Αρχαία Ελλάδα, και οι χρήσεις τους έχουν παραμείνει ίδιες, όχι μόνο στο να δίνουν γεύση στα ελληνικά φαγητά, αλλά και για παραδοσιακούς σκοπούς ευεξίας.

Συνολικά, η χρήση των βοτάνων θα πρέπει να λειτουργεί συμπληρωματικά και όχι ως υποκατάστατο της ιατρικής διάγνωσης ή θεραπείας. Ειδικά για ζητήματα ψυχικής και σωματικής υγείας, είναι απαραίτητο να συμβουλεύεστε τον ιατρό σας πριν εντάξετε φυτικά σκευάσματα στην καθημερινότητά σας.

Είναι δύσκολο να ξεχωρίσει κάποιος τα ελληνικά βότανα. Πολλά μοιάζουν στη γεύση, στο άρωμα και στην εμφάνιση, αλλά η εμπειρία και η γνώση, που μεταβιβάζονται από γενιά σε γενιά, γνωρίζουν την εμφάνισή τους, πότε ανθίζουν και πότε συλλέγονται.

Σήμερα οι άνθρωποι φαίνεται ότι επιστρέφουν στην παραδοσιακή χρήση των βοτάνων και αναζητούν αυτή την γνώση, για τη γενικότερη ευεξία τους, στο πλαίσιο ενός υγιεινού τρόπου ζωής. Οι Έλληνες δεν αγοράζουν βότανα από το σούπερ μάρκετ αλλά κυρίως από την επαρχία, από τα μικρά χωριά, που οι άνθρωποι συλλέγουν φρέσκα βότανα, που μεγαλώνουν φυσικά στα χωράφια και στους αγρούς.

Στην κλινική μου πράξη ως ψυχίατρος-ψυχοθεραπευτής, συχνά διαπιστώνω ότι η επαφή με τη φύση και η χρήση παραδοσιακών αφεψημάτων μπορούν να λειτουργήσουν ως εξαιρετικά εργαλεία χαλάρωσης, στο πλαίσιο μιας ολιστικής προσέγγισης της υγείας.

Όπως έλεγε ο Ιπποκράτης, ο πατέρας της ιατρικής:

Φάρμακο σας ας γίνει η τροφή σας και η τροφή σας ας γίνει φάρμακο σας

1. Ρίγανη

Η ρίγανη είναι το πιο γνωστό βότανο στην ελληνική κουζίνα, και χρησιμοποιείται σε σούπες, στο στιφάδο, σε κρέατα και ψάρια, και φυσικά στην φημισμένη χωριάτικη σαλάτα. Στην Αρχαία Ελλάδα, πίστευαν ότι η ρίγανη φέρνει καλή τύχη και υγεία και συμβολίζει την ευτυχία.

2. Μαντζουράνα

Η μαντζουράνα είναι στενός συγγενής της ρίγανης, με ελαφρώς πιο λεπτή γεύση αλλά με τις ίδιες χρήσεις στην κουζίνα. Στην Αρχαία Ελλάδα φύτευαν μαντζουράνα στους τάφους για να αναπαυτούν οι νεκροί με ευτυχία και αγάπη.

3. Άνηθος

Ο άνηθος χρησιμοποιείται φρέσκος στις σαλάτες και στην φημισμένη ελληνική σπανακόπιτα. Η κύρια παραδοσιακή χρήση του περιλάμβανε την ανακούφιση ήπιων ερεθισμών του δέρματος και την προαγωγή της χαλάρωσης πριν τον ύπνο.

4. Μάραθο

Το μάραθο μοιάζει με τον άνηθο αλλά η γεύση είναι πολύ διαφορετική, καθώς έχει μια ιδιαίτερη γεύση γλυκάνισου. Το μάραθο πήρε το όνομά του από τον Μαραθώνα, μια περιοχή που ήταν γεμάτη μάραθο.

5. Μέντα

Ένας ελληνικός μύθος λέει ότι η μέντα πήρε το όνομα της από μια νύμφη του νερού, τη Μίνθη, που τράβηξε την προσοχή του Άδη, του Θεού του Κάτω Κόσμου. Όταν η Περσεφόνη το έμαθε μετέτρεψε την Μίνθη σε βότανο.

Η μέντα, σε μορφή τσαγιού, χρησιμοποιείται παραδοσιακά για την υποστήριξη της πέψης και μπορεί να προσφέρει μια αίσθηση ανακούφισης στο λαιμό. Η μέντα χρησιμοποιείται επίσης σε πολλά ελληνικά φαγητά, καθώς έχει εξαιρετικό άρωμα και γεύση που οφείλεται στο πλούσιο υπέδαφος και τη θερμοκρασία της Ελλάδας.

6. Δενδρολίβανο

Το δενδρολίβανο ευδοκιμεί δίπλα στη θάλασσα και οι αρχαίοι Έλληνες μαθητές φορούσαν στεφάνια από δενδρολίβανο για να ενισχύσουν τη μνήμη τους.

Το δενδρολίβανο είναι μέλος της οικογένειας της μέντας και έχει αντισηπτικές ιδιότητες. Συχνά χρησιμοποιείται παραδοσιακά με την πεποίθηση ότι υποστηρίζει την ευεξία του αναπνευστικού και συμβάλλει στην καλή λειτουργία της πέψης.

7. Ελληνικό τσάι του βουνού

Το τσάι του βουνού ένα από τα πιο διαδεδομένα βότανα στην Ελλάδα και ο Ιπποκράτης πίστευε ότι είναι τονωτικό.

8. Φασκόμηλο

Οι Αρχαίοι Έλληνες πίστευαν ότι το φασκόμηλο μπορούσε να νικήσει το θάνατο ή να συμβάλλει στην μακροζωία. Στην παραδοσιακή πρακτική, το φασκόμηλο θεωρείται ότι υποστηρίζει τη γενική ζωτικότητα και χρησιμοποιείται για την ανακούφιση ήπιων ερεθισμών. Έχει έντονη και πικάντικη γεύση.

9. Χαμομήλι

Στα ελληνικά η λέξη χαμομήλι σημαίνει μήλο που είναι κάτω στο έδαφος, η γεύση του μοιάζει με μήλο και η ανάπτυξη του είναι χαμηλή και ποώδης. Ο Ιπποκράτης ήταν ο πρώτος που ανέφερε το χαμομήλι και το πρότεινε παραδοσιακά για την υποστήριξη του οργανισμού.

Το τσάι χαμομηλιού είναι γνωστό για τις ηρεμιστικές και χαλαρωτικές του ιδιότητες, καθώς και για την βελτίωση του ύπνου και τις στομαχικές διαταραχές.² Firth et al. (2019). The efficacy and safety of nutrient supplements in the treatment of mental disorders: a meta-review of meta-analyses of randomized controlled trials. World Psychiatry, 18(3), 308-324.

Επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι βότανα όπως το χαμομήλι ενδέχεται να υποστηρίζουν την ψυχική ηρεμία, ωστόσο απαιτούνται περισσότερες κλινικές δοκιμές για ασφαλή συμπεράσματα.

10. Θυμάρι

Το θυμάρι, στην Αρχαία Ελλάδα ήταν πηγή θάρρους και χρησιμοποιούνταν ως θυμίαμα ή σαν εκχύλισμα στο μπάνιο, και για γεύση σε ποτά και τυριά.

Το έβαζαν κάτω από το μαξιλάρι, σε φακελάκια, για καλύτερο και πιο ήρεμο ύπνο. Το θυμάρι είναι ένα από τα λίγα βότανα που περιέχει όλη τη γεύση όταν είναι αποξηραμένο. Το έλαιο θυμαριού είναι αποτελεσματικό στοματικό διάλυμα και έχει αντισηπτική δράση. Σαν ρόφημα, χρησιμοποιείται παραδοσιακά για να προσφέρει μια καταπραϋντική αίσθηση στο λαιμό.

11. Μαϊντανός

Οι Αρχαίοι Έλληνες συνέδεαν τον μαϊντανό με τον θάνατο, καθώς ο μύθος έλεγε ότι ανάβλυζε από το αίμα του Αρχέμορου, το όνομα του οποίου σημαίνει, αρχή κακής μοίρας. Ευδοκιμεί σε βραχώδεις πλαγιές και χρησιμοποιείται πλέον σε σχεδόν όλα τα φαγητά.

12. Βασιλικός

Εξίσου σημαντικός είναι ο βασιλικός, ο βασιλιάς των βοτάνων. Η λέξη προέρχεται από την ελληνική λέξη "βασιλιάς". Οι αρχαίοι Έλληνες τοποθετούσαν βασιλικό στα χέρια των νεκρών για να εξασφαλίσουν ότι θα έχουν ένα ασφαλές ταξίδι στον άλλο κόσμο, και ότι θα ανοίξουν οι πύλες του παραδείσου, για αυτό και βάζουμε το βασιλικό στην είσοδο των σπιτιών για καλή τύχη και πλούτο.

Τον τελευταίο αιώνα ο βασιλικός έχει γίνει δημοφιλής στην ελληνική κουζίνα. Έχει μια πλούσια, πικάντικη γεύση και το προσθέτουμε τελευταία στιγμή στο μαγείρεμα για να διατηρήσει όλη τη γεύση του.

Οι Αρχαίοι Έλληνες πίστευαν ότι τα βότανα είχαν συγκεκριμένες ιδιότητες που μπορούσαν να συμβάλουν στη γενική ευεξία, τη χαλάρωση και την ψυχική ηρεμία.¹ Sarris et al. (2018). Herbal medicines in the treatment of psychiatric disorders: 10-year updated review. Phytotherapy Research, 32(7), 1147-1162.

Βιβλιογραφία

1. ↸1.Sarris et al. (2018). Herbal medicines in the treatment of psychiatric disorders: 10-year updated review. Phytotherapy Research, 32(7), 1147-1162. [link]
2. ↸2.Firth et al. (2019). The efficacy and safety of nutrient supplements in the treatment of mental disorders: a meta-review of meta-analyses of randomized controlled trials. World Psychiatry, 18(3), 308-324. [link]
3. ↸3.World Health Organization (WHO). (2013). WHO traditional medicine strategy: 2014-2023. [link]