Χειροπρακτική
Ως ψυχίατρος, παρατηρώ συχνά την αμφίδρομη σχέση σωματικού και ψυχικού πόνου. Με αυτό το δεδομένο, θα ήθελα να αναφερθώ στην Χειροπρακτική, η οποία μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση του σωματικού πόνου σε πολλές περιπτώσεις, είτε πρόκειται για οξέα ή για χρόνια μυοσκελετικά προβλήματα. Η χειροπρακτική συστήνεται από διεθνείς οδηγίες ως μια από τις βασικές μη-φαρμακευτικές επιλογές πρώτης γραμμής .1
Τι είναι η Χειροπρακτική;
Η χειροπρακτική είναι μια ξεχωριστή επιστήμη. Ένας χειροπράκτης έχει εμπειρία στη διαχείριση των μυοσκελετικών προβλημάτων, όπως τις παθήσεις της σπονδυλικής στήλης, των μυών, των αρθρώσεων και των νεύρων. Κάθε χειροπράκτης ολοκληρώνει πολυετή εκπαίδευση (συνήθως 4-6 έτη) στην αξιολόγηση και φροντίδα μυοσκελετικών καταστάσεων.
Οι χειροπράκτες χρησιμοποιούν διάφορες τεχνικές, όπως οι ανατάξεις (χειρισμοί), για τη βελτίωση της αρθρικής λειτουργίας, τη διαχείριση της μυϊκής έντασης, και γενικότερα τη ρύθμιση της κινητικότητας στην πάσχουσα περιοχή. Σε πολλές περιπτώσεις, όπως ο πόνος στη μέση (οσφυαλγία), η χειροπρακτική μπορεί να βοηθήσει ως μέρος μιας ολοκληρωμένης φροντίδας.2
Ο χειροπράκτης έχει τη δυνατότητα να αξιολογήσει τις αιτίες των συμπτωμάτων και να σχεδιάσει ένα πλάνο φροντίδας για τη διαχείριση των συμπτωμάτων. Αν και δεν είναι ιατρική ειδικότητα, ο χειροπράκτης μπορεί να συνεργαστεί με ιατρούς ή να παραπέμψει για απεικονιστικές εξετάσεις (π.χ. ακτινογραφίες ή μαγνητική τομογραφία) όταν κρίνεται απαραίτητο.
Που βοηθά η χειροπρακτική;
Ενδεικτικά, κάποιες από τις καταστάσεις που μπορεί να διαχειριστεί ένας χειροπράκτης περιλαμβάνουν:
- Πόνο στη μέση (οσφυαλγία)
- Αυχενικό σύνδρομο (πόνος στον αυχένα, δυσκαμψία)
- Κεφαλαλγίες (όπως κεφαλαλγία τάσης ή αυχενογενής)
- Διάστρεμμα
- Θλάση
- Πόνο που σχετίζεται με οστεοαρθρίτιδα (μη φλεγμονώδη)
- Περιορισμένη κινητικότητα αρθρώσεων (πχ στους ώμους, στον αυχένα, μέση ή στα άκρα)
- Τραυματισμούς από αθλήματα ή άλλες καθημερινές δραστηριότητες
Πολλές καταστάσεις όπως ο πόνος στις αρθρώσεις και τα προβλήματα στη μέση είναι αποτέλεσμα της καθιστικής ζωής, ενός ατυχήματος, τραυματισμών στη διάρκεια μιας προπόνησης ακόμη και από το άγχος της καθημερινότητας (υπερλειτουργία του συμπαθητικού συστήματος).
Η χειροπρακτική είναι εξαιρετικά ωφέλιμη αν έχετε τραυματισμούς, πόνο στις αρθρώσεις ή στους μύες που επηρεάζουν την λειτουργικότητά σας ή δεν σας αφήνουν να απολαύσετε τις αγαπημένες σας δραστηριότητες. Μπορεί επίσης να συμβάλλει στη διατήρηση της υγείας της σπονδυλικής στήλης και της λειτουργικότητας των αρθρώσεων, ακόμη και αν δεν έχετε επώδυνα συμπτώματα.
Χειροπρακτική εξέταση
Η επίσκεψη σε έναν χειροπράκτη περιλαμβάνει τα εξής:
- τη λήψη του ιατρικού ιστορικού
- Έλεγχο της σπονδυλικής στήλης και ψηλάφηση των μυών.
- Ορθοπεδικές και νευρολογικές εξετάσεις (π.χ. έλεγχος αντανακλαστικών, εύρος κίνησης).
Με βάση τα αποτελέσματα, ο χειροπράκτης θα σας εξηγήσει την πιθανή αιτία των συμπτωμάτων, τις επιλογές φροντίδας, καθώς και τα οφέλη και τους πιθανούς κινδύνους.
Θεραπευτικές επιλογές και τεχνικές
Η χειροπρακτική αποτελεί μια από τις επιλογές για τη φροντίδα καταστάσεων όπως ο πόνος στη μέση. Για καταστάσεις που σχετίζονται με συστηματικά νοσήματα (π.χ. διαβήτης, οστεοπόρωση), ο χειροπράκτης οφείλει να συνεργάζεται με τους θεράποντες ιατρούς σας.
Οι χειροπράκτες χρησιμοποιούν πολλές τεχνικές που περιλαμβάνουν:
- Ανατάξεις (χειρισμοί): εξειδικευμένες κινήσεις για την αποκατάσταση της ευθυγράμμισης και λειτουργίας των αρθρώσεων. Είναι γενικά ασφαλείς όταν εκτελούνται από πιστοποιημένο επαγγελματία .
- Τεχνικές μαλακών ιστών: μάλαξη, τεχνικές Trigger points και διατάσεις (PAILS, PNF) για τη διαχείριση της μυϊκής έντασης και σπασμών.
- Συμβουλευτική: οδηγίες για άσκηση, εργονομία και στάση σώματος (π.χ. χρήση εσωτερικών πάτων στα παπούτσια για την καλύτερη στήριξη των ποδιών και την βελτίωση της στάσης του σώματος)
Ανατάξεις (χειρισμοί)
Ο στόχος των χειρισμών των αρθρώσεων και της σπονδυλικής στήλης (spinal manipulation) είναι η βελτίωση της κινητικότητας των αρθρώσεων που έχουν περιοριστεί λόγω τραυματισμού ή κακής στάσης. Η δυσλειτουργία αυτή μπορεί να προκαλεί φλεγμονή και πόνο. Οι χειρισμοί βοηθούν στη βελτίωση της κινητικότητας και κατά συνέπεια στη διαχείριση των ενοχλήσεων.
Είναι μια διαδικασία κατά την οποία ο ασθενής μπορεί να νιώσει ήπια δυσφορία μετά τη συνεδρία, η οποία συνήθως υποχωρεί εντός 12-48 ωρών. Οι ανατάξεις γίνονται με ειδικές και ήπιες κινήσεις, είναι γενικά ασφαλείς, με σπάνιες ανεπιθύμητες ενέργειες όταν εκτελούνται από πιστοποιημένο χειροπράκτη.3
Σημείωση: αν και οι θεραπευτικοί χειρισμοί της σπονδυλικής στήλης (SMT) συστήνονται ευρέως για την οσφυαλγία, ασθενείς με συγκεκριμένους αγγειακούς παράγοντες κινδύνου θα πρέπει να συμβουλεύονται τον ιατρό τους σχετικά με τους χειρισμούς στην περιοχή του αυχένα.
Όρια & Ασφάλεια χειροπρακτικής
Σημαντική κλινική επισήμανση σχετικά με τα όρια, τις ενδείξεις της μεθόδου και την ασφάλεια των ασθενών:
- Συμπληρωματική φροντίδα: η χειροπρακτική αποδίδει τα μέγιστα όταν εντάσσεται σε ένα ευρύτερο, ολοκληρωμένο πλάνο θεραπείας και αποκατάστασης.
- Σαφή όρια: η μέθοδος εστιάζει αποκλειστικά στο μυοσκελετικό σύστημα. Δεν αποτελεί θεραπεία για συστηματικές παθήσεις (π.χ. υπέρταση, άσθμα, υπογονιμότητα).
- Αναγκαιότητα ιατρικής αξιολόγησης: η χειροπρακτική δεν υποκαθιστά την ιατρική διάγνωση. Σε περιπτώσεις επίμονου πόνου, νευρολογικών συμπτωμάτων ή ιστορικού αγγειακών παθήσεων, απαιτείται προηγούμενη συμβουλή από ειδικό ιατρό, ειδικά για χειρισμούς στην περιοχή του αυχένα.4
Βιβλιογραφία
- 1.Qaseem, A., et al. (2017). Noninvasive Treatments for Acute, Subacute, and Chronic Low Back Pain: A Clinical Practice Guideline From the American College of Physicians. Annals of Internal Medicine, 166(7), 514–530. [Noninvasive Treatments for Back Pain]
- 2.Paige, N. M., et al. (2017). Association of Spinal Manipulative Therapy With Clinical Benefit and Harm for Acute Low Back Pain. JAMA, 317(14), 1451. [Spinal Manipulation Benefits and Harms]
- 3.Rubinstein, S. M., et al. (2019). Benefits and harms of spinal manipulative therapy for the treatment of chronic low back pain: systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. BMJ, l689. [Spinal Manipulation for Chronic Pain]
- 4.Biller, J., et al. (2014). Cervical Arterial Dissections and Association With Cervical Manipulative Therapy. Stroke, 45(10), 3155–3174. [AHA/ASA Statement on Stroke Risk]